Denizcilik sözlüğü

Tekne Pervanesi

Tanım

Tekne pervanesi, tekne motorunun dönme hareketini suya ileterek itiş kuvveti üreten kanatlı parçadır. Pervane, şaftın veya ayak ünitesinin ucuna takılır.

Tekne Pervanesi Nedir?

Tekne pervanesi, motorun gücünü hıza dönüştürür. Pervanenin ölçüleri, motorun devir aralığına ve teknenin ağırlığına uygun olmalıdır. Uygun olmayan pervane, motorun ya aşırı yüklenmesine ya da aşırı devirlenmesine yol açar. Bu nedenle pervane seçimi, tekne performansının temel ayarıdır.

Ölçü Gösterimi

Tekne pervaneleri genellikle iki sayıyla tanımlanır. Örnek: 14 × 19.

Değer	Anlamı
İlk sayı (14)	Pervane çapı (inç)
İkinci sayı (19)	Pervane hatvesi (inç)

Ölçüler genellikle pervane göbeğinin üzerine damgalanır.

Dönüş Yönü

Yön	Tanım
Sağ dönüşlü	Kıçtan bakıldığında ileri viteste saat yönünde döner
Sol dönüşlü	Kıçtan bakıldığında ileri viteste saat yönünün tersine döner

İkiz motorlu teknelerde pervaneler genellikle ters yönlerde döner. Bu düzen, pervanelerin yanal etkilerini dengeler.

Pervane Türleri

Ölçüt	Seçenekler
Malzeme	Alüminyum, paslanmaz çelik, bronz, kompozit
Kanat sayısı	Üç, dört, beş kanat
Yapı	Sabit, katlanır, yön değiştiren kanatlı

Katlanır ve yön değiştiren kanatlı pervaneler yelkenlilerde kullanılır. Bu pervaneler yelken seyrinde suya karşı direnci azaltır.

Seçim Adımları

Motor üreticisinin tam gaz devir aralığını belirleyin.
Teknenin tipik yükünü belirleyin.
Mevcut pervaneyle tam gazda ulaşılan devri ölçün.
Devir aralığın altındaysa hatveyi düşürün, üstündeyse artırın.
Gerekirse kanat sayısını veya malzemeyi değiştirin.

Hasar Kontrolü

Kanat uçlarında eğilme ve kırık
Kanat kenarlarında çentik
Kavitasyon kaynaklı yüzey oyuklanması
Göbekte kayma belirtisi
Somun ve pim durumu

Küçük hasarlar pervane servislerinde onarılabilir. Ağır hasarlı pervane titreşime yol açar ve değiştirilir.

Sık Sorulan Sorular

Pervane neden titreşim yapar?

Eğik kanat, kırık uç veya dengesizlik titreşime yol açar. Titreşim, şaft yataklarına ve keçelere zarar verir.

Yedek pervane bulundurulmalı mı?

Uzun seyirlerde yedek pervane ve takma ekipmanı bulundurulması yaygın bir uygulamadır.

Pervane takılırken nelere dikkat edilir?

Pervane mili temizlenir ve gres sürülür. Somun belirtilen torkta sıkılır ve emniyete alınır.

İlgili Terimler

Pervane, Pervane Çapı, Pervane Hatvesi, Pervane Göbeği, Alüminyum Pervane, Paslanmaz Çelik Pervane.

İlgili terimler

Alüminyum Pervane

Alüminyum pervane , alüminyum alaşımından döküm yöntemiyle üretilen tekne pervanesidir. Dıştan takma ve kuyruklu motorlarda en yaygın pervane türüdür. Alüminyum Pervane Nedir? Alüminyum pervaneler, kalıba dökülen alüminyum alaşımından üretilir. Döküm sonrası yüzey işlenir ve boya ile kaplanır. Kanatlar, paslanmaz çelik pervanelere göre daha kalındır. Bu kalınlık, alüminyumun düşük sertliğini telafi eder. Özellikler Özellik Açıklama Ağırlık Hafiftir Maliyet Paslanmaz çelik pervaneden düşüktür Sertlik Düşüktür; darbede eğilir veya kırılır Kanat kalınlığı Görece kalındır Korozyon dayanımı Boya ve anot koruması gerektirir Onarım Eğilen kanatlar düzeltilebilir Darbe Davranışı Alüminyum pervane sert bir cisme çarptığında kanatlar eğilir veya kırılır. Bu davranış, darbe enerjisinin bir bölümünü emer. Böylece ayak ünitesinin dişlilerine ve şafta iletilen darbe azalır. Bazı kullanıcılar bu nedenle sığ ve kayalık sularda alüminyum pervaneyi tercih eder. Kullanım Alanları Küçük ve orta güçlü dıştan takma motorlar Kuyruklu motorlu gezi tekneleri Sığ sularda kullanılan tekneler Yedek pervane olarak Paslanmaz Çelik Pervaneyle Karşılaştırma Özellik Alüminyum Paslanmaz Çelik Kanat esnemesi Yüksek devirde esneyebilir Kanat biçimini korur Hız performansı Görece düşük Görece yüksek Darbede davranış Eğilir, kırılır Dayanır, darbeyi iletir Fiyat Düşük Yüksek Bakım Kanat kenarlarındaki küçük çentikler eğe ile düzeltilir. Boya dökülen bölgeler, pervane boyasıyla yenilenir. Göbek kayması belirtileri kontrol edilir. Anot koruması düzenli kontrol edilir. Onarım Eğilmiş kanatlar pervane servislerinde düzeltilebilir. Kırık parçalar kaynakla tamamlanabilir. Onarım sonrası pervane dengelenir. Ağır hasarlı alüminyum pervanenin onarımı ekonomik olmayabilir. Sık Sorulan Sorular Alüminyum pervane deniz suyunda korozyona uğrar mı? Boyası dökülmüş alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Anotlar ve boya bu riski azaltır. Alüminyum pervane neden ucuzdur? Malzeme maliyeti ve üretim süreci paslanmaz çeliğe göre düşüktür. Alüminyum pervane yüksek güçlü motorlarda kullanılır mı? Kullanılabilir, ancak yüksek güçte kanat esnemesi performansı düşürebilir. Alüminyum pervane hangi boyayla kaplanır? Üreticiler, pervane rengine uygun deniz tipi boya sunar. Boya, yüzeyi korozyondan korur. Kırık kanatlı pervane kullanılabilir mi? Kırık kanat dengesizlik ve titreşim oluşturur. Pervane en kısa sürede onarılır veya değiştirilir. İlgili Terimler Paslanmaz Çelik Pervane, Bronz Pervane, Tekne Pervanesi, Pervane Göbeği, Dıştan Takma Motor, Galvanik Korozyon.

Paslanmaz Çelik Pervane

Paslanmaz çelik pervane , paslanmaz çelik alaşımından döküm yöntemiyle üretilen tekne pervanesidir. Bu pervaneler yüksek sertlik ve dayanım gösterir. Paslanmaz Çelik Pervane Nedir? Paslanmaz çelik, alüminyumdan yaklaşık üç kat daha serttir ve daha dayanıklıdır. Bu dayanım, kanatların ince yapılmasına imkân verir. İnce kanat, suda daha az direnç oluşturur. Kanatlar yüksek devirde de biçimini korur. Bu özellik, yüksek hızlı teknelerde performans sağlar. Özellikler Özellik Açıklama Sertlik Yüksektir Kanat kalınlığı İncedir Esneme Yüksek yükte biçimini korur Korozyon dayanımı Yüksektir Ağırlık Alüminyum pervaneden ağırdır Maliyet Alüminyum pervaneden yüksektir Performans Etkileri Hız: İnce kanatlar ve korunan biçim, daha yüksek hız sağlayabilir. Hızlanma: Doğru tasarımda kalkış ve kızağa çıkış iyileşir. Tutunma: Kaşıklı kanatlar trimli seyirde suyu daha iyi kavrar. Performans etkisi tekneye, motora ve pervane tasarımına göre değişir. Darbe Davranışı Paslanmaz çelik pervane darbeye dayanır ve kolay eğilmez. Ancak darbe enerjisi pervane yerine ayak ünitesine ve şanzımana iletilir. Bu nedenle sert darbe sonrası dişliler ve şaft kontrol edilir. Birçok paslanmaz pervanede değiştirilebilir göbek sistemi bulunur. Göbek, darbede kayarak enerjinin bir bölümünü sönümler. Kullanım Alanları Yüksek güçlü dıştan takma motorlar Kuyruklu motorlu sport cruiserlar Su kayağı ve wakeboard tekneleri Ağır yük taşıyan tekneler Alüminyum Pervaneyle Karşılaştırma Özellik Paslanmaz Çelik Alüminyum Dayanım Yüksek Düşük Kanat ömrü Uzun Kısa Darbe sonrası hasar Pervanede az, şanzımanda risk Pervanede fazla Onarım maliyeti Yüksek Düşük Bakım Kanat kenarlarını çentik açısından kontrol edin. Göbek bağlantısını inceleyin. Pervane milini her sökümde greslenin. Somun ve pimi kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Paslanmaz pervane hırsızlığa karşı nasıl korunur? Bazı üreticiler kilitli pervane somunları sunar. Somun özel anahtarla sökülür. Paslanmaz pervane onarılabilir mi? Evet. Uzman pervane servisleri kaynak, düzeltme ve dengeleme yapabilir. Her motora paslanmaz pervane uygun mudur? Pervane, motorun mil ölçüsüne ve göbek sistemine uygun seçilmelidir. Paslanmaz pervane neden daha pahalıdır? Malzeme maliyeti ve döküm sonrası işçilik daha yüksektir. Kanat yüzeyleri hassas biçimde işlenir ve parlatılır. İlgili Terimler Alüminyum Pervane, Bronz Pervane, Tekne Pervanesi, Pervane Göbeği, Pervane Hatvesi, Paslanmaz Çelik.

Pervane

Pervane , bir göbek etrafına yerleştirilmiş kanatların dönerek akışkanı itmesi yoluyla itiş kuvveti üreten düzenektir. Pervaneler deniz araçlarında, uçaklarda ve rüzgâr türbinlerinde kullanılır. Pervane Nedir? Pervanenin her kanadı, eğimli bir kanat profili gibi çalışır. Kanat döndüğünde ön yüzü ile arka yüzü arasında basınç farkı oluşur. Bu fark, suyu geriye iter. Newton'un üçüncü hareket yasasına göre su da pervaneyi ileri iter. Ortaya çıkan kuvvete itiş denir. Kanadın Bölümleri Bölüm Tanım Kanat kökü Kanadın göbeğe bağlandığı bölüm Kanat ucu Kanadın göbekten en uzak noktası Hücum kenarı Kanadın suya ilk giren kenarı Firar kenarı Kanadın sudan ayrıldığı arka kenar Basınç yüzü Kıça bakan yüz Emme yüzü Başa bakan yüz Temel Kavramlar Kavram Tanım Çap Kanat uçlarının çizdiği dairenin çapı Hatve Pervanenin bir turda teorik olarak ilerlediği mesafe Kayma Teorik ilerleme ile gerçek ilerleme arasındaki fark Eğim (rake) Kanatların dikey düzlemle yaptığı açı Kaşık (cup) Firar kenarındaki hafif kıvrım Kanat alanı oranı Kanat alanının pervane disk alanına oranı Kayma Hesabı Kayma, teorik hız ile gerçek hız arasındaki farkın teorik hıza oranıdır. Örnek: Hatvesi 19 inç olan pervane, şaftta 1.500 d/dk dönüyor. Teorik ilerleme: 19 × 1.500 = 28.500 inç/dk Bir deniz mili yaklaşık 72.913 inçtir. Bu değer yaklaşık 23,5 knot eder. Tekne 20 knot gidiyorsa kayma yaklaşık %15 olur. Pervane Türleri Sabit hatveli pervane: Kanat açıları sabittir. Küçük teknelerde yaygındır. Ayarlanabilir hatveli pervane: Kanat açısı çalışma sırasında değiştirilebilir. Gemilerde kullanılır. Kontra dönen pervane: Aynı eksende ters yönde dönen iki pervaneden oluşur. Tünel pervanesi: Gövdeden geçen bir tünelin içinde yanal itiş üretir. Baş pervanelerinde kullanılır. Pervane Verimini Etkileyen Etkenler Kanat yüzeyinin pürüzsüzlüğü Pervane ile gövde arasındaki açıklık Kavitasyon ve ventilasyon Doğru çap ve hatve seçimi Sık Sorulan Sorular Pervane ile tekne pervanesi aynı şey midir? Tekne pervanesi, pervanenin teknelerde kullanılan türüdür. Pervane genel bir mühendislik terimidir. Kayma neden sıfır olmaz? Su, katı bir ortam değildir. Pervane suyu iterken su da bir miktar geriye kayar. Kanat sayısı itişi nasıl etkiler? Kanat sayısı arttıkça toplam kanat alanı artar. Bu durum tutunmayı iyileştirir, ancak sürtünmeyi de artırır. İlgili Terimler Tekne Pervanesi, Pervane Hatvesi, Pervane Çapı, Pervane Kavitasyonu, Baş Pervanesi, Pervane Göbeği.

Pervane Göbeği

Pervane göbeği , pervane kanatlarının bağlandığı ve pervaneyi şafta veya ayak ünitesi miline bağlayan merkez parçadır. Göbek, motor torkunu kanatlara iletir. Pervane Göbeği Nedir? Göbek, pervanenin ortasındaki silindirik bölümdür. Kanatlar göbeğin dış yüzeyine bağlıdır. Göbeğin iç kısmı, şaftın kanallı veya konik ucuna oturur. Dıştan takma ve kuyruklu motor pervanelerinde göbek, darbe sönümleme görevi de üstlenir. Göbeğin Bölümleri Bölüm Görevi Dış gövde Kanatları taşır İç kovan Şaftın kanallı ucuna oturur Sönümleme elemanı Darbe ve titreşimi emer Egzoz kanalı Bazı dıştan takma motorlarda egzozun geçtiği bölüm Somun ve rondela yuvası Pervaneyi mil üzerinde sabitler Göbek Sistemleri Sistem Yapı Özellik Preslenmiş kauçuk göbek Kauçuk, dış gövde ile iç kovan arasına preslenir Değişim için servis gerekir Değiştirilebilir göbek Plastik veya kompozit eleman elle değiştirilir Kullanıcı tarafından değiştirilebilir Konik şaft bağlantısı Pervane konik şafta kama ile oturur Şaftlı içten takma motorlarda kullanılır Değiştirilebilir göbek sistemleri, farklı motor milleri için adaptör parçalarla uyarlanabilir. Darbe Sönümleme Pervane sert bir cisme çarptığında göbekteki kauçuk veya plastik eleman bir miktar kayar. Bu kayma, darbe enerjisinin bir bölümünü emer. Böylece şanzıman dişlileri korunur. Sert darbede eleman kalıcı olarak kayabilir. Göbek Kayması Belirtileri Belirti Açıklama Motor devri yükseliyor, hız artmıyor Göbek mil üzerinde dönüyor Kalkışta güç kaybı Tork kanatlara iletilmiyor Göbekte işaret kayması İç ve dış parçalar arasındaki hiza değişmiş Isınma izi Kauçuk sürtünmeyle ısınmış Göbek kayması, aşırı yük veya eski kauçuk nedeniyle de oluşabilir. Onarım Preslenmiş göbek: Pervane servisinde yeni kauçuk preslenir. Değiştirilebilir göbek: Eski eleman çıkarılır ve yenisi takılır. Konik Şaftlarda Göbek Şaftlı teknelerde pervane göbeği konik bir yuvaya sahiptir. Göbek, şaftın konik ucuna kama ile oturur. Somun ve kontra somun ile sabitlenir. Göbek ile şaft arasındaki temas yüzeyi düzenli olarak kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Göbek kayması pervaneyi kullanılamaz hâle getirir mi? Kanatlar sağlam ise göbek yenilenerek pervane kullanılmaya devam eder. Değiştirilebilir göbek her pervaneye takılır mı? Pervane modelinin bu sisteme uygun olarak üretilmiş olması gerekir. Göbekten egzoz neden çıkar? Birçok dıştan takma motorda egzoz gazı pervane göbeğinden atılır. Bu düzen sesi azaltır. İlgili Terimler Tekne Pervanesi, Paslanmaz Çelik Pervane, Alüminyum Pervane, Pervane Şaftı, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Tüm terimlere dön