Denizcilik sözlüğü

Can Yeleği

Tanım

Can yeleği, suya düşen bir kişiyi yüzer tutan ve başını su yüzeyinin üstünde tutmaya yardım eden kişisel koruma ekipmanıdır. Can yeleği, teknede bulundurulması gereken temel güvenlik ekipmanıdır.

Can Yeleği Nedir?

Can yeleği, kaldırma kuvveti sağlayan köpük veya hava hücreleri içerir. Yelek, kişinin vücudunu suyun üstünde tutar. Bazı can yelekleri, bilinci kapalı bir kişiyi sırt üstü çevirerek yüzünü sudan çıkarır. Bu özelliğe "kendini çevirme" denir.

Yüzerlik Sınıfları (ISO 12402)

Sınıf	Yüzerlik	Kullanım
50 N	Yüzerlik yardımcısı	Korunaklı sularda, yüzme bilen kişiler
100 N	Can yeleği	Korunaklı ve sakin sular
150 N	Can yeleği	Açık deniz, genel kullanım
275 N	Can yeleği	Açık deniz, ağır koşullar, ağır giysi

N, newton cinsinden kaldırma kuvvetini gösterir. ISO 12402 standardının farklı bölümleri bu sınıfları tanımlar.

Can Yeleği Türleri

Tür	Özellik
Köpük can yeleği	Her zaman yüzer, bakım gerektirmez, hacimlidir
Şişme can yeleği	İnce ve rahattır, gaz kartuşuyla şişer
Karma can yeleği	Köpük ve şişme hücre birlikte
SOLAS can yeleği	SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygun, gemilerde kullanılır

Can Yeleğinin Bölümleri

Yüzerlik malzemesi veya hava hücresi
Kemer ve tokalar
Bacak arası kayışı
Düdük
Işık
Retroreflektif bantlar
Kaldırma halkası

Bacak arası kayışı, yeleğin suda yukarı kaymasını önler.

Doğru Beden Seçimi

Kişinin kilosuna uygun yelek seçin.
Yeleği giyip tüm tokaları kapatın.
Omuzlardan yukarı doğru çekin; yelek kulaklara kadar çıkmamalıdır.
Çocuklar için çocuk can yeleği kullanın.

Kullanım Kuralları

Teknedeki her kişi için uygun bedende can yeleği bulundurulur.
Can yelekleri kolay ulaşılabilir yerde saklanır.
Kötü havada, gece ve tek başına seyirde can yeleği giyilir.
Şişme yeleklerin servis tarihleri takip edilir.

Sık Sorulan Sorular

Can yeleği ile yüzerlik yardımcısı aynı şey midir?

Hayır. Yüzerlik yardımcısı (50 N) kişiyi kendiliğinden çevirmez.

Can yeleği ne zaman değiştirilir?

Kumaş yırtıldığında, köpük sertleştiğinde veya şişme yelek servis testinden geçemediğinde değiştirilir.

Kaç can yeleği bulundurulur?

Teknedeki kişi sayısı kadar uygun bedende can yeleği bulundurulur.

İlgili Terimler

Şişme Can Yeleği, Köpük Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Emniyet Kemeri, Güvenlik Ekipmanı.

İlgili terimler

Can Simidi

Can simidi , denize düşen bir kişiye atılan ve kişinin tutunarak yüzer kalmasını sağlayan halka biçimli kurtarma aracıdır. İngilizcede can simidine "lifebuoy" veya "life ring" denir. Can Simidi Nedir? Can simidi, sert dış kabuk ve içinde yüzer köpükten oluşur. Simit, suya atıldığında yüzeyde kalır. Denize düşen kişi simide tutunur veya içine girer. Simide bağlı halat, kişinin tekneye çekilmesini sağlar. Can Simidinin Bölümleri Bölüm Görevi Halka gövde Yüzerlik sağlar Tutunma halatı Simidin çevresinde tutunma noktası oluşturur Retroreflektif bant Gece projektörle görülmesini sağlar Yüzer halat Kişiyi tekneye çekmeyi sağlar Kendinden yanan ışık Gece konumu gösterir Duman işareti Gündüz konumu gösterir (gemilerde) SOLAS Şartları SOLAS kapsamındaki gemilerde can simitleri LSA Kodu şartlarına uyar. Başlıca şartlar şunlardır: Özellik Değer Dış çap En fazla 800 mm İç çap En az 400 mm Kütle En az 2,5 kg Yük taşıma 24 saat boyunca en az 14,5 kg demir yükü taşıma Renk Yüksek görünürlüklü renk Gezi teknelerinde kullanılan can simitleri ulusal şartlara ve ürün standartlarına göre seçilir. Can Simidi Türleri Tür Özellik Halka can simidi Klasik yuvarlak biçim At nalı can simidi Açık uçlu, U biçimli, gezi teknelerinde yaygın Şişme can simidi Kutu içinde saklanır, atılınca şişer Kurtarma halkası (sling) Kişiyi kaldırmaya yarayan kayışlı yüzer halka Montaj Yeri Kokpitte veya kıç vardavelasında Dümenciden hızla ulaşılabilecek konumda Tutucusundan tek hareketle çıkarılabilecek şekilde Can simidi bağlanıp kilitlenmemelidir. Acil durumda saniyeler önemlidir. Doğru Atış Yöntemi "Denize adam düştü" diye bağırın. Kişiyi gözden kaybetmeyin ve elinizle gösterin. Simidi kişinin rüzgâr üstüne ve biraz ötesine atın. Halatı çekerek simidi kişiye yaklaştırın. Kişi simide tutununca tekneye çekin. Simit doğrudan kişinin başına atılmaz. Sık Sorulan Sorular Can simidi halatı ne uzunlukta olmalıdır? SOLAS gemilerinde halatlı simitlerde halat en az 30 metredir. Gezi teknelerinde uzunluk teknenin boyuna göre seçilir. Can simidi ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve periyodik olarak kontrol edilir. Kabuk, halat ve ışık incelenir. At nalı simidin avantajı nedir? Kişi simidin içine kolayca girer. Simit, kişinin koltuk altlarını destekler. İlgili Terimler At Nalı Can Simidi, Kurtarma Halkası, MOB Şamandırası, Cankurtaran Halatı, Denize Adam Düştü, Can Yeleği.

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri , teknede kişiyi güvenlik halatı aracılığıyla tekneye bağlayan ve denize düşmeyi önleyen vücut kemeridir. İngilizcede bu kemere "safety harness" denir. Emniyet Kemeri Nedir? Emniyet kemeri, göğüs ve omuzları saran kayışlardan oluşur. Kemerin ön kısmında bir bağlantı halkası bulunur. Bu halkaya güvenlik halatı takılır. Halatın diğer ucu teknedeki sağlam bir bağlantı noktasına veya güverte boyunca uzanan emniyet hattına bağlanır. Emniyet Kemeri Türleri Tür Özellik Bağımsız emniyet kemeri Yalnızca kemer, can yeleği ayrı Can yeleği entegre kemer Şişme can yeleği ile kemer tek gövdede Çocuk emniyet kemeri Çocuk vücuduna uygun boyutta Can yeleği entegre kemerler gezi teknelerinde yaygındır. İlgili Standart ISO 12401, küçük teknelerde güverte emniyet kemerleri ve emniyet hatlarının güvenlik şartlarını belirler. Standart, kemerin ve halatın taşıması gereken yükleri ve test yöntemlerini tanımlar. Bağlantı Noktaları Bağlantı Noktası Açıklama Emniyet hattı (jackline) Güverte boyunca uzanan halat veya bant Kokpit mapası Kokpitteki güçlendirilmiş bağlantı noktası Güverte mapası Belirli noktalardaki bağlantı halkaları Vardavela teli ve dikmeleri bağlantı noktası olarak kullanılmaz. Bu elemanlar emniyet kemerinin ani yüküne göre tasarlanmaz. Kullanım Kuralları Kötü havada, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri takın. Kokpitten çıkmadan önce halatı bağlayın. Hareket ederken iki halat kullanarak sürekli bağlı kalın. Halatı, düşme mesafesini sınırlayacak kısa noktalara bağlayın. Kemeri vücuda tam oturacak şekilde ayarlayın. Teknenin Dışına Düşmeyi Önleme Emniyet kemerinin asıl amacı kişinin teknenin dışına düşmesini önlemektir. Teknenin yanında suya düşmüş ve halatla sürüklenen bir kişiyi tekneye almak zordur. Bu nedenle emniyet hattı ve halat uzunluğu, kişinin bordadan aşmasını engelleyecek şekilde planlanır. Bakım Kayışlarda yıpranma ve UV hasarı kontrol edin. Tokaların ve halkanın sağlamlığını doğrulayın. Ağır bir düşüşe maruz kalan kemeri değiştirin. Tatlı suyla yıkayıp gölgede kurutun. Sık Sorulan Sorular Emniyet kemeri can yeleğinin yerini tutar mı? Hayır. Kemer düşmeyi önler. Can yeleği suda yüzerlik sağlar. Kemer ne zaman kullanılır? Kötü havada, gece, kokpit dışında çalışırken ve tek başına seyirde kullanılır. Halatın uzunluğu ne kadar olmalıdır? ISO 12401, emniyet halatlarının azami uzunluğunu tanımlar. Kısa halat düşme mesafesini azaltır. İlgili Terimler Güvenlik Halatı, Şişme Can Yeleği, Mapa, Karabina, MOB, Tekne Güvenliği.

Güvenlik Ekipmanı

Güvenlik ekipmanı , denizde kişilerin can güvenliğini korumak, acil durumları bildirmek ve kazaların sonuçlarını azaltmak için kullanılan araç ve gereçlerdir. Güvenlik Ekipmanı Nedir? Güvenlik ekipmanı, normal kullanımda çoğu zaman hiç çalıştırılmaz. Ancak acil durumda doğru çalışması hayati önem taşır. Bu nedenle ekipman doğru seçilir, uygun yerde saklanır ve düzenli kontrol edilir. Ekipmanın türü ve miktarı mevzuatla belirlenir. Güvenlik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Kişisel koruma Can yeleği, emniyet kemeri, güvenlik halatı Kurtarma Can simidi, kurtarma halkası, can salı İşaret İşaret fişeği, duman kandili, düdük, korna Haberleşme VHF telsiz, EPIRB, PLB, SART Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi, dedektörler Su alma Sintine pompası, yüksek su alarmı, konik tapalar Seyir Seyir fenerleri, radar reflektörü, pusula Tıbbi İlk yardım çantası Kişisel ve Toplu Koruma Tür Açıklama Örnek Kişisel koruma Bir kişiye özel Can yeleği, PLB Toplu koruma Teknedeki herkese hizmet eder Can salı, yangın söndürücü Onay ve Uygunluk İşaretleri İşaret Anlamı Dümen işareti Avrupa Birliği Deniz Teçhizatı Direktifi (2014/90/EU) onayı CE işareti İlgili Avrupa Birliği mevzuatına uygunluk SOLAS onayı SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygunluk ISO standart işareti İlgili ISO standardına uygunluk beyanı Dümen işareti, gemi teçhizatında kullanılır. Gezi teknesi ekipmanlarında CE işareti ve ürün standartları yaygındır. Konumlandırma İlkeleri Ekipmanı hızlı erişilebilir yerlere yerleştirin. Kilitli dolaplardan kaçının. Yerlerini işaretlerle belirtin. Tüm mürettebata yerlerini gösterin. Kontrol Takvimi Ekipman Kontrol Noktası Şişme can yeleği Kartuş ve servis tarihi İşaret fişekleri Son kullanma tarihi Yangın söndürücü Basınç ve servis tarihi Can salı Servis tarihi EPIRB ve PLB Pil tarihi ve kendi kendine test İlk yardım çantası İçerik ve tarihler Sık Sorulan Sorular Hangi güvenlik ekipmanı zorunludur? Liste, teknenin türüne, boyuna ve seyir bölgesine göre ulusal mevzuatla belirlenir. Güvenlik ekipmanı nasıl takip edilir? Ekipman listesi ve son kullanma tarihleri bir kontrol çizelgesinde tutulur. Güvenlik ekipmanı kullanmayı öğrenmek gerekli midir? Evet. Tatbikat ve eğitim, ekipmanın acil durumda doğru kullanılmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Güvenlik Ekipmanları, Acil Durum Ekipmanı, Tekne Emniyet Donanımı, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, SOLAS.

Köpük Can Yeleği

Köpük can yeleği , yüzerliğini kapalı hücreli köpük malzemeden alan ve şişirme gerektirmeyen can yeleğidir. Köpük can yeleği, suya düşüldüğü anda yüzerlik sağlar. Köpük Can Yeleği Nedir? Köpük can yeleğinin kumaş gövdesinin içinde köpük paneller bulunur. Köpük, kapalı hücreli yapısı sayesinde su emmez. Bu yapı, yeleğin her koşulda yüzmesini sağlar. Yelek herhangi bir mekanizma veya gaz kartuşu içermez. Köpük Malzemeleri Malzeme Özellik PVC köpük Yaygın, dayanıklı Polietilen köpük Hafif ve esnek Nitril-PVC karışımı Yumuşak ve esnek Yüzerlik Sınıfları Köpük can yelekleri genellikle 50 N, 100 N ve 150 N sınıflarında üretilir. Yüksek yüzerlik, daha fazla köpük hacmi gerektirir. Bu nedenle 150 N köpük yelekler hacimlidir. Sınıflar ISO 12402 standardında tanımlanır. Şişme Can Yeleğiyle Karşılaştırma Özellik Köpük Can Yeleği Şişme Can Yeleği Yüzerlik Anında ve her zaman Şişince sağlanır Bakım Az Düzenli servis Hacim Büyük Küçük Rahatlık Daha sıcak ve hantal İnce ve hafif Delinme riski Yüzerlik kaybolmaz Yüzerlik kaybolabilir Maliyet Genellikle düşük Genellikle yüksek Kullanım Alanları Çocuklar ve yüzme bilmeyen kişiler Kayak, kano ve su sporları Kiralık ve ticari tekneler Teknede yedek can yelekleri Sıcak olmayan iklimlerde soğuğa karşı ek yalıtım Bakım Kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın. Gölgede kurutun. Kumaşta yırtık ve kopuk dikiş arayın. Köpükte sertleşme ve parçalanma kontrol edin. Tokaların ve fermuarların çalıştığını doğrulayın. Değişim Belirtileri Belirti Anlamı Köpükte ezilme Yüzerlik azalmış olabilir Kumaşta solma ve yırtılma UV hasarı Kopuk kayış veya toka Yelek vücutta tutunamaz Su emen köpük Hücre yapısı bozulmuştur Saklama Köpük can yelekleri doğrudan güneş ışığından uzak tutulur. Üzerlerine ağır eşya konmaz. Ezilen köpük yüzerliğini kaybedebilir. Sık Sorulan Sorular Köpük can yeleği bilinci kapalı kişiyi çevirir mi? Yüzerlik ve tasarıma bağlıdır. 150 N ve üzeri can yelekleri bu amaçla tasarlanır. Köpük can yeleği ne kadar süre kullanılır? Kullanım süresi, kullanım sıklığına ve saklama koşullarına bağlıdır. Durum kontrolü belirleyicidir. Köpük yelek şişme yelekten daha mı güvenlidir? Köpük yelek arıza riski taşımaz. Şişme yelek ise daha yüksek yüzerlik ve rahatlık sağlar. İlgili Terimler Can Yeleği, Şişme Can Yeleği, Çocuk Can Yeleği, Can Simidi, Güvenlik Ekipmanı, Tekne Güvenliği.

Tüm terimlere dön