Denizcilik sözlüğü

NAVTEX

Tanım

NAVTEX, kıyı istasyonlarının seyir uyarıları, hava tahminleri ve acil deniz güvenlik bilgilerini metin olarak yayınladığı uluslararası sistemdir. NAVTEX, İngilizce "Navigational Telex" ifadesinin kısaltmasıdır.

NAVTEX Nedir?

NAVTEX, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) bir parçasıdır. Kıyı istasyonları, belirlenen zaman dilimlerinde yayın yapar. NAVTEX alıcısı yayınları otomatik alır, yazdırır veya ekranda gösterir. Sistem, kıyıdan yaklaşık birkaç yüz deniz mili mesafede kapsama sağlar.

Frekanslar

Frekans	Kullanım
518 kHz	Uluslararası yayınlar, İngilizce
490 kHz	Ulusal yayınlar, yerel dil
4209,5 kHz	Tropikal bölgelerde ek yayın

Mesaj Türleri

Her mesaj, türünü belirten bir harf koduyla gönderilir.

Kod	Mesaj Türü
A	Seyir uyarıları
B	Meteorolojik uyarılar
C	Buz raporları
D	Arama-kurtarma bilgileri, korsanlık uyarıları
E	Meteorolojik tahminler
L	Ek seyir uyarıları

A, B, D ve L türleri alıcıda kapatılamaz.

Mesaj Biçimi

Her mesaj bir başlıkla başlar. Örnek: "ZCZC IA23". Bu başlıkta:

I: Yayın yapan istasyonun harfi
A: Mesaj türü
23: Mesaj sıra numarası

Alıcı, aynı numaralı mesajı tekrar yazdırmaz.

Türkiye'deki NAVTEX İstasyonları

Türkiye kıyılarında İstanbul, Samsun, İzmir ve Antalya istasyonları NAVTEX yayını yapar. İstasyonlar, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından işletilir. Yayın saatleri ve istasyon harfleri, ITU ve IMO yayınlarında yer alır.

NAVTEX Alıcısı

Tür	Özellik
Yazıcılı alıcı	Mesajları kâğıda yazdırır
Ekranlı alıcı	Mesajları ekranda gösterir
Ağa bağlı alıcı	Mesajları chartplotter'a gönderir

Alıcıda dinlenecek istasyonlar ve mesaj türleri seçilir.

Sık Sorulan Sorular

NAVTEX gezi teknesinde zorunlu mudur?

SOLAS gemilerinde zorunludur. Gezi teknelerinde isteğe bağlıdır.

NAVTEX internet gerektirir mi?

Hayır. Radyo yayınıyla çalışır.

NAVTEX hava tahmini ne sıklıkla güncellenir?

Yayın sıklığı istasyona göre değişir. Yayın programı kamuya açıktır.

NAVTEX alıcısının anteni nereye takılır?

Anten, metal yapılardan ve diğer antenlerden uzak, açık bir noktaya takılır. Motor ve inverter gibi parazit kaynakları alıcının uzağında tutulur.

Bir NAVTEX istasyonunun menzili nasıl öğrenilir?

İstasyonların kapsama alanları IMO ve ulusal yayınlarda belirtilir. Seyir planında rota üzerindeki istasyonlar alıcıda seçilir.

NAVTEX mesajları kaydedilir mi?

Ekranlı alıcılar mesajları belleğe kaydeder. Eski mesajlar belirli süre sonra silinir.

İlgili Terimler

Deniz Telsizi, VHF Telsiz, Deniz Güvenliği, Uydu Haberleşmesi, Deniz Navigasyonu, Denizcilik Enstrümanı.

İlgili terimler

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

Deniz Navigasyonu

Deniz navigasyonu , bir deniz aracının konumunu belirleme, rotasını planlama ve bu rotayı güvenle izleme bilim ve uygulamasıdır. Türkçede deniz navigasyonuna "seyir" de denir. Deniz Navigasyonu Nedir? Navigasyon, üç temel soruya yanıt verir: Neredeyim? Nereye gidiyorum? Oraya nasıl güvenle ulaşırım? Navigatör bu sorular için haritalar, cihazlar ve hesaplamalar kullanır. Navigasyon, deniz güvenliğinin temel unsurudur. Navigasyon Yöntemleri Yöntem Açıklama Kıyı seyri Kıyıdaki işaretler ve fenerlerle konum belirleme Parakete hesabı Rota, hız ve süreden konum tahmini Astronomik seyir Güneş ve yıldızların yüksekliğinden konum belirleme Elektronik seyir GPS, radar ve elektronik haritalarla konum belirleme Parakete Hesabı Parakete hesabında son bilinen konumdan başlanır. Teknenin rotası, hızı ve geçen süre kullanılır. Örnek: Tekne 090° rotada 6 knotla 2 saat seyrederse son konumdan 12 deniz mili doğuya gider. Akıntı ve rüzgâr etkisi ayrıca hesaba katılır. İngilizcede bu yönteme "dead reckoning" denir. Temel Navigasyon Araçları Araç Görevi Deniz haritası Derinlik, tehlike ve işaretleri gösterir Pusula Yönü gösterir GPS Uydu ile konum verir Chartplotter Konumu elektronik harita üzerinde gösterir Radar Kıyıyı ve diğer tekneleri algılar Derinlik ölçer Su derinliğini ölçer Hız göstergesi Teknenin sudaki hızını ölçer Seyir defteri Rota, konum ve olayları kaydeder Navigasyon Birimleri Birim Tanım Deniz mili 1.852 metre Knot Saatte bir deniz mili Derece Yön ve enlem-boylam birimi Bir deniz mili, yaklaşık bir enlem dakikasına karşılık gelir. Rota Planlama Başlangıç ve varış noktalarını belirleyin. Haritada tehlikeleri ve derinlikleri inceleyin. Ara noktaları (waypoint) belirleyin. Hava tahminini ve akıntıları değerlendirin. Alternatif limanları belirleyin. Rotayı elektronik ve kâğıt haritada kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Elektronik navigasyon varken kâğıt harita gerekir mi? Elektronik sistemler arızalanabilir veya enerji kesilebilir. Kâğıt harita ve pusula yedek olarak bulundurulur. Seyir ile navigasyon aynı şey midir? Türkçede "seyir" kelimesi navigasyon anlamında da kullanılır. Navigasyon eğitimi nereden alınır? Amatör denizci eğitimleri ve yelken okulları temel navigasyon dersleri verir. İlgili Terimler Tekne Navigasyonu, GPS, Deniz Haritası, Chartplotter, Pusula, Radar.

Deniz Telsizi

Deniz telsizi , gemiler, tekneler ve kıyı istasyonları arasında haberleşme için denizcilik frekans bantlarını kullanan telsiz cihazıdır. Deniz telsizleri, rutin iletişim ve acil durum çağrıları için kullanılır. Deniz Telsizi Nedir? Deniz telsizleri, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından denizcilik hizmetlerine ayrılmış frekanslarda çalışır. Kullanılan bant, haberleşme menzilini belirler. Küçük tekneler genellikle VHF telsiz kullanır. Uzun mesafe seyirlerde MF/HF telsiz veya uydu haberleşmesi de kullanılır. Deniz Telsizi Türleri Tür Frekans Bandı Yaklaşık Menzil VHF telsiz 156–162 MHz Görüş hattı, kıyıya yakın MF telsiz 1,6–4 MHz Orta mesafe HF telsiz 4–27,5 MHz Uzun mesafe Uydu haberleşme Uydu frekansları Küresel GMDSS Deniz Alanları Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), deniz alanlarını kapsama durumuna göre ayırır. Alan Kapsam A1 En az bir VHF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan A2 MF DSC kıyı istasyonunun kapsadığı alan (A1 hariç) A3 IMO tarafından tanınan mobil uydu hizmetinin kapsamı (A1 ve A2 hariç) A4 Diğer alanlar, kutup bölgeleri SOLAS gemilerinde bulunması gereken telsiz donanımı, geminin seyrettiği deniz alanına göre belirlenir. Telsiz Ruhsatı ve Belgeler Gemi telsiz istasyonu ruhsatı: Teknedeki telsiz donanımının kaydıdır. Kısa Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (SRC): VHF kullanımını kapsar. Uzun Mesafe Telsiz Operatörü Belgesi (LRC): MF/HF ve uydu sistemlerini kapsar. Türkiye'de telsiz ruhsatı ve operatör belgesi işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür. Telsiz Kullanım Kuralları Konuşmaya başlamadan önce kanalı dinleyin. Çağrıyı kısa ve açık yapın. Kanal 16'yı yalnızca çağrı ve tehlike için kullanın. Çağrı sonrası çalışma kanalına geçin. Gereksiz konuşmalardan kaçının. Öncelik Sözcükleri Sözcük Anlamı MAYDAY Hayati tehlike PAN-PAN Acil durum, hayati tehlike yok SECURITE Seyir veya hava emniyeti bilgisi Sık Sorulan Sorular Gezi teknesi için hangi telsiz gerekir? Kıyıya yakın seyirlerde VHF telsiz yaygındır. Ulusal mevzuat, bulundurulması gereken donanımı belirler. HF telsiz ile uydu haberleşmesi arasındaki fark nedir? HF telsiz iyonosfer yansımasıyla uzak mesafeye ulaşır. Uydu haberleşmesi uydular üzerinden çalışır. Telsiz konuşmaları gizli midir? Hayır. VHF yayınları aynı kanalı dinleyen herkesçe duyulur. İlgili Terimler VHF Telsiz, El Telsizi, Sabit VHF, DSC, Uydu Haberleşmesi, NAVTEX.

Denizcilik Enstrümanı

Denizcilik enstrümanı , teknede hız, derinlik, rüzgâr ve yön gibi seyir verilerini sürekli olarak gösteren gösterge cihazıdır. Enstrümanlar, dümencinin anlık karar vermesine yardım eder. Denizcilik Enstrümanı Nedir? Enstrümanlar, sensörlerden gelen verileri sayısal veya grafik olarak gösterir. Genellikle kokpitte, dümen başında veya direk önünde bulunur. Çok fonksiyonlu ekranlardan farklı olarak enstrümanlar küçük ve tek amaçlıdır. Güneş altında okunabilir ve uzaktan görülebilir şekilde tasarlanır. Enstrüman Türleri Enstrüman Gösterdiği Veri Hız göstergesi Suya göre hız, kat edilen mesafe Derinlik göstergesi Su derinliği Rüzgâr göstergesi Rüzgâr hızı ve açısı Pusula göstergesi Baş açısı Çok veri göstergesi Seçilebilir birden fazla veri Motor göstergeleri Devir, sıcaklık, yağ basıncı Tank göstergeleri Yakıt ve su seviyesi Analog ve Dijital Göstergeler Özellik Analog Gösterge Dijital Gösterge Gösterim İbre Sayı ve grafik Değişim takibi İbre hareketiyle kolay Grafikle mümkün Kesin değer Okuması zor Kesin değer gösterir Veri seçimi Tek veri Birden fazla veri Rüzgâr açısı gibi değişen verilerde analog ibre, değişimi hızla gösterir. Yerleşim Dümen başı: Dümencinin sürekli izleyeceği veriler. Direk önü: Yelkenlilerde tüm mürettebatın görebileceği büyük ekranlar. Kaptan köşkü: Kapalı istasyonda kullanılan göstergeler. Harita masası: Navigatöre yönelik göstergeler. Bağlantı Modern enstrümanlar NMEA 2000 ağına bağlanır. Her gösterge ağdaki herhangi bir veriyi gösterebilir. Böylece bir hız sensörünün verisi birden fazla göstergede görüntülenir. Kalibrasyon Enstrümanların doğru veri göstermesi için sensörlerin kalibre edilmesi gerekir: Hız sensörünü bilinen mesafede kalibre edin. Derinlik ofsetini ayarlayın. Rüzgâr yön hizasını yapın. Pusula sapmasını düzeltin. Kalibre edilmemiş sensörler, gerçek rüzgâr gibi hesaplanan verileri de bozar. Yarış Teknelerinde Enstrümanlar Yarış teknelerinde enstrümanlar performans verileri de gösterir. Örnek: hedef hız, rüzgâra karşı etkili hız (VMG) ve kontra açısı. VMG, İngilizce "Velocity Made Good" ifadesinin kısaltmasıdır. Sık Sorulan Sorular Enstrüman ile MFD arasında hangisi tercih edilmeli? Enstrüman sürekli görünür veri sağlar. MFD daha fazla bilgi sunar. İki sistem birlikte kullanılır. Enstrümanlar gece nasıl okunur? Arka aydınlatma ve kırmızı gece modu kullanılır. Kablosuz enstrümanlar güvenilir midir? Pil ve sinyal durumuna bağlıdır. Kritik veriler için kablolu sistemler yaygındır. İlgili Terimler Hız Göstergesi, Rüzgâr Göstergesi, Derinlik Ölçer, Elektronik Pusula, NMEA 2000, Çok Fonksiyonlu Ekran.

Tüm terimlere dön