Denizcilik sözlüğü

Deniz Tipi Alüminyum

Tanım

Deniz tipi alüminyum, deniz suyunda korozyona yüksek direnç gösteren ve tekne yapımında kullanılan alüminyum alaşımlarının genel adıdır. Bu alaşımlar başta 5000 ve 6000 serilerinde yer alır.

Deniz Tipi Alüminyum Nedir?

Alüminyum, hafif ve korozyona dayanıklı bir metaldir. Yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşur. Ancak tüm alüminyum alaşımları deniz suyuna aynı ölçüde dayanmaz. Bakır içeren alaşımlar deniz ortamında hızla bozulur. Magnezyum alaşımlı 5000 serisi, deniz suyunda en iyi direnci gösteren gruptur.

Alaşım Serileri

Seri	Ana Alaşım Elementi	Deniz Uygunluğu
2000	Bakır	Uygun değildir
5000	Magnezyum	Çok uygundur
6000	Magnezyum ve silisyum	Su üstü yapılar için uygundur
7000	Çinko	Genellikle uygun değildir

Yaygın Deniz Tipi Alaşımlar

Alaşım	Ürün Biçimi	Kullanım
5083	Levha	Gövde kaplaması
5086	Levha	Gövde ve güverte
5383	Levha	Yüksek dayanımlı gövde
5754	Levha	Üst yapı ve iç bölmeler
6061	Profil, boru	Direk, bumba, donanım
6082	Profil	Yapısal profiller

Temper Durumu

Alaşım adından sonra temper kodu gelir. Örneğin "5083-H321" ve "5083-H116" deniz uygulamaları için tanımlanmış temperlerdir. ASTM B928, gemi ve tekne yapımında kullanılan 5000 serisi levhalar için bu temperleri düzenler. Bu temperler, taneler arası korozyona karşı test edilir.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Hafiftir	Galvanik korozyona açıktır
Korozyona dayanıklıdır	Kaynak bölgesinde dayanım düşer
Geri dönüştürülebilir	Bakırlı antifouling ile uyumsuzdur
Boyasız kullanılabilir	Kaçak akıma duyarlıdır

Galvanik Riskler

Alüminyum, galvanik seride aktif tarafta yer alır. Bakır, bronz ve paslanmaz çelikle temas ettiğinde çözünebilir. Bu nedenle bağlantılarda yalıtkan ara parçalar kullanılır. Antifouling boyada bakır oksit içermeyen ürünler seçilir.

Kaynak

5000 serisi alaşımlar MIG ve TIG yöntemleriyle kaynaklanabilir. Kaynak, ısıdan etkilenen bölgede dayanımı azaltır. Tasarımda bu azalma dikkate alınır. Klas kuruluşları, kaynak prosedürleri için kurallar tanımlar.

Sık Sorulan Sorular

Alüminyum tekne boyasız kullanılabilir mi?

5000 serisi gövdeler su üstünde boyasız kullanılabilir. Su altı için antifouling gerekir.

6061 gövde levhası olarak kullanılır mı?

Gövde kaplamasında genellikle 5000 serisi tercih edilir.

Alüminyum teknede hangi anot kullanılır?

Gövde ve motor üreticisinin önerdiği anot kullanılır.

İlgili Terimler

Alüminyum Anot, Galvanik Korozyon, Korozyon, Antifouling Boya, Paslanmaz Çelik, Katodik Koruma.

İlgili terimler

Alüminyum Anot

Alüminyum anot , özel alüminyum alaşımından üretilen ve tuzlu ile acı sularda tekne metal parçalarını koruyan kurban anottur. Alüminyum anot, saf alüminyumdan değil, aktifleştirici katkılar içeren alaşımdan yapılır. Alüminyum Anot Nedir? Saf alüminyum, yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka anodun çalışmasını engeller. Alaşıma eklenen indiyum ve çinko, bu tabakanın oluşmasını önler. Böylece anot aktif kalır ve düzenli çözünür. Bu alaşımlara genellikle "Al-Zn-In" alaşımı denir. Özellikler Özellik Açıklama Uygun su Tuzlu ve acı su Potansiyel Yaklaşık −1,10 V (Ag/AgCl referansına göre) Yoğunluk Düşük, hafif Kapasite Birim kütle başına yüksek akım kapasitesi Çinko Anot ile Karşılaştırma Özellik Alüminyum Anot Çinko Anot Ağırlık Daha hafif Daha ağır Akım kapasitesi Daha yüksek Daha düşük Acı suda çalışma Etkili Sınırlı Tatlı suda çalışma Sınırlı Pasifleşir Çevresel etki Kadmiyum içermez Kadmiyum katkısı olabilir Birim kütle başına daha yüksek kapasite, alüminyum anodun daha uzun dayanmasını sağlayabilir. Kullanım Alanları Dıştan takma motorlar ve sterndrive ayakları Pervane şaftları Gövde plakaları Alüminyum gövdeli tekneler Nehir ağızları ve acı sular Birçok motor üreticisi, ürünlerinde alüminyum anot kullanımını önerir. Alüminyum Gövdeli Teknelerde Alüminyum gövdeli teknelerde anot, gövdeden daha aktif olmalıdır. Özel alaşımlı alüminyum anotlar bu farkı sağlar. Çinko anotlar da alüminyum gövdeyi koruyabilir. Seçim, gövde ve motor üreticisinin önerisine göre yapılır. Değişim Kuralları Anot yaklaşık yarısı tükendiğinde değiştirilir. Montaj yüzeyi temizlenir. Anot boyanmaz. Aynı teknede farklı anot malzemeleri karıştırılmaz. Sık Sorulan Sorular Alüminyum anot neden saf alüminyumdan yapılmaz? Saf alüminyum pasifleşir ve koruma sağlamaz. Çinkodan alüminyuma geçilebilir mi? Geçilebilir. Tüm anotların aynı malzemeyle değiştirilmesi önerilir. Alüminyum anot tatlı suda çalışır mı? Tatlı suda verimi düşebilir. Bu ortamda magnezyum tercih edilir. Alüminyum anot ile alüminyum gövde aynı malzeme midir? Hayır. Anot, aktifleştirici katkılı özel bir alaşımdır. Alüminyum anot neden daha uzun dayanabilir? Birim kütle başına daha fazla koruma akımı üretir. İlgili Terimler Kurban Anot, Tutya, Çinko Anot, Magnezyum Anot, Deniz Tipi Alüminyum, Katodik Koruma.

Antifouling Boya

Antifouling boya , tekne gövdesinin su altında kalan bölümüne uygulanan ve deniz canlılarının tutunmasını azaltan boyadır. Türkçede "zehirli boya" olarak da bilinir. Antifouling Boya Nedir? Antifouling boya, bağlayıcı, pigment ve biyosit içerir. Boya suyla temas ettiğinde biyositi kontrollü biçimde salar. Biyosit, yüzeyde canlıların yerleşmesini zorlaştırır. Boyanın etkisi zamanla azalır. Bu nedenle boya belirli aralıklarla yenilenir. Antifouling Boya Türleri Tür Özellik Uygun Kullanım Sert (matris) Film yerinde kalır, biyosit sızar Hızlı tekneler, yarış tekneleri Aşınan (ablatif) Yüzey yavaşça aşınır Gezi tekneleri Kendi kendini cilalayan (SPC) Kontrollü kimyasal aşınma Düzenli kullanılan tekneler Hibrit Sert ve aşınan özellikleri birleştirir Karma kullanım Biyositsiz kayganlık kaplaması Silikon yüzey Hızlı ve düzenli kullanılan tekneler Hıza Göre Seçim Aşınan boyalar, suyun akışıyla yüzeyini yeniler. Çok hızlı teknelerde aşınma hızlanabilir. Sert boyalar yüksek hızlara daha dayanıklıdır. Üretici, her ürün için uygun hız aralığını belirtir. Uyumluluk Mevcut Boya Yeni Boya Sonuç Aşınan Aşınan Genellikle uyumlu Sert Aşınan Genellikle uyumlu Aşınan Sert Bariyer astar gerekebilir Bilinmeyen Herhangi Bariyer astar önerilir Uyumluluk, üreticinin teknik bilgisiyle doğrulanır. Uygulama Adımları Gövdeyi basınçlı suyla yıkayın. Gevşek boyayı kazıyın. Yüzeyi zımparalayın ve tozunu alın. Gerekiyorsa astar uygulayın. Antifouling boyayı teknik föydeki kat sayısında sürün. Su hattında ve dümen kenarlarında ek kat uygulayın. Suya indirme süresine uyun. Malzemeye Göre Dikkat Gövde Malzemesi Dikkat Edilecek Nokta Alüminyum Bakır oksit içeren boya kullanılmaz Çelik Uygun astar sistemi gerekir Ahşap Ahşaba uygun ürün seçilir Fiberglas Ozmoz koruması değerlendirilir Sık Sorulan Sorular Antifouling boya kaç kat sürülür? Kat sayısı, ürün teknik föyünde belirtilir. Boya renginin performansa etkisi var mı? Renk, etken madde türüne göre değişebilir. Performans ürün formülüne bağlıdır. Eski boya tamamen sökülmeli midir? Kat kalınlığı çok arttığında veya boya kabardığında sökülür. Antifouling boya nasıl karıştırılır? Boya kullanımdan önce iyice karıştırılır. Ağır pigmentler kutunun dibine çöker. İlgili Terimler Antifouling, Zehirli Boya, Astar Boya, Epoksi Astar, Tekne Boyası, Deniz Tipi Alüminyum.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Katodik Koruma

Katodik koruma , korunacak metal yapıyı bir elektrokimyasal hücrenin katodu haline getirerek korozyonunu önleyen yöntemdir. Yöntem; gemilerde, teknelerde, boru hatlarında ve deniz yapılarında kullanılır. Katodik Koruma Nedir? Korozyon, metalin anot bölgelerinden elektron kaybetmesiyle oluşur. Katodik koruma, metale dışarıdan elektron sağlar. Bu durumda metalin tüm yüzeyi katot olur. Katot olan metal çözünmez. Elektron kaynağı, kurban anot veya dış güç kaynağı olabilir. Katodik Koruma Türleri Tür Elektron Kaynağı Kullanım Kurban anotlu sistem Daha aktif metal anot Tekneler, küçük yapılar Dış akımlı sistem (ICCP) Doğru akım güç kaynağı Büyük gemiler, platformlar Kurban Anotlu Sistem Kurban anot, korunan metale bağlanır. Anot, galvanik seride daha aktif olduğu için çözünür. Sistem dış enerji gerektirmez. Anotlar tükendikçe değiştirilir. Dış Akımlı Sistem Dış akımlı sistemde inert anotlar kullanılır. Bir doğrultucu, anotlara akım verir. Referans elektrotlar gövde potansiyelini ölçer. Kontrol ünitesi akımı otomatik ayarlar. Bu sistem, büyük gemilerde tercih edilir. Potansiyel Ölçümü Koruma düzeyi, gövde potansiyeli ölçülerek belirlenir. Ölçümde gümüş/gümüş klorür (Ag/AgCl) referans elektrot kullanılır. Gövde Malzemesi Koruma Aralığı (yaklaşık, Ag/AgCl) Çelik −0,80 ile −1,05 V Alüminyum −0,90 ile −1,10 V ABYC E-2 standardı, teknelerde katodik koruma için bu tür aralıklar tanımlar. Değerler, standartta ve üretici belgelerinde ayrıntılı verilir. Aşırı Koruma Potansiyel çok negatif olursa aşırı koruma oluşur. Katot yüzeyinde hidrojen açığa çıkar. Bu durum boya kabarmasına yol açar. Alüminyum yüzeyde alkali ortam oluşur ve metal zarar görür. Ahşap teknelerde metal bağlantıların çevresi bozulabilir. Bağlantı Sistemi Bazı teknelerde su altındaki metal parçalar bir iletkenle birbirine bağlanır. Bu sisteme "bonding" denir. Bağlantı, tüm parçaların aynı anot sistemiyle korunmasını sağlar. Sık Sorulan Sorular Katodik koruma boyanın yerini tutar mı? Hayır. Boya ve katodik koruma birlikte kullanılır. Gövde potansiyeli nasıl ölçülür? Referans elektrot suya sarkıtılır ve voltmetre ile gövdeye bağlanır. Aşırı koruma nasıl anlaşılır? Potansiyel ölçümü koruma aralığının daha negatifinde çıkar. Boyada kabarmalar görülür. İlgili Terimler Kurban Anot, Tutya, Galvanik Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Korozyon, Çinko Anot.

Tüm terimlere dön