Denizcilik sözlüğü

Tender Bot

Tanım

Tender bot, bir yata bağlı olarak kullanılan ve yat ile kıyı arasında ulaşım sağlayan küçük teknedir. Türkçede "bot" veya "kayık" olarak da anılır.

Tender Bot Nedir?

Yat, demir yerinde veya şamandırada bağlı kalır. Kullanıcılar tender botla kıyıya, plaja veya restorana gider. Tender bot ayrıca alışveriş malzemesi ve çöp taşımak için kullanılır.

İngilizcede bu tekneye "tender" veya "dinghy" denir.

Tender Bot Türleri

Tür	Yapı	Özellik
Şişme bot	Taban ve tüpler şişme	Söndürülüp depolanabilir
RIB	Sert gövde, şişme tüpler	Daha yüksek hız ve dayanım
Sert gövdeli bot	Fiber veya alüminyum	Şişirme gerektirmez
Jet tender	İçten jet motorlu	Büyük yatlarda kullanılır

Yatta Taşıma Yöntemleri

Davit: Kıç aynalığa bağlı kollarla bot sudan yukarı kaldırılır.
Hidrolik platform: Yüzme platformu suya iner, bot üzerine yanaşır.
Güverte üstü: Bot vinçle kaldırılır ve güvertede sabitlenir.
Garaj: Büyük yatlarda kıç bölümde kapalı bot garajı bulunur.
Çekme: Bot, yatın arkasında halatla çekilir.

Çekme yöntemi kötü havada risklidir. Bot dolup batabilir veya halat pervaneye dolanabilir.

Motor Seçimi

Tender botlarda genellikle dıştan takma motor kullanılır. Motor gücü, botun üzerindeki üretici plakasında belirtilen azami değeri geçmemelidir. ISO 6185 standardı, şişme botlar için motor gücü sınıflarını tanımlar.

Elektrikli dıştan takma motorlar da tender botlarda kullanılır. Bu motorlar yakıt taşıma ihtiyacını ortadan kaldırır.

Güvenlik Donanımı

Her kişi için can yeleği
Kürek veya pagaylar
Hava pompası (şişme botlar için)
El feneri veya taşınabilir fener
Motor stop ipi (kill cord)

Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur.

Yasal Durum

Bazı ülkelerde tender bot ana yatın donanımı sayılır. Türkiye'de motorlu tender botların kayıt ve kullanım şartlarını liman başkanlıkları belirler.

Sık Sorulan Sorular

Tender bot boyu nasıl seçilir?

Boy, yattaki taşıma alanına ve taşınacak kişi sayısına göre seçilir. Davitin taşıma kapasitesi, botun ve motorun toplam ağırlığından fazla olmalıdır.

Tender bot gece nasıl görünür kılınır?

COLREG 1972 Kural 23, boyu 7 metreden kısa ve azami hızı 7 knotu geçmeyen motorlu teknelerin her yönden görünür beyaz fener göstermesine izin verir.

İlgili Terimler

Şişme Bot, Servis Botu, Dıştan Takma Motor, Yüzme Platformu, Demirleme, Can Yeleği.

İlgili terimler

Can Yeleği

Can yeleği , suya düşen bir kişiyi yüzer tutan ve başını su yüzeyinin üstünde tutmaya yardım eden kişisel koruma ekipmanıdır. Can yeleği, teknede bulundurulması gereken temel güvenlik ekipmanıdır. Can Yeleği Nedir? Can yeleği, kaldırma kuvveti sağlayan köpük veya hava hücreleri içerir. Yelek, kişinin vücudunu suyun üstünde tutar. Bazı can yelekleri, bilinci kapalı bir kişiyi sırt üstü çevirerek yüzünü sudan çıkarır. Bu özelliğe "kendini çevirme" denir. Yüzerlik Sınıfları (ISO 12402) Sınıf Yüzerlik Kullanım 50 N Yüzerlik yardımcısı Korunaklı sularda, yüzme bilen kişiler 100 N Can yeleği Korunaklı ve sakin sular 150 N Can yeleği Açık deniz, genel kullanım 275 N Can yeleği Açık deniz, ağır koşullar, ağır giysi N, newton cinsinden kaldırma kuvvetini gösterir. ISO 12402 standardının farklı bölümleri bu sınıfları tanımlar. Can Yeleği Türleri Tür Özellik Köpük can yeleği Her zaman yüzer, bakım gerektirmez, hacimlidir Şişme can yeleği İnce ve rahattır, gaz kartuşuyla şişer Karma can yeleği Köpük ve şişme hücre birlikte SOLAS can yeleği SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygun, gemilerde kullanılır Can Yeleğinin Bölümleri Yüzerlik malzemesi veya hava hücresi Kemer ve tokalar Bacak arası kayışı Düdük Işık Retroreflektif bantlar Kaldırma halkası Bacak arası kayışı, yeleğin suda yukarı kaymasını önler. Doğru Beden Seçimi Kişinin kilosuna uygun yelek seçin. Yeleği giyip tüm tokaları kapatın. Omuzlardan yukarı doğru çekin; yelek kulaklara kadar çıkmamalıdır. Çocuklar için çocuk can yeleği kullanın. Kullanım Kuralları Teknedeki her kişi için uygun bedende can yeleği bulundurulur. Can yelekleri kolay ulaşılabilir yerde saklanır. Kötü havada, gece ve tek başına seyirde can yeleği giyilir. Şişme yeleklerin servis tarihleri takip edilir. Sık Sorulan Sorular Can yeleği ile yüzerlik yardımcısı aynı şey midir? Hayır. Yüzerlik yardımcısı (50 N) kişiyi kendiliğinden çevirmez. Can yeleği ne zaman değiştirilir? Kumaş yırtıldığında, köpük sertleştiğinde veya şişme yelek servis testinden geçemediğinde değiştirilir. Kaç can yeleği bulundurulur? Teknedeki kişi sayısı kadar uygun bedende can yeleği bulundurulur. İlgili Terimler Şişme Can Yeleği, Köpük Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Emniyet Kemeri, Güvenlik Ekipmanı.

Demirleme

Demirleme , teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir. Demirleme Nedir? Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner. Demirlemenin Temel Adımları Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin. Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin. Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin. Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun. Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin. Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın. Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın. Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin. Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin. Kaloma Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar. Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar Ekipman Görevi Çapa Dibe tutunur Çapa zinciri ve halatı Çapayı tekneye bağlar Irgat Zinciri toplar ve bırakır Zincir stoperi Yükü ırgattan alır Zincir gergisi Dalga darbelerini sönümler Derinlik ölçer Derinliği gösterir COLREG Demir İşaretleri COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler: Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır. Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır. Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır. Demirde Bekleme Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır. Hava tahmini düzenli olarak takip edilir. Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır? Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez. Gece demirlemede nelere dikkat edilir? Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır. Demirleme her yerde serbest midir? Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir. İlgili Terimler Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Servis Botu

Servis botu , marina, liman, yat veya deniz tesisinde hizmet amacıyla kullanılan teknedir. Servis botu yolcu, personel veya malzeme taşır. Servis Botu Nedir? Servis botu, büyük bir deniz aracına veya tesise destek verir. Kıyı ile demirdeki tekneler arasında bağlantı kurar. Marina personeli, yanaşma ve bağlama işlemlerinde servis botu kullanır. Kullanım Alanlarına Göre Servis Botları Kullanım Alanı Görev Marina Teknelerin yanaşmasına yardım eder, halat taşır Liman Personel ve kılavuz kaptan taşır Yat Misafirleri kıyıya ulaştırır Su ürünleri çiftliği Kafeslere yem ve personel taşır Deniz inşaatı Malzeme ve işçi taşır Otel ve tatil köyü Misafirleri iskeleden tekneye taşır Servis Botlarının Gövde Yapısı RIB gövde: Şişme tüpler, yanaşma sırasında darbeleri sönümler. Alüminyum gövde: Darbelere dayanıklıdır. İş teknelerinde yaygındır. Fiber gövde: Yolcu servisinde kullanılır. Temel Donanım Usturmaça veya darbe emici kenar profili Bağlama halatı ve koç boynuzu Seyir fenerleri VHF telsiz Can yeleği ve can simidi Projektör Kılavuz Botu Kılavuz botu, kılavuz kaptanı gemiye ulaştıran servis botudur. Kılavuz kaptan, gemiyi limana veya boğaza güvenle sokar. Kılavuz botlarının üzerinde "PILOT" yazısı bulunur. Servis Botu ve Tender Bot Farkı Özellik Servis Botu Tender Bot Bağlı olduğu yer Marina, liman veya tesis Bir yat Taşınma Suda kalır Yatın üzerinde taşınabilir Kullanıcı Tesis personeli Yat sahibi veya mürettebatı Motor Tercihi Küçük servis botlarında dıştan takma motor kullanılır. Büyük servis botlarında içten takma dizel motor tercih edilir. Marina içinde düşük hız sınırları uygulanır. Bu nedenle bazı marinalarda elektrikli servis botları da kullanılır. Ticari Kullanım Ücret karşılığı yolcu taşıyan servis botları ticari tekne olarak kayıt edilir. Bu tekneler ek güvenlik denetimlerine tabidir. Denetimleri Türkiye'de liman başkanlıkları yürütür. Sık Sorulan Sorular Servis botunu kim kullanabilir? Gerekli belge, teknenin özel veya ticari kullanımına göre değişir. Ticari servis botunu kullanan kişi, ilgili gemiadamı yeterliğine sahip olmalıdır. Servis botunda kaç kişi taşınabilir? Azami kişi sayısını üretici belirler. Değer, teknenin CE plakasında yazar. Ticari teknelerde liman başkanlığı ayrıca kapasite belirleyebilir. İlgili Terimler Tender Bot, Şişme Bot, Usturmaça, Alüminyum Tekne, Bağlama Halatı, VHF Telsiz.

Tüm terimlere dön