Denizcilik sözlüğü

Enjektör

Tanım

Enjektör, yakıtı belirli basınç, zaman ve miktarda silindirin veya emme kanalının içine püskürten parçadır. Enjektör, yakıtı ince damlacıklara ayırarak yanmayı kolaylaştırır.

Enjektör Nedir?

Dizel motorlarda enjektör, yakıtı doğrudan yanma odasına püskürtür. Benzinli enjeksiyonlu motorlarda enjektör, yakıtı genellikle emme kanalına veya doğrudan silindire püskürtür. Püskürtmenin biçimi ve zamanı, motorun gücünü, yakıt tüketimini ve emisyonunu belirler.

Enjektörün Bölümleri

Bölüm	Görevi
Meme (nozul)	Yakıtı küçük deliklerden püskürtür
İğne	Memeyi açar ve kapatır
Yay veya selenoid	İğnenin hareketini kontrol eder
Yakıt girişi	Yüksek basınçlı yakıtı alır
Dönüş hattı bağlantısı	Fazla yakıtı geri gönderir

Enjektör Türleri

Tür	Kontrol	Kullanım
Mekanik enjektör	Yakıt basıncı yayı iterek iğneyi açar	Eski ve mekanik dizel motorlar
Common rail enjektörü	Elektronik ünite selenoid veya piezo elemanı sürer	Modern dizel motorlar
Pompa-enjektör ünitesi	Pompa ve enjektör tek gövdede	Bazı dizel motorlar
Benzinli enjektör	Elektronik ünite selenoidi sürer	Enjeksiyonlu benzinli motorlar

Püskürtme Kalitesi

İyi bir enjektör yakıtı ince ve düzenli bir sis biçiminde püskürtür. Aşınmış veya kirlenmiş meme yakıtı damla hâlinde bırakır. Damla hâlindeki yakıt tam yanmaz. Eksik yanma kurum, duman ve güç kaybı oluşturur.

Arıza Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Siyah duman	Kötü püskürtme, fazla yakıt
Vuruntu sesi	Hatalı zamanlama veya damlatma
Düzensiz rölanti	Silindirler arasında yakıt dengesizliği
Zor çalışma	Meme tıkanması
Yakıt tüketiminde artış	Eksik yanma

Test Yöntemleri

Basınç testi: Mekanik enjektör test cihazına bağlanır. Açılma basıncı ölçülür.
Püskürtme gözlemi: Test cihazında püskürtme biçimi incelenir.
Elektronik test: Common rail enjektörlerinde dönüş miktarı ve elektriksel değerler ölçülür.

Enjektör testleri genellikle yetkili servislerde yapılır.

Enjektörü Koruma

Temiz yakıt kullanın.
Su ayırıcı filtreyi düzenli boşaltın.
Yakıt filtrelerini zamanında değiştirin.
Uzun bekleme öncesi yakıt sistemini üreticinin önerisine göre hazırlayın.

Sık Sorulan Sorular

Enjektör temizlenebilir mi?

Mekanik enjektörlerin memeleri servislerde temizlenip ayarlanabilir. Common rail enjektörleri genellikle özel cihazlarla test edilir ve gerekirse değiştirilir.

Enjektör contası neden önemlidir?

Conta, yanma gazlarının enjektör yuvasından sızmasını önler. Kaçak, yuvada kurum birikmesine yol açar.

Yakıta katkı maddesi enjektörü korur mu?

Bazı katkılar yağlayıcılık ve temizlik sağlar. Kullanım, motor üreticisinin önerisine göre yapılır.

İlgili Terimler

Yakıt Pompası, Yakıt Filtresi, Dizel Tekne Motoru, Silindir Kapağı, Su Ayırıcı Filtre, Silindir.

İlgili terimler

Dizel Tekne Motoru

Dizel tekne motoru , yakıtı sıkıştırılmış sıcak havanın içine püskürterek ateşleyen içten yanmalı tekne motorudur. Dizel motorlarda buji bulunmaz. Dizel Tekne Motoru Nedir? Dizel motorda piston havayı yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan hava ısınır. Enjektör, yakıtı bu sıcak havanın içine püskürtür. Yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yönteme sıkıştırma ateşlemesi denir. Motor, adını Alman mühendis Rudolf Diesel'den alır. Kullanım Alanları Motoryatlar ve trawlerlar Yelkenlilerde yardımcı motorlar Balıkçı ve iş tekneleri Jeneratörler Ticari gemiler Yakıt Sistemi Bileşen Görevi Yakıt tankı Yakıtı depolar Su ayırıcı filtre Yakıttaki suyu ve kiri ayırır Besleme pompası Yakıtı tanktan çeker İnce yakıt filtresi Küçük partikülleri tutar Yüksek basınç pompası Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır Enjektörler Yakıtı silindire püskürtür Enjeksiyon Türleri Mekanik enjeksiyon: Pompa, yakıtı mekanik olarak zamanlar. Elektronik kontrol gerektirmez. Common rail: Yakıt ortak bir hatta yüksek basınçta tutulur. Elektronik ünite enjektörleri kontrol eder. Turbo Şarj Turbo şarj, egzoz gazının enerjisiyle bir türbini döndürür. Türbin, motora daha fazla hava basar. Daha fazla hava, aynı silindir hacminden daha yüksek güç sağlar. Deniz tipi turbo motorlarda emme havası, ara soğutucuyla soğutulur. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Düşük yakıt tüketimi Yüksek ağırlık Yüksek tork Yüksek satın alma maliyeti Düşük yakıt uçuculuğu Yakıt temizliğine duyarlılık Uzun çalışma ömrü Düşük yükte uzun çalışmada karbon birikimi Yakıt Sisteminde Hava Yakıt filtresi değiştirildiğinde veya yakıt bittiğinde sisteme hava girer. Hava, enjeksiyonu engeller ve motor çalışmaz. Havanın sistemden atılmasına "hava alma" denir. İşlem, üreticinin belirttiği tahliye vidaları ve el pompasıyla yapılır. Mikrobiyal Kirlenme Dizel tankında suyun bulunduğu yüzeyde mikroorganizmalar çoğalabilir. Bu kirlenme, filtreleri tıkayan koyu bir tortu oluşturur. Tankların dolu tutulması ve su ayırıcının boşaltılması riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Dizel motor düşük devirde uzun süre çalıştırılmalı mı? Uzun süreli düşük yük, karbon birikimine yol açabilir. Üreticiler motoru belirli aralıklarla yüksek yükte çalıştırmayı önerebilir. Dizel motorda kızdırma bujisi ne işe yarar? Soğuk havada yanma odasını ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştırır. Dizel motor neden siyah duman atar? Siyah duman, yanmamış yakıtı gösterir. Aşırı yük, kirli hava filtresi veya enjektör arızası olası nedenlerdir. İlgili Terimler Benzinli Tekne Motoru, Enjektör, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, İçten Takma Motor, Motor Bakımı.

Silindir

Silindir , içten yanmalı motorda pistonun ileri geri hareket ettiği silindirik yanma boşluğudur. Silindir, motor bloğu içinde yer alır. Silindir Nedir? Silindir, motorun güç üretilen bölümüdür. Yakıt ve hava silindir içinde yanar. Yanma gazlarının basıncı pistonu iter. Piston hareketi, biyel kolu aracılığıyla krank milini döndürür. Motorlarda bir veya birden fazla silindir bulunur. Silindirin Temel Ölçüleri Ölçü Tanım Çap Silindirin iç çapı Strok Pistonun alt ve üst ölü nokta arasındaki hareket mesafesi Silindir hacmi Pistonun süpürdüğü hacim Sıkıştırma oranı Toplam hacmin, piston üstteyken kalan hacme oranı Silindir Hacmi Hesabı Formül: Silindir hacmi = (π ÷ 4) × Çap² × Strok Örnek: Çapı 9 cm, stroku 10 cm olan bir silindir: (3,1416 ÷ 4) × 81 × 10 ≈ 636 cm³ 4 silindirli motorun toplam hacmi ≈ 2.545 cm³ (yaklaşık 2,5 litre) Silindir Düzenleri Düzen Yapı Örnek Kullanım Tek silindir Tek silindir Küçük dıştan takma motor Sıralı Silindirler tek sırada Dizel yat motorları V düzeni İki sıra, V biçiminde Büyük benzinli ve dizel motorlar V düzenli motorlar, aynı silindir sayısında daha kısa yapılıdır. Sıkıştırma Oranı Benzinli motorlarda sıkıştırma oranı dizel motorlardan düşüktür. Dizel motorlar, yakıtı ateşlemek için yüksek sıkıştırma gerektirir. Yüksek sıkıştırma, havanın sıcaklığını yakıtın tutuşma sıcaklığının üzerine çıkarır. Silindir Aşınması Piston segmanları ve silindir yüzeyi zamanla aşınır. Aşınmanın belirtileri şunlardır: Kompresyon düşüklüğü Yağ tüketiminde artış Mavi egzoz dumanı Güç kaybı Kompresyon testi, her silindirdeki basıncı ölçerek aşınmayı gösterir. Silindir Sayısının Etkisi Silindir sayısı arttıkça motor daha dengeli çalışır. Ateşleme aralıkları kısalır ve titreşim azalır. Ancak parça sayısı ve bakım maliyeti artar. Sık Sorulan Sorular Silindir hacmi motor gücünü belirler mi? Hacim, gücü etkileyen etkenlerden biridir. Turbo, devir ve yakıt sistemi de gücü belirler. Kompresyon testi nasıl yapılır? Buji veya enjektör sökülür. Yerine basınç göstergesi takılır. Motor marşla döndürülerek basınç okunur. Silindir ölçüleri nerede yazar? Çap, strok ve hacim değerleri motorun teknik belgesinde yer alır. İlgili Terimler Piston, Motor Bloğu, Krank Mili, Silindir Kapağı, Motor Gücü, Dizel Tekne Motoru.

Silindir Kapağı

Silindir kapağı , motor bloğunun üstünü kapatan ve yanma odasını oluşturan motor parçasıdır. Silindir kapağı; supapları, emme ve egzoz kanallarını, buji veya enjektörleri taşır. Silindir Kapağı Nedir? Silindir kapağı, cıvatalarla motor bloğuna sabitlenir. Kapak ile blok arasında silindir kapağı contası bulunur. Kapak, silindirlerin üst yüzeyini kapatarak yanma odasını tamamlar. Kapağın içinde soğutma suyu kanalları da yer alır. Silindir Kapağının Bölümleri Bölüm Görevi Yanma odası Yakıtın yandığı boşluğun üst kısmı Emme supabı Hava veya karışımın silindire girişini kontrol eder Egzoz supabı Yanmış gazların çıkışını kontrol eder Supap yayları Supapları kapalı konuma getirir Emme ve egzoz kanalları Gazların akış yolları Buji veya enjektör yuvası Ateşleme veya yakıt püskürtme noktası Su kanalları Kapağı soğutur Malzemeler Malzeme Özellik Dökme demir Dayanıklıdır, dizel motorlarda yaygındır Alüminyum alaşım Hafiftir, ısıyı hızlı iletir Silindir Kapağı Contası Silindir kapağı contası, kapak ile blok arasındaki sızdırmazlığı sağlar. Conta üç ayrı akışkanı birbirinden ayırır: Yanma gazları Soğutma suyu Motor yağı Conta hasar gördüğünde bu akışkanlar birbirine karışabilir. Conta Arızası Belirtileri Belirti Olası Anlamı Egzozdan beyaz duman Soğutma suyu yanma odasına geçiyor Yağda süt kıvamı Su yağa karışıyor Soğutma suyunda kabarcık Yanma gazları soğutma sistemine kaçıyor Soğutma suyu eksilmesi İç veya dış kaçak Aşırı ısınma Soğutma sisteminde basınç kaybı Aşırı Isınmanın Etkisi Aşırı ısınma, alüminyum kapakta çarpılmaya yol açabilir. Çarpılmış kapak contayı düzgün sıkıştıramaz. Onarımda kapak yüzeyi düzlenir ve conta yenilenir. Kapak Cıvatalarının Sıkılması Kapak cıvataları üreticinin belirttiği sırayla ve torkla sıkılır. Yanlış sıkma, contada sızıntıya ve kapakta çarpılmaya neden olur. Sıkma sırası genellikle ortadan dışa doğrudur. Sık Sorulan Sorular Silindir kapağı contası neden yanar? En yaygın neden aşırı ısınmadır. Yanlış cıvata torku ve motor vuruntusu da contaya zarar verebilir. Beyaz duman her zaman conta arızasını mı gösterir? Soğuk havada çalıştırma sonrası kısa süreli beyaz buhar normal olabilir. Sürekli beyaz duman ise kontrol gerektirir. Silindir kapağı sökülünce conta yeniden kullanılır mı? Hayır. Silindir kapağı contası tek kullanımlıktır. Kapak her söküldüğünde yeni conta takılır. İlgili Terimler Motor Bloğu, Silindir, Eksantrik Mili, Enjektör, Motor Hararet Yapması, Motor Soğutma Sistemi.

Su Ayırıcı Filtre

Su ayırıcı filtre , yakıttaki suyu ve iri tortuyu motora ulaşmadan ayıran birincil yakıt filtresidir. Filtre, tank ile motor arasındaki yakıt hattına monte edilir. Su Ayırıcı Filtre Nedir? Teknelerde yakıt tankına su girebilir. Su; yoğuşma, kirli yakıt ikmali veya güverte dolum ağzından sızıntı yoluyla gelir. Su, yakıttan ağır olduğu için tank dibinde toplanır. Dalga hareketi bu suyu yakıt hattına taşıyabilir. Su ayırıcı filtre, suyu ayırarak motoru korur. Çalışma İlkesi Aşama Açıklama Yön değişimi Yakıt, filtreye girerken dönme hareketi yapar Çökelme Ağır su damlaları ve tortu aşağı iner Birleşme Küçük su damlacıkları birleşip büyür Süzme Yakıt, filtre elemanından geçerek motora gider Toplama Su ve tortu, alt haznede birikir Filtrenin Bölümleri Filtre elemanı: Yakıtı süzer. Şeffaf hazne: Biriken suyun görülmesini sağlar. Tahliye vanası: Hazne altındaki suyu boşaltır. El pompası: Bazı modellerde hava alma için bulunur. Vakum göstergesi: Filtre direncini gösterir. Su Tahliyesi Motoru durdurun. Haznenin altına toplama kabı koyun. Tahliye vanasını açın. Temiz yakıt gelene kadar su ve tortuyu boşaltın. Vanayı kapatın. Atığı uygun atık noktasına teslim edin. Hazne düzenli olarak kontrol edilir. Su miktarındaki artış, tankta su biriktiğini gösterir. İkiz Filtre Sistemleri Bazı teknelerde iki su ayırıcı filtre paralel bağlanır. Bir vana, yakıt akışını filtrelerden birine yönlendirir. Bir filtre tıkandığında motor durdurulmadan diğer filtreye geçilir. Bu düzen, kirli yakıt riski olan uzun seyirlerde kullanılır. Markalar Parker firmasının Racor ürün grubu, tekne su ayırıcı filtrelerinin bilinen örneklerindendir. Farklı üreticiler benzer ürünler sunar. Metal ve Şeffaf Hazne Bazı ülkelerde motor bölmesindeki yakıt filtrelerinin yangına dayanıklı olması istenir. Plastik şeffaf hazneler için ısı kalkanı veya metal hazne seçenekleri bulunur. Uygunluk, kullanılan bölgenin düzenlemelerine göre kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Su ayırıcı filtre dizel ve benzinli motorlarda kullanılır mı? Evet. Her iki yakıt türünde de suyun motora ulaşması arızaya yol açar. Haznede koyu tortu ne anlama gelir? Koyu tortu, mikrobiyal kirlenmeyi veya tank dibi kirini gösterebilir. Tank temizliği gerekebilir. Filtre elemanı ne zaman değiştirilir? Vakum göstergesi yükseldiğinde veya üreticinin belirttiği saatte değiştirilir. İlgili Terimler Yakıt Filtresi, Yakıt Tankı, Yakıt Pompası, Dizel Tekne Motoru, Güverte Dolum Ağzı, Enjektör.

Tüm terimlere dön