Denizcilik sözlüğü

Tekne Donanımı

Tanım

Tekne donanımı, tekneye kalıcı olarak monte edilen ve teknenin çalışmasını sağlayan sistem ve parçaların bütünüdür. Donanım, tekneden kolayca ayrılmaz.

Tekne Donanımı Nedir?

Donanım, teknenin yapısına bağlı parçaları kapsar. Bu parçalar cıvata, kaynak veya yapıştırıcıyla sabitlenir. Donanım, teknenin seyir, demirleme, bağlama ve yaşam işlevlerini yerine getirir. Yelkencilikte "donanım" kelimesi ayrıca direk ve halatlardan oluşan arma sistemini ifade eder.

Donanım Grupları

Grup	Örnekler
Güverte donanımı	Koç boynuzu, baba, ırgat, vardavela, güverte kapağı
Arma donanımı	Direk, bumba, çarmıh, ıstralya, makaralar
Mekanik donanım	Motor, şanzıman, şaft, pervane, dümen sistemi
Elektrik donanımı	Akü, pano, kablolama, fenerler
Tesisat donanımı	Su tankı, pompalar, hortumlar, vanalar
Elektronik donanım	Chartplotter, radar, VHF telsiz, otopilot

Arma Donanımı

Yelkenli teknelerde arma donanımı iki bölüme ayrılır:

Ayakta donanım: Direği sabit tutan teller ve bağlantılar. Çarmıh ve ıstralya bu gruptadır.
Yürüyen donanım: Yelkenleri kaldıran ve ayarlayan halatlar. Mandar ve ıskota bu gruptadır.

Donanım ve Ekipman Farkı

Özellik	Donanım	Ekipman
Bağlantı	Tekneye sabitlenir	Taşınabilir
Örnek	Irgat, sintine pompası	Can yeleği, el telsizi
Değişim	Montaj işçiliği gerektirir	Elle alınıp konur

Uygulamada iki terim bazen birbirinin yerine kullanılır.

Donanım Malzemeleri

Paslanmaz çelik: Güverte donanımında AISI 316 kalite yaygındır.
Alüminyum: Direk ve bumbalarda kullanılır.
Bronz: Gövde geçişlerinde ve vanalarda kullanılır.
Mühendislik plastikleri: Makara ve kılavuzlarda kullanılır.

Donanım Montajında Dikkat Edilenler

Bağlantı noktasında gövde veya güverte güçlendirilir.
Cıvata delikleri sızdırmazlık macunuyla kapatılır.
Farklı metaller arasında yalıtım yapılır.
Yük taşıyan parçalar için arkalık plakası kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Donanım arızası nasıl önlenir?

Hareketli parçalar düzenli olarak tatlı suyla yıkanır ve yağlanır. Bağlantı cıvataları sezon başında kontrol edilir.

Arkalık plakası neden kullanılır?

Plaka, yükü güvertenin daha geniş bir alanına yayar. Bu sayede cıvatanın güverteyi delip geçmesi önlenir.

Donanım değişikliği CE uygunluğunu etkiler mi?

Stabiliteyi, yapıyı veya motor gücünü değiştiren büyük değişiklikler uygunluk değerlendirmesini etkileyebilir. Bu durumda yeniden değerlendirme gerekebilir.

İlgili Terimler

Tekne Ekipmanı, Güverte Donanımı, Tekne Aksesuarı, Marin Ekipman, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Irgat.

İlgili terimler

Güverte Donanımı

Güverte donanımı , teknenin güvertesine kalıcı olarak monte edilen ve halat, zincir, yelken ve insan yüklerini taşıyan parçaların bütünüdür. İngilizcede "deck hardware" olarak anılır. Güverte Donanımı Nedir? Güverte donanımı, teknenin kullanımında yük aktaran noktaları oluşturur. Bir halat koç boynuzuna bağlandığında yük, donanım üzerinden güverteye geçer. Donanım, bu yükü güvenle aktaracak şekilde tasarlanır ve monte edilir. Donanım, teknenin tipine göre farklılık gösterir. Donanım Sınıflandırması Sınıf Tanım Örnekler Sabit donanım Hareketli parça içermez Koç boynuzu, baba, göz plakası Hareketli donanım Dönen veya kayan parça içerir Makara, vinç, araba Kilitleme donanımı Halatı tutar Kastanyola, stoper Koruma donanımı İnsanları ve tekneyi korur Küpeşte, vardavela, usturmaça rayı Kapama donanımı Açıklıkları kapatır Kapak, lumboz, mandal Yerleşim Planı Donanım yerleşimi, halatların izleyeceği yolu belirler. İyi yerleşim şu özellikleri taşır: Halatlar sürtünmeden ilerler. Yükler simetrik dağılır. Kullanıcı kokpitten donanıma kolay ulaşır. Yürüme alanları engellenmez. Yük Yolu Yük, donanımdan cıvatalara, oradan destek plakasına ve güverteye geçer. Yük yolundaki en zayıf eleman, sistemin dayanımını belirler. Güverte yapısı yetersizse güçlü bir donanım da sökülebilir. Sandviç Güvertede Montaj Montaj deliğini gerekenden büyük açın. Çekirdeği delik çevresinden temizleyin. Boşluğu epoksi dolguyla doldurun. Dolgu sertleşince asıl deliği açın. Donanımı macunla monte edin. Bu yöntem, çekirdeğe su girmesini önler. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Güverte altında su lekesi Montaj macunu bozulmuş Donanım çevresinde çatlak Yetersiz destek plakası Yumuşak güverte Çekirdeğe su girmiş Hareketli parçada sıkışma Tuz birikimi Bakım Montaj macununu belirli aralıklarla yenileyin. Cıvataları sıkılık açısından kontrol edin. Hareketli parçaları yıkayıp yağlayın. Sık Sorulan Sorular Donanım sızıntısı nasıl onarılır? Donanım sökülür, eski macun temizlenir ve yeniden monte edilir. Hangi macun kullanılır? Polisülfür, poliüretan veya MS polimer esaslı denizcilik macunları kullanılır. Kilitleyici somun neden kullanılır? Titreşim, normal somunların gevşemesine yol açabilir. Kilitleyici somun bu gevşemeyi önler. Donanım cıvatası hangi malzemeden olmalıdır? Donanımla aynı veya uyumlu paslanmaz çelik cıvata kullanılır. İlgili Terimler Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Küpeşte, Zincir Stoperi, Güverte Kapağı.

Irgat

Irgat , zincir veya halatı döner bir tambur ya da dişli yardımıyla toplayan ve bırakan mekanizmadır. Teknelerde ırgat çoğunlukla çapa zinciri için kullanılır. Irgat Nedir? Irgat, ağır yükleri insan gücünü aşan bir kuvvetle çeker. Çapa ve zincirin ağırlığı, elle kaldırılamayacak düzeye ulaşabilir. Irgat bu işi mekanik olarak yapar. İngilizcede çapa ırgatına "windlass", dikey eksenli halat ırgatına "capstan" denir. Irgatın Bölümleri Bölüm Görevi Zincir dişlisi Zincir baklalarını kavrar ve çeker Halat tamburu Halatı sararak çeker Motor Dönüş kuvvetini üretir Dişli kutusu Motor devrini düşürür ve çekme kuvvetini artırır Fren veya kavrama Zinciri serbest bırakır veya kilitler Sıyırıcı Zinciri dişliden ayırarak zincirliğe yönlendirir İngilizcede zincir dişlisine "gypsy" denir. Eksen Yönüne Göre Irgat Türleri Tür Yapı Özellik Dikey ırgat Motor güverte altında, dişli dikey eksende döner Güvertede az yer kaplar Yatay ırgat Motor ve dişli güverte üstünde, yatay eksende döner Güverte altında az yer gerektirir Güç Kaynağına Göre Irgat Türleri Manuel ırgat: Kol ile çevrilir. Elektrikli ırgat: 12 V veya 24 V doğru akım motoruyla çalışır. Hidrolik ırgat: Hidrolik motorla çalışır. Büyük yatlarda kullanılır. Irgatın Diğer Kullanım Alanları Gemilerde çapa ve bağlama halatı çekme Balıkçı teknelerinde ağ ve halat çekme Yelkenlilerde ağır halatları germe (kapstan) Tekne çekek yerlerinde tekneyi karaya çekme Irgat Kumandası Elektrikli ırgatlar şu yollarla kumanda edilir: Güvertedeki ayak düğmeleri Kablolu el kumandası Kablosuz uzaktan kumanda Kaptan köşkündeki panel düğmeleri Sık Sorulan Sorular Irgat yalnızca çapa için mi kullanılır? Hayır. Halat tamburlu ırgatlar bağlama halatlarını çekmek için de kullanılır. Irgat zinciri tutmazsa ne olur? Zincir dişliden kayar ve kontrolsüz akabilir. Bu durum genellikle dişli-zincir uyumsuzluğundan veya aşınmadan kaynaklanır. Demirdeyken yük ırgatta mı kalmalıdır? Hayır. Demirleme yükü zincir stoperine veya bağlama halatına aktarılır. Bu uygulama ırgatın dişli ve motorunu korur. Dikey ve yatay ırgat arasında nasıl seçim yapılır? Seçim, güverte üstündeki alana ve güverte altındaki boşluğa göre yapılır. Güverte altı dar teknelerde yatay ırgat tercih edilir. İlgili Terimler Çapa Irgatı, Elektrikli Irgat, Manuel Irgat, Irgat Motoru, Zincir Stoperi, Kalibre Zincir.

Marin Ekipman

Marin ekipman , deniz ortamında kullanılmak üzere tasarlanan ve üretilen ekipmandır. Marin ekipman tuzlu suya, neme, UV ışınlarına ve titreşime dayanıklıdır. Marin Ekipman Nedir? "Marin" kelimesi, ürünün deniz ortamına uygun olduğunu belirtir. Deniz ortamı, karadaki koşullardan daha zorludur. Tuzlu su metalleri aşındırır. UV ışınları plastikleri kırılganlaştırır. Nem, elektrik bağlantılarında korozyona yol açar. Deniz Ortamının Etkileri Etken Etkisi Marin Çözüm Tuzlu su Metallerde korozyon AISI 316 paslanmaz çelik, bronz UV ışınları Plastik ve kumaşta bozulma UV katkılı malzeme Nem Elektrikte kısa devre ve oksitlenme Kalaylı bakır kablo, sızdırmaz bağlantı Titreşim Bağlantıların gevşemesi Kilitli somun, titreşim takozu Sıcaklık değişimi Genleşme ve çatlama Esnek conta ve macun Marin Ekipman Örnekleri Marin akü Marin elektrik kablosu Marin priz ve sigorta Marin buzdolabı Marin LED aydınlatma Marin tuvalet Marin kumaş İlgili Test ve Standartlar IEC 60529: Elektrikli cihazların su ve toza karşı koruma derecesini (IP kodu) belirler. Örnek: IP67, toz geçirmez ve geçici suya daldırmaya dayanıklı anlamına gelir. ISO 9227: Tuz sisi testinin yöntemini tanımlar. Test, malzemenin korozyon dayanımını ölçer. ISO 10133: Küçük teknelerde düşük gerilimli DC elektrik tesisatını düzenler. ISO 13297: Küçük teknelerde AC elektrik tesisatını düzenler. ABYC standartları: Amerikan Tekne ve Yat Konseyi'nin (American Boat & Yacht Council) yayımladığı teknik standartlardır. Marin ve Ev Tipi Ürün Farkı Özellik Marin Ürün Ev Tipi Ürün Kablo Kalaylı çok telli bakır Çıplak bakır Vida AISI 316 paslanmaz Galvaniz veya karbon çelik Elektrik bağlantısı Sızdırmaz, IP korumalı Kuru ortam için tasarlanmış Plastik UV katkılı UV katkısız olabilir Sık Sorulan Sorular Her "marin" etiketli ürün bir standarda uyar mı? "Marin" kelimesi tek başına bir sertifika değildir. Ürünün uyduğu standart, teknik belgede ayrıca belirtilir. Kalaylı kablo neden tercih edilir? Kalay kaplama, bakır telleri nemden ve oksitlenmeden korur. Oksitlenme, kablonun direncini artırır. Marin ekipmanın bakımı gerekir mi? Evet. Tuz birikintisi tatlı suyla temizlenir. Elektrik bağlantıları düzenli olarak kontrol edilir. İlgili Terimler Denizcilik Ekipmanı, Tekne Ekipmanı, IP Koruma Sınıfı, Paslanmaz Çelik, Marin Elektrik Kablosu, Korozyon.

Paslanmaz Güverte Ekipmanı

Paslanmaz güverte ekipmanı , paslanmaz çelikten üretilen ve teknenin güvertesinde kullanılan bağlama, güvenlik ve kapama parçalarıdır. Deniz ortamında genellikle AISI 316 sınıfı kullanılır. Paslanmaz Güverte Ekipmanı Nedir? Paslanmaz çelik, dayanımı, korozyon direnci ve görünümü nedeniyle güverte ekipmanında yaygındır. Parçalar döküm, dövme, kaynaklı veya talaşlı imalatla üretilir. Yüzeyler genellikle parlatılır veya elektropolisaj ile işlenir. Parlak yüzey, tuzun tutunmasını azaltır. Paslanmaz Güverte Ekipmanı Türleri Ürün Görevi Koç boynuzu Halat bağlama Baba Kalın halat bağlama Kılavuz makarası Halatı yönlendirme Küpeşte ve vardavela Düşmeye karşı koruma Puşpit ve pulpit Baş ve kıçtaki koruma çerçevesi Menteşe ve mandal Kapak açma ve kapama Göz plakası Bağlantı noktası Bayrak direği yuvası Bayrak direğini taşır Merdiven Sudan tekneye çıkış Malzeme Seçimi Sınıf Uygunluk AISI 316 Deniz ortamı için önerilen sınıf AISI 316L Kaynaklı parçalar AISI 304 Deniz ortamında çay rengi lekelenme eğilimi yüksek Ürün üzerindeki veya belgesindeki malzeme bilgisi kontrol edilir. Üretim Yöntemleri Yöntem Özellik Hassas döküm Karmaşık biçimler Dövme Yüksek dayanım Kaynaklı imalat Boru ve çerçeve yapılar Talaşlı imalat Hassas ölçülü parçalar Yüzey Kalitesi Pürüzlü yüzey, tuz ve nemi tutar. Bu durum çay rengi lekelenmeyi artırır. Elektropolisaj, yüzey pürüzlülüğünü azaltır. Bu işlem, korozyon direncini artırır ve temizliği kolaylaştırır. Montaj Paslanmaz cıvata ve somun kullanın. Alüminyum yüzeyle temas varsa yalıtkan ara parça koyun. Destek plakası kullanın. Sızdırmazlık macunu uygulayın. Bakım Tatlı suyla düzenli yıkayın. Lekeleri paslanmaz temizleyiciyle giderin. Koruyucu cila uygulayın. Kaynak bölgelerinde çatlak arayın. Sık Sorulan Sorular Paslanmaz ekipmanda neden kahverengi leke oluşur? Tuz, nem ve yüzey pürüzlülüğü hafif korozyon lekelerine yol açar. Elektropolisaj nedir? Elektrokimyasal yolla yüzeyin ince bir katmanının alınmasıdır. 304 ekipman teknede kullanılabilir mi? Kullanılabilir, ancak bakım ihtiyacı ve lekelenme eğilimi daha yüksektir. Paslanmaz ekipman hangi cıvatayla takılır? AISI 316 paslanmaz cıvata ve somun kullanılır. İlgili Terimler Paslanmaz Çelik, Deniz Suyuna Dayanıklı Paslanmaz Çelik, Güverte Ekipmanı, Güverte Donanımı, Tekne Menteşesi, Tekne Merdiveni.

Tüm terimlere dön