Denizcilik sözlüğü

Demirleme Halatı

Tanım

Demirleme halatı, demirleme sırasında çapa hattında veya tekneyi sabitleme işlerinde kullanılan halatların genel adıdır. Bu grup, çapa halatını ve yardımcı halatları kapsar.

Demirleme Halatı Nedir?

Demirleme yalnızca çapa ve zincirle yapılmaz. Birçok demirleme düzeninde ek halatlar kullanılır. Bu halatlar dalga darbesini sönümler, salınımı sınırlar veya sıkışan çapanın kurtarılmasını sağlar. Her halatın görevi farklıdır ve buna göre malzeme seçilir.

Demirleme Halatı Türleri

Tür	Görevi	Yaygın Malzeme
Çapa hattı halatı	Çapayı tekneye bağlar	Naylon
Zincir gergisi (snubber)	Zincirdeki darbeyi sönümler	Naylon
Karaya kıç halatı	Kıçı kıyıdaki kayaya veya ağaca bağlar	Polipropilen veya polyester
Çapa kurtarma halatı	Sıkışan çapayı ters yönden çeker	Polipropilen
Kıç çapası halatı	Kıç çapasını tekneye bağlar	Naylon

Zincir Gergisi

Zincir gergisi, kısa bir naylon halattır. Bir ucu zincire özel bir kancayla takılır. Diğer ucu teknenin babasına bağlanır. Gergi, zincirin yükünü alır ve esneyerek sönümler. Zincir, gergi bağlandıktan sonra biraz daha bırakılır ve gevşek kalır.

Karaya Kıç Bağlama

Türkiye ve Akdeniz koylarında tekneler sık sık kıçtan karaya bağlanır. Çapa baştan atılır. Kıç halatı kıyıdaki kaya veya ağaca bağlanır. Bu düzen, dar koylarda salınımı önler. Uzun kıç halatları genellikle kıç bölmede makara üzerinde saklanır. Yüzen halat, pervaneye dolanma riskini azaltır.

Çapa Kurtarma Halatı

Kurtarma halatı, çapanın taç kısmına bağlanır. Diğer ucu küçük bir şamandırayla yüzeyde tutulur. Çapa sıkışırsa bu halat çekilir. Çapa ters yönden çekilerek kurtarılır.

Seçim Ölçütleri

Esneme gereksinimi: Sönümleme gereken işlerde naylon seçilir.
Yüzerlik: Pervaneye dolanma riski olan işlerde yüzen halat seçilir.
Uzunluk: Kıç halatı, kıyıya ulaşacak uzunlukta olmalıdır.
Aşınma: Kayaya değen bölümlerde koruyucu kılıf kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Kıç halatı kayaya nasıl bağlanır?

Halat kayanın çevresinden dolanır ve ucu tekneye geri getirilir. Bu yöntem, ayrılırken halatın tekneden çözülerek çekilmesini sağlar.

Zincir gergisi olmadan demirlenebilir mi?

Demirlenebilir. Ancak dalgalı havada zincir darbeleri ırgata, makaraya ve güverteye yük bindirir.

Kurtarma halatının şamandırası neden küçük seçilir?

Büyük şamandıra rüzgârla çapayı yerinden oynatabilir.

İlgili Terimler

Çapa Halatı, Kaloma, Demirleme, Naylon Halat, Polipropilen Halat, Salınım Alanı.

İlgili terimler

Demirleme

Demirleme , teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir. Demirleme Nedir? Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner. Demirlemenin Temel Adımları Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin. Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin. Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin. Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun. Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin. Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın. Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın. Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin. Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin. Kaloma Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar. Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar Ekipman Görevi Çapa Dibe tutunur Çapa zinciri ve halatı Çapayı tekneye bağlar Irgat Zinciri toplar ve bırakır Zincir stoperi Yükü ırgattan alır Zincir gergisi Dalga darbelerini sönümler Derinlik ölçer Derinliği gösterir COLREG Demir İşaretleri COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler: Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır. Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır. Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır. Demirde Bekleme Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır. Hava tahmini düzenli olarak takip edilir. Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır? Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez. Gece demirlemede nelere dikkat edilir? Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır. Demirleme her yerde serbest midir? Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir. İlgili Terimler Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

Kaloma

Kaloma , demirlemede suya verilen çapa hattı uzunluğunun, su derinliği ile çapa makarası yüksekliğinin toplamına oranıdır. Kaloma oran olarak ifade edilir. Örnek: 5:1. Kaloma Nedir? Kaloma, çapanın tutma gücünü doğrudan etkiler. Uzun hat, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yatay çekme, çapanın zemine gömülü kalmasını sağlar. Kısa hat, çapayı yukarı doğru çeker ve yerinden çıkarır. İngilizcede bu orana "scope" denir. Türkçede "kaloma vermek", hattı boşaltıp suya vermek anlamına gelir. Kaloma Hesabı Formül: Hat uzunluğu = (Su derinliği + Makara yüksekliği) × Kaloma oranı Derinlik + Makara 3:1 5:1 7:1 5 m 15 m 25 m 35 m 10 m 30 m 50 m 70 m 15 m 45 m 75 m 105 m Hat Türüne Göre Kaloma Hat Türü Kullanılan Oran Tam zincir Denizcilik eğitimlerinde genellikle 3:1–5:1 Kombine hat Genellikle 5:1 ve üzeri Tam halat Genellikle 5:1–7:1 Zincir, ağırlığıyla dipte kavis oluşturur. Halat bu kavisi oluşturmadığı için daha uzun hat gerekir. Rüzgâr arttıkça oran yükseltilir. Kalomayı Sınırlayan Etkenler Salınım alanı: Uzun hat, teknenin daha geniş bir alanda dönmesine yol açar. Komşu tekneler: Kalabalık koyda uzun hat çakışmaya neden olabilir. Zincir miktarı: Teknedeki toplam zincir uzunluğu sınırdır. Marinada Kaloma Halatı Akdeniz marinalarında "kaloma" kelimesi ayrı bir donanımı da ifade eder. Kaloma halatı, deniz dibindeki beton bloğa bağlı bir halattır. Halatın ucu iskeleye ince bir halatla bağlanır. Tekne kıçtan iskeleye yanaşınca bu ince halat çekilir. Kaloma halatı başa alınır ve gerilerek tekne sabitlenir. İngilizcede bu sisteme "lazy line" denir. Sık Sorulan Sorular Kaloma neden derinliğe makara yüksekliği eklenerek hesaplanır? Hat, çapa makarasından başlar. Makara su yüzeyinin üzerindedir. Bu yükseklik eklenmezse gerçek oran hesaplanandan düşük kalır. Kalabalık koyda kaloma nasıl ayarlanır? Çevredeki teknelerin hat uzunluğuna yakın kaloma verilir. Gerekirse ikinci çapa veya kıç halatıyla salınım sınırlanır. Kaloma halatı pervaneye dolanır mı? Yanaşma sırasında gevşek kalan kaloma halatı pervaneye dolanabilir. Halat, motor rölantideyken ve gergin tutularak alınır. İlgili Terimler Demirleme, Demirleme Derinliği, Salınım Alanı, Çapa Zinciri, Zincir Sayacı, Bağlama Tonozu.

Naylon Halat

Naylon halat , poliamid (PA) liflerinden üretilen sentetik halattır. Naylon halat, yük altında esneyerek darbe enerjisini emer. Naylon Halat Nedir? Naylon, ilk kez 1930'larda DuPont firmasında geliştirilen sentetik bir polimerdir. Naylon lifleri yüksek çekme dayanımına ve esnekliğe sahiptir. Halat yük altında uzar, yük kalkınca eski boyuna döner. Bu özellik, ani yükleri yumuşatır. Özellikler Özellik Değer veya Açıklama Yoğunluk Yaklaşık 1,14 g/cm³ Suda davranış Batar Esneme Yüksektir Islak dayanım Kuru dayanıma göre azalır UV dayanımı Orta düzeydedir Aşınma dayanımı Yüksektir Erime sıcaklığı Yaklaşık 215–260 °C (türe göre) Esnemenin Önemi Dalga, demirdeki veya bağlı tekneyi aniden çeker. Esnemeyen hat bu darbeyi doğrudan bağlantı noktalarına iletir. Naylon halat esneyerek darbe enerjisini emer. Bu sayede çapa, baba ve güverte bağlantıları daha az zorlanır. Kullanım Alanları Çapa halatı Zincir gergisi Bağlama halatı Çekme halatı Tekne römorku vinç halatı Islak Dayanım Naylon lifleri su emer. Islak naylon halatın kopma yükü, kuru hâline göre azalır. Üreticiler, kopma yükü değerini kuru veya ıslak koşul için belirtir. Seçimde ıslak değer dikkate alınır. Sınırlamalar Yelken halatı olarak kullanıldığında esneme yelken biçimini bozar. Islandığında halat biraz kısalabilir ve sertleşebilir. Uzun süre güneşte kalan halat zamanla zayıflar. Halat Yapıları Yapı Özellik Üç kollu bükümlü En yüksek esneme, kolay ekleme Sekiz kollu örgülü Dolaşmaz, zincirliğe düzgün yığılır Çift örgülü Yüzeyi pürüzsüz, elde rahat İlgili Standart ISO 1140 standardı, poliamid lif halatların özelliklerini belirler. Standart, halat çapına göre asgari kopma yükü değerlerini içerir. Sık Sorulan Sorular Naylon halat neden çapa hattı için tercih edilir? Esnemesi, dalga darbelerini sönümler. Bu, çapanın yerinden çıkma riskini azaltır. Naylon ve poliamid aynı şey midir? Evet. Naylon, poliamid polimer ailesinin yaygın adıdır. Naylon halat ıslandığında kısalır mı? Bazı naylon halatlar ıslandığında hafifçe kısalır. Bu nedenle bağlama halatlarında bir miktar pay bırakılır. İlgili Terimler Polyester Halat, Çapa Halatı, Bağlama Halatı, Halat Esnemesi, Demirleme Halatı, Örgülü Halat.

Polipropilen Halat

Polipropilen halat , polipropilen (PP) liflerinden üretilen ve suda yüzen sentetik halattır. Polipropilen, termoplastik bir polimerdir. Polipropilen Halat Nedir? Polipropilenin yoğunluğu yaklaşık 0,91 g/cm³'tür. Bu değer suyun yoğunluğundan düşüktür. Bu nedenle polipropilen halat suda yüzer. Halat hafiftir ve üretim maliyeti düşüktür. Denizcilikte yüzerliğin gerektiği işlerde kullanılır. Özellikler Özellik Değer veya Açıklama Yoğunluk Yaklaşık 0,91 g/cm³ Suda davranış Yüzer Su emme Çok düşüktür Esneme Orta düzeydedir UV dayanımı Düşüktür; stabilizatörsüz liflerde bozulma hızlıdır Erime sıcaklığı Yaklaşık 160–170 °C Aşınma dayanımı Polyester ve naylondan düşüktür Kullanım Alanları Can simidi ve kurtarma halatı Su kayağı çekme halatı Karaya kıç bağlama halatı Çapa kurtarma halatı Yüzme alanı şamandıra hatları Balıkçılık ve ağ halatları Sınırlamalar Güneş ışığında lifler sertleşir ve kırılganlaşır. Sürtünmeye dayanımı sınırlıdır. Isıya duyarlıdır; vinçte kayarken lifler eriyebilir. Kilitlerde kayma eğilimi gösterir. Bu nedenlerle bağlama ve yelken halatı olarak tercih edilmez. Lif Türleri Lif Türü Özellik Monofilament Kalın, sert lif; kaba yüzey Multifilament İnce lifler; yumuşak yüzey Split film Kesilmiş film şeritler; ekonomik Multifilament polipropilen halat, elde daha rahat tutulur. İlgili Standart ISO 1346 standardı, polipropilen lif halatların özelliklerini belirler. Standart, çapa göre asgari kopma yükü değerlerini içerir. UV'ye Karşı Koruma UV stabilizatörü eklenmiş polipropilen halatlar daha uzun dayanır. Kullanılmayan halatlar güneş görmeyen yerde saklanır. Renk solması ve yüzeyde tozlanma, UV bozulmasının belirtisidir. Sık Sorulan Sorular Polipropilen halat neden can simidinde kullanılır? Halat suda yüzer. Suya atılan simit ve halat yüzeyde kalır. Sudaki kişi halatı kolayca görür ve tutar. Polipropilen halat bağlama için uygun mudur? UV ve aşınma dayanımı sınırlı olduğu için uzun süreli bağlamada önerilmez. Polipropilen halat ne zaman değiştirilir? Lifler sertleştiğinde, tozlandığında veya kopmaya başladığında değiştirilir. Polipropilen halat düğümde kayar mı? Kaygan ve sert lifler bazı düğümlerin gevşemesine yol açabilir. Düğüm sonrası uçta yeterli pay bırakılır. İlgili Terimler Naylon Halat, Polyester Halat, Tekne Halatı, Can Simidi, Demirleme Halatı, Halat Kopma Yükü.

Tüm terimlere dön