Denizcilik sözlüğü

Karabina

Tanım

Karabina, yay yüklü bir kapı ile açılıp kapanan metal bağlantı halkasıdır. Karabina, halat veya kayışı bir bağlantı noktasına hızla takmak için kullanılır.

Karabina Nedir?

Karabina, gövde ve kapı olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Kapı içeri doğru itildiğinde açılır. Bırakıldığında yay kapıyı kendiliğinden kapatır. Bu yapı, bağlantının tek elle yapılmasını sağlar. Denizcilikte karabina, emniyet hatlarında, bayrak halatlarında ve ekipman bağlamada kullanılır.

Karabinanın Bölümleri

Bölüm	Görevi
Gövde	Yükü taşıyan ana halka
Kapı	Açılıp kapanan hareketli kol
Yay	Kapıyı kapalı konumda tutar
Burun	Kapının oturduğu uç
Kilit bileziği	Kapıyı kapalı konumda kilitler (kilitli modellerde)

Karabina Türleri

Tür	Özellik
Düz kapılı karabina	Basit yay kapısı vardır
Vidalı kilitli karabina	Kapı, vidalı bilezikle kilitlenir
Otomatik kilitli karabina	Kapı kapanınca bilezik kendiliğinden kilitlenir
Çift hareketli kanca	Açmak için iki ayrı hareket gerekir
Yaylı şakıl	Pimi yayla kapanan şakıl biçimli bağlantı

Emniyet Hattı Kancaları

Emniyet kemeri ve güvenlik halatında kullanılan kancalar özel şartlara tabidir. ISO 12401 standardı, küçük teknelerde güverte emniyet kemeri ve emniyet hatlarının şartlarını belirler. Bu hatlarda istem dışı açılmayı önleyen kancalar kullanılır. Düz kapılı karabina, bağlantı noktasına takılıp burulduğunda açılabilir.

Malzemeler

Malzeme	Özellik
AISI 316 paslanmaz çelik	Korozyona dayanıklı, ağır
Alüminyum alaşım	Hafif, deniz ortamında eloksal kaplama gerekir
Galvaniz çelik	Ekonomik, korozyon dayanımı sınırlı

Seçim Ölçütleri

Karabinanın çalışma yükünü kontrol edin.
Kapı açıklığının bağlanacak noktaya uygunluğunu doğrulayın.
Kalıcı bağlantılar için kilitli model seçin.
Emniyet hattında ISO 12401'e uygun kanca kullanın.

Bakım

Yay mekanizmasını tatlı suyla yıkayın.
Kapının kendiliğinden tam kapandığını kontrol edin.
Tuz birikintisi kapıyı sıkıştırırsa uygun yağlayıcı kullanın.
Gövdede çatlak veya şekil bozukluğu varsa karabinayı değiştirin.

Sık Sorulan Sorular

Karabina ile şakıl arasındaki fark nedir?

Karabina yay kapılıdır ve tek elle hızla takılır. Şakıl pimlidir ve kalıcı bağlantılar için daha uygundur.

Tırmanış karabinaları teknede kullanılabilir mi?

Tırmanış ürünleri farklı ortam ve yük koşulları için tasarlanır. Deniz ortamında alüminyum gövdede korozyon oluşabilir.

Kapı neden kendiliğinden kapanmaz?

Yay yorulmuş veya tuz birikintisi mekanizmayı sıkıştırmış olabilir.

İlgili Terimler

Şakıl, Kilit, Emniyet Kemeri, Güvenlik Halatı, Kanca, Mapa.

İlgili terimler

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri , teknede kişiyi güvenlik halatı aracılığıyla tekneye bağlayan ve denize düşmeyi önleyen vücut kemeridir. İngilizcede bu kemere "safety harness" denir. Emniyet Kemeri Nedir? Emniyet kemeri, göğüs ve omuzları saran kayışlardan oluşur. Kemerin ön kısmında bir bağlantı halkası bulunur. Bu halkaya güvenlik halatı takılır. Halatın diğer ucu teknedeki sağlam bir bağlantı noktasına veya güverte boyunca uzanan emniyet hattına bağlanır. Emniyet Kemeri Türleri Tür Özellik Bağımsız emniyet kemeri Yalnızca kemer, can yeleği ayrı Can yeleği entegre kemer Şişme can yeleği ile kemer tek gövdede Çocuk emniyet kemeri Çocuk vücuduna uygun boyutta Can yeleği entegre kemerler gezi teknelerinde yaygındır. İlgili Standart ISO 12401, küçük teknelerde güverte emniyet kemerleri ve emniyet hatlarının güvenlik şartlarını belirler. Standart, kemerin ve halatın taşıması gereken yükleri ve test yöntemlerini tanımlar. Bağlantı Noktaları Bağlantı Noktası Açıklama Emniyet hattı (jackline) Güverte boyunca uzanan halat veya bant Kokpit mapası Kokpitteki güçlendirilmiş bağlantı noktası Güverte mapası Belirli noktalardaki bağlantı halkaları Vardavela teli ve dikmeleri bağlantı noktası olarak kullanılmaz. Bu elemanlar emniyet kemerinin ani yüküne göre tasarlanmaz. Kullanım Kuralları Kötü havada, gece ve tek başına seyirde emniyet kemeri takın. Kokpitten çıkmadan önce halatı bağlayın. Hareket ederken iki halat kullanarak sürekli bağlı kalın. Halatı, düşme mesafesini sınırlayacak kısa noktalara bağlayın. Kemeri vücuda tam oturacak şekilde ayarlayın. Teknenin Dışına Düşmeyi Önleme Emniyet kemerinin asıl amacı kişinin teknenin dışına düşmesini önlemektir. Teknenin yanında suya düşmüş ve halatla sürüklenen bir kişiyi tekneye almak zordur. Bu nedenle emniyet hattı ve halat uzunluğu, kişinin bordadan aşmasını engelleyecek şekilde planlanır. Bakım Kayışlarda yıpranma ve UV hasarı kontrol edin. Tokaların ve halkanın sağlamlığını doğrulayın. Ağır bir düşüşe maruz kalan kemeri değiştirin. Tatlı suyla yıkayıp gölgede kurutun. Sık Sorulan Sorular Emniyet kemeri can yeleğinin yerini tutar mı? Hayır. Kemer düşmeyi önler. Can yeleği suda yüzerlik sağlar. Kemer ne zaman kullanılır? Kötü havada, gece, kokpit dışında çalışırken ve tek başına seyirde kullanılır. Halatın uzunluğu ne kadar olmalıdır? ISO 12401, emniyet halatlarının azami uzunluğunu tanımlar. Kısa halat düşme mesafesini azaltır. İlgili Terimler Güvenlik Halatı, Şişme Can Yeleği, Mapa, Karabina, MOB, Tekne Güvenliği.

Güvenlik Halatı

Güvenlik halatı , emniyet kemerini teknedeki bir bağlantı noktasına veya emniyet hattına bağlayan kısa halattır. İngilizcede bu halata "tether" veya "lifeline" denir. Güvenlik Halatı Nedir? Güvenlik halatı, iki ucunda kanca bulunan dokuma bant veya halattan oluşur. Bir uç emniyet kemerine, diğer uç teknedeki bağlantı noktasına takılır. Halat, kişinin teknede hareket etmesine izin verir. Aynı zamanda denize düşmesini önler. Güvenlik Halatı Türleri Tür Özellik Tek kollu halat Bir bağlantı noktası Çift kollu halat Kısa ve uzun iki kol Elastik halat Kullanılmadığında kısalır, takılmayı önler Aşırı yük göstergeli halat Ağır yük aldığında görünür işaret verir Çift kollu halat, bir noktadan diğerine geçerken sürekli bağlı kalmayı sağlar. Kullanıcı yeni noktaya bir kolu takar, sonra diğer kolu çözer. Kanca Türleri Kanca Özellik Çift hareketli kanca Açmak için iki hareket gerekir Kilitli karabina Kapı bilezikle kilitlenir Hızlı açılır kanca Yük altında da açılabilir Kemer tarafında hızlı açılır kanca bulunması önerilir. Tekne devrilir veya kişi suda sürüklenirse kanca yük altında açılarak kişiyi serbest bırakır. Emniyet Hattı Emniyet hattı, güverte boyunca baştan kıça uzanan halat veya düz banttır. İngilizcede bu hatta "jackline" denir. Güvenlik halatı bu hatta takılır. Kişi baştan kıça kadar halatı çözmeden hareket eder. Emniyet Hattı Malzemesi Özellik Düz dokuma bant Basıldığında yuvarlanmaz Dyneema halat Hafif ve güçlü Paslanmaz tel Dayanıklı, basınca karşı kayabilir İlgili Standart ISO 12401, güvenlik halatlarının ve emniyet hatlarının dayanım ve uzunluk şartlarını belirler. Kullanım Kuralları Halatı kokpitten çıkmadan bağlayın. Hattı, kişinin bordayı aşmasını önleyecek şekilde kurun. Rüzgârüstü taraftaki hattı kullanın. Halatın vardavelaya dolanmamasına dikkat edin. Bakım Dikişleri ve bantları yıpranmaya karşı kontrol edin. Kancaların kapılarını test edin. Aşırı yük göstergesi açılmış halatı değiştirin. UV ışınından koruyun. Sık Sorulan Sorular Güvenlik halatı ile cankurtaran halatı aynı mıdır? Hayır. Güvenlik halatı kişiyi tekneye bağlar. Cankurtaran halatı suya düşen kişiye atılır. Emniyet hattı kalıcı mı kurulur? Genellikle seyir öncesi kurulur ve limanda kaldırılır. Bu uygulama UV hasarını azaltır. Düşmeyi durduran halat yeniden kullanılır mı? Ağır yük almış halat iç hasar görmüş olabilir ve değiştirilir. İlgili Terimler Emniyet Kemeri, Karabina, Mapa, Dyneema Halat, MOB, Tekne Güvenliği.

Kanca

Kanca , denizcilikte halat, şamandıra veya başka bir cismi yakalamak ya da tutturmak için kullanılan kıvrık uçlu araçtır. Teknelerde en yaygın türü uzun saplı tekne kancasıdır. Kanca Nedir? Tekne kancası, ucunda kanca ve itme başlığı bulunan bir sopadır. Kullanıcı, kancayla tekneden uzaktaki halatı veya şamandırayı yakalar. İtme başlığı, tekneyi iskeleden veya başka bir tekneden uzaklaştırmak için kullanılır. İngilizcede tekne kancasına "boat hook" denir. Tekne Kancasının Bölümleri Bölüm Görevi Kanca ucu Halat ve halkaları yakalar İtme başlığı Tekneyi iter veya uzaklaştırır Sap Kullanıcının tuttuğu uzun gövde Kilit mekanizması Teleskopik sapı istenen boyda sabitler Tutamak Elin kaymasını önler Tekne Kancası Türleri Sabit saplı kanca: Tek parça saptan oluşur. Teleskopik kanca: Sap uzatılıp kısaltılabilir. Kısa boyda saklanır. Yüzen kanca: Suya düşerse batmaz. Halat geçirme kancası: Ucundaki düzenek, halatı şamandıra halkasından geçirir. Diğer Kanca Türleri Tür Kullanım Zincir kancası Zincir gergisini zincire bağlar Kaldırma kancası Vinç ve palangalarda yük taşır Güvenlik kancası Emniyet hattını bağlantı noktasına takar Balıkçı kancası (gaf) Büyük balıkları tekneye alır Kullanım Alanları Tonoz şamandırasının halatını yakalama Kaloma halatını iskele kenarından alma Suya düşen eşyayı toplama Yanaşmada tekneyi iskeleden uzak tutma Halatı babaya ulaştırma Güvenli Kullanım Kancayı iki elle ve vücuda yakın tutun. Tekneyi itmek için bedenin tüm ağırlığını kullanmayın. Kanca takıldığında sapı bırakmayı göze alın. Kişileri kancayla itmeyin veya çekmeyin. Tekne hareketliyken takılan kanca, kullanıcıyı denize çekebilir. Bu durumda sapın bırakılması daha güvenlidir. Malzemeler Alüminyum sap Fiberglas sap Naylon veya paslanmaz kanca ucu Sık Sorulan Sorular Tekne kancası hangi boyda seçilir? Boy, tekne bordasının yüksekliğine ve su yüzeyine ulaşma ihtiyacına göre seçilir. Teleskopik modeller farklı ihtiyaçlara uyum sağlar. Kanca ucu neden plastik olur? Plastik uç, gövde ve iskele yüzeylerini çizmez. Tekne kancası nerede saklanır? Kanca, yanaşma sırasında hızla ulaşılabilecek bir yerde tutulur. Klipslerle küpeşteye veya kabin üstüne sabitlenebilir. İlgili Terimler Karabina, Bağlama Tonozu, Kaloma, Bağlama Halatı, Zincir Stoperi, Tekne Ekipmanı.

Kilit

Kilit , denizcilikte zincir, halat ve donanımı birbirine bağlayan, U veya D biçimli gövde ile bir pimden oluşan bağlantı elemanıdır. İngilizcede bu elemana "shackle" denir. Kilit Nedir? Kilit, açılıp kapanabilen sökülebilir bir bağlantıdır. Gövde, bağlanacak parçanın gözünden geçirilir. Pim, gövdenin iki ucundaki deliklerden geçirilerek kilit kapatılır. Kilit; çapa hattında, armada, kaldırma işlerinde ve bağlamada kullanılır. Kilidin Bölümleri Bölüm Tanım Gövde U, D veya omega biçimli ana parça Pim Gövdeyi kapatan mil Pim gözü Pimin çevrilmesi ve emniyete alınması için delik Kulak Gövdenin pimi taşıyan iki ucu Taç Gövdenin pime karşı kavisli bölümü Gövde Biçimine Göre Kilit Türleri Tür Özellik Kullanım D kilit Dar ve düz kenarlı gövde Tek yönlü çekme Omega kilit Geniş ve yuvarlak gövde Birden fazla bağlantı veya açılı yük Uzun kilit Uzatılmış gövde Dar alanlara erişim Bükümlü kilit Gövde 90 derece döndürülmüştür Makara ve yelken bağlantıları Çalışma Yükü ve Kopma Yükü Değer Tanım Çalışma yükü sınırı (WLL) Kilide güvenle uygulanabilecek en yüksek sürekli yük Kopma yükü Kilidin koptuğu yük Kaliteli kilitlerde WLL değeri gövdeye damgalanır. Seçimde, bağlanan zincir veya halatın yükünden düşük WLL'li kilit kullanılmaz. Doğru Kullanım Kuralları Yük, gövdenin ekseni boyunca uygulanır. Pim tamamen sıkılır. Kalıcı bağlantılarda pim emniyete alınır. Kilit, başka bir kilidin pimi üzerinden yüklenmez. Gövde ve pim aynı üreticinin parçası olmalıdır. Malzeme Malzeme Kullanım AISI 316 paslanmaz çelik Arma ve güverte bağlantıları Galvaniz çelik Çapa hattı ve kaldırma işleri Yüksek mukavemetli paslanmaz alaşım Yarış teknelerinin arması Sık Sorulan Sorular Kilit ile şakıl aynı şey midir? İki terim aynı bağlantı elemanını ifade eder. "Şakıl", İngilizce "shackle" kelimesinden gelir. "Kilit" ise Türkçe denizcilik terimidir. Kilit pimi neden kaybolur? Titreşim ve hareket, pimi zamanla gevşetir. Emniyete alınmamış pim düşebilir. Kilidin boyutu nasıl ifade edilir? Boyut genellikle pim çapı veya gövde tel çapıyla milimetre cinsinden belirtilir. İlgili Terimler Şakıl, Zincir Kilidi, Fırdöndü, Halat Kilidi, Karabina, Mapa.

Tüm terimlere dön