Denizcilik sözlüğü

Mapa

Tanım

Mapa, güverte veya gövdeye sabitlenen ve üzerinde bağlantı gözü bulunan donanımdır. Mapa, halat, kilit, makara veya emniyet hattı için sağlam bir bağlantı noktası sağlar. İngilizcede bu donanıma "pad eye" denir.

Mapa Nedir?

Mapa, bir taban plakası ve bu plakaya bağlı gözden oluşur. Plaka, cıvatalarla güverteye bağlanır. Göz, plakadan yukarı doğru yükselir. Plakanın geniş yüzeyi, yükü güverteye dağıtır.

Mapa Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Güverte mapası	Plaka ve sabit göz	Genel bağlantı noktası
U mapa	U biçimli göz, iki cıvatayla bağlanır	Emniyet hattı ve makara
Halkalı mapa	Plakaya menteşeli halka	Katlanır bağlantı
Gömme mapa	Güverteye gömülü, halka yatırılabilir	Yürüme alanları
Yumuşak mapa	Dyneema halkası güverteden geçirilir	Hafif yarış tekneleri

Kullanım Alanları

Emniyet hattı (jackline) bağlantısı
Makara bağlama
Bot ve can salı sabitleme
Tente gergi noktası
Kokpitte emniyet kemeri bağlama noktası

Yük Yönü

Mapalar, belirli yük yönlerine göre tasarlanır. Bazı mapalar her yönden yük alabilir. Bazıları yalnızca belirli bir doğrultuda tam dayanım gösterir. Üretici, çalışma yükünü ve izin verilen yük yönlerini teknik belgede belirtir.

Montaj Gereksinimleri

Bağlantı noktasının yük taşıyacak yapıda olduğunu doğrulayın.
Güverte altına arkalık plakası yerleştirin.
Sandviç güvertede delik çevresini epoksiyle doldurun.
Sızdırmazlık macunu uygulayın.
Cıvataları çapraz sırayla sıkın.

Emniyet kemeri bağlama noktaları, yüksek ani yüklere maruz kalır. Bu noktalar için montaj özellikle güçlendirilir.

Kontrol Noktaları

Göz çevresindeki çatlaklar
Taban plakasında şekil bozukluğu
Cıvata çevresinde su sızıntısı
Güverte altında arkalık plakasının durumu

Malzemeler

AISI 316 paslanmaz çelik
Bronz
Alüminyum alaşım
Dyneema (yumuşak mapa)

Sık Sorulan Sorular

Emniyet hattı hangi mapaya bağlanır?

Emniyet hattı, yüksek yük taşıyabilen ve güçlendirilmiş mapalara bağlanır. Vardavela dikmeleri bu amaçla kullanılmaz.

Mapa gövde içinden mi geçirilmelidir?

Kalıcı ve yüklü mapalar güverteden geçen cıvatalarla bağlanır. Yüzeye vidalanan mapalar yalnızca hafif yükler içindir.

Gömme mapa ne avantaj sağlar?

Halka yatırıldığında güverte düz kalır. Bu yapı, yürürken takılma riskini azaltır.

İlgili Terimler

Mapalı Vida, Kilit, Makara, Güvenlik Halatı, Emniyet Kemeri, Güverte Donanımı.

İlgili terimler

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri , teknede kişiyi güvenlik halatı aracılığıyla tekneye bağlayan ve denize düşmeyi önleyen vücut kemeridir. İngilizcede bu kemere "safety harness" denir. Emniyet Kemeri Nedir? Emniyet kemeri, göğüs ve omuzları saran kayışlardan oluşur. Kemerin ön kısmında bir bağlantı halkası bulunur. Bu halkaya güvenlik halatı takılır. Halatın diğer ucu teknedeki sağlam bir bağlantı noktasına veya güverte boyunca uzanan emniyet hattına bağlanır. Emniyet Kemeri Türleri Tür Özellik Bağımsız emniyet kemeri Yalnızca kemer, can yeleği ayrı Can yeleği entegre kemer Şişme can yeleği ile kemer tek gövdede Çocuk emniyet kemeri Çocuk vücuduna uygun boyutta Can yeleği entegre kemerler gezi teknelerinde yaygındır. İlgili Standart ISO 12401, küçük teknelerde güverte emniyet kemerleri ve emniyet hatlarının güvenlik şartlarını belirler. Standart, kemerin ve halatın taşıması gereken yükleri ve test yöntemlerini tanımlar. Bağlantı Noktaları Bağlantı Noktası Açıklama Emniyet hattı (jackline) Güverte boyunca uzanan halat veya bant Kokpit mapası Kokpitteki güçlendirilmiş bağlantı noktası Güverte mapası Belirli noktalardaki bağlantı halkaları Vardavela teli ve dikmeleri bağlantı noktası olarak kullanılmaz. Bu elemanlar emniyet kemerinin ani yüküne göre tasarlanmaz. Kullanım Kuralları Kötü havada, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri takın. Kokpitten çıkmadan önce halatı bağlayın. Hareket ederken iki halat kullanarak sürekli bağlı kalın. Halatı, düşme mesafesini sınırlayacak kısa noktalara bağlayın. Kemeri vücuda tam oturacak şekilde ayarlayın. Teknenin Dışına Düşmeyi Önleme Emniyet kemerinin asıl amacı kişinin teknenin dışına düşmesini önlemektir. Teknenin yanında suya düşmüş ve halatla sürüklenen bir kişiyi tekneye almak zordur. Bu nedenle emniyet hattı ve halat uzunluğu, kişinin bordadan aşmasını engelleyecek şekilde planlanır. Bakım Kayışlarda yıpranma ve UV hasarı kontrol edin. Tokaların ve halkanın sağlamlığını doğrulayın. Ağır bir düşüşe maruz kalan kemeri değiştirin. Tatlı suyla yıkayıp gölgede kurutun. Sık Sorulan Sorular Emniyet kemeri can yeleğinin yerini tutar mı? Hayır. Kemer düşmeyi önler. Can yeleği suda yüzerlik sağlar. Kemer ne zaman kullanılır? Kötü havada, gece, kokpit dışında çalışırken ve tek başına seyirde kullanılır. Halatın uzunluğu ne kadar olmalıdır? ISO 12401, emniyet halatlarının azami uzunluğunu tanımlar. Kısa halat düşme mesafesini azaltır. İlgili Terimler Güvenlik Halatı, Şişme Can Yeleği, Mapa, Karabina, MOB, Tekne Güvenliği.

Güvenlik Halatı

Güvenlik halatı , emniyet kemerini teknedeki bir bağlantı noktasına veya emniyet hattına bağlayan kısa halattır. İngilizcede bu halata "tether" veya "lifeline" denir. Güvenlik Halatı Nedir? Güvenlik halatı, iki ucunda kanca bulunan dokuma bant veya halattan oluşur. Bir uç emniyet kemerine, diğer uç teknedeki bağlantı noktasına takılır. Halat, kişinin teknede hareket etmesine izin verir. Aynı zamanda denize düşmesini önler. Güvenlik Halatı Türleri Tür Özellik Tek kollu halat Bir bağlantı noktası Çift kollu halat Kısa ve uzun iki kol Elastik halat Kullanılmadığında kısalır, takılmayı önler Aşırı yük göstergeli halat Ağır yük aldığında görünür işaret verir Çift kollu halat, bir noktadan diğerine geçerken sürekli bağlı kalmayı sağlar. Kullanıcı yeni noktaya bir kolu takar, sonra diğer kolu çözer. Kanca Türleri Kanca Özellik Çift hareketli kanca Açmak için iki hareket gerekir Kilitli karabina Kapı bilezikle kilitlenir Hızlı açılır kanca Yük altında da açılabilir Kemer tarafında hızlı açılır kanca bulunması önerilir. Tekne devrilir veya kişi suda sürüklenirse kanca yük altında açılarak kişiyi serbest bırakır. Emniyet Hattı Emniyet hattı, güverte boyunca baştan kıça uzanan halat veya düz banttır. İngilizcede bu hatta "jackline" denir. Güvenlik halatı bu hatta takılır. Kişi baştan kıça kadar halatı çözmeden hareket eder. Emniyet Hattı Malzemesi Özellik Düz dokuma bant Basıldığında yuvarlanmaz Dyneema halat Hafif ve güçlü Paslanmaz tel Dayanıklı, basınca karşı kayabilir İlgili Standart ISO 12401, güvenlik halatlarının ve emniyet hatlarının dayanım ve uzunluk şartlarını belirler. Kullanım Kuralları Halatı kokpitten çıkmadan bağlayın. Hattı, kişinin bordayı aşmasını önleyecek şekilde kurun. Rüzgârüstü taraftaki hattı kullanın. Halatın vardavelaya dolanmamasına dikkat edin. Bakım Dikişleri ve bantları yıpranmaya karşı kontrol edin. Kancaların kapılarını test edin. Aşırı yük göstergesi açılmış halatı değiştirin. UV ışınından koruyun. Sık Sorulan Sorular Güvenlik halatı ile cankurtaran halatı aynı mıdır? Hayır. Güvenlik halatı kişiyi tekneye bağlar. Cankurtaran halatı suya düşen kişiye atılır. Emniyet hattı kalıcı mı kurulur? Genellikle seyir öncesi kurulur ve limanda kaldırılır. Bu uygulama UV hasarını azaltır. Düşmeyi durduran halat yeniden kullanılır mı? Ağır yük almış halat iç hasar görmüş olabilir ve değiştirilir. İlgili Terimler Emniyet Kemeri, Karabina, Mapa, Dyneema Halat, MOB, Tekne Güvenliği.

Güverte Donanımı

Güverte donanımı , teknenin güvertesine kalıcı olarak monte edilen ve halat, zincir, yelken ve insan yüklerini taşıyan parçaların bütünüdür. İngilizcede "deck hardware" olarak anılır. Güverte Donanımı Nedir? Güverte donanımı, teknenin kullanımında yük aktaran noktaları oluşturur. Bir halat koç boynuzuna bağlandığında yük, donanım üzerinden güverteye geçer. Donanım, bu yükü güvenle aktaracak şekilde tasarlanır ve monte edilir. Donanım, teknenin tipine göre farklılık gösterir. Donanım Sınıflandırması Sınıf Tanım Örnekler Sabit donanım Hareketli parça içermez Koç boynuzu, baba, göz plakası Hareketli donanım Dönen veya kayan parça içerir Makara, vinç, araba Kilitleme donanımı Halatı tutar Kastanyola, stoper Koruma donanımı İnsanları ve tekneyi korur Küpeşte, vardavela, usturmaça rayı Kapama donanımı Açıklıkları kapatır Kapak, lumboz, mandal Yerleşim Planı Donanım yerleşimi, halatların izleyeceği yolu belirler. İyi yerleşim şu özellikleri taşır: Halatlar sürtünmeden ilerler. Yükler simetrik dağılır. Kullanıcı kokpitten donanıma kolay ulaşır. Yürüme alanları engellenmez. Yük Yolu Yük, donanımdan cıvatalara, oradan destek plakasına ve güverteye geçer. Yük yolundaki en zayıf eleman, sistemin dayanımını belirler. Güverte yapısı yetersizse güçlü bir donanım da sökülebilir. Sandviç Güvertede Montaj Montaj deliğini gerekenden büyük açın. Çekirdeği delik çevresinden temizleyin. Boşluğu epoksi dolguyla doldurun. Dolgu sertleşince asıl deliği açın. Donanımı macunla monte edin. Bu yöntem, çekirdeğe su girmesini önler. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Güverte altında su lekesi Montaj macunu bozulmuş Donanım çevresinde çatlak Yetersiz destek plakası Yumuşak güverte Çekirdeğe su girmiş Hareketli parçada sıkışma Tuz birikimi Bakım Montaj macununu belirli aralıklarla yenileyin. Cıvataları sıkılık açısından kontrol edin. Hareketli parçaları yıkayıp yağlayın. Sık Sorulan Sorular Donanım sızıntısı nasıl onarılır? Donanım sökülür, eski macun temizlenir ve yeniden monte edilir. Hangi macun kullanılır? Polisülfür, poliüretan veya MS polimer esaslı denizcilik macunları kullanılır. Kilitleyici somun neden kullanılır? Titreşim, normal somunların gevşemesine yol açabilir. Kilitleyici somun bu gevşemeyi önler. Donanım cıvatası hangi malzemeden olmalıdır? Donanımla aynı veya uyumlu paslanmaz çelik cıvata kullanılır. İlgili Terimler Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Küpeşte, Zincir Stoperi, Güverte Kapağı.

Kilit

Kilit , denizcilikte zincir, halat ve donanımı birbirine bağlayan, U veya D biçimli gövde ile bir pimden oluşan bağlantı elemanıdır. İngilizcede bu elemana "shackle" denir. Kilit Nedir? Kilit, açılıp kapanabilen sökülebilir bir bağlantıdır. Gövde, bağlanacak parçanın gözünden geçirilir. Pim, gövdenin iki ucundaki deliklerden geçirilerek kilit kapatılır. Kilit; çapa hattında, armada, kaldırma işlerinde ve bağlamada kullanılır. Kilidin Bölümleri Bölüm Tanım Gövde U, D veya omega biçimli ana parça Pim Gövdeyi kapatan mil Pim gözü Pimin çevrilmesi ve emniyete alınması için delik Kulak Gövdenin pimi taşıyan iki ucu Taç Gövdenin pime karşı kavisli bölümü Gövde Biçimine Göre Kilit Türleri Tür Özellik Kullanım D kilit Dar ve düz kenarlı gövde Tek yönlü çekme Omega kilit Geniş ve yuvarlak gövde Birden fazla bağlantı veya açılı yük Uzun kilit Uzatılmış gövde Dar alanlara erişim Bükümlü kilit Gövde 90 derece döndürülmüştür Makara ve yelken bağlantıları Çalışma Yükü ve Kopma Yükü Değer Tanım Çalışma yükü sınırı (WLL) Kilide güvenle uygulanabilecek en yüksek sürekli yük Kopma yükü Kilidin koptuğu yük Kaliteli kilitlerde WLL değeri gövdeye damgalanır. Seçimde, bağlanan zincir veya halatın yükünden düşük WLL'li kilit kullanılmaz. Doğru Kullanım Kuralları Yük, gövdenin ekseni boyunca uygulanır. Pim tamamen sıkılır. Kalıcı bağlantılarda pim emniyete alınır. Kilit, başka bir kilidin pimi üzerinden yüklenmez. Gövde ve pim aynı üreticinin parçası olmalıdır. Malzeme Malzeme Kullanım AISI 316 paslanmaz çelik Arma ve güverte bağlantıları Galvaniz çelik Çapa hattı ve kaldırma işleri Yüksek mukavemetli paslanmaz alaşım Yarış teknelerinin arması Sık Sorulan Sorular Kilit ile şakıl aynı şey midir? İki terim aynı bağlantı elemanını ifade eder. "Şakıl", İngilizce "shackle" kelimesinden gelir. "Kilit" ise Türkçe denizcilik terimidir. Kilit pimi neden kaybolur? Titreşim ve hareket, pimi zamanla gevşetir. Emniyete alınmamış pim düşebilir. Kilidin boyutu nasıl ifade edilir? Boyut genellikle pim çapı veya gövde tel çapıyla milimetre cinsinden belirtilir. İlgili Terimler Şakıl, Zincir Kilidi, Fırdöndü, Halat Kilidi, Karabina, Mapa.

Tüm terimlere dön