Denizcilik sözlüğü

Dizel Tekne Motoru

Tanım

Dizel tekne motoru, yakıtı sıkıştırılmış sıcak havanın içine püskürterek ateşleyen içten yanmalı tekne motorudur. Dizel motorlarda buji bulunmaz.

Dizel Tekne Motoru Nedir?

Dizel motorda piston havayı yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan hava ısınır. Enjektör, yakıtı bu sıcak havanın içine püskürtür. Yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yönteme sıkıştırma ateşlemesi denir. Motor, adını Alman mühendis Rudolf Diesel'den alır.

Kullanım Alanları

Motoryatlar ve trawlerlar
Yelkenlilerde yardımcı motorlar
Balıkçı ve iş tekneleri
Jeneratörler
Ticari gemiler

Yakıt Sistemi

Bileşen	Görevi
Yakıt tankı	Yakıtı depolar
Su ayırıcı filtre	Yakıttaki suyu ve kiri ayırır
Besleme pompası	Yakıtı tanktan çeker
İnce yakıt filtresi	Küçük partikülleri tutar
Yüksek basınç pompası	Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır
Enjektörler	Yakıtı silindire püskürtür

Enjeksiyon Türleri

Mekanik enjeksiyon: Pompa, yakıtı mekanik olarak zamanlar. Elektronik kontrol gerektirmez.
Common rail: Yakıt ortak bir hatta yüksek basınçta tutulur. Elektronik ünite enjektörleri kontrol eder.

Turbo Şarj

Turbo şarj, egzoz gazının enerjisiyle bir türbini döndürür. Türbin, motora daha fazla hava basar. Daha fazla hava, aynı silindir hacminden daha yüksek güç sağlar. Deniz tipi turbo motorlarda emme havası, ara soğutucuyla soğutulur.

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Düşük yakıt tüketimi	Yüksek ağırlık
Yüksek tork	Yüksek satın alma maliyeti
Düşük yakıt uçuculuğu	Yakıt temizliğine duyarlılık
Uzun çalışma ömrü	Düşük yükte uzun çalışmada karbon birikimi

Yakıt Sisteminde Hava

Yakıt filtresi değiştirildiğinde veya yakıt bittiğinde sisteme hava girer. Hava, enjeksiyonu engeller ve motor çalışmaz. Havanın sistemden atılmasına "hava alma" denir. İşlem, üreticinin belirttiği tahliye vidaları ve el pompasıyla yapılır.

Mikrobiyal Kirlenme

Dizel tankında suyun bulunduğu yüzeyde mikroorganizmalar çoğalabilir. Bu kirlenme, filtreleri tıkayan koyu bir tortu oluşturur. Tankların dolu tutulması ve su ayırıcının boşaltılması riski azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Dizel motor düşük devirde uzun süre çalıştırılmalı mı?

Uzun süreli düşük yük, karbon birikimine yol açabilir. Üreticiler motoru belirli aralıklarla yüksek yükte çalıştırmayı önerebilir.

Dizel motorda kızdırma bujisi ne işe yarar?

Soğuk havada yanma odasını ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştırır.

Dizel motor neden siyah duman atar?

Siyah duman, yanmamış yakıtı gösterir. Aşırı yük, kirli hava filtresi veya enjektör arızası olası nedenlerdir.

İlgili Terimler

Benzinli Tekne Motoru, Enjektör, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, İçten Takma Motor, Motor Bakımı.

İlgili terimler

Benzinli Tekne Motoru

Benzinli tekne motoru , benzin yakıtla çalışan ve buji ile ateşlenen içten yanmalı tekne motorudur. Benzinli motorlar, dıştan takma motorlarda en yaygın motor türüdür. Benzinli Tekne Motoru Nedir? Benzinli motorda yakıt-hava karışımı silindire alınır. Buji kıvılcımı karışımı ateşler. Yanma sonucu piston hareket eder ve krank mili döner. Benzinli tekne motorları iki zamanlı veya dört zamanlı olarak üretilir. Kullanım Alanları Kullanım Motor Türü Şişme bot ve tender Küçük dıştan takma motor Küçük gezi teknesi Dıştan takma motor Sport cruiser İçten takma kuyruklu motor Jet ski İçten takma jet tahrik Su sporları teknesi İçten takma V tahrik Dizel Motorla Karşılaştırma Özellik Benzinli Dizel Ağırlık Daha hafif Daha ağır Satın alma maliyeti Genellikle düşük Genellikle yüksek Yakıt tüketimi Daha yüksek Daha düşük Yakıtın uçuculuğu Yüksek Düşük Yüksek devir kabiliyeti Yüksek Sınırlı Yakıt Buharı Riski Benzin buharı havadan ağırdır. Buhar, motor bölmesinin ve sintinenin dibinde birikir. Küçük bir kıvılcım bu buharı ateşleyebilir. Bu risk için şu önlemler uygulanır: Motor çalıştırılmadan önce elektrikli havalandırma fanı (blower) en az birkaç dakika çalıştırılır. Motor bölmesi koklanarak benzin kokusu kontrol edilir. Yakıt hatları ve bağlantıları kaçağa karşı incelenir. Yakıt ikmali sırasında motor ve elektrikli cihazlar kapatılır. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 11105 Benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırması ISO 8846 Elektrikli cihazların yanıcı gazları tutuşturmaması ISO 10088 Kalıcı yakıt sistemleri Etanol Katkılı Benzin Bazı bölgelerde benzine etanol eklenir. Etanol su çeker. Uzun süre bekleyen yakıtta su ve etanol ayrışabilir. Bu ayrışma motor arızasına yol açabilir. Yakıt stabilizatörü ve su ayırıcı filtre bu riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Benzinli motor bölmesinde neden fan bulunur? Fan, birikmiş benzin buharını bölmeden dışarı atar. Bu işlem, patlama riskini azaltır. İki zamanlı motorda yağ neden yakıta karıştırılır? İki zamanlı motorda ayrı yağ karteri bulunmaz. Yağ, yakıtla birlikte motora girerek parçaları yağlar. Benzinli tekne motoru kışın nasıl korunur? Yakıta stabilizatör eklenir. Motor yağı ve filtreler değiştirilir. Soğutma kanalları tatlı suyla yıkanır. İlgili Terimler Dizel Tekne Motoru, Dıştan Takma Motor, Tekne Motoru, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, Makine Dairesi.

Enjektör

Enjektör , yakıtı belirli basınç, zaman ve miktarda silindirin veya emme kanalının içine püskürten parçadır. Enjektör, yakıtı ince damlacıklara ayırarak yanmayı kolaylaştırır. Enjektör Nedir? Dizel motorlarda enjektör, yakıtı doğrudan yanma odasına püskürtür. Benzinli enjeksiyonlu motorlarda enjektör, yakıtı genellikle emme kanalına veya doğrudan silindire püskürtür. Püskürtmenin biçimi ve zamanı, motorun gücünü, yakıt tüketimini ve emisyonunu belirler. Enjektörün Bölümleri Bölüm Görevi Meme (nozul) Yakıtı küçük deliklerden püskürtür İğne Memeyi açar ve kapatır Yay veya selenoid İğnenin hareketini kontrol eder Yakıt girişi Yüksek basınçlı yakıtı alır Dönüş hattı bağlantısı Fazla yakıtı geri gönderir Enjektör Türleri Tür Kontrol Kullanım Mekanik enjektör Yakıt basıncı yayı iterek iğneyi açar Eski ve mekanik dizel motorlar Common rail enjektörü Elektronik ünite selenoid veya piezo elemanı sürer Modern dizel motorlar Pompa-enjektör ünitesi Pompa ve enjektör tek gövdede Bazı dizel motorlar Benzinli enjektör Elektronik ünite selenoidi sürer Enjeksiyonlu benzinli motorlar Püskürtme Kalitesi İyi bir enjektör yakıtı ince ve düzenli bir sis biçiminde püskürtür. Aşınmış veya kirlenmiş meme yakıtı damla hâlinde bırakır. Damla hâlindeki yakıt tam yanmaz. Eksik yanma kurum, duman ve güç kaybı oluşturur. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Siyah duman Kötü püskürtme, fazla yakıt Vuruntu sesi Hatalı zamanlama veya damlatma Düzensiz rölanti Silindirler arasında yakıt dengesizliği Zor çalışma Meme tıkanması Yakıt tüketiminde artış Eksik yanma Test Yöntemleri Basınç testi: Mekanik enjektör test cihazına bağlanır. Açılma basıncı ölçülür. Püskürtme gözlemi: Test cihazında püskürtme biçimi incelenir. Elektronik test: Common rail enjektörlerinde dönüş miktarı ve elektriksel değerler ölçülür. Enjektör testleri genellikle yetkili servislerde yapılır. Enjektörü Koruma Temiz yakıt kullanın. Su ayırıcı filtreyi düzenli boşaltın. Yakıt filtrelerini zamanında değiştirin. Uzun bekleme öncesi yakıt sistemini üreticinin önerisine göre hazırlayın. Sık Sorulan Sorular Enjektör temizlenebilir mi? Mekanik enjektörlerin memeleri servislerde temizlenip ayarlanabilir. Common rail enjektörleri genellikle özel cihazlarla test edilir ve gerekirse değiştirilir. Enjektör contası neden önemlidir? Conta, yanma gazlarının enjektör yuvasından sızmasını önler. Kaçak, yuvada kurum birikmesine yol açar. Yakıta katkı maddesi enjektörü korur mu? Bazı katkılar yağlayıcılık ve temizlik sağlar. Kullanım, motor üreticisinin önerisine göre yapılır. İlgili Terimler Yakıt Pompası, Yakıt Filtresi, Dizel Tekne Motoru, Silindir Kapağı, Su Ayırıcı Filtre, Silindir.

Motor Bakımı

Motor bakımı , motorun güvenli ve verimli çalışmasını sürdürmek için yapılan kontrol, değişim ve ayar işlemlerinin bütünüdür. Bakım, arızaları ortaya çıkmadan önlemeyi amaçlar. Motor Bakımı Nedir? Motor parçaları kullanım ve zamanla aşınır. Yağ, filtre ve kayış gibi sarf malzemeleri ömrünü tamamlar. Bakım, bu parçaların belirli aralıklarla değiştirilmesini ve sistemlerin kontrol edilmesini kapsar. Bakım aralıklarını motor üreticisi belirler. Bakım Türleri Tür Zamanlama Örnek İşlemler Günlük kontrol Her kullanımdan önce Yağ seviyesi, soğutma suyu, kayış Periyodik bakım Çalışma saatine göre Yağ ve filtre değişimi Sezonluk bakım Sezon başı ve sonu İmpeller, anot, kışlama Arıza bakımı Arıza sonrası Parça onarımı ve değişimi Revizyon Uzun çalışma sonrası Motorun sökülüp yenilenmesi Çalışma Saatine Dayalı Bakım Tekne motorlarında bakım aralıkları genellikle çalışma saatiyle belirtilir. Motor saat sayacı bu değeri gösterir. Üreticiler ayrıca süreye bağlı bir sınır koyar. Örnek: "Her 100 saatte veya yılda bir, hangisi önce gelirse". Az kullanılan teknelerde süre sınırı daha önce dolar. Temel Bakım İşlemleri Motor yağı ve yağ filtresi değişimi Yakıt filtresi değişimi Hava filtresi kontrolü Soğutma sıvısı kontrolü ve değişimi Kayış gerginliği kontrolü Supap boşluğu ayarı Şanzıman yağı kontrolü Elektrik bağlantılarının temizliği Bakım Kayıtları Her bakım işlemi tarih ve çalışma saatiyle kayıt altına alınır. Kayıt, sonraki bakım zamanının belirlenmesini sağlar. Ayrıca tekne satışında motorun geçmişini belgeler. Garanti süresince yetkili servis kayıtları istenebilir. Bakımı Kim Yapar? İşlem Uygulayıcı Günlük kontroller Tekne kullanıcısı Yağ ve filtre değişimi Kullanıcı veya servis Elektronik arıza tespiti Yetkili servis Revizyon Yetkili servis Garanti kapsamındaki motorlarda üreticinin servis şartları uygulanır. Sık Sorulan Sorular Motor az kullanılıyorsa bakım gerekir mi? Evet. Yağ, yakıt ve kauçuk parçalar zamanla bozulur. Bekleme sırasında korozyon oluşabilir. Bakım takvimi nerede bulunur? Motorun kullanım ve bakım kılavuzunda yer alır. Motor saat sayacı yoksa bakım nasıl planlanır? Kullanım süreleri seyir defterine not edilir. Bakım, tahmini saat ve takvim süresine göre planlanır. İlgili Terimler Deniz Motoru Bakımı, Motor Kışlama, Yağ Filtresi, Yakıt Filtresi, Motor Yedek Parçası, Tekne Bakım Takvimi.

Su Ayırıcı Filtre

Su ayırıcı filtre , yakıttaki suyu ve iri tortuyu motora ulaşmadan ayıran birincil yakıt filtresidir. Filtre, tank ile motor arasındaki yakıt hattına monte edilir. Su Ayırıcı Filtre Nedir? Teknelerde yakıt tankına su girebilir. Su; yoğuşma, kirli yakıt ikmali veya güverte dolum ağzından sızıntı yoluyla gelir. Su, yakıttan ağır olduğu için tank dibinde toplanır. Dalga hareketi bu suyu yakıt hattına taşıyabilir. Su ayırıcı filtre, suyu ayırarak motoru korur. Çalışma İlkesi Aşama Açıklama Yön değişimi Yakıt, filtreye girerken dönme hareketi yapar Çökelme Ağır su damlaları ve tortu aşağı iner Birleşme Küçük su damlacıkları birleşip büyür Süzme Yakıt, filtre elemanından geçerek motora gider Toplama Su ve tortu, alt haznede birikir Filtrenin Bölümleri Filtre elemanı: Yakıtı süzer. Şeffaf hazne: Biriken suyun görülmesini sağlar. Tahliye vanası: Hazne altındaki suyu boşaltır. El pompası: Bazı modellerde hava alma için bulunur. Vakum göstergesi: Filtre direncini gösterir. Su Tahliyesi Motoru durdurun. Haznenin altına toplama kabı koyun. Tahliye vanasını açın. Temiz yakıt gelene kadar su ve tortuyu boşaltın. Vanayı kapatın. Atığı uygun atık noktasına teslim edin. Hazne düzenli olarak kontrol edilir. Su miktarındaki artış, tankta su biriktiğini gösterir. İkiz Filtre Sistemleri Bazı teknelerde iki su ayırıcı filtre paralel bağlanır. Bir vana, yakıt akışını filtrelerden birine yönlendirir. Bir filtre tıkandığında motor durdurulmadan diğer filtreye geçilir. Bu düzen, kirli yakıt riski olan uzun seyirlerde kullanılır. Markalar Parker firmasının Racor ürün grubu, tekne su ayırıcı filtrelerinin bilinen örneklerindendir. Farklı üreticiler benzer ürünler sunar. Metal ve Şeffaf Hazne Bazı ülkelerde motor bölmesindeki yakıt filtrelerinin yangına dayanıklı olması istenir. Plastik şeffaf hazneler için ısı kalkanı veya metal hazne seçenekleri bulunur. Uygunluk, kullanılan bölgenin düzenlemelerine göre kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Su ayırıcı filtre dizel ve benzinli motorlarda kullanılır mı? Evet. Her iki yakıt türünde de suyun motora ulaşması arızaya yol açar. Haznede koyu tortu ne anlama gelir? Koyu tortu, mikrobiyal kirlenmeyi veya tank dibi kirini gösterebilir. Tank temizliği gerekebilir. Filtre elemanı ne zaman değiştirilir? Vakum göstergesi yükseldiğinde veya üreticinin belirttiği saatte değiştirilir. İlgili Terimler Yakıt Filtresi, Yakıt Tankı, Yakıt Pompası, Dizel Tekne Motoru, Güverte Dolum Ağzı, Enjektör.

Tüm terimlere dön