Denizcilik sözlüğü

Duman Dedektörü

Tanım

Duman dedektörü, havadaki duman parçacıklarını algılayarak sesli alarm veren cihazdır. Duman dedektörü, yangının erken fark edilmesini sağlar.

Duman Dedektörü Nedir?

Yangının ilk aşamasında alev görülmeden önce duman oluşur. Duman dedektörü, bu dumanı algılar ve yüksek sesli alarm verir. Alarm, uyuyan kişileri uyandırır ve kaçış için zaman kazandırır. Teknede kamara ve salon gibi yaşam alanlarına yerleştirilir.

Duman Dedektörü Türleri

Tür	Çalışma İlkesi	Daha Hızlı Algıladığı Yangın
Optik (fotoelektrik)	Duman, ışık hüzmesini saçar ve sensöre ulaştırır	İçten içe yanan, dumanlı yangınlar
İyonizasyon	Duman, iyon odasındaki akımı azaltır	Hızlı, alevli yangınlar
Çift sensörlü	Optik ve iyonizasyon birlikte	Her iki tür

Teknede minder ve kumaş yangınları dumanlı başlayabilir. Bu nedenle optik dedektörler sıklıkla tercih edilir.

Güç Kaynağı

Tür	Özellik
Pilli dedektör	Bağımsız çalışır, kurulumu kolaydır
Uzun ömürlü pilli dedektör	Pil, dedektör ömrü boyunca dayanır
12 V bağlantılı dedektör	Tekne elektrik sistemiyle çalışır
Birbirine bağlı dedektörler	Biri alarm verince hepsi çalar

Teknede Yerleşim

Her kamaraya bir dedektör yerleştirin.
Salon ve geçiş alanlarına dedektör ekleyin.
Dedektörü tavana veya tavana yakın duvara monte edin.
Kuzine ve banyodan bir miktar uzak tutun.
Havalandırma ağızlarının hemen önüne koymayın.

Duman yukarı yükselir. Bu nedenle dedektör yüksek noktaya monte edilir.

Yanlış Alarm Kaynakları

Pişirme buharı ve dumanı
Duş buharı
Motor egzozu
Yoğun toz

Kuzine yakınında ısı dedektörü veya sessize alma düğmeli model kullanılabilir.

Test ve Bakım

Dedektörü test düğmesiyle düzenli olarak test edin.
Pil zayıf uyarısında pili değiştirin.
Sensör girişlerini tozdan temizleyin.
Dedektörü üreticinin belirttiği kullanım süresi sonunda değiştirin.

Sık Sorulan Sorular

Duman dedektörü karbonmonoksit algılar mı?

Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir. Bazı modeller iki işlevi birlikte sunar.

Teknede ev tipi duman dedektörü kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak nem ve titreşim dayanımı değerlendirilmelidir.

Duman dedektörü neden makine dairesine konmaz?

Egzoz ve buhar yanlış alarm yaratır. Bu bölümde ısı dedektörü kullanılır.

İlgili Terimler

Yangın Algılama Sistemi, Karbonmonoksit Dedektörü, Gaz Dedektörü, Yangın Söndürücü, Kamara, Tekne Güvenliği.

İlgili terimler

Gaz Dedektörü

Gaz dedektörü , havadaki yanıcı gazları veya buharları algılayarak alarm veren cihazdır. Teknelerde gaz dedektörü çoğunlukla LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) kaçağına karşı kullanılır. Gaz Dedektörü Nedir? Teknede ocak ve fırınlar genellikle LPG ile çalışır. LPG, propan ve bütan karışımıdır. LPG havadan ağırdır. Kaçak gaz, teknenin en alçak noktalarında, özellikle sintinede birikir. Kapalı gövdede biriken gaz, küçük bir kıvılcımla patlayabilir. Gaz dedektörü bu birikimi erken algılar. Gaz Dedektörünün Bileşenleri Bileşen Görevi Gaz sensörü Gaz yoğunluğunu ölçer Kontrol paneli Alarm verir ve sistemi yönetir Solenoid vana Gaz hattını otomatik keser Sesli ve ışıklı alarm Kullanıcıyı uyarır Sensör Konumu LPG havadan ağır olduğu için sensörler alçak noktalara yerleştirilir: Ocak ve fırının altına, zemine yakın Sintineye, su seviyesinin üzerine Gaz tüpü dolabının altına Sensör, sintine suyuna temas etmeyecek şekilde konumlandırılır. Solenoid Vana Bağlantısı Birçok gaz dedektörü bir solenoid vanayla birlikte kullanılır. Vana, gaz tüpü çıkışına yakın monte edilir. Kullanıcı ocağı kullanacağı zaman vanayı panelden açar. Gaz algılandığında panel vanayı otomatik kapatır. Kullanım sonrası vana kapatılır. Benzin Buharı Algılama Benzinli motor bölmelerinde benzin buharı da havadan ağırdır. Bazı dedektörler benzin buharını da algılar. Bu dedektörler motor çalıştırılmadan önce bölmeyi kontrol etmeye yardım eder. Test Yöntemi Panelin test düğmesine basarak alarmı kontrol edin. Üreticinin önerdiği test gazıyla sensörü deneyin. Solenoid vananın alarmda kapandığını doğrulayın. Sensör ömrünü takip edin. Çakmak gazı sensör testinde kullanılabilir. Ancak açık alevle test yapılmaz. Gaz Güvenliği Kuralları Ocak kullanımı sonrası vanayı ve tüp vanasını kapatın. Gaz tüpünü yalnızca dışarıya tahliyeli gaz dolabında saklayın. Hortum ve bağlantıları düzenli kontrol edin. Kaçaktan şüphelenildiğinde elektrik anahtarlarını kullanmayın. Sık Sorulan Sorular Gaz dedektörü karbonmonoksit algılar mı? Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir. Gaz alarmı çaldığında ne yapılır? Gaz vanaları kapatılır, alev ve kıvılcım kaynakları önlenir ve bölüm havalandırılır. Gaz sensörü ne kadar süre kullanılır? Sensör ömrü sınırlıdır. Üretici değişim süresini belirtir. İlgili Terimler Gaz Alarmı, Karbonmonoksit Dedektörü, Marin Ocak, Sintine, Yangın Battaniyesi, Tekne Güvenliği.

Kamara

Kamara , teknede uyku ve dinlenme amacıyla kullanılan kapalı odadır. İngilizcede kamaraya "cabin" denir. Kamara Nedir? Kamara, teknenin gövdesi veya üst yapısı içinde yer alır. Kamarada yatak, dolap ve depolama alanı bulunur. Bazı kamaralarda özel tuvalet ve duş yer alır. Bu tür kamaraya "en-suite kamara" denir. Konumuna Göre Kamara Türleri Tür Konumu Yatak Şekli Baş kamara Teknenin ön bölümü Genellikle V biçimli Kıç kamara Kokpitin altı Genellikle çift kişilik Ana kamara (master) Teknenin orta bölümü Çift kişilik, geniş Misafir kamarası Orta veya kıç bölüm Tek veya çift kişilik Mürettebat kamarası Baş veya kıç bölüm Ranza tipi Teknenin orta bölümü, dalga hareketini en az hissettiren yerdir. Bu nedenle ana kamara çoğunlukla bu bölüme yerleştirilir. Kamarada Bulunan Donanımlar Yatak ve minder Dolap ve çekmeceler Kamara aydınlatması ve okuma lambası Lumboz veya güverte kapağı Havalandırma ızgarası veya fan Priz ve USB şarj noktası Kamara Havalandırması Kapalı kamarada nem birikir. Nem, küf ve kötü kokuya neden olur. Havalandırma şu donanımlarla sağlanır: Lumboz: Gövde veya üst yapıdaki açılır penceredir. Güverte kapağı: Tavandan hava ve ışık alır. Mantar havalandırma: Güverteden sürekli hava akışı sağlar. Marin fan: Havayı elektrikle dolaştırır. Kaçış Yolu Her kamaradan dışarı çıkış için ikinci bir yol bulunması gerekir. Bu yol genellikle tavandaki bir güverte kapağıdır. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangın durumunda kaçış yollarının şartlarını belirler. Kamarada Güvenlik Kamarada karbonmonoksit dedektörü kullanılır. Tüplü gaz kullanılan teknelerde gaz dedektörü bulunur. Seyir sırasında dolap kapakları kilitlenir. Sık Sorulan Sorular Kamara ile kabin aynı şey midir? Evet. Kamara, İngilizce "cabin" teriminin Türkçe karşılığıdır. Kamarada nem nasıl azaltılır? Islak giysiler kamarada bekletilmez. Liman günlerinde lumbozlar ve kapaklar açılır. Uzun süre kapalı kalan teknelerde nem alıcı kullanılır. Baş kamarada neden hareket daha fazla hissedilir? Tekne dalgada baş-kıç ekseninde salınır. Bu harekete baş-kıç vurma denir. Salınımın genliği, teknenin orta noktasından uzaklaştıkça artar. Baş kamara bu noktaya en uzak bölümdür. İlgili Terimler Kamaralı Tekne, Lumboz, Güverte Kapağı, Kamara Aydınlatması, Marin Fan, Karbonmonoksit Dedektörü.

Karbonmonoksit Dedektörü

Karbonmonoksit dedektörü , havadaki karbonmonoksit (CO) gazının yoğunluğunu ölçen ve tehlikeli düzeye ulaştığında alarm veren cihazdır. Karbonmonoksit Dedektörü Nedir? Karbonmonoksit; renksiz, kokusuz ve tatsız zehirli bir gazdır. Yakıtın eksik yanmasıyla oluşur. İnsan duyularıyla fark edilemez. CO, kandaki hemoglobine oksijenden daha güçlü bağlanır. Bu durum vücudun oksijen almasını engeller. Dedektör, bu görünmez tehlikeyi algılayan tek pratik araçtır. Teknede Karbonmonoksit Kaynakları Kaynak Açıklama Motor egzozu Kıç güverte ve kokpitte birikebilir Jeneratör egzozu Demirde ve marinada uzun süre çalışır Gazlı ocak ve fırın Kapalı kuzinede yanma ürünleri oluşur Yakıtlı ısıtıcılar Hatalı egzoz bağlantısında risk oluşturur Komşu teknelerin egzozu Marinada yan yana bağlı teknelerde Riskli Durumlar Yavaş seyirde egzozun kıç güverteye dönmesi Yüksek baş açısıyla seyirde arkada oluşan alçak basınç bölgesi Kıç kapak ve kamara girişinin açık olması Bimini ve yan perdelerin kapalı alan oluşturması Rüzgârsız havada jeneratörün uzun süre çalışması Belirtiler Düşük Düzey Yüksek Düzey Baş ağrısı Bilinç bulanıklığı Baş dönmesi Bayılma Bulantı Solunum güçlüğü Yorgunluk Ölüm riski Belirtiler deniz tutması veya güneş çarpmasıyla karıştırılabilir. Standartlar ve Öneriler Kaynak Kapsam EN 50291-2 Karavan ve teknelerde kullanılan CO alarmları ABYC A-24 ABD'de teknelerde CO algılama sistemleri UL 2034 ABD'de konut tipi CO alarmları Yerleşim Kuralları Her uyku alanına bir dedektör yerleştirin. Salon ve kaptan köşkü gibi kapalı yaşam alanlarına ekleyin. Dedektörü üretici talimatındaki yüksekliğe monte edin. Ocak ve ısıtıcıya çok yakın konumlandırmayın. Alarm Çaldığında Motoru, jeneratörü ve yakıtlı cihazları kapatın. Tüm kişileri temiz havaya çıkarın. Kapakları ve pencereleri açın. Belirti gösteren kişiler için tıbbi yardım çağırın. Kaynağı bulmadan cihazları yeniden çalıştırmayın. Sık Sorulan Sorular CO dedektörü ile duman dedektörü aynı mıdır? Hayır. Farklı sensörler kullanır. Bazı cihazlar iki işlevi tek gövdede sunar. CO dedektörü ne kadar süre kullanılır? Sensörün ömrü sınırlıdır. Üretici, değişim süresini belirtir. Açık kokpitte CO riski var mıdır? Evet. Egzoz, açık alanlarda da tehlikeli yoğunluklara ulaşabilir. İlgili Terimler Duman Dedektörü, Gaz Dedektörü, Kamaralı Tekne, Kamara, Tekne Isıtıcısı, Yangın Algılama Sistemi.

Tekne Güvenliği

Tekne güvenliği , teknede kazaları önlemek ve acil durumlara hazırlıklı olmak için uygulanan önlemlerin, ekipmanların ve davranışların bütünüdür. Tekne Güvenliği Nedir? Tekne güvenliği üç temel unsurdan oluşur: uygun ekipman, doğru planlama ve bilgili mürettebat. Ekipman acil durumda hayat kurtarır. Planlama, riskli durumlarla karşılaşma olasılığını azaltır. Bilgili mürettebat ise ekipmanı doğru kullanır ve hızlı tepki verir. Güvenlik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Kişisel koruma Can yeleği, emniyet kemeri Kurtarma Can simidi, can salı, MOB şamandırası Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi İşaret ve haberleşme VHF telsiz, işaret fişeği, EPIRB Seyir güvenliği Seyir fenerleri, ses işaret aracı, radar reflektörü Algılama Duman, gaz ve karbonmonoksit dedektörü İlk yardım İlk yardım çantası Seyir Öncesi Güvenlik Kontrolü Hava tahminini kontrol edin. Yakıt ve su miktarını doğrulayın. Güvenlik ekipmanının yerinde ve çalışır olduğunu kontrol edin. Seyir fenerlerini ve telsizi test edin. Mürettebata güvenlik bilgilendirmesi yapın. Seyir planını kıyıdaki bir kişiye bildirin. Mürettebat Bilgilendirmesi Seyirden önce teknedeki herkese şu bilgiler verilir: Can yeleklerinin yeri ve kullanımı Yangın söndürücülerin yeri Denize adam düştüğünde yapılacaklar Telsizle acil çağrı yapma Teknenin ana şalterleri ve vanaları Sık Görülen Riskler Risk Önlem Denize düşme Can yeleği, emniyet kemeri, vardavela Yangın Söndürücü, gaz dedektörü, düzenli bakım Su alma Sintine pompası, yüksek su alarmı, vana kontrolü Çatışma Gözcülük, fenerler, AIS, radar Karbonmonoksit zehirlenmesi Dedektör, havalandırma Hava koşulları Tahmin takibi, sığınma limanı planı Mevzuat Teknede bulundurulacak asgari güvenlik ekipmanı ulusal mevzuatla belirlenir. Türkiye'de bu konular Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı düzenlemeleriyle tanımlanır. Liste, teknenin boyuna, kullanım türüne ve seyir bölgesine göre değişir. Eğitim Amatör denizci belgesi eğitimleri temel güvenlik bilgilerini içerir. İlk yardım, yangınla mücadele ve deniz güvenliği kursları ek bilgi sağlar. Sık Sorulan Sorular Tekne güvenliğinde en önemli ekipman nedir? Can yeleği, denize düşme durumunda hayatta kalma olasılığını artıran temel ekipmandır. Güvenlik ekipmanı ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve her seyir öncesinde kontrol edilir. Son kullanma tarihli ürünler takip edilir. Tek başına seyirde ek önlem gerekir mi? Emniyet kemeri, PLB ve AIS MOB cihazı gibi kişisel önlemler önem kazanır. İlgili Terimler Deniz Güvenliği, Güvenlik Ekipmanı, Tekne Güvenlik Ekipmanları, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, MOB.

Tüm terimlere dön