Denizcilik sözlüğü

Güvenlik Halatı

Tanım

Güvenlik halatı, emniyet kemerini teknedeki bir bağlantı noktasına veya emniyet hattına bağlayan kısa halattır. İngilizcede bu halata "tether" veya "lifeline" denir.

Güvenlik Halatı Nedir?

Güvenlik halatı, iki ucunda kanca bulunan dokuma bant veya halattan oluşur. Bir uç emniyet kemerine, diğer uç teknedeki bağlantı noktasına takılır. Halat, kişinin teknede hareket etmesine izin verir. Aynı zamanda denize düşmesini önler.

Güvenlik Halatı Türleri

Tür	Özellik
Tek kollu halat	Bir bağlantı noktası
Çift kollu halat	Kısa ve uzun iki kol
Elastik halat	Kullanılmadığında kısalır, takılmayı önler
Aşırı yük göstergeli halat	Ağır yük aldığında görünür işaret verir

Çift kollu halat, bir noktadan diğerine geçerken sürekli bağlı kalmayı sağlar. Kullanıcı yeni noktaya bir kolu takar, sonra diğer kolu çözer.

Kanca Türleri

Kanca	Özellik
Çift hareketli kanca	Açmak için iki hareket gerekir
Kilitli karabina	Kapı bilezikle kilitlenir
Hızlı açılır kanca	Yük altında da açılabilir

Kemer tarafında hızlı açılır kanca bulunması önerilir. Tekne devrilir veya kişi suda sürüklenirse kanca yük altında açılarak kişiyi serbest bırakır.

Emniyet Hattı

Emniyet hattı, güverte boyunca baştan kıça uzanan halat veya düz banttır. İngilizcede bu hatta "jackline" denir. Güvenlik halatı bu hatta takılır. Kişi baştan kıça kadar halatı çözmeden hareket eder.

Emniyet Hattı Malzemesi	Özellik
Düz dokuma bant	Basıldığında yuvarlanmaz
Dyneema halat	Hafif ve güçlü
Paslanmaz tel	Dayanıklı, basınca karşı kayabilir

İlgili Standart

ISO 12401, güvenlik halatlarının ve emniyet hatlarının dayanım ve uzunluk şartlarını belirler.

Kullanım Kuralları

Halatı kokpitten çıkmadan bağlayın.
Hattı, kişinin bordayı aşmasını önleyecek şekilde kurun.
Rüzgârüstü taraftaki hattı kullanın.
Halatın vardavelaya dolanmamasına dikkat edin.

Bakım

Dikişleri ve bantları yıpranmaya karşı kontrol edin.
Kancaların kapılarını test edin.
Aşırı yük göstergesi açılmış halatı değiştirin.
UV ışınından koruyun.

Sık Sorulan Sorular

Güvenlik halatı ile cankurtaran halatı aynı mıdır?

Hayır. Güvenlik halatı kişiyi tekneye bağlar. Cankurtaran halatı suya düşen kişiye atılır.

Emniyet hattı kalıcı mı kurulur?

Genellikle seyir öncesi kurulur ve limanda kaldırılır. Bu uygulama UV hasarını azaltır.

Düşmeyi durduran halat yeniden kullanılır mı?

Ağır yük almış halat iç hasar görmüş olabilir ve değiştirilir.

İlgili Terimler

Emniyet Kemeri, Karabina, Mapa, Dyneema Halat, MOB, Tekne Güvenliği.

İlgili terimler

Dyneema Halat

Dyneema halat , ultra yüksek molekül ağırlıklı polietilen (UHMWPE) liflerinden üretilen halattır. Dyneema, bu lifin tescilli ticari adıdır. Dyneema Halat Nedir? Dyneema lifi, Hollanda merkezli DSM firması tarafından geliştirildi. Marka bugün Avient şirketine aittir. Lif, aynı ağırlıktaki çelik telden yüksek çekme dayanımına sahiptir. Aynı lif türü, Honeywell firması tarafından Spectra adıyla da üretilir. Özellikler Özellik Değer veya Açıklama Yoğunluk Yaklaşık 0,97 g/cm³ Suda davranış Yüzer Esneme Çok düşüktür Dayanım/ağırlık oranı Çok yüksektir UV dayanımı Yüksektir Erime sıcaklığı Yaklaşık 140–150 °C Sürtünme katsayısı Düşüktür; yüzey kaygandır Kullanım Alanları Mandar halatları Yelken armasında tel yerine kullanılan halatlar Yumuşak şakıllar Can hattı ve güvenlik halatları Yüksek yüklü kontra ıskotalar Vinç ve çekme halatları Sınırlamalar Sınırlama Açıklama Sünme Sürekli yük altında kalıcı uzama gösterir Düşük erime noktası Sürtünme ısısıyla lifler zarar görebilir Kaygan yüzey Kilit ve vinçte kayabilir Düğüm tutma Kaygan lifler bazı düğümlerden kayabilir Bu nedenle Dyneema çekirdekli halatlar genellikle polyester kılıfla kaplanır. Kılıf; tutuş, UV koruması ve aşınma dayanımı sağlar. Halat Yapıları Kılıfsız 12 kollu örgü: Hafiftir ve kolay eklenir. Polyester kılıflı çekirdek: Yelken halatlarında yaygındır. Kaplamalı örgü: Aşınma ve tutuşu iyileştirmek için kaplama uygulanır. Ekleme Dyneema halatlar düğüm yerine genellikle ekleme yöntemiyle sonlandırılır. Ekleme, halatın dayanımını düğüme göre daha az düşürür. Kaygan lifler nedeniyle ekleme uzunluğu üreticinin önerisine göre yapılır. Sık Sorulan Sorular Dyneema halat çapa hattında kullanılır mı? Esnemesi çok düşük olduğu için dalga darbelerini sönümlemez. Çapa hattında tek başına önerilmez. Dyneema halat neden pahalıdır? Lif üretim süreci karmaşıktır ve yüksek performanslı bir malzemedir. Dyneema ile tel halat birbirinin yerine kullanılabilir mi? Bazı arma uygulamalarında Dyneema, tel halatın yerine kullanılır. Değişim, sünme ve aşınma özellikleri dikkate alınarak yapılır. Dyneema halat suya düşerse batar mı? Lifin yoğunluğu sudan düşüktür. Kılıfsız Dyneema halat yüzer. Polyester kılıflı halatlar ise batabilir. İlgili Terimler Şakıl, Yelken Halatı, Polyester Halat, Halat Ekleme, Halat Esnemesi, Mandar.

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri , teknede kişiyi güvenlik halatı aracılığıyla tekneye bağlayan ve denize düşmeyi önleyen vücut kemeridir. İngilizcede bu kemere "safety harness" denir. Emniyet Kemeri Nedir? Emniyet kemeri, göğüs ve omuzları saran kayışlardan oluşur. Kemerin ön kısmında bir bağlantı halkası bulunur. Bu halkaya güvenlik halatı takılır. Halatın diğer ucu teknedeki sağlam bir bağlantı noktasına veya güverte boyunca uzanan emniyet hattına bağlanır. Emniyet Kemeri Türleri Tür Özellik Bağımsız emniyet kemeri Yalnızca kemer, can yeleği ayrı Can yeleği entegre kemer Şişme can yeleği ile kemer tek gövdede Çocuk emniyet kemeri Çocuk vücuduna uygun boyutta Can yeleği entegre kemerler gezi teknelerinde yaygındır. İlgili Standart ISO 12401, küçük teknelerde güverte emniyet kemerleri ve emniyet hatlarının güvenlik şartlarını belirler. Standart, kemerin ve halatın taşıması gereken yükleri ve test yöntemlerini tanımlar. Bağlantı Noktaları Bağlantı Noktası Açıklama Emniyet hattı (jackline) Güverte boyunca uzanan halat veya bant Kokpit mapası Kokpitteki güçlendirilmiş bağlantı noktası Güverte mapası Belirli noktalardaki bağlantı halkaları Vardavela teli ve dikmeleri bağlantı noktası olarak kullanılmaz. Bu elemanlar emniyet kemerinin ani yüküne göre tasarlanmaz. Kullanım Kuralları Kötü havada, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri takın. Kokpitten çıkmadan önce halatı bağlayın. Hareket ederken iki halat kullanarak sürekli bağlı kalın. Halatı, düşme mesafesini sınırlayacak kısa noktalara bağlayın. Kemeri vücuda tam oturacak şekilde ayarlayın. Teknenin Dışına Düşmeyi Önleme Emniyet kemerinin asıl amacı kişinin teknenin dışına düşmesini önlemektir. Teknenin yanında suya düşmüş ve halatla sürüklenen bir kişiyi tekneye almak zordur. Bu nedenle emniyet hattı ve halat uzunluğu, kişinin bordadan aşmasını engelleyecek şekilde planlanır. Bakım Kayışlarda yıpranma ve UV hasarı kontrol edin. Tokaların ve halkanın sağlamlığını doğrulayın. Ağır bir düşüşe maruz kalan kemeri değiştirin. Tatlı suyla yıkayıp gölgede kurutun. Sık Sorulan Sorular Emniyet kemeri can yeleğinin yerini tutar mı? Hayır. Kemer düşmeyi önler. Can yeleği suda yüzerlik sağlar. Kemer ne zaman kullanılır? Kötü havada, gece, kokpit dışında çalışırken ve tek başına seyirde kullanılır. Halatın uzunluğu ne kadar olmalıdır? ISO 12401, emniyet halatlarının azami uzunluğunu tanımlar. Kısa halat düşme mesafesini azaltır. İlgili Terimler Güvenlik Halatı, Şişme Can Yeleği, Mapa, Karabina, MOB, Tekne Güvenliği.

Karabina

Karabina , yay yüklü bir kapı ile açılıp kapanan metal bağlantı halkasıdır. Karabina, halat veya kayışı bir bağlantı noktasına hızla takmak için kullanılır. Karabina Nedir? Karabina, gövde ve kapı olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Kapı içeri doğru itildiğinde açılır. Bırakıldığında yay kapıyı kendiliğinden kapatır. Bu yapı, bağlantının tek elle yapılmasını sağlar. Denizcilikte karabina, emniyet hatlarında, bayrak halatlarında ve ekipman bağlamada kullanılır. Karabinanın Bölümleri Bölüm Görevi Gövde Yükü taşıyan ana halka Kapı Açılıp kapanan hareketli kol Yay Kapıyı kapalı konumda tutar Burun Kapının oturduğu uç Kilit bileziği Kapıyı kapalı konumda kilitler (kilitli modellerde) Karabina Türleri Tür Özellik Düz kapılı karabina Basit yay kapısı vardır Vidalı kilitli karabina Kapı, vidalı bilezikle kilitlenir Otomatik kilitli karabina Kapı kapanınca bilezik kendiliğinden kilitlenir Çift hareketli kanca Açmak için iki ayrı hareket gerekir Yaylı şakıl Pimi yayla kapanan şakıl biçimli bağlantı Emniyet Hattı Kancaları Emniyet kemeri ve güvenlik halatında kullanılan kancalar özel şartlara tabidir. ISO 12401 standardı, küçük teknelerde güverte emniyet kemeri ve emniyet hatlarının şartlarını belirler. Bu hatlarda istem dışı açılmayı önleyen kancalar kullanılır. Düz kapılı karabina, bağlantı noktasına takılıp burulduğunda açılabilir. Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Korozyona dayanıklı, ağır Alüminyum alaşım Hafif, deniz ortamında eloksal kaplama gerekir Galvaniz çelik Ekonomik, korozyon dayanımı sınırlı Seçim Ölçütleri Karabinanın çalışma yükünü kontrol edin. Kapı açıklığının bağlanacak noktaya uygunluğunu doğrulayın. Kalıcı bağlantılar için kilitli model seçin. Emniyet hattında ISO 12401'e uygun kanca kullanın. Bakım Yay mekanizmasını tatlı suyla yıkayın. Kapının kendiliğinden tam kapandığını kontrol edin. Tuz birikintisi kapıyı sıkıştırırsa uygun yağlayıcı kullanın. Gövdede çatlak veya şekil bozukluğu varsa karabinayı değiştirin. Sık Sorulan Sorular Karabina ile şakıl arasındaki fark nedir? Karabina yay kapılıdır ve tek elle hızla takılır. Şakıl pimlidir ve kalıcı bağlantılar için daha uygundur. Tırmanış karabinaları teknede kullanılabilir mi? Tırmanış ürünleri farklı ortam ve yük koşulları için tasarlanır. Deniz ortamında alüminyum gövdede korozyon oluşabilir. Kapı neden kendiliğinden kapanmaz? Yay yorulmuş veya tuz birikintisi mekanizmayı sıkıştırmış olabilir. İlgili Terimler Şakıl, Kilit, Emniyet Kemeri, Güvenlik Halatı, Kanca, Mapa.

MOB

MOB , İngilizce "Man Overboard" (Denize Adam Düştü) ifadesinin kısaltmasıdır. Kısaltma, denize düşen kişiyi, bu acil durumu ve bu durumda kullanılan ekipman ile cihaz işlevlerini ifade eder. MOB Nedir? Denize düşme, teknedeki en ciddi acil durumlardan biridir. Kişi suda hızla gözden kaybolabilir. Soğuk su, kısa sürede vücut ısısını düşürür. MOB terimi denizcilikte bu durumu kısa ve evrensel bir biçimde ifade eder. Birçok seyir cihazında "MOB" adlı bir tuş veya işlev bulunur. MOB Tuşu Chartplotter, GPS ve bazı VHF telsizlerde MOB tuşu bulunur. Tuşa basıldığında cihaz: O anki konumu kaydeder. Konumu harita üzerinde işaretler. Tekneden işaretlenen noktaya yön ve mesafe gösterir. Geçen süreyi sayar. Bu bilgi, kişi gözden kaybolsa bile düşme noktasına geri dönmeyi sağlar. MOB Ekipmanları Ekipman Görevi Can simidi Kişiye tutunacak yüzer araç sağlar MOB şamandırası Düşme noktasını işaretler Su aktifli ışık Gece konumu gösterir Kurtarma halkası Kişiyi tekneye çekmeye yardım eder Cankurtaran halatı Kişiye atılır AIS MOB vericisi Konumu AIS ekranlarına gönderir PLB Konumu uydu ile kurtarma merkezine gönderir AIS MOB Vericisi AIS MOB vericisi, can yeleğine takılan küçük bir cihazdır. Can yeleği şiştiğinde otomatik olarak çalışabilir. Cihaz, kişinin GNSS konumunu AIS mesajı olarak yayınlar. Teknedeki ve yakındaki AIS ekranları kişinin konumunu gösterir. Bu cihazların MMSI numarası 972 ile başlar. İlk Adımlar "Denize adam düştü" diye yüksek sesle bağırın. MOB tuşuna basın. Can simidini ve şamandırayı atın. Bir kişiyi yalnızca suya düşeni izlemekle görevlendirin. Tekneyi kişiye geri döndürecek manevrayı başlatın. Gerekirse VHF ile yardım çağırın. Önleme Kötü havada ve gece can yeleği ve emniyet kemeri kullanılır. Güverte üzerinde bir el her zaman tutunur. Kaymaz ayakkabı giyilir. Vardavela ve küpeşte sağlam tutulur. Sık Sorulan Sorular MOB tuşuna ne zaman basılır? Düşme fark edildiği anda basılır. Gecikme, konumun hatalı kaydedilmesine yol açar. AIS MOB vericisi PLB'nin yerini tutar mı? Hayır. AIS MOB yakındaki gemilere, PLB uydu üzerinden kurtarma merkezine ulaşır. MOB tatbikatı neden yapılır? Tatbikat, mürettebatın acil durumda doğru ve hızlı hareket etmesini sağlar. İlgili Terimler Denize Adam Düştü, MOB Şamandırası, Kurtarma Halkası, Can Simidi, PLB, AIS.

Tüm terimlere dön