Denizcilik sözlüğü

Tekne Navigasyonu

Tanım

Tekne navigasyonu, gezi, balıkçı ve küçük iş teknelerinde konum belirleme, rota planlama ve güvenli seyir uygulamalarının bütünüdür. Tekne navigasyonu, deniz navigasyonu ilkelerinin küçük teknelere uygulanmasıdır.

Tekne Navigasyonu Nedir?

Küçük teknelerde navigasyon, genellikle kaptanın kendisi tarafından yapılır. Seyirler çoğunlukla kıyıya yakındır. Bu nedenle kıyı işaretleri, fenerler ve sığlıklar önemlidir. Elektronik cihazlar navigasyonu kolaylaştırır. Ancak temel harita okuma bilgisi her zaman gereklidir.

Gezi Teknesinde Navigasyon Cihazları

Cihaz	Görevi
Chartplotter	Konum, rota ve elektronik harita
Derinlik ölçer	Sığlıklara karşı uyarı
Pusula	Yön bilgisi ve yedek seyir
VHF telsiz	Hava ve seyir uyarılarını alma
AIS alıcısı	Çevredeki gemileri gösterme
Radar	Gece ve siste algılama

Küçük teknelerde chartplotter ve derinlik ölçer genellikle tek cihazda birleşir.

Seyir Öncesi Kontroller

Hava tahminini kontrol edin.
Rotayı haritada planlayın.
Yakıt miktarını mesafeye göre hesaplayın.
Seyir fenerlerini ve elektronik cihazları test edin.
Güvenlik ekipmanının yerinde olduğunu doğrulayın.
Kıyıdaki bir kişiye rota ve dönüş saatini bildirin.

Kıyı Seyrinde Temel Bilgiler

Şamandıralar: Türkiye IALA A bölgesindedir. Limana girerken kırmızı şamandıralar iskele, yeşil şamandıralar sancak tarafta bırakılır.
Fenerler: Haritada ışık karakteriyle gösterilir. Örnek: "Fl(2) 10s" iki çakarlı ve 10 saniye periyotlu feneri gösterir.
Derinlikler: Haritada harita datumuna göre verilir.

Yedek Yöntemler

Elektronik cihazlar arızalanabilir. Yedek olarak şu araçlar bulundurulur:

Kâğıt deniz haritası
El pusulası
El GPS'i veya uygulama yüklü telefon
Seyir defteri

Telefon ve Tablet Uygulamaları

Navigasyon uygulamaları, telefon ve tabletlerde elektronik harita sunar. Bu cihazlar su ve güneşten etkilenebilir. Pil süresi sınırlıdır. Ana navigasyon aracı olarak değil, yedek olarak değerlendirilmeleri önerilir.

İyi Uygulamalar

Seyir sırasında konumu düzenli olarak kontrol edin.
Önemli olayları seyir defterine yazın.
Gece ve siste hızı düşürün.
COLREG kurallarına uyun.

Sık Sorulan Sorular

Küçük teknede radar gerekli midir?

Zorunlu değildir. Gece ve sisli seyirlerde güvenliği artırır.

Telefon tek navigasyon aracı olabilir mi?

Su, pil ve kapsama sorunları nedeniyle tek araç olarak önerilmez.

Seyir planı kime bildirilir?

Güvenilir bir kişiye bildirilir. Bazı marinalar ve kurumlar seyir planı kaydı sunar.

İlgili Terimler

Deniz Navigasyonu, Chartplotter, GPS, Pusula, Deniz Haritası, AIS Alıcısı.

İlgili terimler

AIS Alıcısı

AIS alıcısı , çevredeki gemi ve teknelerin AIS yayınlarını alarak ekranda gösteren, ancak kendi bilgisini yayınlamayan cihazdır. AIS alıcısı, pasif bir güvenlik aracıdır. AIS Alıcısı Nedir? AIS alıcısı, AIS frekanslarını sürekli dinler. Aldığı mesajları çözerek gemilerin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini çıkarır. Bu bilgiler chartplotter veya bilgisayar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Alıcı yayın yapmadığı için diğer teknelerin ekranında görünmez. AIS Alıcısı Türleri Tür Özellik Bağımsız AIS alıcısı Ayrı bir kutu, NMEA çıkışlı VHF telsiz içindeki AIS alıcısı Telsiz ekranında hedefler gösterilir Chartplotter içindeki AIS alıcısı Harita ekranına doğrudan entegre Kablosuz AIS alıcısı Veriyi tablet ve telefona Wi-Fi ile gönderir Anten Seçenekleri Seçenek Açıklama Ayrı AIS anteni Kendi VHF anteni ile çalışır Anten ayırıcı (splitter) Mevcut VHF antenini telsiz ve AIS arasında paylaştırır Ortak anten (dahili ayırıcılı) Cihaz içinde ayırıcı bulunur Anten ayırıcı, telsiz yayın yaparken AIS alıcısını korur. Çatışma Alarmları AIS alıcısı veya bağlı ekran, yaklaşan hedefler için hesaplama yapar. Değer Anlamı CPA En yakın yaklaşma mesafesi TCPA En yakın yaklaşmaya kalan süre Örnek: CPA 0,2 deniz mili ve TCPA 8 dakika ise hedef 8 dakika sonra 0,2 deniz mili yakına gelecektir. Kullanıcı, güvenli CPA ve TCPA sınırlarını alarm olarak ayarlar. CPA, "Closest Point of Approach", TCPA ise "Time to Closest Point of Approach" ifadesinin kısaltmasıdır. Alıcının Avantajları Lisans ve MMSI gerektirmez. Gemileri görüş mesafesinin ötesinde tanımlar. Gemilerin adını gösterir. Bu bilgi VHF çağrısını kolaylaştırır. Enerji tüketimi düşüktür. Sınırlamalar Teknenin kendisi diğer gemilerce AIS ile görülmez. AIS vericisi olmayan tekneler ekranda yer almaz. Anten yüksekliği menzili sınırlar. Sık Sorulan Sorular AIS alıcısı ile transponder arasındaki fark nedir? Alıcı yalnızca dinler. Transponder hem dinler hem yayın yapar. AIS alıcısı için ayrı GPS gerekir mi? Hedefleri göstermek için gerekmez. CPA hesabı için teknenin kendi konumu gerekir. AIS alıcısı radarın yerini tutar mı? Hayır. AIS'i olmayan tekneler ve kıyı yalnızca radarla görülür. İlgili Terimler AIS, AIS Vericisi, AIS Transponder, VHF Anteni, Chartplotter, Radar.

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Deniz Haritası

Deniz haritası , deniz ve kıyı bölgelerini seyir güvenliği amacıyla gösteren haritadır. Deniz haritası; derinlikleri, tehlikeleri, seyir yardımcılarını ve kıyı özelliklerini içerir. Deniz Haritası Nedir? Kara haritaları karadaki yolları ve yerleşimleri gösterir. Deniz haritaları ise su derinliğini, deniz dibinin yapısını ve seyre etki eden unsurları gösterir. Harita, ulusal hidrografi daireleri tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanır. Türkiye'de resmî deniz haritalarını Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı (SHODB) yayımlar. Deniz Haritasında Bulunan Bilgiler Bilgi Örnek Derinlikler Sondaj sayıları ve derinlik eğrileri Zemin türü Kum, çamur, kaya kısaltmaları Tehlikeler Kayalar, batıklar, sığlıklar Seyir yardımcıları Şamandıralar, fenerler, işaretler Kıyı özellikleri Kıyı çizgisi, belirgin yapılar, tepeler Pusula gülü Gerçek ve manyetik yön, sapma bilgisi Yasak ve kısıtlı alanlar Demirleme yasağı, askerî bölgeler Projeksiyon Deniz haritalarının çoğu Mercator projeksiyonunu kullanır. Bu projeksiyonda sabit pusula rotası düz bir çizgi olarak görünür. Bu özellik, rota çizimini kolaylaştırır. Mesafeler, haritanın yan kenarındaki enlem ölçeğinden ölçülür. Bir enlem dakikası yaklaşık bir deniz miline eşittir. Harita Datumu Derinlikler, harita datumu adı verilen bir referans seviyeye göre verilir. Gelgitli bölgelerde datum genellikle en düşük astronomik gelgit seviyesidir. Gerçek derinlik, gelgit yüksekliği eklenerek hesaplanır. Yatay datum ise koordinat sistemidir. Güncel haritalarda yaygın yatay datum WGS 84'tür. Harita Ölçeği Ölçek Türü Örnek Kullanım Küçük ölçek 1:1.000.000 Okyanus geçişi Orta ölçek 1:100.000 Kıyı seyri Büyük ölçek 1:10.000 Liman ve yaklaşma Büyük ölçekli haritalar daha fazla ayrıntı gösterir. Semboller Deniz haritası sembolleri uluslararası olarak standartlaştırılmıştır. IHO'nun INT 1 yayını, bu sembollerin açıklamalarını içerir. Örnek: Yıldız işareti kayayı, "Fl" kısaltması çakarlı feneri gösterir. Güncelleme Kâğıt haritalar, Denizcilere İlanlar ile güncellenir. Kullanıcı, yayımlanan düzeltmeleri haritaya elle işler. Haritanın kenarında güncelleme kayıtları tutulur. Sık Sorulan Sorular Deniz haritası nereden temin edilir? Resmî haritalar hidrografi dairelerinden ve yetkili satış noktalarından alınır. Haritadaki derinlik neden gerçek derinlikten farklı olabilir? Gelgit, hava basıncı ve zaman içinde değişen dip yapısı farklılık yaratabilir. Deniz haritası ile seyir haritası aynı şey midir? Seyir haritası, seyir amacıyla kullanılan deniz haritalarını ifade eder. İlgili Terimler Seyir Haritası, Elektronik Deniz Haritası, Deniz Navigasyonu, Pusula, Demir Yeri, Derinlik Ölçer.

Deniz Navigasyonu

Deniz navigasyonu , bir deniz aracının konumunu belirleme, rotasını planlama ve bu rotayı güvenle izleme bilim ve uygulamasıdır. Türkçede deniz navigasyonuna "seyir" de denir. Deniz Navigasyonu Nedir? Navigasyon, üç temel soruya yanıt verir: Neredeyim? Nereye gidiyorum? Oraya nasıl güvenle ulaşırım? Navigatör bu sorular için haritalar, cihazlar ve hesaplamalar kullanır. Navigasyon, deniz güvenliğinin temel unsurudur. Navigasyon Yöntemleri Yöntem Açıklama Kıyı seyri Kıyıdaki işaretler ve fenerlerle konum belirleme Parakete hesabı Rota, hız ve süreden konum tahmini Astronomik seyir Güneş ve yıldızların yüksekliğinden konum belirleme Elektronik seyir GPS, radar ve elektronik haritalarla konum belirleme Parakete Hesabı Parakete hesabında son bilinen konumdan başlanır. Teknenin rotası, hızı ve geçen süre kullanılır. Örnek: Tekne 090° rotada 6 knotla 2 saat seyrederse son konumdan 12 deniz mili doğuya gider. Akıntı ve rüzgâr etkisi ayrıca hesaba katılır. İngilizcede bu yönteme "dead reckoning" denir. Temel Navigasyon Araçları Araç Görevi Deniz haritası Derinlik, tehlike ve işaretleri gösterir Pusula Yönü gösterir GPS Uydu ile konum verir Chartplotter Konumu elektronik harita üzerinde gösterir Radar Kıyıyı ve diğer tekneleri algılar Derinlik ölçer Su derinliğini ölçer Hız göstergesi Teknenin sudaki hızını ölçer Seyir defteri Rota, konum ve olayları kaydeder Navigasyon Birimleri Birim Tanım Deniz mili 1.852 metre Knot Saatte bir deniz mili Derece Yön ve enlem-boylam birimi Bir deniz mili, yaklaşık bir enlem dakikasına karşılık gelir. Rota Planlama Başlangıç ve varış noktalarını belirleyin. Haritada tehlikeleri ve derinlikleri inceleyin. Ara noktaları (waypoint) belirleyin. Hava tahminini ve akıntıları değerlendirin. Alternatif limanları belirleyin. Rotayı elektronik ve kâğıt haritada kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Elektronik navigasyon varken kâğıt harita gerekir mi? Elektronik sistemler arızalanabilir veya enerji kesilebilir. Kâğıt harita ve pusula yedek olarak bulundurulur. Seyir ile navigasyon aynı şey midir? Türkçede "seyir" kelimesi navigasyon anlamında da kullanılır. Navigasyon eğitimi nereden alınır? Amatör denizci eğitimleri ve yelken okulları temel navigasyon dersleri verir. İlgili Terimler Tekne Navigasyonu, GPS, Deniz Haritası, Chartplotter, Pusula, Radar.

Tüm terimlere dön