Denizcilik sözlüğü

Deniz Telsizi

Tanım

Deniz telsizi, gemiler, tekneler ve kıyı istasyonları arasında haberleşme için denizcilik frekans bantlarını kullanan telsiz cihazıdır. Deniz telsizleri, rutin iletişim ve acil durum çağrıları için kullanılır.

Deniz Telsizi Nedir?

Deniz telsizleri, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından denizcilik hizmetlerine ayrılmış frekanslarda çalışır. Kullanılan bant, haberleşme menzilini belirler. Küçük tekneler genellikle VHF telsiz kullanır. Uzun mesafe seyirlerde MF/HF telsiz veya uydu haberleşmesi de kullanılır.

Deniz Telsizi Türleri

Tür	Frekans Bandı	Yaklaşık Menzil
VHF telsiz	156–162 MHz	Görüş hattı, kıyıya yakın
MF telsiz	1,6–4 MHz	Orta mesafe
HF telsiz	4–27,5 MHz	Uzun mesafe
Uydu haberleşme	Uydu frekansları	Küresel

GMDSS Deniz Alanları

Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), deniz alanlarını kapsama durumuna göre ayırır.

Alan	Kapsam
A1	En az bir VHF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan
A2	MF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan (A1 hariç)
A3	IMO tarafından tanınan mobil uydu hizmetinin kapsamı (A1 ve A2 hariç)
A4	Diğer alanlar, kutup bölgeleri

SOLAS gemilerinde bulunması gereken telsiz donanımı, geminin seyrettiği deniz alanına göre belirlenir.

Telsiz Ruhsatı ve Belgeler

Gemi telsiz istasyonu ruhsatı: Teknedeki telsiz donanımının kaydıdır.
Kısa Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (SRC): VHF kullanımını kapsar.
Uzun Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (LRC): MF/HF ve uydu sistemlerini kapsar.

Türkiye'de telsiz ruhsatı ve operatör belgesi işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür.

Telsiz Kullanım Kuralları

Konuşmaya başlamadan önce kanalı dinleyin.
Çağrıyı kısa ve açık yapın.
Kanal 16'yı yalnızca çağrı ve tehlike için kullanın.
Çağrı sonrası çalışma kanalına geçin.
Gereksiz konuşmalardan kaçının.

Öncelik Sözcükleri

Sözcük	Anlamı
MAYDAY	Hayati tehlike
PAN-PAN	Acil durum, hayati tehlike yok
SECURITE	Seyir veya hava emniyeti bilgisi

Sık Sorulan Sorular

Gezi teknesi için hangi telsiz gerekir?

Kıyıya yakın seyirlerde VHF telsiz yaygındır. Ulusal mevzuat, bulundurulması gereken donanımı belirler.

HF telsiz ile uydu haberleşmesi arasındaki fark nedir?

HF telsiz iyonosfer yansımasıyla uzak mesafeye ulaşır. Uydu haberleşmesi uydular üzerinden çalışır.

Telsiz konuşmaları gizli midir?

Hayır. VHF yayınları aynı kanalı dinleyen herkesçe duyulur.

İlgili Terimler

VHF Telsiz, El Telsizi, Sabit VHF, DSC, Uydu Haberleşmesi, NAVTEX.

İlgili terimler

DSC

DSC , deniz telsizlerinde dijital veri kullanarak belirli bir istasyonu veya tüm istasyonları otomatik olarak çağıran sistemdir. DSC, İngilizce "Digital Selective Calling" (Dijital Seçmeli Çağrı) ifadesinin kısaltmasıdır. DSC Nedir? DSC, sesli çağrıdan önce kısa bir dijital mesaj gönderir. Mesajda arayan istasyonun MMSI numarası, çağrı türü ve gerekirse konum bilgisi bulunur. Alıcı telsiz, mesajı otomatik olarak alır ve sesli alarm verir. VHF bandında DSC çağrıları kanal 70'ten yapılır. DSC, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) parçasıdır. DSC Çağrı Türleri Tür Kullanım Tehlike (Distress) Hayati tehlike durumu Acil (Urgency) Acil durum, hayati tehlike yok Emniyet (Safety) Seyir veya hava emniyeti bilgisi Bireysel (Individual) Belirli bir MMSI numarasına çağrı Grup (Group) Belirli bir gemi grubuna çağrı Tüm gemiler (All ships) Menzildeki tüm istasyonlara çağrı Konum sorgusu Başka teknenin konumunu isteme Tehlike Çağrısı DSC telsizlerinde kırmızı ve kapaklı bir tehlike düğmesi bulunur. Düğme birkaç saniye basılı tutulduğunda tehlike çağrısı gönderilir. Çağrı şu bilgileri içerir: MMSI numarası GPS konumu Zaman Tehlikenin türü (seçildiyse) Telsiz, çağrı yanıtlanana kadar belirli aralıklarla tekrar gönderir. Ardından kanal 16'da sesli MAYDAY çağrısı yapılır. Tehlike Türleri DSC menüsünde seçilebilen tehlike türleri şunlardır: Yangın veya patlama Su alma Çatışma Karaya oturma Yatma veya devrilme Batma Kumanda kaybı Gemiyi terk etme Denize adam düşmesi DSC'nin Avantajları Avantaj Açıklama Otomatik konum Konum elle okunmadan gönderilir Hızlı çağrı Tek düğmeyle tehlike bildirimi Seçmeli çağrı Belirli bir tekneyi doğrudan çağırma Kayıt Gelen çağrılar telsiz belleğinde saklanır Yanlış Alarm Yanlışlıkla gönderilen tehlike çağrısı hemen iptal edilir. Ardından kanal 16'da sesli olarak yanlış alarm bildirilir. Bu işlem, gereksiz kurtarma operasyonunu önler. Sık Sorulan Sorular DSC çağrısı için MMSI gerekli midir? Evet. DSC çağrısı MMSI numarası ile tanımlanır. DSC çağrısı yalnızca kıyı istasyonlarına mı gider? Hayır. Menzildeki tüm DSC telsizleri tehlike çağrısını alır. DSC çağrısı sonrası ne yapılır? Kanal 16 dinlenir ve sesli MAYDAY çağrısı yapılır. İlgili Terimler VHF Telsiz, MMSI Numarası, Sabit VHF, El Telsizi, EPIRB, Deniz Telsizi.

El Telsizi

El telsizi , pille çalışan ve elde taşınabilen deniz VHF telsizidir. El telsizi, sabit telsize yedek olarak ve tender bot gibi küçük teknelerde ana telsiz olarak kullanılır. El Telsizi Nedir? El telsizi; anten, pil, hoparlör ve mikrofonu tek gövdede birleştirir. Cihaz, sabit VHF telsizle aynı deniz kanallarını kullanır. Çıkış gücü sabit telsizden düşüktür. Anteni kısa ve alçakta olduğu için menzili de daha kısadır. Temel Özellikler Özellik Açıklama Çıkış gücü Genellikle 5–6 W, düşük güç 1 W Güç kaynağı Şarjlı pil veya alkalin pil kutusu Su geçirmezlik Genellikle IPX7 veya daha yüksek Yüzme özelliği Bazı modeller suda batmaz DSC işlevi Bazı modellerde tehlike düğmesi Dahili GPS DSC çağrısına konum ekler Menzil El telsizinin menzili, anten yüksekliği ve çıkış gücüyle sınırlıdır. Tekneler arasında birkaç deniz mili menzil yaygındır. Yüksek antenli kıyı istasyonlarıyla menzil artabilir. Menzil arazi ve hava koşullarına göre değişir. Kullanım Alanları Sabit telsizin yedeği Tender bot ve şişme bot Kayak ve küçük yelkenliler Yanaşma sırasında baş güverte ile kaptan arasında iletişim Can salına alınacak acil durum çantası Yüzme Özelliği ve Işık Denize düşen bir telsizi bulmak zordur. Yüzen modeller su yüzeyinde kalır. Bazı modellerde suya temas edince yanan bir ışık bulunur. Bu özellik telsizin kurtarılmasını kolaylaştırır. Pil Yönetimi Seyir öncesi pili tam şarj edin. Yedek pil veya alkalin pil kutusu bulundurun. Uzun bekleme sırasında düşük güç modunu kullanın. Şarj cihazını deniz suyundan koruyun. Telsiz yayın yaparken pil daha hızlı tükenir. DSC ve GPS DSC özellikli el telsizlerinin kendi MMSI numarası olabilir. Bu numara, cihaza özel olarak tahsis edilir. Telsiz, tehlike çağrısında GPS konumunu otomatik gönderir. Sık Sorulan Sorular El telsizi sabit telsizin yerini tutar mı? Menzili kısa olduğu için kıyıdan uzak seyirde sabit telsiz önerilir. El telsizi ıslanırsa çalışır mı? IPX7 modeller geçici suya daldırmaya dayanır. Deniz suyundan sonra tatlı suyla durulanır. El telsizinin anteni uzatılabilir mi? Bazı modellere harici anten bağlanabilir. Bu bağlantı menzili artırır. İlgili Terimler VHF Telsiz, Sabit VHF, DSC, MMSI Numarası, IP67, Tender Bot.

NAVTEX

NAVTEX , kıyı istasyonlarının seyir uyarıları, hava tahminleri ve acil deniz güvenlik bilgilerini metin olarak yayınladığı uluslararası sistemdir. NAVTEX, İngilizce "Navigational Telex" ifadesinin kısaltmasıdır. NAVTEX Nedir? NAVTEX, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) bir parçasıdır. Kıyı istasyonları, belirlenen zaman dilimlerinde yayın yapar. NAVTEX alıcısı yayınları otomatik alır, yazdırır veya ekranda gösterir. Sistem, kıyıdan yaklaşık birkaç yüz deniz mili mesafede kapsama sağlar. Frekanslar Frekans Kullanım 518 kHz Uluslararası yayınlar, İngilizce 490 kHz Ulusal yayınlar, yerel dil 4209,5 kHz Tropikal bölgelerde ek yayın Mesaj Türleri Her mesaj, türünü belirten bir harf koduyla gönderilir. Kod Mesaj Türü A Seyir uyarıları B Meteorolojik uyarılar C Buz raporları D Arama-kurtarma bilgileri, korsanlık uyarıları E Meteorolojik tahminler L Ek seyir uyarıları A, B, D ve L türleri alıcıda kapatılamaz. Mesaj Biçimi Her mesaj bir başlıkla başlar. Örnek: "ZCZC IA23". Bu başlıkta: I: Yayın yapan istasyonun harfi A: Mesaj türü 23: Mesaj sıra numarası Alıcı, aynı numaralı mesajı tekrar yazdırmaz. Türkiye'deki NAVTEX İstasyonları Türkiye kıyılarında İstanbul, Samsun, İzmir ve Antalya istasyonları NAVTEX yayını yapar. İstasyonlar, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından işletilir. Yayın saatleri ve istasyon harfleri, ITU ve IMO yayınlarında yer alır. NAVTEX Alıcısı Tür Özellik Yazıcılı alıcı Mesajları kâğıda yazdırır Ekranlı alıcı Mesajları ekranda gösterir Ağa bağlı alıcı Mesajları chartplotter'a gönderir Alıcıda dinlenecek istasyonlar ve mesaj türleri seçilir. Sık Sorulan Sorular NAVTEX gezi teknesinde zorunlu mudur? SOLAS gemilerinde zorunludur. Gezi teknelerinde isteğe bağlıdır. NAVTEX internet gerektirir mi? Hayır. Radyo yayınıyla çalışır. NAVTEX hava tahmini ne sıklıkla güncellenir? Yayın sıklığı istasyona göre değişir. Yayın programı kamuya açıktır. NAVTEX alıcısının anteni nereye takılır? Anten, metal yapılardan ve diğer antenlerden uzak, açık bir noktaya takılır. Motor ve inverter gibi parazit kaynakları alıcının uzağında tutulur. Bir NAVTEX istasyonunun menzili nasıl öğrenilir? İstasyonların kapsama alanları IMO ve ulusal yayınlarda belirtilir. Seyir planında rota üzerindeki istasyonlar alıcıda seçilir. NAVTEX mesajları kaydedilir mi? Ekranlı alıcılar mesajları belleğe kaydeder. Eski mesajlar belirli süre sonra silinir. İlgili Terimler Deniz Telsizi, VHF Telsiz, Deniz Güvenliği, Uydu Haberleşmesi, Deniz Navigasyonu, Denizcilik Enstrümanı.

Sabit VHF

Sabit VHF , tekneye kalıcı olarak monte edilen ve teknenin elektrik sisteminden beslenen deniz VHF telsizidir. Sabit VHF, teknenin ana haberleşme cihazıdır. Sabit VHF Nedir? Sabit VHF telsiz, kaptan köşkü veya harita masası gibi korunaklı bir yere monte edilir. Telsiz, direk tepesindeki veya üst yapıdaki harici antene bağlanır. Yüksek anten ve 25 W çıkış gücü, el telsizine göre daha uzun menzil sağlar. Temel Özellikler Özellik Açıklama Çıkış gücü 25 W, düşük güç 1 W Güç kaynağı 12 V doğru akım DSC Kanal 70 dijital çağrı GPS Dahili veya NMEA ile harici AIS alıcısı Bazı modellerde dahili İkinci istasyon Kokpitte uzaktan mikrofon Siren ve hoparlör Bazı modellerde sis düdüğü işlevi DSC Sınıfları Sınıf Kullanım Class A SOLAS gemileri Class D Gezi tekneleri Class H El telsizleri Gezi teknelerinde kullanılan sabit telsizler genellikle Class D DSC sunar. GPS Bağlantısının Önemi DSC tehlike çağrısı, teknenin konumunu otomatik gönderir. Konum bilgisi için telsiz GPS verisine ihtiyaç duyar. Dahili GPS yoksa telsiz, NMEA 0183 veya NMEA 2000 üzerinden chartplotter'a bağlanır. GPS bağlantısız telsiz, konum göndermeden tehlike çağrısı yapar. İkinci İstasyon İkinci istasyon, telsizi kokpitten veya flybridge'den kullanmayı sağlayan kablolu veya kablosuz el ünitesidir. Dümenci, kaptan köşküne gitmeden telsizi kullanır. Kurulum Adımları Telsizi kuru ve erişilebilir bir yere monte edin. Telsizi sigortalı devreyle 12 V sisteme bağlayın. Antene düşük kayıplı koaksiyel kabloyla bağlayın. GPS verisini bağlayın. MMSI numarasını programlayın. Telsiz çekiyle iletişim kalitesini doğrulayın. Telsiz Çeki Telsiz çeki, iletişimin çalıştığını doğrulamak için yapılan kısa çağrıdır. Bazı kıyı istasyonları ve marinalar bu çağrıları yanıtlar. DSC telsizlerde otomatik test çağrısı da yapılabilir. Sık Sorulan Sorular Sabit VHF ne kadar akım çeker? Dinleme sırasında düşük, 25 W yayın sırasında birkaç amper akım çeker. Sabit telsiz anteni nereye takılır? Mümkün olduğunca yükseğe, genellikle direk tepesine veya radar direğine takılır. Telsiz sesi neden cızırtılı gelir? Anten bağlantısı, kablo hasarı veya elektronik parazit olası nedenlerdir. İlgili Terimler VHF Telsiz, El Telsizi, DSC, VHF Anteni, MMSI Numarası, NMEA 2000.

Tüm terimlere dön