Denizcilik sözlüğü

Kalibre Zincir

Tanım

Kalibre zincir, bakla ölçüleri dar toleranslarla üretilen zincirdir. Kalibre zincir, ırgat dişlisine kaymadan ve sıkışmadan oturur.

Kalibre Zincir Nedir?

Irgat dişlisi, zincirin baklalarını tek tek kavrar. Dişlinin düzgün çalışması için her baklanın aynı ölçüde olması gerekir. Kalibre zincirde tel çapı, adım ve genişlik belirli sınırlar içinde tutulur. İngilizcede bu zincire "calibrated chain" denir.

Kalibre ve Kalibresiz Zincir Farkı

Özellik	Kalibre Zincir	Kalibresiz Zincir
Ölçü toleransı	Dardır	Geniştir
Irgat uyumu	Uyumludur	Uyumlu değildir
Üretim kontrolü	Her parti ölçülür	Sınırlıdır
Maliyet	Daha yüksektir	Daha düşüktür
Kullanım	Irgatlı tekneler	Elle çekilen hatlar, şamandıralar

Kalibre Zincir Standartları

Standart	Açıklama
DIN 766	Alman standardı; Avrupa'da yaygındır
ISO 4565	Küçük teknelerde çapa zinciri için uluslararası standarttır
G4 / G40	ABD'de yaygın yüksek mukavemetli zincir sınıfıdır

Aynı kalınlıktaki iki zincir farklı standartlarda farklı adıma sahip olabilir.

DIN 766 Örnek Ölçüleri

Tel Çapı	Adım
6 mm	18,5 mm
8 mm	24 mm
10 mm	28 mm

Değerler nominal ölçüleri gösterir. Kesin toleranslar standart metninde yer alır.

Irgat Dişlisi Seçimi

Irgat dişlisinin üzerinde uyumlu zincir bilgisi yazar. Dişli seçimi şu adımlarla yapılır:

Zincirin tel çapını ölçün.
Zincir üzerindeki veya etiketindeki standardı belirleyin.
Birkaç baklanın adımını ölçün.
Irgat üreticisinin dişli tablosuyla karşılaştırın.

Uyumsuzluk Belirtileri

Zincir dişliden atlar veya kayar.
Zincir dişlide sıkışır.
Irgat çalışırken düzensiz ses çıkar.
Zincir zincirliğe düzensiz iner.

Sık Sorulan Sorular

Kalibre zincir nasıl tanınır?

Kalibre zincirlerin baklalarında veya etiketinde standart ve sınıf işareti bulunabilir. Kesin tanıma için adım ölçümü yapılır.

Aynı kalınlıkta farklı marka zincirler birbirinin yerine kullanılır mı?

Standart ve sınıf aynıysa genellikle uyumludur. Değişiklik öncesi adım ölçümü yapılmalıdır.

Kalibre zincir galvaniz kaplamayla kalınlaşır mı?

Galvaniz kaplama tel çapına küçük bir kalınlık ekler. Üretici, kaplama sonrası ölçülerin tolerans içinde kalmasını sağlar.

Kalibresiz zincir hangi işlerde kullanılır?

Şamandıra bağlama hatlarında ve elle çekilen çapa hatlarında kullanılır.

İlgili Terimler

Çapa Zinciri, Zincir Baklası, Zincir Kalınlığı, Irgat, Çapa Irgatı, Galvaniz Çapa Zinciri.

İlgili terimler

Galvaniz Çapa Zinciri

Galvaniz çapa zinciri , yüzeyi çinko ile kaplanmış çelikten üretilen çapa zinciridir. Çinko kaplama, çeliği korozyondan korur. Galvaniz Çapa Zinciri Nedir? Galvanizleme, çeliğin çinko ile kaplanması işlemidir. Çapa zincirlerinde sıcak daldırma yöntemi kullanılır. Zincir, erimiş çinko banyosuna daldırılır. Çinko, çeliğin yüzeyiyle metalurjik bağ oluşturur. Galvaniz çapa zinciri, gezi teknelerinde en yaygın kullanılan çapa zinciri türüdür. Çinkonun Koruma İlkesi Çinko iki şekilde koruma sağlar: Bariyer koruma: Kaplama, çeliği su ve oksijenden ayırır. Katodik koruma: Çinko, çelikten önce aşınır. Kaplamada küçük bir çizik olsa bile çevredeki çinko çeliği korur. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 1461 Demir ve çelik ürünlerde sıcak daldırma galvaniz kaplama DIN 766 Kalibre kısa baklalı zincir ölçüleri ISO 4565 Küçük teknelerde çapa zinciri Kaplama Ömrünü Etkileyen Etkenler Kullanım sıklığı: Irgattan her geçiş kaplamayı aşındırır. Zemin türü: Kum ve çakıl kaplamayı aşındırır. Zincirlik koşulu: Islak ve havasız zincirlik korozyonu hızlandırır. Suyun sıcaklığı: Sıcak deniz suyu korozyon hızını artırır. Galvanik etkileşim: Paslanmaz çapa veya kilitle temas çinkonun aşınmasını hızlandırır. Aşınma Belirtileri Belirti Anlamı Beyaz toz Çinko oksidasyonu başlamıştır Turuncu lekeler Çelik yüzeye ulaşan korozyon vardır Pürüzlü yüzey Kaplama aşınmıştır Tel çapında azalma Metal kaybı oluşmuştur Bakım Adımları Zinciri kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın. Sezon sonunda zinciri tamamen açıp kurutun. Az kullanılan ucu dışarı alacak şekilde zinciri ters çevirin. Kaplama kaybını ve paslanmayı kontrol edin. Yeniden Galvaniz Kaplaması aşınan zincir yeniden galvanizlenebilir. İşlemde eski kaplama ve pas temizlenir. Zincir yeniden çinko banyosuna daldırılır. İşlem sonrası baklaların birbirine yapışmaması kontrol edilir. Yeniden galvanizleme tel çapını geri kazandırmaz. Metal kaybı yüksek zincir değiştirilir. Sık Sorulan Sorular Galvaniz zincir neden beyazlaşır? Çinko, nem ve hava ile tepkimeye girerek beyaz oksit tabakası oluşturur. Bu durum kaplamanın çalıştığını gösterir. Galvaniz zincirle paslanmaz kilit kullanılır mı? Kullanılabilir, ancak galvanik etkileşim kilidin çevresindeki çinkoyu hızlı aşındırabilir. Bağlantı noktası düzenli kontrol edilir. Galvaniz zincir paslanmaz zincirden daha mı dayanıklıdır? Dayanım, çelik sınıfına bağlıdır. Galvaniz zincirde korozyon gözle daha kolay fark edilir. İlgili Terimler Paslanmaz Çapa Zinciri, Çapa Zinciri, Kalibre Zincir, Korozyon, Galvanik Korozyon, Zincir Baklası.

Irgat

Irgat , zincir veya halatı döner bir tambur ya da dişli yardımıyla toplayan ve bırakan mekanizmadır. Teknelerde ırgat çoğunlukla çapa zinciri için kullanılır. Irgat Nedir? Irgat, ağır yükleri insan gücünü aşan bir kuvvetle çeker. Çapa ve zincirin ağırlığı, elle kaldırılamayacak düzeye ulaşabilir. Irgat bu işi mekanik olarak yapar. İngilizcede çapa ırgatına "windlass", dikey eksenli halat ırgatına "capstan" denir. Irgatın Bölümleri Bölüm Görevi Zincir dişlisi Zincir baklalarını kavrar ve çeker Halat tamburu Halatı sararak çeker Motor Dönüş kuvvetini üretir Dişli kutusu Motor devrini düşürür ve çekme kuvvetini artırır Fren veya kavrama Zinciri serbest bırakır veya kilitler Sıyırıcı Zinciri dişliden ayırarak zincirliğe yönlendirir İngilizcede zincir dişlisine "gypsy" denir. Eksen Yönüne Göre Irgat Türleri Tür Yapı Özellik Dikey ırgat Motor güverte altında, dişli dikey eksende döner Güvertede az yer kaplar Yatay ırgat Motor ve dişli güverte üstünde, yatay eksende döner Güverte altında az yer gerektirir Güç Kaynağına Göre Irgat Türleri Manuel ırgat: Kol ile çevrilir. Elektrikli ırgat: 12 V veya 24 V doğru akım motoruyla çalışır. Hidrolik ırgat: Hidrolik motorla çalışır. Büyük yatlarda kullanılır. Irgatın Diğer Kullanım Alanları Gemilerde çapa ve bağlama halatı çekme Balıkçı teknelerinde ağ ve halat çekme Yelkenlilerde ağır halatları germe (kapstan) Tekne çekek yerlerinde tekneyi karaya çekme Irgat Kumandası Elektrikli ırgatlar şu yollarla kumanda edilir: Güvertedeki ayak düğmeleri Kablolu el kumandası Kablosuz uzaktan kumanda Kaptan köşkündeki panel düğmeleri Sık Sorulan Sorular Irgat yalnızca çapa için mi kullanılır? Hayır. Halat tamburlu ırgatlar bağlama halatlarını çekmek için de kullanılır. Irgat zinciri tutmazsa ne olur? Zincir dişliden kayar ve kontrolsüz akabilir. Bu durum genellikle dişli-zincir uyumsuzluğundan veya aşınmadan kaynaklanır. Demirdeyken yük ırgatta mı kalmalıdır? Hayır. Demirleme yükü zincir stoperine veya bağlama halatına aktarılır. Bu uygulama ırgatın dişli ve motorunu korur. Dikey ve yatay ırgat arasında nasıl seçim yapılır? Seçim, güverte üstündeki alana ve güverte altındaki boşluğa göre yapılır. Güverte altı dar teknelerde yatay ırgat tercih edilir. İlgili Terimler Çapa Irgatı, Elektrikli Irgat, Manuel Irgat, Irgat Motoru, Zincir Stoperi, Kalibre Zincir.

Zincir Baklası

Zincir baklası , zinciri oluşturan ve birbirine geçen oval metal halkalardan her biridir. Baklalar art arda birleşerek zinciri oluşturur. Zincir Baklası Nedir? Bakla, yuvarlak kesitli bir telin oval biçimde bükülüp kaynaklanmasıyla üretilir. Her bakla, iki komşu baklaya geçer. Zincirin dayanımı, en zayıf baklanın dayanımı kadardır. Bu nedenle tek bir hasarlı bakla bütün zinciri zayıflatır. Bakla Ölçüleri Ölçü Sembol Tanım Tel çapı d Baklayı oluşturan telin kalınlığı Adım p Baklanın iç uzunluğu İç genişlik b1 Baklanın içindeki en geniş açıklık Dış genişlik b2 Baklanın dıştan en geniş ölçüsü Adım, ırgat dişlisine uyum için kritik ölçüdür. İngilizcede adıma "pitch" denir. Bakla Türleri Tür Yapı Kullanım Kısa bakla Adım, tel çapının yaklaşık üç katıdır Çapa zinciri Uzun bakla Adım daha uzundur Hafif bağlama ve kaldırma işleri Destekli bakla Ortasında enine çubuk bulunur Gemi çapa zinciri Birleştirme baklası Açılıp kapanabilen özel baklalar Zincir uçlarını birleştirme Baklanın Üretimi Çelik tel belirli uzunlukta kesilir. Tel oval biçimde bükülür. Uçlar elektrik direnç kaynağıyla birleştirilir. Bakla test yüküyle denenir. Galvaniz veya parlatma işlemi uygulanır. Bakla Hasarları Aşınma: Baklaların birbirine değdiği iç yüzeylerde tel incelir. Korozyon: Galvaniz kaplama aşınınca pas oluşur. Deformasyon: Aşırı yük, baklayı uzatır veya büker. Kaynak çatlağı: Kaynak bölgesinde ince çatlaklar görülür. Bakla Ölçüm Kontrolü Kumpas ile birkaç baklanın tel çapı ölçülür. Ölçüm, baklaların birbirine değdiği bölgeden yapılır. Tel çapındaki belirgin azalma, zincirin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir. Kabul edilebilir aşınma sınırını zincir üreticisi belirler. Sık Sorulan Sorular Zincir baklası tek tek değiştirilebilir mi? Hasarlı bölüm kesilip birleştirme baklasıyla bağlanabilir. Ancak birleştirme baklası ırgat dişlisinden geçmeyebilir. Bakla adımı neden önemlidir? Irgat dişlisi, belirli bir adıma göre üretilir. Adım uyumsuzsa zincir dişliden kayar veya sıkışır. Bakla iç yüzeyleri neden daha hızlı aşınır? Zincir hareket ettikçe baklalar birbirine sürtünür. Sürtünme, en çok temas noktalarında aşınma yapar. İlgili Terimler Çapa Zinciri, Kalibre Zincir, Zincir Kalınlığı, Irgat, Kilit, Galvaniz Çapa Zinciri.

Zincir Kalınlığı

Zincir kalınlığı , zinciri oluşturan baklaların tel çapıdır. Değer milimetre (mm) cinsinden ifade edilir. Zincir Kalınlığı Nedir? Zincir kalınlığı, zincirin dayanımını ve ağırlığını belirleyen ana ölçüdür. Kalınlık arttıkça zincirin kopma yükü ve metre başına ağırlığı artar. Örnek: "8 mm zincir" ifadesi, baklaların tel çapının 8 mm olduğunu belirtir. Zincir Kalınlığı Nasıl Ölçülür? Zincirin az kullanılmış bir bölümünü seçin. Kumpası baklanın düz kenarına yerleştirin. Telin kalınlığını ölçün. Ölçümü birkaç baklada tekrarlayın. Baklaların birbirine değdiği bölgede aşınma olur. Bu bölgedeki ölçüm, zincirin aşınma durumunu gösterir. Yaygın Zincir Kalınlıkları Kalınlık Yaygın Kullanım 6 mm Küçük motorlu tekneler 8 mm Orta boy gezi tekneleri ve yelkenliler 10 mm Büyük yelkenliler ve motoryatlar 12–13 mm Büyük yatlar ve guletler Tablo genel kullanım alanlarını gösterir. Kesin seçim; tekne ağırlığına, çapa ağırlığına ve üretici önerisine göre yapılır. Kalınlığı Belirleyen Etkenler Tekne deplasmanı: Ağır tekne daha yüksek yük oluşturur. Çapa ağırlığı: Zincir, çapanın taşıdığı yükü karşılamalıdır. Irgat dişlisi: Dişli yalnızca belirli kalınlıktaki zinciri taşır. Zincir sınıfı: Yüksek mukavemetli zincir, aynı yükü daha ince çapta taşır. Baş ağırlığı: Kalın zincir baş tarafa fazla ağırlık bindirir. Kalınlık ve Ağırlık İlişkisi Zincirin ağırlığı, tel çapının karesiyle artar. 10 mm zincir, 8 mm zincirden yaklaşık 1,5 kat ağırdır. Bu nedenle kalınlık seçiminde baş tarafa binen toplam ağırlık hesaplanır. Irgat Uyumu Irgat dişlisinin üzerinde uyumlu zincir kalınlığı ve standardı yazar. Örnek: "8 mm DIN 766". Kalınlık doğru olsa bile farklı standarttaki zincir dişliye uymayabilir. Sık Sorulan Sorular Daha kalın zincir her zaman daha mı iyidir? Kalın zincir daha dayanıklıdır, ancak ağırlığı artar. Fazla ağırlık, baş tarafın batmasına ve teknenin trimini bozmasına neden olabilir. Zincir kalınlığı aşınmayla değişir mi? Evet. Kullanım ve korozyonla tel çapı azalır. Azalma belirginleştiğinde zincir değiştirilir. İnç ölçülü zincir ile mm zincir uyumlu mudur? Hayır. İnç ve metrik ölçüler farklı adımlara sahiptir. Irgat dişlisi tek bir ölçüye göre üretilir. İlgili Terimler Çapa Zinciri, Zincir Baklası, Kalibre Zincir, Irgat, Çapa Ağırlığı, Deplasman.

Tüm terimlere dön