Denizcilik sözlüğü

Marin Priz

Tanım

Marin priz, teknede deniz ortamına dayanıklı olarak üretilen ve nem ile tuza karşı korunmuş elektrik prizidir. Marin prizler AC, DC ve USB türlerinde bulunur.

Marin Priz Nedir?

Teknedeki prizler nemli havaya, tuzlu suya ve titreşime maruz kalır. Marin prizlerde kontaklar korozyona dayanıklı malzemelerden yapılır. Prizlerin çoğunda yaylı veya vidalı kapak bulunur. Kapak, priz kullanılmadığında su ve tozun girmesini önler.

Marin Priz Türleri

Tür	Gerilim	Kullanım
AC priz	230 V	Elektrikli ev aletleri
12 V soket	12 V DC	Araç tipi cihazlar
USB şarj prizi	5 V DC (USB-A, USB-C)	Telefon ve tablet şarjı
Kıyı elektriği giriş prizi	230 V	Kıyı kablosunun teknedeki bağlantısı
Güverte prizi	12 V veya 24 V	Projektör veya el lambası

IP Koruma Sınıfı

Prizlerin su ve toza dayanımı IEC 60529 standardındaki IP koduyla belirtilir. Örnek: IP66 kapaklı priz, güçlü su jetlerine dayanır. Güverte ve kokpit gibi açık alanlarda yüksek IP sınıfı seçilir. Kamara içinde daha düşük koruma yeterli olabilir.

AC Prizlerde Güvenlik

AC prizler kaçak akım rölesiyle korunur.
Islak bölgelerde kapaklı priz kullanılır.
Prizler sintine ve su kaynaklarından uzak monte edilir.
Topraklı priz ve fiş kullanılır.

ISO 13297, küçük teknelerde AC prizlerin konumu ve korunmasıyla ilgili şartları içerir.

USB Prizlerde Dikkat Edilenler

USB prizler 12 V veya 24 V sistemden beslenir. İçlerinde gerilim dönüştürücü bulunur. Kaliteli USB prizler, düşük boşta tüketime sahiptir. Bazı modeller, sistem gerilimini gösteren voltmetre içerir. Hızlı şarj için USB-C PD destekli modeller kullanılır.

Montaj Kuralları

Prizin gerilim ve akım değerini kontrol edin.
Devreye uygun sigorta takın.
Montaj deliğini sızdırmazlık contasıyla kapatın.
Kabloları sıkma terminalleriyle bağlayın.
Prizin arkasında yeterli boşluk bırakın.

Bakım

Kapakların tam kapandığını kontrol edin.
Kontaklarda yeşil oksit tabakası arayın.
Korozyon önleyici sprey uygulayın.

Sık Sorulan Sorular

Ev tipi priz teknede kullanılabilir mi?

Kuru kamara içinde kullanılabilir. Ancak marin prizler neme karşı daha dayanıklıdır.

12 V soket çakmaklık ile aynı mıdır?

Aynı ölçüdedir. Marin modeller su geçirmez kapak içerir.

USB priz aküyü boşaltır mı?

Bazı modeller boştayken akım çeker. Anahtarlı devreye bağlanması önerilir.

İlgili Terimler

Kıyı Elektrik Kablosu, IP Koruma Sınıfı, 220 Volt Tekne Sistemi, Marin Sigorta, Elektrik Panosu, Marin Elektrik.

İlgili terimler

220 Volt Tekne Sistemi

220 volt tekne sistemi , teknede şebeke gerilimindeki alternatif akımı dağıtan elektrik tesisatıdır. Türkiye ve Avrupa'da güncel nominal şebeke gerilimi 230 V'tur. Günlük dilde bu sistem "220 volt" olarak anılır. 220 Volt Tekne Sistemi Nedir? Bu sistem, yüksek güçlü konfor cihazlarını çalıştırır. Klima, elektrikli ocak, su ısıtıcısı ve prizler bu sisteme bağlıdır. Enerji kıyı elektriğinden, jeneratörden veya inverterden gelir. Sistem, teknenin doğru akım sisteminden ayrı bir dağıtım panosuyla yönetilir. Enerji Kaynakları Kaynak Özellik Kıyı elektriği Marinada şebeke bağlantısı Jeneratör Teknede yakıtla üretim İnverter Aküden üretim, sınırlı güç Kaynaklar aynı anda aynı hatta bağlanmaz. Aktarma anahtarı veya kaynak seçici şalter kullanılır. Sistemin Bileşenleri Kıyı elektrik prizi ve kablosu Ana devre kesici Kaçak akım rölesi AC dağıtım panosu Kaynak seçici şalter Galvanik izolatör veya izolasyon trafosu Prizler ve sabit tüketiciler Güvenlik Önlemleri Önlem Görevi Kaçak akım rölesi Kaçak akımda devreyi keser Koruma iletkeni (toprak) Cihaz gövdelerini güvenli potansiyelde tutar Çift kutuplu ana kesici Faz ve nötrü birlikte keser Polarite göstergesi Kıyı bağlantısının ters olduğunu gösterir Galvanik izolatör Galvanik korozyon akımlarını engeller İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 13297 Küçük teknelerde AC elektrik tesisatı IEC 60309 Endüstriyel prizler ve fişler IEC 60364-7-709 Marina ve benzeri yerlerde elektrik tesisatı Tesisat Kuralları AC ve DC kablolarını ayrı yollardan döşeyin. Islak bölgelerde IP korumalı prizler kullanın. Her devreye uygun devre kesici takın. AC tesisatı yetkili ve deneyimli kişilere yaptırın. Bağlantıları düzenli olarak kontrol edin. Sık Sorulan Sorular 220 V ve 230 V farklı sistemler midir? Hayır. Avrupa şebeke gerilimi 230 V'a standartlaştırılmıştır. Cihazlar bu aralıkta çalışacak şekilde tasarlanır. Ters polarite ne demektir? Kıyı prizinde faz ve nötrün yer değiştirmesidir. Tekne panosundaki gösterge bu durumu uyarır. Ev tipi priz teknede kullanılabilir mi? Nemli bölgelerde kapaklı ve IP korumalı prizler kullanılmalıdır. İlgili Terimler Alternatif Akım, Kıyı Elektriği, Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, İnverter, Elektrik Panosu.

Elektrik Panosu

Elektrik panosu , teknedeki elektrik enerjisini koruma elemanları üzerinden devrelere dağıtan kontrol panelidir. Pano, her devrenin açılıp kapatılmasını ve korunmasını sağlar. Elektrik Panosu Nedir? Elektrik panosu, akü ve kıyı elektriği gibi kaynaklardan gelen enerjiyi alır. Enerji, panodaki sigortalar veya devre kesiciler üzerinden tüketicilere dağıtılır. Kullanıcı, fenerler, pompalar ve cihazları panodan kontrol eder. Pano ayrıca gerilim ve akım göstergelerini içerebilir. Pano Türleri Tür Görevi DC panosu 12 V veya 24 V tüketicileri dağıtır AC panosu 230 V tüketicileri dağıtır Birleşik pano AC ve DC bölümlerini aynı gövdede ayrı tutar Dijital anahtarlama sistemi Devreleri ekran veya tuşlarla yönetir Panonun Bölümleri Bölüm Görevi Ana kesici Panoya gelen enerjiyi açıp kapatır Devre kesiciler veya sigortalar Her devreyi korur Anahtarlar Devreleri açar ve kapatır Göstergeler Gerilim, akım ve tank seviyelerini gösterir Etiketler Her devrenin adını gösterir Bara Ortak bağlantı noktası sağlar DC Panoda Tipik Devreler Seyir fenerleri Demir feneri İç aydınlatma Tatlı su pompası Sintine pompası Seyir elektroniği VHF telsiz Buzdolabı AC Panoda Tipik Elemanlar Kıyı elektriği ana kesicisi Kaçak akım rölesi Kaynak seçici şalter Polarite göstergesi Priz, klima ve su ısıtıcısı devreleri Etiketleme Her devre panoda açık bir adla etiketlenir. Kablolar da pano arkasında aynı adla işaretlenir. Bu düzen, arıza tespitini hızlandırır. Tesisat şeması teknede saklanır. Montaj Kuralları Panoyu kuru ve kolay erişilebilir bir yere yerleştirin. Arka tarafında bakım için boşluk bırakın. AC ve DC bölümlerini fiziksel olarak ayırın. AC bölümünün arkasını dokunmaya karşı kapatın. Kabloları düzenli ve sabitlenmiş olarak döşeyin. Sık Sorulan Sorular Panoda bir devre sürekli atıyorsa ne yapılır? Devre kesici tekrar tekrar kurulmamalıdır. Kısa devre veya aşırı yük kontrol edilir. Dijital anahtarlama sistemi nedir? Devreleri röleler aracılığıyla yöneten elektronik sistemdir. Kullanıcı ekran veya telefon uygulamasıyla devreleri açıp kapatır. Panoya yeni devre eklenebilir mi? Boş yuva varsa eklenebilir. Yeni devrenin kablo kesiti ve koruma değeri hesaplanır. İlgili Terimler Sigorta Paneli, Devre Kesici, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre, Tekne Elektrik Sistemi.

IP Koruma Sınıfı

IP koruma sınıfı , elektrikli bir cihaz gövdesinin katı cisimlere, toza ve suya karşı koruma düzeyini gösteren koddur. Kod, IEC 60529 standardında tanımlanır. IP, İngilizce "Ingress Protection" (giriş koruması) ifadesinin kısaltmasıdır. IP Koruma Sınıfı Nedir? IP kodu, "IP" harflerinden sonra gelen iki rakamdan oluşur. Örnek: IP67. Birinci rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir. Rakam büyüdükçe koruma artar. Bir özellik test edilmemişse rakam yerine "X" yazılır. Örnek: IPX7. Birinci Rakam: Katı Cisim ve Toz Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 50 mm'den büyük cisimler 2 12,5 mm'den büyük cisimler (parmak) 3 2,5 mm'den büyük cisimler 4 1 mm'den büyük cisimler 5 Toza karşı korumalı 6 Toz geçirmez İkinci Rakam: Su Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 Dikey damlayan su 2 15° eğimde damlayan su 3 Püskürtülen su 4 Her yönden sıçrayan su 5 Su jetleri 6 Güçlü su jetleri 7 Geçici daldırma (1 m, 30 dakika) 8 Üreticinin belirttiği koşullarda sürekli daldırma 9 Yüksek basınçlı ve sıcak su jetleri Teknede Kullanım Önerileri Konum Önerilen Asgari Koruma Kuru kamara IP20 Kamara içi nemli bölgeler IP44 Kokpit IP65 Güverte IP66 Geçici su altında kalabilecek yerler IP67 Sürekli su altı IP68 Tablo genel uygulamayı gösterir. Kesin değer üretici ve tasarımcı tarafından belirlenir. Sık Yapılan Hatalar IP67 ile IP66'yı kıyaslamak: IP67, IP66'nın su jeti testini içermeyebilir. Bazı ürünler her iki sınıfı ayrı ayrı taşır. Örnek: IP66/IP67. Kablo bağlantısını göz ardı etmek: Cihaz IP67 olsa bile hatalı kablo girişi korumayı bozar. Tuz etkisini ihmal etmek: IP kodu korozyon dayanımını göstermez. Ek Harfler Bazı IP kodlarında rakamlardan sonra harf bulunur. Bu harfler, ek test koşullarını gösterir. Örnek: "M" hareketli parçalar çalışırken test edildiğini belirtir. Sık Sorulan Sorular IPX7 ne anlama gelir? Toz koruması test edilmemiştir. Cihaz 1 metre derinlikte 30 dakika suya daldırılmaya dayanır. Yüksek IP sınıfı her zaman daha iyi midir? Koruma artar, ancak bazı yüksek sınıflı gövdeler ısıyı daha zor dağıtır. IP kodu el telsizinde neden önemlidir? El telsizi suya düşebilir. IPX7 veya üzeri telsizler bu duruma dayanır. İlgili Terimler IP67, Su Geçirmez Lamba, Marin Priz, Kablo Rakoru, Marin Ekipman, El Telsizi.

Kıyı Elektrik Kablosu

Kıyı elektrik kablosu , tekneyi marinadaki elektrik dağıtım dolabına bağlayan esnek güç kablosudur. Kablonun bir ucunda marina fişi, diğer ucunda tekne fişi bulunur. Kıyı Elektrik Kablosu Nedir? Kıyı elektrik kablosu; faz, nötr ve koruma (toprak) iletkenlerinden oluşur. Kablo, ıslak zemin, güneş ışığı ve ezilmeye maruz kalır. Bu nedenle dayanıklı kauçuk veya benzeri kılıflı esnek kablo kullanılır. Kablonun uçlarındaki fişler su geçirmez yapıdadır. Kablonun Bölümleri Bölüm Görevi Marina fişi Marina dolabındaki prize takılır Kablo Enerjiyi taşır Tekne fişi (dişi) Teknedeki girişe takılır Kilit halkası Fişi yuvasına sabitler Koruyucu kapak Kullanılmadığında fişi korur Fiş Standartları Standart Kullanım IEC 60309 (mavi, 16 A veya 32 A) Avrupa marinaları NEMA L5-30 ve benzerleri ABD marinaları Kilitli tekne giriş fişleri Tekne tarafı bağlantısı IEC 60309 fişlerinde renk, gerilimi gösterir. Mavi renk 200–250 V tek fazlı kullanım içindir. Kablo Seçimi Teknenin kıyı elektriği girişinin akım değerini belirleyin. Kablo kesitini bu akıma göre seçin. Marina prizine ulaşacak uzunluğu belirleyin. Ek kablo gerektirmeyecek uzunluk tercih edin. Fişleri marina ve tekne prizlerine göre seçin. Avrupa'da kıyı kablosu olarak genellikle H07RN-F tipi kauçuk kablo kullanılır. Bu kod, kablonun yapısını ve gerilim sınıfını tanımlar. Gerilim Düşümü Uzun ve ince kablo, gerilim düşümüne yol açar. Düşük gerilim, motorlu cihazların ve şarj cihazlarının verimini azaltır. Kablo uzunluğu arttıkça kesit büyütülmelidir. Bakım ve Kontrol Kılıfta kesik, çatlak ve ezilme arayın. Fiş pimlerinde yanık izi ve korozyon kontrol edin. Fiş kapaklarını kullanılmadığında kapatın. Kabloyu sararak ve kuru saklayın. Isınan bağlantıları hemen inceleyin. Güvenlik Kabloyu suya veya iskele altına sarkıtmayın. Kabloyu yürüme yoluna gerili bırakmayın. Hasarlı fişi bantla onarmayın, değiştirin. Sık Sorulan Sorular İki kablo uç uca eklenebilir mi? Eklemeler su ve ısınma riskini artırır. Tek parça uygun uzunlukta kablo kullanılması önerilir. Fiş pimleri neden kararır? Gevşek temas ısınmaya yol açar. Kararma, fişin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir. Kıyı kablosu ev uzatma kablosuyla değiştirilebilir mi? Hayır. Ev uzatma kabloları deniz ortamı ve yüksek akım için uygun değildir. İlgili Terimler Kıyı Elektriği, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Marin Elektrik Kablosu, IP Koruma Sınıfı, Kablo Kesiti.

Tüm terimlere dön