Denizcilik sözlüğü

MOB

Tanım

MOB, İngilizce "Man Overboard" (Denize Adam Düştü) ifadesinin kısaltmasıdır. Kısaltma, denize düşen kişiyi, bu acil durumu ve bu durumda kullanılan ekipman ile cihaz işlevlerini ifade eder.

MOB Nedir?

Denize düşme, teknedeki en ciddi acil durumlardan biridir. Kişi suda hızla gözden kaybolabilir. Soğuk su, kısa sürede vücut ısısını düşürür. MOB terimi denizcilikte bu durumu kısa ve evrensel bir biçimde ifade eder. Birçok seyir cihazında "MOB" adlı bir tuş veya işlev bulunur.

MOB Tuşu

Chartplotter, GPS ve bazı VHF telsizlerde MOB tuşu bulunur. Tuşa basıldığında cihaz:

O anki konumu kaydeder.
Konumu harita üzerinde işaretler.
Tekneden işaretlenen noktaya yön ve mesafe gösterir.
Geçen süreyi sayar.

Bu bilgi, kişi gözden kaybolsa bile düşme noktasına geri dönmeyi sağlar.

MOB Ekipmanları

Ekipman	Görevi
Can simidi	Kişiye tutunacak yüzer araç sağlar
MOB şamandırası	Düşme noktasını işaretler
Su aktifli ışık	Gece konumu gösterir
Kurtarma halkası	Kişiyi tekneye çekmeye yardım eder
Cankurtaran halatı	Kişiye atılır
AIS MOB vericisi	Konumu AIS ekranlarına gönderir
PLB	Konumu uydu ile kurtarma merkezine gönderir

AIS MOB Vericisi

AIS MOB vericisi, can yeleğine takılan küçük bir cihazdır. Can yeleği şiştiğinde otomatik olarak çalışabilir. Cihaz, kişinin GNSS konumunu AIS mesajı olarak yayınlar. Teknedeki ve yakındaki AIS ekranları kişinin konumunu gösterir. Bu cihazların MMSI numarası 972 ile başlar.

İlk Adımlar

"Denize adam düştü" diye yüksek sesle bağırın.
MOB tuşuna basın.
Can simidini ve şamandırayı atın.
Bir kişiyi yalnızca suya düşeni izlemekle görevlendirin.
Tekneyi kişiye geri döndürecek manevrayı başlatın.
Gerekirse VHF ile yardım çağırın.

Önleme

Kötü havada ve gece can yeleği ve emniyet kemeri kullanılır.
Güverte üzerinde bir el her zaman tutunur.
Kaymaz ayakkabı giyilir.
Vardavela ve küpeşte sağlam tutulur.

Sık Sorulan Sorular

MOB tuşuna ne zaman basılır?

Düşme fark edildiği anda basılır. Gecikme, konumun hatalı kaydedilmesine yol açar.

AIS MOB vericisi PLB'nin yerini tutar mı?

Hayır. AIS MOB yakındaki gemilere, PLB uydu üzerinden kurtarma merkezine ulaşır.

MOB tatbikatı neden yapılır?

Tatbikat, mürettebatın acil durumda doğru ve hızlı hareket etmesini sağlar.

İlgili Terimler

Denize Adam Düştü, MOB Şamandırası, Kurtarma Halkası, Can Simidi, PLB, AIS.

İlgili terimler

AIS

AIS , gemi ve teknelerin kimlik, konum, rota ve hız bilgilerini VHF radyo frekansları üzerinden otomatik olarak yayınladığı sistemdir. AIS, İngilizce "Automatic Identification System" (Otomatik Tanımlama Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. AIS Nedir? AIS cihazı, GPS'ten aldığı konumu ve teknenin kimlik bilgilerini belirli aralıklarla yayınlar. Çevredeki AIS alıcıları bu yayınları alır. Alınan bilgiler chartplotter veya radar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Sistem, görüş mesafesinin ötesindeki gemileri tanımlamayı sağlar. AIS Frekansları AIS, deniz VHF bandındaki iki kanalı kullanır: Kanal Frekans AIS 1 (87B) 161,975 MHz AIS 2 (88B) 162,025 MHz Yayınlanan Bilgiler Bilgi Türü Örnekler Statik bilgiler MMSI, gemi adı, çağrı işareti, boy, en, tür Dinamik bilgiler Konum, yer üstü hız, yer üstü rota, baş açısı Sefer bilgileri Varış limanı, tahmini varış zamanı, draft AIS Sınıfları Özellik Class A Class B Kullanıcı SOLAS gemileri Gezi tekneleri ve küçük tekneler Çıkış gücü 12,5 W 2 W (SO tipi 5 W) Yayın sıklığı Hıza göre sık Daha seyrek Erişim yöntemi SOTDMA CSTDMA veya SOTDMA SOLAS Zorunluluğu SOLAS Bölüm V, Kural 19, belirli gemilerde AIS bulundurulmasını zorunlu tutar: Uluslararası seferlerde 300 GT ve üzeri gemiler Uluslararası olmayan seferlerde 500 GT ve üzeri yük gemileri Boyutundan bağımsız olarak tüm yolcu gemileri Gezi teknelerinde AIS kullanımı ulusal mevzuata göre değişir. AIS Cihaz Türleri Tür İşlev AIS alıcısı Yalnızca diğer gemileri gösterir AIS vericisi / transponder Hem alır hem kendi bilgisini yayınlar AIS-SART Can salında acil durum konumu yayınlar AIS MOB vericisi Denize düşen kişinin konumunu yayınlar Sınırlamalar AIS'i olmayan tekneler ekranda görünmez. Yanlış girilmiş statik bilgiler hatalı tanımlamaya yol açar. AIS kapatılabilir. AIS, radar ve gözcülüğün yerini tutmaz. Sık Sorulan Sorular AIS bilgileri internetten görülebilir mi? Bazı internet siteleri kıyı istasyonlarından topladıkları AIS verilerini yayınlar. AIS kullanmak için lisans gerekir mi? Verici kullanımı için MMSI numarası ve telsiz istasyonu ruhsatı gerekir. AIS menzili ne kadardır? Menzil, anten yüksekliğine bağlıdır. VHF dalgaları görüş hattında yayılır. İlgili Terimler AIS Alıcısı, AIS Vericisi, AIS Transponder, MMSI Numarası, VHF Telsiz, SOLAS.

Can Simidi

Can simidi , denize düşen bir kişiye atılan ve kişinin tutunarak yüzer kalmasını sağlayan halka biçimli kurtarma aracıdır. İngilizcede can simidine "lifebuoy" veya "life ring" denir. Can Simidi Nedir? Can simidi, sert dış kabuk ve içinde yüzer köpükten oluşur. Simit, suya atıldığında yüzeyde kalır. Denize düşen kişi simide tutunur veya içine girer. Simide bağlı halat, kişinin tekneye çekilmesini sağlar. Can Simidinin Bölümleri Bölüm Görevi Halka gövde Yüzerlik sağlar Tutunma halatı Simidin çevresinde tutunma noktası oluşturur Retroreflektif bant Gece projektörle görülmesini sağlar Yüzer halat Kişiyi tekneye çekmeyi sağlar Kendinden yanan ışık Gece konumu gösterir Duman işareti Gündüz konumu gösterir (gemilerde) SOLAS Şartları SOLAS kapsamındaki gemilerde can simitleri LSA Kodu şartlarına uyar. Başlıca şartlar şunlardır: Özellik Değer Dış çap En fazla 800 mm İç çap En az 400 mm Kütle En az 2,5 kg Yük taşıma 24 saat boyunca en az 14,5 kg demir yükü taşıma Renk Yüksek görünürlüklü renk Gezi teknelerinde kullanılan can simitleri ulusal şartlara ve ürün standartlarına göre seçilir. Can Simidi Türleri Tür Özellik Halka can simidi Klasik yuvarlak biçim At nalı can simidi Açık uçlu, U biçimli, gezi teknelerinde yaygın Şişme can simidi Kutu içinde saklanır, atılınca şişer Kurtarma halkası (sling) Kişiyi kaldırmaya yarayan kayışlı yüzer halka Montaj Yeri Kokpitte veya kıç vardavelasında Dümenciden hızla ulaşılabilecek konumda Tutucusundan tek hareketle çıkarılabilecek şekilde Can simidi bağlanıp kilitlenmemelidir. Acil durumda saniyeler önemlidir. Doğru Atış Yöntemi "Denize adam düştü" diye bağırın. Kişiyi gözden kaybetmeyin ve elinizle gösterin. Simidi kişinin rüzgâr üstüne ve biraz ötesine atın. Halatı çekerek simidi kişiye yaklaştırın. Kişi simide tutununca tekneye çekin. Simit doğrudan kişinin başına atılmaz. Sık Sorulan Sorular Can simidi halatı ne uzunlukta olmalıdır? SOLAS gemilerinde halatlı simitlerde halat en az 30 metredir. Gezi teknelerinde uzunluk teknenin boyuna göre seçilir. Can simidi ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve periyodik olarak kontrol edilir. Kabuk, halat ve ışık incelenir. At nalı simidin avantajı nedir? Kişi simidin içine kolayca girer. Simit, kişinin koltuk altlarını destekler. İlgili Terimler At Nalı Can Simidi, Kurtarma Halkası, MOB Şamandırası, Cankurtaran Halatı, Denize Adam Düştü, Can Yeleği.

Denize Adam Düştü

Denize adam düştü , teknedeki bir kişinin denize düştüğü acil durumu ve bu durumu bildiren uyarıdır. Bu uyarı, teknedeki herkesin kurtarma için hemen harekete geçmesini sağlar. Denize Adam Düştü Nedir? Bir kişi denize düştüğünde tekne ilerlemeye devam eder. Birkaç saniye içinde kişiyle tekne arasında mesafe açılır. Dalgalı denizde suda bir kişinin başı kolayca gözden kaybolur. Bu nedenle ilk saniyelerde doğru hareket etmek hayati önem taşır. Kurtarmanın Üç Aşaması Aşama Amaç Konum belirleme Kişiyi gözden kaybetmemek Geri dönüş Tekneyi kişinin yanına getirmek Tekneye alma Kişiyi sudan güvenle çıkarmak İlk Tepki "Denize adam düştü" diye bağırın. Kişiyi gözle izleyen bir gözcü atayın. Can simidini ve MOB şamandırasını atın. MOB tuşuna basın. Motorlu teknede pervaneyi kişiden uzak tutun. Geri Dönüş Manevraları Manevra Açıklama Hızlı durma Tekne hemen döndürülerek kişinin yakınında tutulur Williamson dönüşü Tekne önce bir yana, sonra ters yöne dönerek kendi izine girer Anderson dönüşü Tekne kişinin bulunduğu tarafa tam dönüş yapar Yelkenli için yelken manevrası Rüzgâr altına kaçılır, tramola veya kavança ile dönülür Williamson dönüşü, gece veya kişi gözden kaybolduğunda gemilerde kullanılan bir yöntemdir. Tekne kendi rotasının tersine, aynı hat üzerine döner. Kişiye Yaklaşma Kişiye rüzgâr altından yaklaşın. Pervaneyi kişiye yakın çalıştırmayın. Tekneyi kişinin rüzgâraltı tarafında durdurun. Halat veya kurtarma halkası atın. Tekneye Alma Yöntemleri Yöntem Açıklama Yüzme merdiveni Kişi bilinçliyse kendisi çıkar Kurtarma halkası ve palanga Kişi kemerle bağlanıp palangayla kaldırılır Kurtarma ağı veya platformu Kişi ağın üzerine çekilir Tender bot Kişi önce bota alınır Soğuk sudan çıkarılan kişi mümkünse yatay konumda kaldırılır. Bu yöntem, ani kan basıncı düşüşü riskini azaltır. Soğuk Su Etkileri Aşama Etkisi Soğuk şok İlk dakikada nefes nefese kalma Kas yorgunluğu Kolların ve bacakların güç kaybı Hipotermi Vücut sıcaklığının düşmesi Can yeleği, soğuk şok sırasında kişinin başını su üstünde tutar. Sık Sorulan Sorular En sık yapılan hata nedir? Kişiyi gözden kaybetmektir. Bir kişinin yalnızca suya düşeni izlemesi gerekir. Tatbikat ne sıklıkla yapılır? Her sezon ve yeni mürettebatla yapılması önerilir. Yardım ne zaman çağrılır? Kişi hemen alınamıyorsa veya gözden kaybolduysa VHF ile tehlike çağrısı yapılır. İlgili Terimler MOB, MOB Şamandırası, Kurtarma Halkası, Can Simidi, Palanga, Emniyet Kemeri.

Kurtarma Halkası

Kurtarma halkası , yüzer bir kayış veya halka ile uzun bir halattan oluşan, denize düşen kişiyi tekneye çekmek ve kaldırmak için kullanılan kurtarma aracıdır. Bu tür ürünler İngilizcede "rescue sling" olarak anılır. Lifesling, bilinen bir marka adıdır. Kurtarma Halkası Nedir? Kurtarma halkası, kişinin koltuk altlarından geçen yüzer bir halkadır. Halka, uzun bir yüzer halatla tekneye bağlıdır. Kişi halkayı sırtından geçirerek vücuduna yerleştirir. Ardından tekne halatla kişiyi kendine çeker. Halka, kişinin palanga ile sudan kaldırılmasına da imkân verir. Kurtarma Halkasının Bölümleri Bölüm Görevi Yüzer halka Kişiyi su üstünde tutar ve sarar Yüzer halat Halkayı tekneye bağlar Kaldırma gözü Palanga bağlantısı için halka Saklama kılıfı Kıç vardavelasında taşınır Kullanım Adımları Kurtarma halkasının halatını tekneye bağlı bırakın. Halkayı suya atın. Tekneyi kişinin çevresinde daireler çizerek dolaştırın. Halat kişinin önünden geçince kişi halatı yakalar. Kişi halkayı koltuk altlarından geçirir. Tekneyi durdurun ve halatla kişiyi bordaya çekin. Palanga veya mandarla kişiyi kaldırın. Avantajlar Avantaj Açıklama Teknenin kişiye çok yaklaşması gerekmez Halat kişiye ulaşır Az mürettebatla kullanılabilir Tek kişilik kurtarmaya uygundur Kaldırma imkânı Kişi palangayla sudan alınabilir Yüzerlik Kişiyi kurtarma sırasında yüzer tutar Kaldırma Bilinci açık ve güçlü bir kişi merdivenden çıkabilir. Yorgun veya bilinci kapalı kişi ise kaldırılmalıdır. Kaldırma için şu düzenekler kullanılır: Bumbaya bağlı palanga Yedek mandar ve vinç Davit Palanganın mekanik avantajı, bir kişinin bir yetişkini kaldırabilmesini sağlar. Montaj ve Hazırlık Halka kıç vardavelasında kılıfı içinde taşınır. Halatın ucu teknedeki sağlam bir noktaya kalıcı olarak bağlanır. Kaldırma palangası önceden hazırlanır ve yeri bilinir. Bakım Halatın yüzerliğini ve aşınmasını kontrol edin. Kılıfı UV hasarına karşı inceleyin. Halkayı ve halatı tatlı suyla yıkayın. Kurtarma tatbikatında halkayı kullanarak deneyin. Sık Sorulan Sorular Kurtarma halkası can simidinin yerini tutar mı? Farklı amaçları vardır. Can simidi hızla atılır. Kurtarma halkası kişiyi tekneye bağlar ve kaldırır. Kurtarma halkası motorlu teknede kullanılır mı? Kullanılır. Pervanenin halata dolanmaması için dikkat edilir. Kişi halkaya nasıl girer? Kişi halkayı başından geçirir ve kollarının altına yerleştirir. İlgili Terimler Can Simidi, MOB, Denize Adam Düştü, Palanga, Cankurtaran Halatı, MOB Şamandırası.

Tüm terimlere dön