Denizcilik sözlüğü

Karbonmonoksit Dedektörü

Tanım

Karbonmonoksit dedektörü, havadaki karbonmonoksit (CO) gazının yoğunluğunu ölçen ve tehlikeli düzeye ulaştığında alarm veren cihazdır.

Karbonmonoksit Dedektörü Nedir?

Karbonmonoksit; renksiz, kokusuz ve tatsız zehirli bir gazdır. Yakıtın eksik yanmasıyla oluşur. İnsan duyularıyla fark edilemez. CO, kandaki hemoglobine oksijenden daha güçlü bağlanır. Bu durum vücudun oksijen almasını engeller. Dedektör, bu görünmez tehlikeyi algılayan tek pratik araçtır.

Teknede Karbonmonoksit Kaynakları

Kaynak	Açıklama
Motor egzozu	Kıç güverte ve kokpitte birikebilir
Jeneratör egzozu	Demirde ve marinada uzun süre çalışır
Gazlı ocak ve fırın	Kapalı kuzinede yanma ürünleri oluşur
Yakıtlı ısıtıcılar	Hatalı egzoz bağlantısında risk oluşturur
Komşu teknelerin egzozu	Marinada yan yana bağlı teknelerde

Riskli Durumlar

Yavaş seyirde egzozun kıç güverteye dönmesi
Yüksek baş açısıyla seyirde arkada oluşan alçak basınç bölgesi
Kıç kapak ve kamara girişinin açık olması
Bimini ve yan perdelerin kapalı alan oluşturması
Rüzgârsız havada jeneratörün uzun süre çalışması

Belirtiler

Düşük Düzey	Yüksek Düzey
Baş ağrısı	Bilinç bulanıklığı
Baş dönmesi	Bayılma
Bulantı	Solunum güçlüğü
Yorgunluk	Ölüm riski

Belirtiler deniz tutması veya güneş çarpmasıyla karıştırılabilir.

Standartlar ve Öneriler

Kaynak	Kapsam
EN 50291-2	Karavan ve teknelerde kullanılan CO alarmları
ABYC A-24	ABD'de teknelerde CO algılama sistemleri
UL 2034	ABD'de konut tipi CO alarmları

Yerleşim Kuralları

Her uyku alanına bir dedektör yerleştirin.
Salon ve kaptan köşkü gibi kapalı yaşam alanlarına ekleyin.
Dedektörü üretici talimatındaki yüksekliğe monte edin.
Ocak ve ısıtıcıya çok yakın konumlandırmayın.

Alarm Çaldığında

Motoru, jeneratörü ve yakıtlı cihazları kapatın.
Tüm kişileri temiz havaya çıkarın.
Kapakları ve pencereleri açın.
Belirti gösteren kişiler için tıbbi yardım çağırın.
Kaynağı bulmadan cihazları yeniden çalıştırmayın.

Sık Sorulan Sorular

CO dedektörü ile duman dedektörü aynı mıdır?

Hayır. Farklı sensörler kullanır. Bazı cihazlar iki işlevi tek gövdede sunar.

CO dedektörü ne kadar süre kullanılır?

Sensörün ömrü sınırlıdır. Üretici, değişim süresini belirtir.

Açık kokpitte CO riski var mıdır?

Evet. Egzoz, açık alanlarda da tehlikeli yoğunluklara ulaşabilir.

İlgili Terimler

Duman Dedektörü, Gaz Dedektörü, Kamaralı Tekne, Kamara, Tekne Isıtıcısı, Yangın Algılama Sistemi.

İlgili terimler

Duman Dedektörü

Duman dedektörü , havadaki duman parçacıklarını algılayarak sesli alarm veren cihazdır. Duman dedektörü, yangının erken fark edilmesini sağlar. Duman Dedektörü Nedir? Yangının ilk aşamasında alev görülmeden önce duman oluşur. Duman dedektörü, bu dumanı algılar ve yüksek sesli alarm verir. Alarm, uyuyan kişileri uyandırır ve kaçış için zaman kazandırır. Teknede kamara ve salon gibi yaşam alanlarına yerleştirilir. Duman Dedektörü Türleri Tür Çalışma İlkesi Daha Hızlı Algıladığı Yangın Optik (fotoelektrik) Duman, ışık hüzmesini saçar ve sensöre ulaştırır İçten içe yanan, dumanlı yangınlar İyonizasyon Duman, iyon odasındaki akımı azaltır Hızlı, alevli yangınlar Çift sensörlü Optik ve iyonizasyon birlikte Her iki tür Teknede minder ve kumaş yangınları dumanlı başlayabilir. Bu nedenle optik dedektörler sıklıkla tercih edilir. Güç Kaynağı Tür Özellik Pilli dedektör Bağımsız çalışır, kurulumu kolaydır Uzun ömürlü pilli dedektör Pil, dedektör ömrü boyunca dayanır 12 V bağlantılı dedektör Tekne elektrik sistemiyle çalışır Birbirine bağlı dedektörler Biri alarm verince hepsi çalar Teknede Yerleşim Her kamaraya bir dedektör yerleştirin. Salon ve geçiş alanlarına dedektör ekleyin. Dedektörü tavana veya tavana yakın duvara monte edin. Kuzine ve banyodan bir miktar uzak tutun. Havalandırma ağızlarının hemen önüne koymayın. Duman yukarı yükselir. Bu nedenle dedektör yüksek noktaya monte edilir. Yanlış Alarm Kaynakları Pişirme buharı ve dumanı Duş buharı Motor egzozu Yoğun toz Kuzine yakınında ısı dedektörü veya sessize alma düğmeli model kullanılabilir. Test ve Bakım Dedektörü test düğmesiyle düzenli olarak test edin. Pil zayıf uyarısında pili değiştirin. Sensör girişlerini tozdan temizleyin. Dedektörü üreticinin belirttiği kullanım süresi sonunda değiştirin. Sık Sorulan Sorular Duman dedektörü karbonmonoksit algılar mı? Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir. Bazı modeller iki işlevi birlikte sunar. Teknede ev tipi duman dedektörü kullanılabilir mi? Kullanılabilir, ancak nem ve titreşim dayanımı değerlendirilmelidir. Duman dedektörü neden makine dairesine konmaz? Egzoz ve buhar yanlış alarm yaratır. Bu bölümde ısı dedektörü kullanılır. İlgili Terimler Yangın Algılama Sistemi, Karbonmonoksit Dedektörü, Gaz Dedektörü, Yangın Söndürücü, Kamara, Tekne Güvenliği.

Gaz Dedektörü

Gaz dedektörü , havadaki yanıcı gazları veya buharları algılayarak alarm veren cihazdır. Teknelerde gaz dedektörü çoğunlukla LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) kaçağına karşı kullanılır. Gaz Dedektörü Nedir? Teknede ocak ve fırınlar genellikle LPG ile çalışır. LPG, propan ve bütan karışımıdır. LPG havadan ağırdır. Kaçak gaz, teknenin en alçak noktalarında, özellikle sintinede birikir. Kapalı gövdede biriken gaz, küçük bir kıvılcımla patlayabilir. Gaz dedektörü bu birikimi erken algılar. Gaz Dedektörünün Bileşenleri Bileşen Görevi Gaz sensörü Gaz yoğunluğunu ölçer Kontrol paneli Alarm verir ve sistemi yönetir Solenoid vana Gaz hattını otomatik keser Sesli ve ışıklı alarm Kullanıcıyı uyarır Sensör Konumu LPG havadan ağır olduğu için sensörler alçak noktalara yerleştirilir: Ocak ve fırının altına, zemine yakın Sintineye, su seviyesinin üzerine Gaz tüpü dolabının altına Sensör, sintine suyuna temas etmeyecek şekilde konumlandırılır. Solenoid Vana Bağlantısı Birçok gaz dedektörü bir solenoid vanayla birlikte kullanılır. Vana, gaz tüpü çıkışına yakın monte edilir. Kullanıcı ocağı kullanacağı zaman vanayı panelden açar. Gaz algılandığında panel vanayı otomatik kapatır. Kullanım sonrası vana kapatılır. Benzin Buharı Algılama Benzinli motor bölmelerinde benzin buharı da havadan ağırdır. Bazı dedektörler benzin buharını da algılar. Bu dedektörler motor çalıştırılmadan önce bölmeyi kontrol etmeye yardım eder. Test Yöntemi Panelin test düğmesine basarak alarmı kontrol edin. Üreticinin önerdiği test gazıyla sensörü deneyin. Solenoid vananın alarmda kapandığını doğrulayın. Sensör ömrünü takip edin. Çakmak gazı sensör testinde kullanılabilir. Ancak açık alevle test yapılmaz. Gaz Güvenliği Kuralları Ocak kullanımı sonrası vanayı ve tüp vanasını kapatın. Gaz tüpünü yalnızca dışarıya tahliyeli gaz dolabında saklayın. Hortum ve bağlantıları düzenli kontrol edin. Kaçaktan şüphelenildiğinde elektrik anahtarlarını kullanmayın. Sık Sorulan Sorular Gaz dedektörü karbonmonoksit algılar mı? Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir. Gaz alarmı çaldığında ne yapılır? Gaz vanaları kapatılır, alev ve kıvılcım kaynakları önlenir ve bölüm havalandırılır. Gaz sensörü ne kadar süre kullanılır? Sensör ömrü sınırlıdır. Üretici değişim süresini belirtir. İlgili Terimler Gaz Alarmı, Karbonmonoksit Dedektörü, Marin Ocak, Sintine, Yangın Battaniyesi, Tekne Güvenliği.

Kamara

Kamara , teknede uyku ve dinlenme amacıyla kullanılan kapalı odadır. İngilizcede kamaraya "cabin" denir. Kamara Nedir? Kamara, teknenin gövdesi veya üst yapısı içinde yer alır. Kamarada yatak, dolap ve depolama alanı bulunur. Bazı kamaralarda özel tuvalet ve duş yer alır. Bu tür kamaraya "en-suite kamara" denir. Konumuna Göre Kamara Türleri Tür Konumu Yatak Şekli Baş kamara Teknenin ön bölümü Genellikle V biçimli Kıç kamara Kokpitin altı Genellikle çift kişilik Ana kamara (master) Teknenin orta bölümü Çift kişilik, geniş Misafir kamarası Orta veya kıç bölüm Tek veya çift kişilik Mürettebat kamarası Baş veya kıç bölüm Ranza tipi Teknenin orta bölümü, dalga hareketini en az hissettiren yerdir. Bu nedenle ana kamara çoğunlukla bu bölüme yerleştirilir. Kamarada Bulunan Donanımlar Yatak ve minder Dolap ve çekmeceler Kamara aydınlatması ve okuma lambası Lumboz veya güverte kapağı Havalandırma ızgarası veya fan Priz ve USB şarj noktası Kamara Havalandırması Kapalı kamarada nem birikir. Nem, küf ve kötü kokuya neden olur. Havalandırma şu donanımlarla sağlanır: Lumboz: Gövde veya üst yapıdaki açılır penceredir. Güverte kapağı: Tavandan hava ve ışık alır. Mantar havalandırma: Güverteden sürekli hava akışı sağlar. Marin fan: Havayı elektrikle dolaştırır. Kaçış Yolu Her kamaradan dışarı çıkış için ikinci bir yol bulunması gerekir. Bu yol genellikle tavandaki bir güverte kapağıdır. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangın durumunda kaçış yollarının şartlarını belirler. Kamarada Güvenlik Kamarada karbonmonoksit dedektörü kullanılır. Tüplü gaz kullanılan teknelerde gaz dedektörü bulunur. Seyir sırasında dolap kapakları kilitlenir. Sık Sorulan Sorular Kamara ile kabin aynı şey midir? Evet. Kamara, İngilizce "cabin" teriminin Türkçe karşılığıdır. Kamarada nem nasıl azaltılır? Islak giysiler kamarada bekletilmez. Liman günlerinde lumbozlar ve kapaklar açılır. Uzun süre kapalı kalan teknelerde nem alıcı kullanılır. Baş kamarada neden hareket daha fazla hissedilir? Tekne dalgada baş-kıç ekseninde salınır. Bu harekete baş-kıç vurma denir. Salınımın genliği, teknenin orta noktasından uzaklaştıkça artar. Baş kamara bu noktaya en uzak bölümdür. İlgili Terimler Kamaralı Tekne, Lumboz, Güverte Kapağı, Kamara Aydınlatması, Marin Fan, Karbonmonoksit Dedektörü.

Kamaralı Tekne

Kamaralı tekne , güverte altında veya üst yapıda kapalı yaşam alanı bulunan teknedir. Bu kapalı alana kamara (kabin) denir. Kamaralı Tekne Nedir? Kamaralı tekne, kullanıcısına uyuma ve barınma imkânı sağlar. Kamara, yağmur, rüzgâr ve güneşten korur. Küçük kamaralı teknelerde yalnızca bir yatak ve depolama alanı bulunur. Büyük teknelerde birden fazla kamara, salon ve mutfak yer alır. İngilizcede bu tekne türüne "cabin cruiser" veya "cruiser" denir. Kamara Türleri Kamara Konumu Özellik Baş kamara Teknenin ön bölümü Yatağı genellikle V biçimlidir Kıç kamara Kokpitin altı Yatağı genellikle geniştir Ana kamara Teknenin orta bölümü Hareketin en az hissedildiği yerdir Mürettebat kamarası Baş veya kıç bölüm Personel için ayrılır Kamaralı Teknede Bulunan Donanımlar Yatak ve minderler Kuzine (mutfak bölümü) Marin tuvalet Tatlı su tankı ve pompası Kamara aydınlatması Havalandırma ve lumboz Kamaralı Tekne Türleri Day cruiser: Günübirlik kullanılır. Küçük bir kamarası bulunur. Cabin cruiser: Birkaç günlük konaklamaya uygundur. Motoryat: Çok kamaralı ve salonludur. Yelkenli yat: Kamaralar gövde içinde yer alır. Açık Güverte Teknesi ile Karşılaştırma Özellik Kamaralı Tekne Açık Güverte Teknesi Konaklama Mümkündür Mümkün değildir Güverte alanı Kamara nedeniyle daralır Geniştir Hava koşullarından korunma Kapalı alan sağlar Sınırlıdır Ağırlık Üst yapı nedeniyle artar Düşüktür Kamaralarda Güvenlik Kamarada karbonmonoksit dedektörü bulunması önerilir. Motor veya ısıtıcı egzozu kapalı alanda birikebilir. Tüplü gaz kullanılan teknelerde gaz dedektörü kullanılır. Kamaradan dışarı çıkış için ikinci bir kaçış kapağı bulunur. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını belirler. ISO 9093 ve ISO 12216, kaçış kapakları ve pencerelerle ilgili gereklilikleri düzenler. Havalandırma Kamarada nem birikimi küf oluşturur. Lumboz, güverte kapağı ve fan, havanın dolaşmasını sağlar. Sık Sorulan Sorular Kamaralı teknede kaç kişi konaklayabilir? Konaklama kapasitesini yatak sayısı belirler. Üretici bu değeri teknik belgede yatak (berth) sayısı olarak verir. CE plakasındaki kişi sayısı ise seyirde taşınabilecek azami kişi sayısıdır. Kamara ile salon arasındaki fark nedir? Kamara, uyku alanıdır. Salon, oturma ve yemek için kullanılan ortak alandır. İlgili Terimler Kamara, Motoryat, Açık Güverte Teknesi, Lumboz, Marin Tuvalet, Karbonmonoksit Dedektörü.

Tüm terimlere dön