Denizcilik sözlüğü

Tekne Güvenliği

Tanım

Tekne güvenliği, teknede kazaları önlemek ve acil durumlara hazırlıklı olmak için uygulanan önlemlerin, ekipmanların ve davranışların bütünüdür.

Tekne Güvenliği Nedir?

Tekne güvenliği üç temel unsurdan oluşur: uygun ekipman, doğru planlama ve bilgili mürettebat. Ekipman acil durumda hayat kurtarır. Planlama, riskli durumlarla karşılaşma olasılığını azaltır. Bilgili mürettebat ise ekipmanı doğru kullanır ve hızlı tepki verir.

Güvenlik Ekipmanı Grupları

Grup	Örnekler
Kişisel koruma	Can yeleği, emniyet kemeri
Kurtarma	Can simidi, can salı, MOB şamandırası
Yangın	Yangın söndürücü, yangın battaniyesi
İşaret ve haberleşme	VHF telsiz, işaret fişeği, EPIRB
Seyir güvenliği	Seyir fenerleri, ses işaret aracı, radar reflektörü
Algılama	Duman, gaz ve karbonmonoksit dedektörü
İlk yardım	İlk yardım çantası

Seyir Öncesi Güvenlik Kontrolü

Hava tahminini kontrol edin.
Yakıt ve su miktarını doğrulayın.
Güvenlik ekipmanının yerinde ve çalışır olduğunu kontrol edin.
Seyir fenerlerini ve telsizi test edin.
Mürettebata güvenlik bilgilendirmesi yapın.
Seyir planını kıyıdaki bir kişiye bildirin.

Mürettebat Bilgilendirmesi

Seyirden önce teknedeki herkese şu bilgiler verilir:

Can yeleklerinin yeri ve kullanımı
Yangın söndürücülerin yeri
Denize adam düştüğünde yapılacaklar
Telsizle acil çağrı yapma
Teknenin ana şalterleri ve vanaları

Sık Görülen Riskler

Risk	Önlem
Denize düşme	Can yeleği, emniyet kemeri, vardavela
Yangın	Söndürücü, gaz dedektörü, düzenli bakım
Su alma	Sintine pompası, yüksek su alarmı, vana kontrolü
Çatışma	Gözcülük, fenerler, AIS, radar
Karbonmonoksit zehirlenmesi	Dedektör, havalandırma
Hava koşulları	Tahmin takibi, sığınma limanı planı

Mevzuat

Teknede bulundurulacak asgari güvenlik ekipmanı ulusal mevzuatla belirlenir. Türkiye'de bu konular Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı düzenlemeleriyle tanımlanır. Liste, teknenin boyuna, kullanım türüne ve seyir bölgesine göre değişir.

Eğitim

Amatör denizci belgesi eğitimleri temel güvenlik bilgilerini içerir. İlk yardım, yangınla mücadele ve deniz güvenliği kursları ek bilgi sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Tekne güvenliğinde en önemli ekipman nedir?

Can yeleği, denize düşme durumunda hayatta kalma olasılığını artıran temel ekipmandır.

Güvenlik ekipmanı ne sıklıkla kontrol edilir?

Sezon başında ve her seyir öncesinde kontrol edilir. Son kullanma tarihli ürünler takip edilir.

Tek başına seyirde ek önlem gerekir mi?

Emniyet kemeri, PLB ve AIS MOB cihazı gibi kişisel önlemler önem kazanır.

İlgili Terimler

Deniz Güvenliği, Güvenlik Ekipmanı, Tekne Güvenlik Ekipmanları, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, MOB.

İlgili terimler

Can Yeleği

Can yeleği , suya düşen bir kişiyi yüzer tutan ve başını su yüzeyinin üstünde tutmaya yardım eden kişisel koruma ekipmanıdır. Can yeleği, teknede bulundurulması gereken temel güvenlik ekipmanıdır. Can Yeleği Nedir? Can yeleği, kaldırma kuvveti sağlayan köpük veya hava hücreleri içerir. Yelek, kişinin vücudunu suyun üstünde tutar. Bazı can yelekleri, bilinci kapalı bir kişiyi sırt üstü çevirerek yüzünü sudan çıkarır. Bu özelliğe "kendini çevirme" denir. Yüzerlik Sınıfları (ISO 12402) Sınıf Yüzerlik Kullanım 50 N Yüzerlik yardımcısı Korunaklı sularda, yüzme bilen kişiler 100 N Can yeleği Korunaklı ve sakin sular 150 N Can yeleği Açık deniz, genel kullanım 275 N Can yeleği Açık deniz, ağır koşullar, ağır giysi N, newton cinsinden kaldırma kuvvetini gösterir. ISO 12402 standardının farklı bölümleri bu sınıfları tanımlar. Can Yeleği Türleri Tür Özellik Köpük can yeleği Her zaman yüzer, bakım gerektirmez, hacimlidir Şişme can yeleği İnce ve rahattır, gaz kartuşuyla şişer Karma can yeleği Köpük ve şişme hücre birlikte SOLAS can yeleği SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygun, gemilerde kullanılır Can Yeleğinin Bölümleri Yüzerlik malzemesi veya hava hücresi Kemer ve tokalar Bacak arası kayışı Düdük Işık Retroreflektif bantlar Kaldırma halkası Bacak arası kayışı, yeleğin suda yukarı kaymasını önler. Doğru Beden Seçimi Kişinin kilosuna uygun yelek seçin. Yeleği giyip tüm tokaları kapatın. Omuzlardan yukarı doğru çekin; yelek kulaklara kadar çıkmamalıdır. Çocuklar için çocuk can yeleği kullanın. Kullanım Kuralları Teknedeki her kişi için uygun bedende can yeleği bulundurulur. Can yelekleri kolay ulaşılabilir yerde saklanır. Kötü havada, gece ve tek başına seyirde can yeleği giyilir. Şişme yeleklerin servis tarihleri takip edilir. Sık Sorulan Sorular Can yeleği ile yüzerlik yardımcısı aynı şey midir? Hayır. Yüzerlik yardımcısı (50 N) kişiyi kendiliğinden çevirmez. Can yeleği ne zaman değiştirilir? Kumaş yırtıldığında, köpük sertleştiğinde veya şişme yelek servis testinden geçemediğinde değiştirilir. Kaç can yeleği bulundurulur? Teknedeki kişi sayısı kadar uygun bedende can yeleği bulundurulur. İlgili Terimler Şişme Can Yeleği, Köpük Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Emniyet Kemeri, Güvenlik Ekipmanı.

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

Güvenlik Ekipmanı

Güvenlik ekipmanı , denizde kişilerin can güvenliğini korumak, acil durumları bildirmek ve kazaların sonuçlarını azaltmak için kullanılan araç ve gereçlerdir. Güvenlik Ekipmanı Nedir? Güvenlik ekipmanı, normal kullanımda çoğu zaman hiç çalıştırılmaz. Ancak acil durumda doğru çalışması hayati önem taşır. Bu nedenle ekipman doğru seçilir, uygun yerde saklanır ve düzenli kontrol edilir. Ekipmanın türü ve miktarı mevzuatla belirlenir. Güvenlik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Kişisel koruma Can yeleği, emniyet kemeri, güvenlik halatı Kurtarma Can simidi, kurtarma halkası, can salı İşaret İşaret fişeği, duman kandili, düdük, korna Haberleşme VHF telsiz, EPIRB, PLB, SART Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi, dedektörler Su alma Sintine pompası, yüksek su alarmı, konik tapalar Seyir Seyir fenerleri, radar reflektörü, pusula Tıbbi İlk yardım çantası Kişisel ve Toplu Koruma Tür Açıklama Örnek Kişisel koruma Bir kişiye özel Can yeleği, PLB Toplu koruma Teknedeki herkese hizmet eder Can salı, yangın söndürücü Onay ve Uygunluk İşaretleri İşaret Anlamı Dümen işareti Avrupa Birliği Deniz Teçhizatı Direktifi (2014/90/EU) onayı CE işareti İlgili Avrupa Birliği mevzuatına uygunluk SOLAS onayı SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygunluk ISO standart işareti İlgili ISO standardına uygunluk beyanı Dümen işareti, gemi teçhizatında kullanılır. Gezi teknesi ekipmanlarında CE işareti ve ürün standartları yaygındır. Konumlandırma İlkeleri Ekipmanı hızlı erişilebilir yerlere yerleştirin. Kilitli dolaplardan kaçının. Yerlerini işaretlerle belirtin. Tüm mürettebata yerlerini gösterin. Kontrol Takvimi Ekipman Kontrol Noktası Şişme can yeleği Kartuş ve servis tarihi İşaret fişekleri Son kullanma tarihi Yangın söndürücü Basınç ve servis tarihi Can salı Servis tarihi EPIRB ve PLB Pil tarihi ve kendi kendine test İlk yardım çantası İçerik ve tarihler Sık Sorulan Sorular Hangi güvenlik ekipmanı zorunludur? Liste, teknenin türüne, boyuna ve seyir bölgesine göre ulusal mevzuatla belirlenir. Güvenlik ekipmanı nasıl takip edilir? Ekipman listesi ve son kullanma tarihleri bir kontrol çizelgesinde tutulur. Güvenlik ekipmanı kullanmayı öğrenmek gerekli midir? Evet. Tatbikat ve eğitim, ekipmanın acil durumda doğru kullanılmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Güvenlik Ekipmanları, Acil Durum Ekipmanı, Tekne Emniyet Donanımı, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, SOLAS.

MOB

MOB , İngilizce "Man Overboard" (Denize Adam Düştü) ifadesinin kısaltmasıdır. Kısaltma, denize düşen kişiyi, bu acil durumu ve bu durumda kullanılan ekipman ile cihaz işlevlerini ifade eder. MOB Nedir? Denize düşme, teknedeki en ciddi acil durumlardan biridir. Kişi suda hızla gözden kaybolabilir. Soğuk su, kısa sürede vücut ısısını düşürür. MOB terimi denizcilikte bu durumu kısa ve evrensel bir biçimde ifade eder. Birçok seyir cihazında "MOB" adlı bir tuş veya işlev bulunur. MOB Tuşu Chartplotter, GPS ve bazı VHF telsizlerde MOB tuşu bulunur. Tuşa basıldığında cihaz: O anki konumu kaydeder. Konumu harita üzerinde işaretler. Tekneden işaretlenen noktaya yön ve mesafe gösterir. Geçen süreyi sayar. Bu bilgi, kişi gözden kaybolsa bile düşme noktasına geri dönmeyi sağlar. MOB Ekipmanları Ekipman Görevi Can simidi Kişiye tutunacak yüzer araç sağlar MOB şamandırası Düşme noktasını işaretler Su aktifli ışık Gece konumu gösterir Kurtarma halkası Kişiyi tekneye çekmeye yardım eder Cankurtaran halatı Kişiye atılır AIS MOB vericisi Konumu AIS ekranlarına gönderir PLB Konumu uydu ile kurtarma merkezine gönderir AIS MOB Vericisi AIS MOB vericisi, can yeleğine takılan küçük bir cihazdır. Can yeleği şiştiğinde otomatik olarak çalışabilir. Cihaz, kişinin GNSS konumunu AIS mesajı olarak yayınlar. Teknedeki ve yakındaki AIS ekranları kişinin konumunu gösterir. Bu cihazların MMSI numarası 972 ile başlar. İlk Adımlar "Denize adam düştü" diye yüksek sesle bağırın. MOB tuşuna basın. Can simidini ve şamandırayı atın. Bir kişiyi yalnızca suya düşeni izlemekle görevlendirin. Tekneyi kişiye geri döndürecek manevrayı başlatın. Gerekirse VHF ile yardım çağırın. Önleme Kötü havada ve gece can yeleği ve emniyet kemeri kullanılır. Güverte üzerinde bir el her zaman tutunur. Kaymaz ayakkabı giyilir. Vardavela ve küpeşte sağlam tutulur. Sık Sorulan Sorular MOB tuşuna ne zaman basılır? Düşme fark edildiği anda basılır. Gecikme, konumun hatalı kaydedilmesine yol açar. AIS MOB vericisi PLB'nin yerini tutar mı? Hayır. AIS MOB yakındaki gemilere, PLB uydu üzerinden kurtarma merkezine ulaşır. MOB tatbikatı neden yapılır? Tatbikat, mürettebatın acil durumda doğru ve hızlı hareket etmesini sağlar. İlgili Terimler Denize Adam Düştü, MOB Şamandırası, Kurtarma Halkası, Can Simidi, PLB, AIS.

Tüm terimlere dön