Denizcilik sözlüğü

Motor Soğutma Sistemi

Tanım

Motor soğutma sistemi, yanmanın ürettiği fazla ısıyı motordan uzaklaştırarak motoru çalışma sıcaklığında tutan sistemdir. Tekne motorlarında soğutma, deniz veya göl suyunun kullanılmasıyla yapılır.

Motor Soğutma Sistemi Nedir?

İçten yanmalı motor, yakıtın enerjisinin bir bölümünü ısıya çevirir. Bu ısı uzaklaştırılmazsa motor parçaları genleşir ve hasar görür. Araçlarda ısı radyatörle havaya verilir. Teknelerde ise ısı, teknenin yüzdüğü suya aktarılır.

Soğutma Sistemi Türleri

Tür	Çalışma Şekli	Kullanım
Açık devre soğutma	Deniz suyu doğrudan motorda dolaşır	Dıştan takma motorlar, bazı küçük içten takma motorlar
Kapalı devre soğutma	Antifrizli su motorda, deniz suyu eşanjörde dolaşır	İçten takma dizel motorlar
Omurga soğutma	Antifrizli su, gövde dışındaki borulardan geçer	İş ve kanal tekneleri

Omurga soğutmada deniz suyu motora girmez. Sistem, gövde altındaki boruların suyla temasıyla soğur.

Sistem Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Deniz suyu vanası ve süzgeç	Suyu alır ve süzer
Deniz suyu pompası	Deniz suyunu sisteme basar
Eşanjör	İç devre sıvısını deniz suyuyla soğutur
Motor su pompası	İç devre sıvısını dolaştırır
Termostat	Sıcaklığa göre akışı düzenler
Genleşme tankı	İç devre sıvısının genleşmesini karşılar
Islak egzoz dirseği	Deniz suyunu egzoza karıştırarak dışarı atar
Sıcaklık göstergesi	Motor sıcaklığını gösterir

Dıştan Takma Motorda Kontrol Suyu

Dıştan takma motorlarda kaputun altından ince bir su jeti çıkar. Bu jete kontrol suyu veya işaret suyu denir. Jet, deniz suyu pompasının çalıştığını gösterir. Jetin zayıflaması pompa veya kanal tıkanmasının işaretidir.

Kontrol Noktaları

Egzozdan su çıkışı
Sıcaklık göstergesi
Deniz suyu süzgecinin temizliği
İç devre sıvı seviyesi
Hortum ve kelepçelerin durumu
Kayış gerginliği

Arıza Durumunda Yapılacaklar

Sıcaklık yükselirse motoru rölantiye alın.
Motoru durdurun.
Deniz suyu vanasını ve süzgeci kontrol edin.
İmpelleri kontrol edin.
Sıcak motorda genleşme tankı kapağını açmayın.

Sık Sorulan Sorular

Hangi soğutma sistemi daha uzun ömürlüdür?

Kapalı devre sistemde motor içi deniz suyuyla temas etmez. Bu nedenle iç korozyon ve tuz birikimi azdır.

Soğutma suyu neden egzozdan atılır?

Deniz suyu egzoz gazını soğutur. Bu sayede egzoz hortumu ve susturucu sıcaklığa dayanır.

Soğutma sistemi kışın nasıl korunur?

Açık devrede su boşaltılır veya antifrizle doldurulur. Kapalı devrede antifriz oranı kontrol edilir.

İlgili Terimler

Kapalı Devre Soğutma, Açık Devre Soğutma, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Islak Egzoz, Motor Hararet Yapması.

İlgili terimler

Açık Devre Soğutma

Açık devre soğutma , denizden alınan suyun doğrudan motor bloğu ve silindir kapağı içinde dolaşarak motoru soğuttuğu sistemdir. İngilizcede bu sisteme "raw water cooling" denir. Açık Devre Soğutma Nedir? Açık devre sistemde tek bir su devresi bulunur. Deniz suyu pompası, suyu denizden çeker. Su, motorun soğutma kanallarından geçer. Isınan su egzoza karışarak denize geri atılır. Sistemde eşanjör ve antifrizli iç devre bulunmaz. Kullanım Alanları Dıştan takma motorlar Bazı küçük içten takma motorlar Tatlı su göllerinde kullanılan tekneler Eski model tekne motorları Dıştan takma motorların neredeyse tamamı açık devre soğutma kullanır. Kapalı Devre ile Karşılaştırma Özellik Açık Devre Kapalı Devre Yapı Basit, az parça Eşanjör ve iki devre Maliyet Düşük Yüksek Motor içi korozyon Yüksek risk Düşük risk Tuz birikimi Oluşabilir İç devrede oluşmaz Çalışma sıcaklığı Daha düşük tutulur Daha kararlı ve yüksek Donma riski Su boşaltılmazsa yüksek Antifriz korur Neden Daha Düşük Sıcaklık? Deniz suyu yüksek sıcaklıkta tuz çökeltir. Çöken tuz, soğutma kanallarını daraltır. Bu nedenle açık devre sistemlerde termostat daha düşük sıcaklıkta açılır. Daha düşük çalışma sıcaklığı tuz birikimini sınırlar. Korozyon Koruması Açık devrede motorun iç yüzeyleri sürekli tuzlu suyla temas eder. Koruma için şu önlemler uygulanır: Motor bloğu içine yerleştirilen kurban anotlar Kullanım sonrası tatlı su yıkaması Uzun beklemeler öncesi sistemin boşaltılması Tatlı Su Yıkaması Dıştan takma motorlarda yıkama, bağlantı ağzı veya kulaklık tipi aparatla yapılır. Aparat, tatlı su hortumunu soğutma girişine bağlar. Motor, üreticinin talimatına göre çalıştırılarak veya çalıştırılmadan yıkanır. Yıkama, kanallardaki tuzu ve kumu temizler. Bakım Adımları Kullanım sonrası sistemi tatlı suyla yıkayın. Kontrol suyu çıkışının açık olduğunu doğrulayın. Motor anotlarını düzenli olarak kontrol edin. Termostatı tuz birikintisine karşı inceleyin. Kışlama öncesi sistemi boşaltın veya antifrizle doldurun. Sık Sorulan Sorular Açık devre sistem kapalı devreye dönüştürülebilir mi? Birçok içten takma motor için dönüşüm kitleri bulunur. Uygunluk, motor modeline bağlıdır. Tatlı suda kullanılan teknede açık devre sorun yaratır mı? Tatlı suda tuz birikimi ve galvanik korozyon daha azdır. Ancak tortu ve donma riski devam eder. Kontrol suyu neden kesilir? Kanal girişi tıkanmış veya impeller arızalanmış olabilir. İlgili Terimler Kapalı Devre Soğutma, Motor Soğutma Sistemi, Deniz Suyu Pompası, Motor Anodu, Termostat, Dıştan Takma Motor.

Deniz Suyu Pompası

Deniz suyu pompası , tekne motorunun soğutma sistemi için denizden su çeken pompadır. İngilizcede bu pompaya "raw water pump" denir. Deniz Suyu Pompası Nedir? Deniz suyu pompası, gövde geçişi ve deniz suyu vanası üzerinden denizden su emer. Su, deniz suyu süzgecinden geçerek pompaya gelir. Pompa suyu soğutma sistemine basar. Kapalı devre sistemlerde su eşanjörden geçer. Açık devre sistemlerde su doğrudan motor bloğunda dolaşır. Su sonunda ıslak egzozla birlikte dışarı atılır. Pompanın Bölümleri Bölüm Görevi Pompa gövdesi İç hacmi ve giriş-çıkış ağızlarını oluşturur İmpeller Esnek kanatlarıyla suyu iter Kam Gövde içinde kanatların bükülmesini sağlar Ön kapak Gövdeyi kapatır, impeller değişimi için sökülür Conta Kapak ile gövde arasındaki sızdırmazlığı sağlar Mil ve keçe Motordan hareketi alır ve su sızıntısını önler Çalışma İlkesi Pompa milini motor döndürür. Mil, kauçuk impelleri çevirir. Kanatlar gövdedeki kam bölgesinde bükülür. Bükülme, kanatlar arasındaki hacmi küçültür ve suyu çıkış ağzına iter. Kanatlar düzleştiğinde hacim büyür ve giriş ağzından su emilir. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Egzozdan su gelmiyor veya az geliyor İmpeller hasarı, vana kapalı, süzgeç tıkalı Motor sıcaklığı yükseliyor Yetersiz su akışı Pompa çevresinde su damlıyor Mil keçesi veya kapak contası arızası Gıcırtı sesi Kuru çalışma Egzozdan çıkan su miktarı, deniz suyu akışının basit bir göstergesidir. Bakım Adımları Deniz suyu vanasını kapatın. Pompa ön kapağını sökün. İmpelleri çıkarın ve kanatlarını inceleyin. Yeni veya sağlam impelleri gliserin veya üreticinin önerdiği yağlayıcıyla takın. Yeni conta ile kapağı kapatın. Vanayı açın ve motor çalışırken egzozdan su geldiğini doğrulayın. Kuru Çalışma Riski Kauçuk impeller suyla yağlanır. Su gelmezse kanatlar birkaç saniyede ısınır ve kırılabilir. Kırık kanat parçaları soğutma kanallarını tıkayabilir. Motor çalıştırılmadan önce deniz suyu vanasının açık olduğu kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Deniz suyu pompası hangi motorlarda bulunur? İçten takma motorlarda, kuyruklu motorlarda ve jeneratörlerde bulunur. Dıştan takma motorlarda pompa ayak ünitesinin içindedir. Pompa kapağı neden sökülerek kontrol edilir? İmpellerin durumu dışarıdan görülmez. Kapak sökülünce kanat çatlakları ve aşınma görülür. Pompa mil keçesi kaçırırsa ne olur? Deniz suyu motor bölmesine ve sintineye akar. Su ayrıca pompa yataklarına ulaşabilir. İlgili Terimler İmpeller, Deniz Motoru İmpelleri, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Süzgeci, Açık Devre Soğutma, Kapalı Devre Soğutma.

Islak Egzoz

Islak egzoz , motor egzoz gazının deniz suyuyla karıştırılıp soğutularak tekne dışına atıldığı egzoz sistemidir. İngilizcede bu sisteme "wet exhaust" denir. Islak Egzoz Nedir? Motor soğutma sisteminden çıkan deniz suyu, egzoz manifoldunun çıkışında egzoz gazına katılır. Su, gazın sıcaklığını hızla düşürür. Soğuyan gaz ve su, kauçuk egzoz hortumu ile tekne dışına çıkar. Bu yöntem, sıcak metal egzoz boruları kullanma ihtiyacını ortadan kaldırır. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Karışım dirseği Suyu egzoz gazına katar Egzoz hortumu Gaz ve su karışımını taşır Su kilidi susturucu Suyu toplar, sesi azaltır, geri akışı engeller Kaz boynu Hortumda yüksek bir kavis oluşturarak dalganın girişini önler Gövde çıkışı Karışımı tekne dışına atar Sifon kırıcı Motor dururken deniz suyunun motora sifonlanmasını önler Geri Akış Riski Islak egzoz sisteminde suyun motora geri akması ciddi bir risktir. Su, silindirlere ulaşırsa motor su yutar. Geri akış şu durumlarda oluşabilir: Motor su hattının altında veya yakınındadır. Kıçtan gelen dalgalar egzoz çıkışına çarpar. Motor uzun süre marşla çalışmadan döndürülür. Sifon kırıcı tıkanmıştır. Uzun Süreli Marşta Dikkat Motor çalışmadan marşla döndürülürse deniz suyu pompası su basmaya devam eder. Egzoz gazı olmadığı için su dışarı atılamaz. Su, su kilidinde birikir ve motora geri dolar. Bu nedenle uzun marş denemelerinde deniz suyu vanası kapatılır. Motor çalışınca vana hemen açılır. Tasarım Kuralları Su kilidi susturucu, motorun egzoz çıkışından aşağıda bulunur. Kaz boynu, su hattının belirgin biçimde üstüne yükselir. Hortum, su kilidine doğru eğimli döşenir. Su hattına yakın motorlarda sifon kırıcı kullanılır. Kontrol Noktaları Motor çalışırken egzozdan düzenli su çıkışını doğrulayın. Hortum ve kelepçelerde çatlak ve sızıntı arayın. Su kilidi gövdesinde çatlak olup olmadığına bakın. Sifon kırıcı valfinin temiz olduğunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Egzozdan su gelmezse ne yapılır? Motor hemen durdurulur. Deniz suyu vanası, süzgeç ve impeller kontrol edilir. Islak egzoz hortumu neden özel tiptir? Hortum, sıcak gaz, deniz suyu ve titreşime aynı anda dayanmalıdır. Bu nedenle denizcilik standardına uygun hortum kullanılır. Yelkenlilerde ıslak egzoz neden daha risklidir? Yelkenli yattığında egzoz çıkışı suya gömülebilir. Motor genellikle su hattına yakın konumdadır. İlgili Terimler Egzoz Manifoldu, Egzoz Hortumu, Egzoz Susturucusu, Sifon Kırıcı, Deniz Suyu Pompası, Motor Soğutma Sistemi.

Kapalı Devre Soğutma

Kapalı devre soğutma , motorun içinde antifrizli tatlı su dolaşan ve bu suyun bir eşanjörde deniz suyuyla soğutulduğu soğutma sistemidir. İngilizcede bu sisteme "freshwater cooling" veya "closed cooling" denir. Kapalı Devre Soğutma Nedir? Kapalı devre sistemde iki ayrı su devresi bulunur. İç devre, motor bloğu ve silindir kapağında dolaşır. Dış devre, denizden alınan suyu eşanjöre taşır. İki devre birbirine karışmaz. Isı, eşanjörün metal boruları üzerinden iç devreden dış devreye geçer. İki Devrenin Karşılaştırması Özellik İç Devre Dış Devre Sıvı Antifriz ve tatlı su karışımı Deniz suyu Pompa Santrifüj motor su pompası Esnek impellerli deniz suyu pompası Dolaşım alanı Motor bloğu, kapak, eşanjör Süzgeç, pompa, eşanjör, egzoz Çıkış Kapalı döngü Islak egzozla denize Sistem Bileşenleri Eşanjör: Isıyı iç devreden dış devreye aktarır. Genleşme tankı: Isınan sıvının genleşmesini karşılar. Basınç kapağı içerir. Termostat: İç devrenin sıcaklığını düzenler. Motor su pompası: İç devreyi dolaştırır. Deniz suyu pompası: Dış devreyi dolaştırır. Eşanjör anodu: Eşanjörü galvanik korozyondan korur. Avantajlar Avantaj Açıklama İç korozyon azalır Deniz suyu motor içinde dolaşmaz Tuz birikmez Su kanalları temiz kalır Sıcaklık kararlıdır Motor ideal sıcaklıkta çalışır Donma koruması Antifriz iç devreyi korur Bakım Noktaları Genleşme tankındaki sıvı seviyesini kontrol edin. Antifriz oranını üreticinin önerisine göre ölçün. Eşanjör anodunu düzenli olarak değiştirin. Eşanjör borularını tuz ve tortudan temizleyin. Deniz suyu pompası impellerini kontrol edin. Hortum ve kelepçeleri inceleyin. Eşanjör Tıkanması Eşanjör boruları zamanla tuz, kireç ve deniz canlılarıyla tıkanabilir. Tıkanma, soğutma kapasitesini düşürür. Motor yüksek yükte ısınmaya başlar. Eşanjör sökülerek temizlenir veya kimyasal temizlik uygulanır. Sık Sorulan Sorular İç devre sıvısı neden eksilir? Eşanjörde iç kaçak, pompa keçesi arızası veya hortum sızıntısı sıvı kaybına yol açar. Genleşme tankı kapağı sıcakken açılır mı? Hayır. Sıcak sıvı basınç altındadır. Kapak açılırsa sıcak sıvı fışkırabilir. Kapalı devre sistemde de deniz suyu pompası gerekir mi? Evet. Deniz suyu pompası, eşanjörü soğutacak suyu sağlar. İlgili Terimler Motor Soğutma Sistemi, Açık Devre Soğutma, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Motor Anodu.

Tüm terimlere dön