Denizcilik sözlüğü

Kıyı Elektriği

Tanım

Kıyı elektriği, marina veya iskeledeki elektrik dağıtım noktasından tekneye sağlanan şebeke elektriğidir. İngilizcede bu bağlantıya "shore power" denir.

Kıyı Elektriği Nedir?

Marinalarda iskele boyunca elektrik dağıtım dolapları bulunur. Bu dolaplara "elektrik pedestalı" da denir. Tekne, özel bir kabloyla dolaptaki prize bağlanır. Kıyı elektriği tekne panosuna ulaşır. Böylece aküler şarj olur ve AC cihazlar çalışır.

Marina Bağlantı Değerleri

Akım	Yaygın Kullanım
16 A	Küçük ve orta boy tekneler
32 A	Büyük yatlar
63 A ve üzeri	Süperyatlar, genellikle üç fazlı

Marinalarda genellikle IEC 60309 standardına uygun endüstriyel prizler kullanılır. 230 V tek fazlı prizlerin rengi mavidir.

Bağlantı Sırası

Bağlanırken:

Tekne panosundaki kıyı elektriği ana kesicisini kapatın.
Kabloyu önce tekne prizine takın.
Kabloyu sonra marina prizine takın.
Marina prizinin kesicisini açın.
Tekne panosundaki kesiciyi açın.
Polarite göstergesini kontrol edin.

Ayrılırken: Sıra tersine uygulanır.

Bu sıra, enerjili kablo ucunun suya düşme riskini azaltır.

Galvanik Korozyon Riski

Kıyı elektriği bağlantısında koruma iletkeni, tekneyi marina topraklamasına bağlar. Bu bağlantı, komşu teknelerle tekne arasında galvanik bir devre oluşturabilir. Sonuçta anotlar hızlı aşınır. Koruma için iki yöntem kullanılır:

Galvanik izolatör: Düşük gerilimli galvanik akımları engeller.
İzolasyon trafosu: Tekneyi kıyıdan elektriksel olarak tamamen ayırır.

Güvenlik Kuralları

Hasarlı kablo kullanılmaz.
Kablo suya sarkıtılmaz.
Ek kablo ve ev tipi uzatma kullanılmaz.
Marina kesicisi atıyorsa tüketim azaltılır.
Kıyı elektriği bağlıyken marina çevresinde yüzülmez.

Marinalarda kaçak akım, sudaki kişilerde elektrik çarpmasına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kıyı elektriği akım sınırı aşılırsa ne olur?

Marina dolabındaki kesici atar. İnverter şarj cihazlarının güç destek işlevi bu durumu önlemeye yardım eder.

Kıyı elektriği ücretli midir?

Marinaya göre değişir. Bazı marinalar elektriği sayaçla ücretlendirir.

Yabancı marinada farklı priz bulunursa ne yapılır?

Uygun adaptör kullanılır. Adaptörün koruma iletkenini sürdürmesi gerekir.

İlgili Terimler

Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Galvanik Korozyon, Akü Şarj Cihazı, İnverter Şarj Cihazı.

İlgili terimler

220 Volt Tekne Sistemi

220 volt tekne sistemi , teknede şebeke gerilimindeki alternatif akımı dağıtan elektrik tesisatıdır. Türkiye ve Avrupa'da güncel nominal şebeke gerilimi 230 V'tur. Günlük dilde bu sistem "220 volt" olarak anılır. 220 Volt Tekne Sistemi Nedir? Bu sistem, yüksek güçlü konfor cihazlarını çalıştırır. Klima, elektrikli ocak, su ısıtıcısı ve prizler bu sisteme bağlıdır. Enerji kıyı elektriğinden, jeneratörden veya inverterden gelir. Sistem, teknenin doğru akım sisteminden ayrı bir dağıtım panosuyla yönetilir. Enerji Kaynakları Kaynak Özellik Kıyı elektriği Marinada şebeke bağlantısı Jeneratör Teknede yakıtla üretim İnverter Aküden üretim, sınırlı güç Kaynaklar aynı anda aynı hatta bağlanmaz. Aktarma anahtarı veya kaynak seçici şalter kullanılır. Sistemin Bileşenleri Kıyı elektrik prizi ve kablosu Ana devre kesici Kaçak akım rölesi AC dağıtım panosu Kaynak seçici şalter Galvanik izolatör veya izolasyon trafosu Prizler ve sabit tüketiciler Güvenlik Önlemleri Önlem Görevi Kaçak akım rölesi Kaçak akımda devreyi keser Koruma iletkeni (toprak) Cihaz gövdelerini güvenli potansiyelde tutar Çift kutuplu ana kesici Faz ve nötrü birlikte keser Polarite göstergesi Kıyı bağlantısının ters olduğunu gösterir Galvanik izolatör Galvanik korozyon akımlarını engeller İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 13297 Küçük teknelerde AC elektrik tesisatı IEC 60309 Endüstriyel prizler ve fişler IEC 60364-7-709 Marina ve benzeri yerlerde elektrik tesisatı Tesisat Kuralları AC ve DC kablolarını ayrı yollardan döşeyin. Islak bölgelerde IP korumalı prizler kullanın. Her devreye uygun devre kesici takın. AC tesisatı yetkili ve deneyimli kişilere yaptırın. Bağlantıları düzenli olarak kontrol edin. Sık Sorulan Sorular 220 V ve 230 V farklı sistemler midir? Hayır. Avrupa şebeke gerilimi 230 V'a standartlaştırılmıştır. Cihazlar bu aralıkta çalışacak şekilde tasarlanır. Ters polarite ne demektir? Kıyı prizinde faz ve nötrün yer değiştirmesidir. Tekne panosundaki gösterge bu durumu uyarır. Ev tipi priz teknede kullanılabilir mi? Nemli bölgelerde kapaklı ve IP korumalı prizler kullanılmalıdır. İlgili Terimler Alternatif Akım, Kıyı Elektriği, Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, İnverter, Elektrik Panosu.

Akü Şarj Cihazı

Akü şarj cihazı , alternatif akımı doğru akıma çevirerek aküleri kontrollü biçimde şarj eden cihazdır. Teknelerde şarj cihazı genellikle kıyı elektriği veya jeneratörle çalışır. Akü Şarj Cihazı Nedir? Şarj cihazı, 230 V alternatif akımı akünün gerektirdiği doğru akım gerilimine çevirir. Modern şarj cihazları, akünün durumuna göre akım ve gerilimi ayarlar. Bu kontrollü şarj, akü ömrünü uzatır. Denizcilik şarj cihazları nem ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir. Kademeli Şarj Aşamaları Aşama Açıklama Yükleme (bulk) Cihaz azami akımı verir, gerilim yükselir Emme (absorption) Gerilim sabit tutulur, akım azalır Koruma (float) Akü dolu tutulur, düşük gerilim uygulanır Dengeleme (equalization) Bazı sulu akülerde dönemsel yüksek gerilim uygulanır Dengeleme aşaması AGM, jel ve lityum akülerde genellikle kullanılmaz. Akü Türüne Göre Profiller Her akü türü farklı şarj gerilimi ister. Şarj cihazında akü türü seçilir: Sulu kurşun asit AGM Jel LiFePO4 Yanlış profil, aküde kapasite kaybına veya hasara yol açabilir. Çok Çıkışlı Şarj Cihazları Teknelerde genellikle birden fazla akü bulunur. Çok çıkışlı şarj cihazları, her aküyü ayrı çıkıştan şarj eder. Çıkışlar birbirinden yalıtılmıştır. Bu sayede marş, servis ve baş pervanesi aküleri aynı anda şarj edilir. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Şarj akımı Akü bankası kapasitesine göre seçilir Çıkış sayısı Teknedeki akü grubu sayısına uygun olmalıdır Akü profilleri Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir Sıcaklık sensörü Şarj gerilimini sıcaklığa göre düzeltir Koruma sınıfı Montaj yerine uygun IP sınıfı Giriş gerilimi Yerel kıyı elektriğine uygun olmalıdır Montaj Şarj cihazını kuru ve havalandırmalı bir yere monte edin. Akülere yakın konumlandırın. Her çıkışa uygun sigorta takın. Sıcaklık sensörünü akü gövdesine yerleştirin. AC girişini ISO 13297 şartlarına uygun bağlayın. Sık Sorulan Sorular Şarj cihazı sürekli açık bırakılabilir mi? Koruma aşaması olan modern cihazlar sürekli bağlı bırakılmak üzere tasarlanır. Araç akü şarj cihazı teknede kullanılabilir mi? Kısa süreli kullanılabilir. Kalıcı montaj için denizcilik tipi cihazlar önerilir. Şarj akımı nasıl seçilir? Akımın akü üreticisinin izin verdiği azami şarj akımını aşmaması gerekir. İlgili Terimler İnverter Şarj Cihazı, DC-DC Şarj Cihazı, Kıyı Elektriği, Akü Kapasitesi, AGM Akü, LiFePO4 Akü.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Kıyı Elektrik Kablosu

Kıyı elektrik kablosu , tekneyi marinadaki elektrik dağıtım dolabına bağlayan esnek güç kablosudur. Kablonun bir ucunda marina fişi, diğer ucunda tekne fişi bulunur. Kıyı Elektrik Kablosu Nedir? Kıyı elektrik kablosu; faz, nötr ve koruma (toprak) iletkenlerinden oluşur. Kablo, ıslak zemin, güneş ışığı ve ezilmeye maruz kalır. Bu nedenle dayanıklı kauçuk veya benzeri kılıflı esnek kablo kullanılır. Kablonun uçlarındaki fişler su geçirmez yapıdadır. Kablonun Bölümleri Bölüm Görevi Marina fişi Marina dolabındaki prize takılır Kablo Enerjiyi taşır Tekne fişi (dişi) Teknedeki girişe takılır Kilit halkası Fişi yuvasına sabitler Koruyucu kapak Kullanılmadığında fişi korur Fiş Standartları Standart Kullanım IEC 60309 (mavi, 16 A veya 32 A) Avrupa marinaları NEMA L5-30 ve benzerleri ABD marinaları Kilitli tekne giriş fişleri Tekne tarafı bağlantısı IEC 60309 fişlerinde renk, gerilimi gösterir. Mavi renk 200–250 V tek fazlı kullanım içindir. Kablo Seçimi Teknenin kıyı elektriği girişinin akım değerini belirleyin. Kablo kesitini bu akıma göre seçin. Marina prizine ulaşacak uzunluğu belirleyin. Ek kablo gerektirmeyecek uzunluk tercih edin. Fişleri marina ve tekne prizlerine göre seçin. Avrupa'da kıyı kablosu olarak genellikle H07RN-F tipi kauçuk kablo kullanılır. Bu kod, kablonun yapısını ve gerilim sınıfını tanımlar. Gerilim Düşümü Uzun ve ince kablo, gerilim düşümüne yol açar. Düşük gerilim, motorlu cihazların ve şarj cihazlarının verimini azaltır. Kablo uzunluğu arttıkça kesit büyütülmelidir. Bakım ve Kontrol Kılıfta kesik, çatlak ve ezilme arayın. Fiş pimlerinde yanık izi ve korozyon kontrol edin. Fiş kapaklarını kullanılmadığında kapatın. Kabloyu sararak ve kuru saklayın. Isınan bağlantıları hemen inceleyin. Güvenlik Kabloyu suya veya iskele altına sarkıtmayın. Kabloyu yürüme yoluna gerili bırakmayın. Hasarlı fişi bantla onarmayın, değiştirin. Sık Sorulan Sorular İki kablo uç uca eklenebilir mi? Eklemeler su ve ısınma riskini artırır. Tek parça uygun uzunlukta kablo kullanılması önerilir. Fiş pimleri neden kararır? Gevşek temas ısınmaya yol açar. Kararma, fişin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir. Kıyı kablosu ev uzatma kablosuyla değiştirilebilir mi? Hayır. Ev uzatma kabloları deniz ortamı ve yüksek akım için uygun değildir. İlgili Terimler Kıyı Elektriği, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Marin Elektrik Kablosu, IP Koruma Sınıfı, Kablo Kesiti.

Tüm terimlere dön