Denizcilik sözlüğü

Karina

Tanım

Karina, teknenin su hattının altında kalan gövde bölümüdür. Karina, sürekli suyla temas hâlindedir.

Karina Nedir?

Karina, teknenin yüzerliğini sağlayan bölümdür. Suyun kaldırma kuvveti karinaya etki eder. Karinanın şekli ve yüzey durumu, teknenin hızını ve yakıt tüketimini etkiler.

Türkçede "karina" kelimesi, teknenin karaya çekilip su altı bölümünün bakımının yapılması anlamında da kullanılır. Örnek: "Tekne karinaya alındı."

Karinada Bulunan Elemanlar

Eleman	Görevi
Omurga	Yapısal dayanım ve yön kararlılığı sağlar
Pervane	Tekneyi iter
Şaft	Motor gücünü pervaneye iletir
Dümen palası	Teknenin yönünü değiştirir
Transdüser	Derinlik ve sonar verisi toplar
Gövde geçişleri	Suyun giriş ve çıkışını sağlar
Kurban anot	Metal parçaları korozyondan korur

Karinada Oluşan Sorunlar

Deniz canlısı tutunması: Midye, yosun ve kabuklu canlılar yüzeye yapışır. Bu canlılar sürtünmeyi artırır.
Ozmoz: Fiber gövdede su laminata sızar ve kabarcık oluşturur.
Galvanik korozyon: Farklı metaller arasında elektrik akımı oluşur. Metal parçalar aşınır.
Darbe hasarı: Karaya oturma veya yüzen cisimler gövdeye zarar verir.

Karina Bakımı

Karina bakımı için tekne sudan çıkarılır. Bakımın temel adımları şunlardır:

Tekneyi travel lift veya vinçle karaya alın.
Karinayı basınçlı suyla yıkayın.
Eski boyanın durumunu kontrol edin.
Yüzeyi zımparalayın.
Gerekirse astar uygulayın.
Antifouling boyayı sürün.
Kurban anotları yenileyin.
Pervane, şaft ve gövde geçişlerini kontrol edin.

Antifouling Boya

Antifouling, deniz canlılarının karinaya tutunmasını engelleyen boyadır. Boyalar biyosit içerir. Biyositlerin kullanımı ülkelere göre düzenlenir. Avrupa Birliği'nde bu ürünler Biyosidal Ürünler Tüzüğü (BPR, 528/2012) kapsamındadır.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 2001 yılında AFS Sözleşmesi'ni kabul etti. Bu sözleşme, tributiltin (TBT) içeren boyaları yasakladı.

Bakım Sıklığı

Bakım sıklığını kullanılan boya, suyun sıcaklığı ve teknenin kullanım yoğunluğu belirler. Boya üreticisi, ürünün etkili kalma süresini teknik belgede belirtir.

Sık Sorulan Sorular

Karina ile su hattı arasındaki fark nedir?

Su hattı, suyun gövdeye değdiği çizgidir. Karina, bu çizginin altında kalan gövde bölümüdür.

Tekne hangi durumlarda karinaya alınır?

Tekne şu durumlarda karinaya alınır:

Antifouling boyanın etkisi azaldığında
Kurban anotlar aşındığında
Gövdede darbe hasarından şüphelenildiğinde
Pervane veya şaft bakımı gerektiğinde

İlgili Terimler

Su Hattı, Tekne Gövdesi, Antifouling, Ozmoz, Kurban Anot, Galvanik Korozyon.

İlgili terimler

Antifouling

Antifouling , deniz yapılarının ve tekne gövdelerinin su altındaki yüzeylerinde deniz canlılarının birikmesini önleme veya azaltma yöntemlerinin genel adıdır. Terim, İngilizce "fouling" (kirlenme, biyolojik birikim) kelimesinden gelir. Antifouling Nedir? Su altındaki her yüzey, kısa sürede ince bir balçık tabakasıyla kaplanır. Bu tabakayı yosunlar, ardından midye ve kabuklu canlılar izler. Bu birikime "biyolojik kirlenme" denir. Antifouling yöntemleri, bu süreci durdurmak veya yavaşlatmak için kullanılır. Biyolojik Kirlenmenin Etkileri Etki Açıklama Sürtünme artışı Gövde direnci yükselir Hız kaybı Aynı güçte daha düşük hız Yakıt tüketimi artışı Aynı hız için daha fazla güç gerekir Su girişlerinin tıkanması Motor soğutması etkilenir Pervane verim kaybı Pervane yüzeyinde birikim İstilacı türlerin taşınması Canlılar yeni bölgelere taşınır Antifouling Yöntemleri Yöntem Çalışma İlkesi Biyositli boya Biyosit salarak yerleşmeyi önler Kayganlık kaplaması (foul release) Silikon yüzey tutunmayı zayıflatır Sert kaplama ve mekanik temizlik Dayanıklı yüzey düzenli fırçalanır Ultrasonik sistem Gövdeye titreşim verir Bakır kaplı folyo Bakır yüzey yerleşmeyi zorlaştırır Kuru depolama Tekne suyun dışında tutulur Pervane ve Şaft Koruması Pervane ve şaft, gövdeden farklı malzemeden yapılır. Bu parçalar için özel antifouling ürünleri kullanılır. Bazı ürünler silikon esaslıdır. Bakır içeren boyalar, metal parçalarla temas ettiğinde galvanik risk oluşturabilir. IMO AFS Sözleşmesi IMO'nun Zararlı Antifouling Sistemlerinin Kontrolü Uluslararası Sözleşmesi, 2001 yılında kabul edildi ve 2008'de yürürlüğe girdi. Sözleşme, organik kalay bileşiklerinin (TBT) kullanımını yasakladı. 2021'de yapılan değişiklikle sibutrin maddesi de kısıtlama kapsamına alındı. Seçim Ölçütleri Teknenin kullanım hızı Suda kalma süresi Su sıcaklığı ve bölgedeki canlı yoğunluğu Gövde malzemesi Yerel düzenlemeler Sık Sorulan Sorular Antifouling boya ile zehirli boya aynı şey midir? Evet. Zehirli boya, antifouling boyanın Türkçedeki yaygın adıdır. Ultrasonik antifouling tüm teknelerde etkili midir? Etkinlik, gövde yapısına ve koşullara göre değişir. Kuru depolanan teknede antifouling gerekir mi? Sürekli suyun dışında tutulan teknelerde genellikle gerekmez. Antifouling ne zaman uygulanır? Genellikle tekne karaya çekildiğinde, sezon öncesinde uygulanır. İlgili Terimler Antifouling Boya, Zehirli Boya, Kekamoz, Yosunlanma, Tekne Boyası, Galvanik Korozyon.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Kurban Anot

Kurban anot , korunması istenen metal parçadan daha aktif bir metalden yapılan ve onun yerine çözünen parçadır. Teknelerde kurban anotlar pervane, şaft, gövde ve motor parçalarını korur. Kurban Anot Nedir? Kurban anot, galvanik korozyon ilkesini koruma amacıyla kullanır. Anot, korunan parçaya elektriksel olarak bağlanır. Deniz suyunda bir galvanik pil oluşur. Anot, galvanik seride daha aktif olduğu için çözünür. Korunan metal katot olur ve korozyona uğramaz. Türkçede kurban anota "tutya" da denir. Anot Malzemeleri Malzeme Uygun Su Not Çinko Tuzlu su Tatlı suda pasifleşebilir Alüminyum alaşımı Tuzlu ve acı su Daha hafif, daha uzun ömür Magnezyum Tatlı su Tuzlu suda çok hızlı çözünür Alüminyum anotlar, indiyum ve çinko katkılı özel alaşımlardan üretilir. Anot Türleri Tür Takıldığı Yer Şaft anodu Pervane şaftı Pervane somunu anodu Pervane göbeği Gövde anodu Gövde altına cıvatalı plaka Dıştan takma motor anodu Motor ayağı ve trim Motor içi anot Eşanjör ve soğutma devresi Flap anodu Trim flapları Baş itici anodu Baş itici pervanesi Montaj Kuralları Anodu yalnızca temiz metal yüzeye bağlayın. Anodu boyamayın. Bağlantı noktasının elektriksel sürekliliğini kontrol edin. Anodu üreticinin belirttiği konuma takın. Boyanan anot suyla temas edemez ve çalışmaz. Değişim Ölçütü Durum İşlem Yaklaşık yarısı tükenmiş Değiştirilir Hiç tükenmemiş Bağlantı ve malzeme kontrol edilir Çok hızlı tükenmiş Kaçak akım araştırılır Birçok üretici, anot hacminin yaklaşık yarısı tükendiğinde değişimi önerir. Malzemelerin Karıştırılması Aynı tekne üzerinde farklı anot malzemeleri birlikte kullanılmaz. Farklı anotlar birbirini etkileyebilir. Üreticinin önerdiği malzeme tercih edilir. Sık Sorulan Sorular Anot neden hiç tükenmez? Anot boyanmış, pasifleşmiş veya bağlantısı kopmuş olabilir. Anot ne sıklıkla değiştirilir? Genellikle karaya çekmede kontrol edilir ve gerektiğinde değiştirilir. Tatlı suda çinko anot kullanılır mı? Çinko tatlı suda pasifleşebilir. Magnezyum veya alüminyum tercih edilir. Anot neden yüzeye sıkıca bağlanır? Gevşek bağlantı elektrik akışını keser. Bu durumda anot korumaz. Anot boyutu nasıl seçilir? Boyut, korunan alana ve üretici önerisine göre seçilir. İlgili Terimler Tutya, Çinko Anot, Alüminyum Anot, Magnezyum Anot, Katodik Koruma, Galvanik Korozyon.

Ozmoz

Ozmoz , suyun yarı geçirgen bir zardan, çözünmüş madde derişimi düşük taraftan derişimi yüksek tarafa doğru geçmesidir. Ozmoz, fizikokimyanın temel kavramlarından biridir. Ozmoz Nedir? Yarı geçirgen zar, su moleküllerini geçirir ancak çözünmüş maddeleri tutar. Zarın iki tarafında farklı derişimde çözeltiler varsa su, derişimi eşitlemeye çalışır. Bu nedenle su, seyreltik taraftan derişik tarafa akar. Akış, iki taraf arasında bir basınç farkı oluşturur. Temel Kavramlar Kavram Tanım Yarı geçirgen zar Yalnızca bazı molekülleri geçiren tabaka Çözücü Çözünen maddeyi taşıyan sıvı, genellikle su Çözünen madde Tuz, şeker gibi çözünmüş maddeler Ozmotik basınç Ozmotik akışı durdurmak için gereken basınç Ozmotik Basınç Ozmotik basınç, çözeltideki çözünmüş madde derişimiyle artar. Seyreltik çözeltiler için van 't Hoff denklemi kullanılır: π = i · M · R · T Simge Anlamı π Ozmotik basınç i van 't Hoff faktörü M Molar derişim R Gaz sabiti T Mutlak sıcaklık (kelvin) Deniz suyunun ozmotik basıncı yaklaşık 25–28 bar düzeyindedir. Ters Ozmoz Ters ozmozda derişik tarafa, ozmotik basıncın üzerinde basınç uygulanır. Bu durumda su, derişik taraftan seyreltik tarafa geçer. Teknelerde kullanılan su yapıcılar bu ilkeyle çalışır. Doğadaki Örnekler Bitki kökleri topraktaki suyu ozmozla alır. Hücre zarları su dengesini ozmozla sağlar. Tuzlu suya konan sebzeler su kaybeder. Fiberglas Teknelerde Ozmoz Tekne sahipleri arasında "ozmoz" terimi, fiberglas gövdede su altında oluşan kabarcıkları ifade eder. Bu olayda jelkot, yarı geçirgen zar gibi davranır. Laminat içindeki çözünebilir maddeler derişik bir sıvı oluşturur. Su, jelkottan bu sıvıya doğru geçer ve kabarcık oluşur. Sık Sorulan Sorular Ozmoz ile difüzyon arasındaki fark nedir? Difüzyon, maddelerin genel yayılmasıdır. Ozmoz, suyun yarı geçirgen zardan geçişidir. Ozmotik basınç sıcaklıkla değişir mi? Evet. Denklemde mutlak sıcaklık doğrudan yer alır. Ozmoz yalnızca suyla mı gerçekleşir? Ozmoz, herhangi bir çözücüyle gerçekleşebilir. En yaygın örnek sudur. Ozmoz nerede kullanılır? Su arıtmada, gıda işlemede ve tıpta kullanılır. İlgili Terimler Tekne Ozmozu, Watermaker, Su Yapıcı, Deniz Suyunu Tatlı Suya Çevirme, Jelkot, Fiberglas.

Tüm terimlere dön