Dümen palası, teknenin kıç bölümünde su altında bulunan ve döndürüldüğünde yön değişimi sağlayan yassı kanattır. İngilizcede bu parçaya "rudder blade" denir.
Dümen Palası Nedir?
Dümen palası, dümen şaftına bağlıdır. Şaft döndüğünde pala da döner. Pala, su akışına açı yaptığında bir yanında yüksek, diğer yanında düşük basınç oluşur. Bu basınç farkı, kıçı yana iten kuvveti üretir. Pala alanı ve biçimi, dümen etkisini belirler.
Kanat Profili
Modern dümen palaları simetrik kanat profiline sahiptir. Profil, ön kenarda yuvarlak, arka kenarda incedir. Bu biçim, akışın pala yüzeyinden ayrılmadan geçmesini sağlar. Amerikan havacılık kurumu NACA'nın simetrik profilleri dümen tasarımında sık kullanılır.
NACA, ABD Ulusal Havacılık Danışma Komitesi'nin (National Advisory Committee for Aeronautics) kısaltmasıdır.
Palanın Yapısı
| Bölüm | Görevi |
|---|---|
| Dış kabuk | Fiber, metal veya ahşaptan oluşur |
| İç dolgu | Köpük veya ahşap çekirdek |
| İç iskelet | Şaftı palaya bağlayan metal kollar |
| Şaft | Palayı dümen sistemine bağlar |
Malzemeler
| Malzeme | Kullanım |
|---|---|
| Fiber kabuk ve köpük dolgu | Yelkenliler ve motoryatlar |
| Paslanmaz çelik | İş tekneleri ve bazı motoryatlar |
| Alüminyum | Alüminyum tekneler |
| Ahşap | Geleneksel tekneler ve guletler |
Palada Su Birikmesi
Fiber dümen palalarına zamanla su sızabilir. Su, genellikle şaftın palaya girdiği noktadan girer. Biriken su iç iskeleti korozyona uğratabilir. Soğuk iklimlerde donan su kabuğu çatlatabilir. Karinaya alımda palanın alt ucundan küçük bir delikle su tahliyesi yapılabilir. Delik, işlem sonrası epoksiyle kapatılır.
Kontrol Noktaları
- Palanın şaft üzerindeki boşluğunu kontrol edin.
- Kabukta çatlak ve kabarma arayın.
- Pala ile gövde arasındaki açıklığı ölçün.
- Alt ucunda su sızıntısı olup olmadığına bakın.
- Karaya oturma izlerini inceleyin.
Pala Alanı
Pala alanı, teknenin su altı yanal alanına göre belirlenir. Yetersiz alan, düşük hızda manevra güçlüğü yaratır. Aşırı alan, dümen kuvvetini artırır ve sürtünmeyi yükseltir.
Sık Sorulan Sorular
Dümen palası neden asimetrik değildir?
Pala her iki yöne eşit çalışmalıdır. Bu nedenle profil simetrik tasarlanır.
Karaya oturmada dümen palası neden zarar görür?
Pala, teknenin en derin noktalarından biridir. Özellikle asılı dümenler darbeye açıktır.
Pala değişiminde nelere dikkat edilir?
Yeni pala; şaft çapı, uzunluk, profil ve ağırlık bakımından orijinale uygun olmalıdır.
İlgili Terimler
Dümen, Dümen Şaftı, Dümen Sistemi, Acil Durum Dümeni, Kıç, Karina.