Denizcilik sözlüğü

AIS Alıcısı

Tanım

AIS alıcısı, çevredeki gemi ve teknelerin AIS yayınlarını alarak ekranda gösteren, ancak kendi bilgisini yayınlamayan cihazdır. AIS alıcısı, pasif bir güvenlik aracıdır.

AIS Alıcısı Nedir?

AIS alıcısı, AIS frekanslarını sürekli dinler. Aldığı mesajları çözerek gemilerin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini çıkarır. Bu bilgiler chartplotter veya bilgisayar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Alıcı yayın yapmadığı için diğer teknelerin ekranında görünmez.

AIS Alıcısı Türleri

Tür	Özellik
Bağımsız AIS alıcısı	Ayrı bir kutu, NMEA çıkışlı
VHF telsiz içindeki AIS alıcısı	Telsiz ekranında hedefler gösterilir
Chartplotter içindeki AIS alıcısı	Harita ekranına doğrudan entegre
Kablosuz AIS alıcısı	Veriyi tablet ve telefona Wi-Fi ile gönderir

Anten Seçenekleri

Seçenek	Açıklama
Ayrı AIS anteni	Kendi VHF anteni ile çalışır
Anten ayırıcı (splitter)	Mevcut VHF antenini telsiz ve AIS arasında paylaştırır
Ortak anten (dahili ayırıcılı)	Cihaz içinde ayırıcı bulunur

Anten ayırıcı, telsiz yayın yaparken AIS alıcısını korur.

Çatışma Alarmları

AIS alıcısı veya bağlı ekran, yaklaşan hedefler için hesaplama yapar.

Değer	Anlamı
CPA	En yakın yaklaşma mesafesi
TCPA	En yakın yaklaşmaya kalan süre

Örnek: CPA 0,2 deniz mili ve TCPA 8 dakika ise hedef 8 dakika sonra 0,2 deniz mili yakına gelecektir. Kullanıcı, güvenli CPA ve TCPA sınırlarını alarm olarak ayarlar.

CPA, "Closest Point of Approach", TCPA ise "Time to Closest Point of Approach" ifadesinin kısaltmasıdır.

Alıcının Avantajları

Lisans ve MMSI gerektirmez.
Gemileri görüş mesafesinin ötesinde tanımlar.
Gemilerin adını gösterir. Bu bilgi VHF çağrısını kolaylaştırır.
Enerji tüketimi düşüktür.

Sınırlamalar

Teknenin kendisi diğer gemilerce AIS ile görülmez.
AIS vericisi olmayan tekneler ekranda yer almaz.
Anten yüksekliği menzili sınırlar.

Sık Sorulan Sorular

AIS alıcısı ile transponder arasındaki fark nedir?

Alıcı yalnızca dinler. Transponder hem dinler hem yayın yapar.

AIS alıcısı için ayrı GPS gerekir mi?

Hedefleri göstermek için gerekmez. CPA hesabı için teknenin kendi konumu gerekir.

AIS alıcısı radarın yerini tutar mı?

Hayır. AIS'i olmayan tekneler ve kıyı yalnızca radarla görülür.

İlgili Terimler

AIS, AIS Vericisi, AIS Transponder, VHF Anteni, Chartplotter, Radar.

İlgili terimler

AIS

AIS , gemi ve teknelerin kimlik, konum, rota ve hız bilgilerini VHF radyo frekansları üzerinden otomatik olarak yayınladığı sistemdir. AIS, İngilizce "Automatic Identification System" (Otomatik Tanımlama Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. AIS Nedir? AIS cihazı, GPS'ten aldığı konumu ve teknenin kimlik bilgilerini belirli aralıklarla yayınlar. Çevredeki AIS alıcıları bu yayınları alır. Alınan bilgiler chartplotter veya radar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Sistem, görüş mesafesinin ötesindeki gemileri tanımlamayı sağlar. AIS Frekansları AIS, deniz VHF bandındaki iki kanalı kullanır: Kanal Frekans AIS 1 (87B) 161,975 MHz AIS 2 (88B) 162,025 MHz Yayınlanan Bilgiler Bilgi Türü Örnekler Statik bilgiler MMSI, gemi adı, çağrı işareti, boy, en, tür Dinamik bilgiler Konum, yer üstü hız, yer üstü rota, baş açısı Sefer bilgileri Varış limanı, tahmini varış zamanı, draft AIS Sınıfları Özellik Class A Class B Kullanıcı SOLAS gemileri Gezi tekneleri ve küçük tekneler Çıkış gücü 12,5 W 2 W (SO tipi 5 W) Yayın sıklığı Hıza göre sık Daha seyrek Erişim yöntemi SOTDMA CSTDMA veya SOTDMA SOLAS Zorunluluğu SOLAS Bölüm V, Kural 19, belirli gemilerde AIS bulundurulmasını zorunlu tutar: Uluslararası seferlerde 300 GT ve üzeri gemiler Uluslararası olmayan seferlerde 500 GT ve üzeri yük gemileri Boyutundan bağımsız olarak tüm yolcu gemileri Gezi teknelerinde AIS kullanımı ulusal mevzuata göre değişir. AIS Cihaz Türleri Tür İşlev AIS alıcısı Yalnızca diğer gemileri gösterir AIS vericisi / transponder Hem alır hem kendi bilgisini yayınlar AIS-SART Can salında acil durum konumu yayınlar AIS MOB vericisi Denize düşen kişinin konumunu yayınlar Sınırlamalar AIS'i olmayan tekneler ekranda görünmez. Yanlış girilmiş statik bilgiler hatalı tanımlamaya yol açar. AIS kapatılabilir. AIS, radar ve gözcülüğün yerini tutmaz. Sık Sorulan Sorular AIS bilgileri internetten görülebilir mi? Bazı internet siteleri kıyı istasyonlarından topladıkları AIS verilerini yayınlar. AIS kullanmak için lisans gerekir mi? Verici kullanımı için MMSI numarası ve telsiz istasyonu ruhsatı gerekir. AIS menzili ne kadardır? Menzil, anten yüksekliğine bağlıdır. VHF dalgaları görüş hattında yayılır. İlgili Terimler AIS Alıcısı, AIS Vericisi, AIS Transponder, MMSI Numarası, VHF Telsiz, SOLAS.

AIS Transponder

AIS transponder , diğer gemilerin AIS yayınlarını alan ve teknenin kendi AIS bilgisini yayınlayan cihazdır. Transponder, alıcı ve verici işlevlerini tek gövdede birleştirir. AIS Transponder Nedir? "Transponder" kelimesi, İngilizce "transmitter" (verici) ve "responder" (yanıtlayıcı) kelimelerinden türetilmiştir. AIS transponder, çevredeki hedefleri gösterirken teknenin de görünür olmasını sağlar. Gezi teknelerinde "AIS vericisi" ve "AIS transponder" ifadeleri genellikle aynı cihazı anlatır. Transponder Sınıfları Sınıf Kullanım Çıkış Gücü Class A SOLAS gemileri, ticari tekneler 12,5 W Class B SO Büyük gezi yatları, iş tekneleri 5 W Class B CS Gezi tekneleri 2 W Class A Transponderin Özellikleri Daha sık yayın yapar. Sefer bilgileri (varış limanı, draft) yayınlar. Ekranlı ve tuşlu yapıdadır. Belirli gemilerde SOLAS gereği zorunludur. Transponder Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Sınıf Teknenin kullanımı ve mevzuata göre Anten ayırıcı Dahili ayırıcı, tek VHF antenini paylaştırır Kablosuz çıkış Tablet ve telefona veri gönderme NMEA arayüzü NMEA 2000 veya NMEA 0183 Sessiz mod Yayını geçici durdurma Güç tüketimi Uzun seyirlerde önemlidir Transponder ve Güvenlik Büyük gemiler, yoğun trafikte radar ekranında küçük tekneleri ayırt etmekte zorlanabilir. AIS transponder, teknenin konumunu, hızını ve rotasını açıkça gösterir. Gemi, teknenin adını görerek doğrudan VHF çağrısı yapabilir. Bu iletişim, çatışma riskinin erken çözülmesine yardım eder. Kurulum ve Lisans MMSI numarası edinin. Telsiz istasyonu ruhsatına AIS'i ekleyin. Transponderi programlayın. GPS ve VHF antenlerini bağlayın. Yayının diğer teknelerce alındığını doğrulayın. Türkiye'de MMSI ve telsiz ruhsatı işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı üzerinden yürütülür. Sık Sorulan Sorular AIS transponder hangi teknelerde önerilir? Yoğun gemi trafiği olan bölgelerde, gece ve açık deniz seyirlerinde önerilir. Transponder çalışırken kapatılabilir mi? Gezi teknelerinde kapatılabilir. SOLAS gemilerinde sürekli çalıştırma kuralları vardır. Transponderin yayın yaptığı nasıl doğrulanır? Yakındaki bir tekneden veya kıyı AIS servislerinden teknenin görünürlüğü kontrol edilir. Transponder hangi antene bağlanır? VHF antenine ayrı kablo veya anten ayırıcıyla bağlanır. GPS anteni ayrıca takılır. İlgili Terimler AIS, AIS Vericisi, AIS Alıcısı, MMSI Numarası, Radar Reflektörü, VHF Anteni.

AIS Vericisi

AIS vericisi , teknenin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini AIS frekansları üzerinden yayınlayan cihazdır. Gezi teknelerinde kullanılan AIS vericileri genellikle hem yayın yapar hem de diğer gemileri alır. AIS Vericisi Nedir? AIS vericisi, GPS'ten aldığı konumu ve programlanmış kimlik bilgilerini belirli aralıklarla yayınlar. Çevredeki gemiler bu yayını alır ve tekneyi ekranlarında görür. Bu özellik, büyük gemilerin küçük tekneleri fark etmesini kolaylaştırır. Gezi teknelerinde kullanılan vericiler Class B sınıfındadır. Class B Verici Türleri Tür Erişim Yöntemi Çıkış Gücü Yayın Sıklığı Class B CS CSTDMA 2 W 30 saniyede bir (2 knot üzeri) Class B SO SOTDMA 5 W Hıza göre 5 saniyeye kadar CSTDMA, boş zaman dilimini algılayarak yayın yapar. SOTDMA, zaman dilimlerini önceden ayırır. Class B SO, Class A'ya daha yakın performans sunar. Programlanan Bilgiler Bilgi Açıklama MMSI Teknenin dokuz haneli kimlik numarası Tekne adı Kayıtlı ad Çağrı işareti Telsiz çağrı işareti Tekne türü Yelkenli, motorlu tekne vb. Boy ve en Teknenin ölçüleri GPS anten konumu Anten konumunun tekne üzerindeki yeri MMSI bazı cihazlarda yalnızca bir kez programlanabilir. Değişiklik için üretici veya bayi desteği gerekir. Kurulum Gereksinimleri Teknenin MMSI numarasını edinin. Telsiz istasyonu ruhsatını alın. Cihaza kimlik bilgilerini programlayın. Ayrı GPS antenini engelsiz bir yere monte edin. VHF antenini bağlayın veya anten ayırıcı kullanın. NMEA 2000 veya NMEA 0183 ile ekrana bağlayın. Sessiz Mod Bazı vericiler sessiz mod sunar. Bu modda cihaz yayın yapmaz, yalnızca alır. Sessiz mod, güvenlik veya gizlilik gerekçesiyle kullanılabilir. Kullanım, yerel mevzuata uygun olmalıdır. Avantajlar Büyük gemiler tekneyi ekranında adıyla görür. Gemiler, gerektiğinde tekneyi VHF'te adıyla çağırabilir. Kıyı istasyonları tekneyi izleyebilir. Sık Sorulan Sorular AIS vericisi için ayrı GPS anteni neden gerekir? Verici, konum bilgisini doğrudan kendi GPS'inden alır. Bu tasarım, verinin güvenilirliğini artırır. Class B yayınları her gemide görülür mü? Modern AIS ekranları Class B yayınlarını gösterir. Bazı eski sistemlerde filtreleme yapılmış olabilir. AIS vericisi enerji tüketir mi? Tüketim düşüktür, ancak sürekli çalıştığı için akü hesabına eklenir. İlgili Terimler AIS, AIS Transponder, AIS Alıcısı, MMSI Numarası, GPS Anteni, VHF Anteni.

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Tüm terimlere dön