Denizcilik sözlüğü

DC-DC Şarj Cihazı

Tanım

DC-DC şarj cihazı, bir doğru akım kaynağından aldığı enerjiyi başka bir aküye uygun şarj profiliyle aktaran cihazdır. Teknelerde genellikle alternatör ile servis aküsü arasında kullanılır.

DC-DC Şarj Cihazı Nedir?

DC-DC şarj cihazının girişi marş aküsüne veya alternatöre bağlanır. Çıkışı servis aküsüne bağlanır. Cihaz, giriş gerilimini servis aküsünün ihtiyacına göre düzenler. Şarj akımını sınırlar ve kademeli şarj uygular. Böylece iki farklı akü türü aynı alternatörle doğru şekilde şarj edilir.

Kullanım Nedenleri

Neden	Açıklama
Farklı akü kimyaları	Marş aküsü kurşun asit, servis aküsü lityum olabilir
Alternatör koruması	Lityum akünün yüksek şarj kabulü alternatörü aşırı yükleyebilir
Uzun kablo mesafesi	Gerilim düşümünü telafi eder
Farklı gerilimler	12 V sistemden 24 V aküyü şarj edebilir
Kontrollü şarj	Kademeli şarj profili uygular

Lityum Akülerde Önemi

Lityum aküler düşük iç dirence sahiptir. Boş bir lityum akü, alternatörden çok yüksek akım çekebilir. Alternatör bu akımda uzun süre çalışırsa aşırı ısınır. DC-DC şarj cihazı, akımı belirlenen değerle sınırlar. Bu sınır alternatörü korur.

Çalışma Aşamaları

Cihaz, giriş tarafında motorun çalıştığını gerilimden algılar.
Şarj işlemini başlatır.
Servis aküsünü seçilen profile göre şarj eder.
Motor durunca girişten akım çekmeyi keser.

Bazı modeller, motor çalışma sinyalini ayrı bir kablodan alır.

Seçim Ölçütleri

Çıkış akımı: Servis aküsü kapasitesine ve alternatör kapasitesine göre seçilir.
Giriş ve çıkış gerilimi: 12-12, 12-24 veya 24-12 seçenekleri bulunur.
Akü profilleri: Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir.
Güneş girişi: Bazı modeller güneş paneli girişi içerir.
Isıl yönetim: Yüksek akımlı modellerde soğutma önemlidir.

Kurulum

Cihazı servis aküsüne yakın monte edin.
Giriş ve çıkış kablolarına uygun sigorta takın.
Kablo kesitini giriş akımına göre seçin.
Akü profilini ayarlayın.
Sıcaklık sensörünü varsa aküye yerleştirin.

Sık Sorulan Sorular

Birden fazla DC-DC şarj cihazı paralel kullanılabilir mi?

Bazı modeller paralel çalışmayı destekler. Üreticinin önerisi dikkate alınır.

DC-DC şarj cihazı marş aküsünü boşaltır mı?

Motor durduğunda cihaz şarjı keser. Doğru kurulumda marş aküsü korunur.

Akü ayırıcı yerine DC-DC şarj cihazı neden seçilir?

DC-DC şarj cihazı, servis aküsüne uygun şarj profili uygular ve akımı sınırlar.

İlgili Terimler

Akü Ayırıcı, Akü İzolatörü, LiFePO4 Akü, Alternatör, Servis Aküsü, Akü Şarj Cihazı.

İlgili terimler

Akü Ayırıcı

Akü ayırıcı , şarj sırasında aküleri otomatik olarak birbirine bağlayan, şarj kesildiğinde ise ayıran gerilim duyarlı röledir. İngilizcede bu cihaza "Voltage Sensitive Relay" (VSR) denir. Akü Ayırıcı Nedir? Akü ayırıcı, marş ve servis aküleri arasına bağlanır. Cihaz, akü gerilimini sürekli ölçer. Gerilim, şarj olduğunu gösteren bir eşiğin üzerine çıkınca röle kapanır. İki akü birleşir ve birlikte şarj olur. Şarj kesilip gerilim düşünce röle açılır. Aküler yeniden ayrılır. Çalışma Eşikleri Durum Açıklama Bağlanma eşiği Şarj gerilimi algılandığında röle kapanır Ayrılma eşiği Gerilim düştüğünde röle açılır Gecikme süresi Kısa gerilim dalgalanmalarında rölenin gereksiz çalışmasını önler Eşik değerleri üreticiye ve modele göre değişir. Değerler teknik belgede yer alır. Akü Ayırıcı Türleri Tür Özellik Tek yönlü ayırıcı Yalnızca marş aküsü tarafındaki şarjı algılar Çift yönlü ayırıcı Her iki taraftaki şarjı algılar Acil paralel girişli ayırıcı Düğmeyle aküleri elle birleştirir Marş kilitlemeli ayırıcı Marş sırasında aküleri ayırır Çift yönlü ayırıcı, kıyı şarj cihazı servis aküsüne bağlıyken marş aküsünün de şarj olmasını sağlar. Avantajlar Kullanıcı müdahalesi gerektirmez. Röle kapalıyken gerilim düşümü çok düşüktür. Basit kurulum gerektirir. Marş aküsünü servis tüketiminden korur. Sınırlamalar Farklı kimyadaki aküleri birlikte şarj ettiğinde uygun profil sağlayamaz. Lityum servis aküsüyle kullanımda alternatörü aşırı yükleyebilir. Röle kontakları zamanla aşınabilir. Bu nedenle lityum akülü sistemlerde genellikle DC-DC şarj cihazı tercih edilir. Kurulum Ayırıcıyı akülere yakın ve kuru bir yere monte edin. Her iki akü bağlantısına uygun sigorta takın. Negatif bağlantıyı yapın. Kablo kesitini alternatör akımına göre seçin. Durum ışığının çalıştığını kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Akü ayırıcı ile akü izolatörü arasındaki fark nedir? Ayırıcı röleyle çalışır ve gerilim düşümü yok denecek kadar azdır. İzolatör diyotla çalışır ve gerilim düşümü oluşturur. Akü ayırıcı aküleri sürekli bağlı tutar mı? Hayır. Yalnızca şarj gerilimi algılandığında bağlar. Ayırıcı arızalanırsa ne olur? Röle açık kalırsa servis aküsü şarj olmaz. Kapalı kalırsa aküler sürekli birleşik kalır. İlgili Terimler Akü İzolatörü, DC-DC Şarj Cihazı, Akü Seçici Şalter, Marş Aküsü, Servis Aküsü, Alternatör.

Akü İzolatörü

Akü izolatörü , tek bir şarj kaynağının birden fazla aküyü şarj etmesini sağlarken aküler arasında akım geçişini engelleyen cihazdır. İzolatör, akülerin birbirini boşaltmasını önler. Akü İzolatörü Nedir? Teknede alternatör, marş ve servis akülerini birlikte şarj eder. İzolatör, alternatör akımını her aküye ayrı çıkışlardan iletir. Ancak akım bir aküden diğerine geri geçemez. Bu sayede servis aküsü boşaldığında marş aküsü dolu kalır. Çalışma İlkesi İzolatörün içinde her akü için tek yönlü bir eleman bulunur. Bu eleman, akımın yalnızca şarj kaynağından aküye geçmesine izin verir. Ters yöndeki akış engellenir. Klasik izolatörlerde bu eleman bir diyottur. İzolatör Türleri Tür Eleman Gerilim Düşümü Silikon diyotlu izolatör Silikon diyot Yaklaşık 0,6–0,8 V Schottky diyotlu izolatör Schottky diyot Yaklaşık 0,3–0,5 V FET izolatör Alan etkili transistör Çok düşük Gerilim Düşümü Sorunu Diyotlar, üzerinden geçen akımda gerilim düşümü oluşturur. Bu düşüm, akülere ulaşan şarj gerilimini azaltır. Düşük gerilim, akülerin tam şarj olmasını engelleyebilir. Bu sorun için şu yöntemler kullanılır: Alternatör regülatörünün akü gerilimini algılaması Düşük gerilim düşümlü FET izolatör kullanılması Alternatör çıkış geriliminin artırılması İzolatör ve Akü Ayırıcı Farkı Özellik İzolatör Akü Ayırıcı (VSR) Çalışma Sürekli tek yönlü akış Gerilime göre aküleri bağlar ve ayırır Gerilim düşümü Diyot türüne göre var Röle kapalıyken yok denecek kadar azdır Hareketli parça Yoktur Röle vardır Çift yönlü şarj Yoktur Bazı modellerde vardır VSR, İngilizce "Voltage Sensitive Relay" (gerilim duyarlı röle) ifadesinin kısaltmasıdır. Montaj Notları İzolatörü alternatör ile aküler arasına yerleştirin. Isı dağılımı için havadar bir yere monte edin. Kabloları akım değerine göre seçin. Alternatör uyarı devresinin uyumunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular İzolatör lityum akülerle kullanılabilir mi? Lityum akülerin şarj ihtiyacı farklıdır. Bu sistemlerde genellikle DC-DC şarj cihazı tercih edilir. İzolatör neden ısınır? Diyotlar gerilim düşümü nedeniyle ısı üretir. Isı, akımla birlikte artar. İzolatör arızası nasıl anlaşılır? Bir akü şarj olurken diğeri şarj olmuyorsa izolatör çıkışları kontrol edilir. İlgili Terimler Akü Ayırıcı, DC-DC Şarj Cihazı, Alternatör, Akü Seçici Şalter, Marş Aküsü, Servis Aküsü.

Akü Şarj Cihazı

Akü şarj cihazı , alternatif akımı doğru akıma çevirerek aküleri kontrollü biçimde şarj eden cihazdır. Teknelerde şarj cihazı genellikle kıyı elektriği veya jeneratörle çalışır. Akü Şarj Cihazı Nedir? Şarj cihazı, 230 V alternatif akımı akünün gerektirdiği doğru akım gerilimine çevirir. Modern şarj cihazları, akünün durumuna göre akım ve gerilimi ayarlar. Bu kontrollü şarj, akü ömrünü uzatır. Denizcilik şarj cihazları nem ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir. Kademeli Şarj Aşamaları Aşama Açıklama Yükleme (bulk) Cihaz azami akımı verir, gerilim yükselir Emme (absorption) Gerilim sabit tutulur, akım azalır Koruma (float) Akü dolu tutulur, düşük gerilim uygulanır Dengeleme (equalization) Bazı sulu akülerde dönemsel yüksek gerilim uygulanır Dengeleme aşaması AGM, jel ve lityum akülerde genellikle kullanılmaz. Akü Türüne Göre Profiller Her akü türü farklı şarj gerilimi ister. Şarj cihazında akü türü seçilir: Sulu kurşun asit AGM Jel LiFePO4 Yanlış profil, aküde kapasite kaybına veya hasara yol açabilir. Çok Çıkışlı Şarj Cihazları Teknelerde genellikle birden fazla akü bulunur. Çok çıkışlı şarj cihazları, her aküyü ayrı çıkıştan şarj eder. Çıkışlar birbirinden yalıtılmıştır. Bu sayede marş, servis ve baş pervanesi aküleri aynı anda şarj edilir. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Şarj akımı Akü bankası kapasitesine göre seçilir Çıkış sayısı Teknedeki akü grubu sayısına uygun olmalıdır Akü profilleri Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir Sıcaklık sensörü Şarj gerilimini sıcaklığa göre düzeltir Koruma sınıfı Montaj yerine uygun IP sınıfı Giriş gerilimi Yerel kıyı elektriğine uygun olmalıdır Montaj Şarj cihazını kuru ve havalandırmalı bir yere monte edin. Akülere yakın konumlandırın. Her çıkışa uygun sigorta takın. Sıcaklık sensörünü akü gövdesine yerleştirin. AC girişini ISO 13297 şartlarına uygun bağlayın. Sık Sorulan Sorular Şarj cihazı sürekli açık bırakılabilir mi? Koruma aşaması olan modern cihazlar sürekli bağlı bırakılmak üzere tasarlanır. Araç akü şarj cihazı teknede kullanılabilir mi? Kısa süreli kullanılabilir. Kalıcı montaj için denizcilik tipi cihazlar önerilir. Şarj akımı nasıl seçilir? Akımın akü üreticisinin izin verdiği azami şarj akımını aşmaması gerekir. İlgili Terimler İnverter Şarj Cihazı, DC-DC Şarj Cihazı, Kıyı Elektriği, Akü Kapasitesi, AGM Akü, LiFePO4 Akü.

Alternatör

Alternatör , motor çalışırken mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren ve aküleri şarj eden üreteçtir. Alternatör, motorun kasnağına kayışla bağlanır. Alternatör Nedir? Alternatör, içinde dönen bir manyetik alan ile alternatif akım üretir. Diyot köprüsü, bu akımı doğru akıma çevirir. Regülatör, çıkış gerilimini akünün ihtiyacına göre sınırlar. Üretilen akım aküleri şarj eder ve teknenin elektrik tüketicilerini besler. Alternatörün Bölümleri Bölüm Görevi Rotor Dönen manyetik alanı oluşturur Stator Elektrik akımının üretildiği sargılar Diyot köprüsü Alternatif akımı doğru akıma çevirir Regülatör Çıkış gerilimini kontrol eder Kasnak Kayışla motordan hareket alır Fan Alternatörü soğutur Regülatör Türleri Tür Özellik Dahili regülatör Alternatörün içindedir, sabit gerilim sağlar Harici akıllı regülatör Şarjı kademeli yapar, akü türüne göre ayarlanır Akıllı regülatörler; yükleme, emme ve koruma (float) kademelerini uygular. Bu yöntem, akülerin daha hızlı ve dengeli şarj olmasını sağlar. Çıkış Akımı Alternatörün kapasitesi amper (A) cinsinden ifade edilir. Örnek: "12 V 90 A alternatör". Çıkış akımı motor devrine bağlıdır. Rölantide alternatör tam kapasitesine ulaşmaz. Çoklu Akü Şarjı Teknede marş ve servis aküleri birlikte bulunur. Alternatör, iki akü grubunu birlikte şarj eder. Ayırma için şu cihazlar kullanılır: Akü izolatörü Voltaj algılamalı röle (akü ayırıcı) DC-DC şarj cihazı Lityum servis aküsü kullanılan teknelerde DC-DC şarj cihazı, alternatörü aşırı yükten korur. Ateşleme Koruması Benzinli motor bölmelerinde kullanılan alternatörler kıvılcım çıkarmayacak şekilde üretilir. ISO 8846 standardı bu şartları belirler. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Şarj uyarı lambası yanıyor Alternatör veya regülatör arızası Akü gerilimi düşük Yetersiz şarj, kayış kayması Akü gerilimi çok yüksek Regülatör arızası Gıcırtı sesi Gevşek veya aşınmış kayış Uğultu sesi Rulman aşınması Sık Sorulan Sorular Motor çalışırken akü gerilimi kaç volt olmalıdır? 12 V sistemlerde şarj sırasında gerilim genellikle 13,5 V ile 14,5 V arasındadır. Kesin değer akü türüne bağlıdır. Alternatör kayışı ne zaman değiştirilir? Çatlak, parlama veya gevşeme görüldüğünde değiştirilir. Alternatör aküler bağlı değilken çalıştırılabilir mi? Bağlantı kesildiğinde alternatör diyotları zarar görebilir. Motor çalışırken akü şalteri kapatılmaz. İlgili Terimler Marş Aküsü, Servis Aküsü, Akü İzolatörü, DC-DC Şarj Cihazı, Voltmetre, Doğru Akım.

Tüm terimlere dön