Denizcilik sözlüğü

Kıyı Elektrik Kablosu

Tanım

Kıyı elektrik kablosu, tekneyi marinadaki elektrik dağıtım dolabına bağlayan esnek güç kablosudur. Kablonun bir ucunda marina fişi, diğer ucunda tekne fişi bulunur.

Kıyı Elektrik Kablosu Nedir?

Kıyı elektrik kablosu; faz, nötr ve koruma (toprak) iletkenlerinden oluşur. Kablo, ıslak zemin, güneş ışığı ve ezilmeye maruz kalır. Bu nedenle dayanıklı kauçuk veya benzeri kılıflı esnek kablo kullanılır. Kablonun uçlarındaki fişler su geçirmez yapıdadır.

Kablonun Bölümleri

Bölüm	Görevi
Marina fişi	Marina dolabındaki prize takılır
Kablo	Enerjiyi taşır
Tekne fişi (dişi)	Teknedeki girişe takılır
Kilit halkası	Fişi yuvasına sabitler
Koruyucu kapak	Kullanılmadığında fişi korur

Fiş Standartları

Standart	Kullanım
IEC 60309 (mavi, 16 A veya 32 A)	Avrupa marinaları
NEMA L5-30 ve benzerleri	ABD marinaları
Kilitli tekne giriş fişleri	Tekne tarafı bağlantısı

IEC 60309 fişlerinde renk, gerilimi gösterir. Mavi renk 200–250 V tek fazlı kullanım içindir.

Kablo Seçimi

Teknenin kıyı elektriği girişinin akım değerini belirleyin.
Kablo kesitini bu akıma göre seçin.
Marina prizine ulaşacak uzunluğu belirleyin.
Ek kablo gerektirmeyecek uzunluk tercih edin.
Fişleri marina ve tekne prizlerine göre seçin.

Avrupa'da kıyı kablosu olarak genellikle H07RN-F tipi kauçuk kablo kullanılır. Bu kod, kablonun yapısını ve gerilim sınıfını tanımlar.

Gerilim Düşümü

Uzun ve ince kablo, gerilim düşümüne yol açar. Düşük gerilim, motorlu cihazların ve şarj cihazlarının verimini azaltır. Kablo uzunluğu arttıkça kesit büyütülmelidir.

Bakım ve Kontrol

Kılıfta kesik, çatlak ve ezilme arayın.
Fiş pimlerinde yanık izi ve korozyon kontrol edin.
Fiş kapaklarını kullanılmadığında kapatın.
Kabloyu sararak ve kuru saklayın.
Isınan bağlantıları hemen inceleyin.

Güvenlik

Kabloyu suya veya iskele altına sarkıtmayın.
Kabloyu yürüme yoluna gerili bırakmayın.
Hasarlı fişi bantla onarmayın, değiştirin.

Sık Sorulan Sorular

İki kablo uç uca eklenebilir mi?

Eklemeler su ve ısınma riskini artırır. Tek parça uygun uzunlukta kablo kullanılması önerilir.

Fiş pimleri neden kararır?

Gevşek temas ısınmaya yol açar. Kararma, fişin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir.

Kıyı kablosu ev uzatma kablosuyla değiştirilebilir mi?

Hayır. Ev uzatma kabloları deniz ortamı ve yüksek akım için uygun değildir.

İlgili Terimler

Kıyı Elektriği, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Marin Elektrik Kablosu, IP Koruma Sınıfı, Kablo Kesiti.

İlgili terimler

220 Volt Tekne Sistemi

220 volt tekne sistemi , teknede şebeke gerilimindeki alternatif akımı dağıtan elektrik tesisatıdır. Türkiye ve Avrupa'da güncel nominal şebeke gerilimi 230 V'tur. Günlük dilde bu sistem "220 volt" olarak anılır. 220 Volt Tekne Sistemi Nedir? Bu sistem, yüksek güçlü konfor cihazlarını çalıştırır. Klima, elektrikli ocak, su ısıtıcısı ve prizler bu sisteme bağlıdır. Enerji kıyı elektriğinden, jeneratörden veya inverterden gelir. Sistem, teknenin doğru akım sisteminden ayrı bir dağıtım panosuyla yönetilir. Enerji Kaynakları Kaynak Özellik Kıyı elektriği Marinada şebeke bağlantısı Jeneratör Teknede yakıtla üretim İnverter Aküden üretim, sınırlı güç Kaynaklar aynı anda aynı hatta bağlanmaz. Aktarma anahtarı veya kaynak seçici şalter kullanılır. Sistemin Bileşenleri Kıyı elektrik prizi ve kablosu Ana devre kesici Kaçak akım rölesi AC dağıtım panosu Kaynak seçici şalter Galvanik izolatör veya izolasyon trafosu Prizler ve sabit tüketiciler Güvenlik Önlemleri Önlem Görevi Kaçak akım rölesi Kaçak akımda devreyi keser Koruma iletkeni (toprak) Cihaz gövdelerini güvenli potansiyelde tutar Çift kutuplu ana kesici Faz ve nötrü birlikte keser Polarite göstergesi Kıyı bağlantısının ters olduğunu gösterir Galvanik izolatör Galvanik korozyon akımlarını engeller İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 13297 Küçük teknelerde AC elektrik tesisatı IEC 60309 Endüstriyel prizler ve fişler IEC 60364-7-709 Marina ve benzeri yerlerde elektrik tesisatı Tesisat Kuralları AC ve DC kablolarını ayrı yollardan döşeyin. Islak bölgelerde IP korumalı prizler kullanın. Her devreye uygun devre kesici takın. AC tesisatı yetkili ve deneyimli kişilere yaptırın. Bağlantıları düzenli olarak kontrol edin. Sık Sorulan Sorular 220 V ve 230 V farklı sistemler midir? Hayır. Avrupa şebeke gerilimi 230 V'a standartlaştırılmıştır. Cihazlar bu aralıkta çalışacak şekilde tasarlanır. Ters polarite ne demektir? Kıyı prizinde faz ve nötrün yer değiştirmesidir. Tekne panosundaki gösterge bu durumu uyarır. Ev tipi priz teknede kullanılabilir mi? Nemli bölgelerde kapaklı ve IP korumalı prizler kullanılmalıdır. İlgili Terimler Alternatif Akım, Kıyı Elektriği, Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, İnverter, Elektrik Panosu.

IP Koruma Sınıfı

IP koruma sınıfı , elektrikli bir cihaz gövdesinin katı cisimlere, toza ve suya karşı koruma düzeyini gösteren koddur. Kod, IEC 60529 standardında tanımlanır. IP, İngilizce "Ingress Protection" (giriş koruması) ifadesinin kısaltmasıdır. IP Koruma Sınıfı Nedir? IP kodu, "IP" harflerinden sonra gelen iki rakamdan oluşur. Örnek: IP67. Birinci rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir. Rakam büyüdükçe koruma artar. Bir özellik test edilmemişse rakam yerine "X" yazılır. Örnek: IPX7. Birinci Rakam: Katı Cisim ve Toz Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 50 mm'den büyük cisimler 2 12,5 mm'den büyük cisimler (parmak) 3 2,5 mm'den büyük cisimler 4 1 mm'den büyük cisimler 5 Toza karşı korumalı 6 Toz geçirmez İkinci Rakam: Su Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 Dikey damlayan su 2 15° eğimde damlayan su 3 Püskürtülen su 4 Her yönden sıçrayan su 5 Su jetleri 6 Güçlü su jetleri 7 Geçici daldırma (1 m, 30 dakika) 8 Üreticinin belirttiği koşullarda sürekli daldırma 9 Yüksek basınçlı ve sıcak su jetleri Teknede Kullanım Önerileri Konum Önerilen Asgari Koruma Kuru kamara IP20 Kamara içi nemli bölgeler IP44 Kokpit IP65 Güverte IP66 Geçici su altında kalabilecek yerler IP67 Sürekli su altı IP68 Tablo genel uygulamayı gösterir. Kesin değer üretici ve tasarımcı tarafından belirlenir. Sık Yapılan Hatalar IP67 ile IP66'yı kıyaslamak: IP67, IP66'nın su jeti testini içermeyebilir. Bazı ürünler her iki sınıfı ayrı ayrı taşır. Örnek: IP66/IP67. Kablo bağlantısını göz ardı etmek: Cihaz IP67 olsa bile hatalı kablo girişi korumayı bozar. Tuz etkisini ihmal etmek: IP kodu korozyon dayanımını göstermez. Ek Harfler Bazı IP kodlarında rakamlardan sonra harf bulunur. Bu harfler, ek test koşullarını gösterir. Örnek: "M" hareketli parçalar çalışırken test edildiğini belirtir. Sık Sorulan Sorular IPX7 ne anlama gelir? Toz koruması test edilmemiştir. Cihaz 1 metre derinlikte 30 dakika suya daldırılmaya dayanır. Yüksek IP sınıfı her zaman daha iyi midir? Koruma artar, ancak bazı yüksek sınıflı gövdeler ısıyı daha zor dağıtır. IP kodu el telsizinde neden önemlidir? El telsizi suya düşebilir. IPX7 veya üzeri telsizler bu duruma dayanır. İlgili Terimler IP67, Su Geçirmez Lamba, Marin Priz, Kablo Rakoru, Marin Ekipman, El Telsizi.

Kablo Kesiti

Kablo kesiti , bir elektrik kablosundaki iletkenin kesit alanıdır. Kesit, Avrupa'da milimetre kare (mm²), ABD'de AWG (American Wire Gauge) sistemiyle ifade edilir. Kablo Kesiti Nedir? Kesit büyüdükçe kablo daha fazla akım taşır. Büyük kesitli kablonun direnci düşüktür. Düşük direnç, gerilim düşümünü ve ısınmayı azaltır. Teknelerde düşük gerilimli DC sistemler yüksek akım çektiği için kesit seçimi önemlidir. Kesit Seçiminde İki Ölçüt Ölçüt Açıklama Akım taşıma kapasitesi Kablonun aşırı ısınmadan taşıyabileceği akım Gerilim düşümü Kablo boyunca kaybolan gerilim Kesit, iki ölçütten daha büyük sonucu verenine göre seçilir. Uzun hatlarda belirleyici ölçüt genellikle gerilim düşümüdür. Gerilim Düşümü Hesabı Formül: Kesit (mm²) ≈ (0,0175 × 2 × L × I) ÷ ΔU 0,0175: Bakırın yaklaşık özdirenci (Ω·mm²/m) L: Kaynaktan cihaza kablo uzunluğu (m) 2: Gidiş ve dönüş iletkenleri I: Akım (A) ΔU: İzin verilen gerilim düşümü (V) Örnek: 12 V sistemde 8 metre uzaklıktaki 10 A'lık pompa için %3 düşüm hedeflensin. ΔU = 12 × 0,03 = 0,36 V Kesit ≈ (0,0175 × 2 × 8 × 10) ÷ 0,36 ≈ 7,8 mm² Seçilecek standart kesit: 10 mm² mm² ve AWG Karşılıkları AWG Yaklaşık mm² 16 1,3 14 2,1 12 3,3 10 5,3 8 8,4 6 13,3 4 21,2 2 33,6 1/0 53,5 AWG sisteminde sayı küçüldükçe kesit büyür. Gerilim Düşümü Sınırları ABYC E-11 önerilerine göre seyir fenerleri, pompalar ve elektronik gibi kritik devrelerde gerilim düşümü %3 ile sınırlandırılır. Kritik olmayan devrelerde %10'a kadar düşüme izin verilir. Akım Kapasitesini Etkileyen Etkenler Yalıtımın sıcaklık değeri Ortam sıcaklığı Motor bölmesinde döşeme Aynı demette bulunan kablo sayısı Motor bölmesinde ve kalabalık demetlerde kablonun akım kapasitesi düşürülerek hesaplanır. Sık Sorulan Sorular Gereğinden kalın kablo kullanmak zararlı mıdır? Elektriksel olarak zararlı değildir. Ancak maliyet ve ağırlık artar. Kablo uzunluğu neden iki kat alınır? Akım pozitif kablodan gider, negatif kablodan döner. İki iletkenin toplam uzunluğu hesaba girer. Sigorta değeri kesitle ilişkili midir? Evet. Sigorta, kablonun taşıyabileceği akımı aşmayacak değerde seçilir. İlgili Terimler Marin Elektrik Kablosu, Doğru Akım, 12 Volt Tekne Sistemi, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre.

Kıyı Elektriği

Kıyı elektriği , marina veya iskeledeki elektrik dağıtım noktasından tekneye sağlanan şebeke elektriğidir. İngilizcede bu bağlantıya "shore power" denir. Kıyı Elektriği Nedir? Marinalarda iskele boyunca elektrik dağıtım dolapları bulunur. Bu dolaplara "elektrik pedestalı" da denir. Tekne, özel bir kabloyla dolaptaki prize bağlanır. Kıyı elektriği tekne panosuna ulaşır. Böylece aküler şarj olur ve AC cihazlar çalışır. Marina Bağlantı Değerleri Akım Yaygın Kullanım 16 A Küçük ve orta boy tekneler 32 A Büyük yatlar 63 A ve üzeri Süperyatlar, genellikle üç fazlı Marinalarda genellikle IEC 60309 standardına uygun endüstriyel prizler kullanılır. 230 V tek fazlı prizlerin rengi mavidir. Bağlantı Sırası Bağlanırken: Tekne panosundaki kıyı elektriği ana kesicisini kapatın. Kabloyu önce tekne prizine takın. Kabloyu sonra marina prizine takın. Marina prizinin kesicisini açın. Tekne panosundaki kesiciyi açın. Polarite göstergesini kontrol edin. Ayrılırken: Sıra tersine uygulanır. Bu sıra, enerjili kablo ucunun suya düşme riskini azaltır. Galvanik Korozyon Riski Kıyı elektriği bağlantısında koruma iletkeni, tekneyi marina topraklamasına bağlar. Bu bağlantı, komşu teknelerle tekne arasında galvanik bir devre oluşturabilir. Sonuçta anotlar hızlı aşınır. Koruma için iki yöntem kullanılır: Galvanik izolatör: Düşük gerilimli galvanik akımları engeller. İzolasyon trafosu: Tekneyi kıyıdan elektriksel olarak tamamen ayırır. Güvenlik Kuralları Hasarlı kablo kullanılmaz. Kablo suya sarkıtılmaz. Ek kablo ve ev tipi uzatma kullanılmaz. Marina kesicisi atıyorsa tüketim azaltılır. Kıyı elektriği bağlıyken marina çevresinde yüzülmez. Marinalarda kaçak akım, sudaki kişilerde elektrik çarpmasına yol açabilir. Sık Sorulan Sorular Kıyı elektriği akım sınırı aşılırsa ne olur? Marina dolabındaki kesici atar. İnverter şarj cihazlarının güç destek işlevi bu durumu önlemeye yardım eder. Kıyı elektriği ücretli midir? Marinaya göre değişir. Bazı marinalar elektriği sayaçla ücretlendirir. Yabancı marinada farklı priz bulunursa ne yapılır? Uygun adaptör kullanılır. Adaptörün koruma iletkenini sürdürmesi gerekir. İlgili Terimler Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Galvanik Korozyon, Akü Şarj Cihazı, İnverter Şarj Cihazı.

Tüm terimlere dön