Denizcilik sözlüğü

Korozyon

Tanım

Korozyon, bir metalin çevresiyle kimyasal veya elektrokimyasal tepkimeye girerek bozulmasıdır. Demirin paslanması, korozyonun en bilinen örneğidir.

Korozyon Nedir?

Metaller, doğada çoğunlukla oksit veya tuz halinde bulunur. İşlenmiş metal, kararlı haline geri dönme eğilimindedir. Nem, oksijen ve tuz bu dönüşümü hızlandırır. Deniz suyu, iyi bir elektrolittir ve klorür iyonu içerir. Bu nedenle deniz ortamı korozyon açısından en zorlu ortamlardan biridir.

Korozyonun Koşulları

Elektrokimyasal korozyon için dört unsur gerekir:

Unsur	Açıklama
Anot	Elektron veren ve çözünen metal bölgesi
Katot	Elektron alan bölge
Elektrolit	İyonları ileten sıvı, örneğin deniz suyu
Elektriksel bağlantı	Anot ile katot arasında elektron yolu

Bu unsurlardan biri ortadan kaldırılırsa korozyon durur.

Teknede Görülen Korozyon Türleri

Tür	Açıklama
Genel korozyon	Yüzeyin düzgün biçimde aşınması
Galvanik korozyon	Farklı metallerin elektrolitte temasıyla oluşur
Elektrolitik korozyon	Dış kaynaklı kaçak akımla oluşur
Oyuklanma korozyonu	Yüzeyde derin küçük çukurlar
Aralık korozyonu	Oksijen almayan dar boşluklarda
Gerilmeli korozyon çatlağı	Gerilme altındaki metalde çatlak
Seçici çözünme	Alaşımdan bir elementin çözünmesi, örneğin dezinkifikasyon

Etkilenen Parçalar

Pervane ve şaft
Deniz suyu vanaları ve gövde geçişleri
Dıştan takma motor ayakları
Paslanmaz donanım ve arma telleri
Elektrik bağlantıları
Çelik ve alüminyum gövdeler

Önleme Yöntemleri

Yöntem	Açıklama
Malzeme seçimi	Deniz ortamına uygun alaşım
Kaplama	Boya ve astar sistemleri
Katodik koruma	Kurban anot veya dış akım
Yalıtım	Farklı metaller arasında yalıtkan ara parça
Elektrik düzeni	Kaçak akımların önlenmesi
Temizlik	Tuzun tatlı suyla uzaklaştırılması

İlgili Standartlar

ISO 8044, korozyon terimlerini tanımlar. ISO 12944, çelik yapıların boya ile korunmasını düzenler.

Sık Sorulan Sorular

Paslanma ile korozyon aynı şey midir?

Paslanma, demir ve çeliğin korozyonudur. Korozyon tüm metalleri kapsayan genel terimdir.

Tuzlu su neden korozyonu hızlandırır?

Tuzlu su, elektriği iyi iletir ve klorür iyonu içerir.

Fiberglas korozyona uğrar mı?

Fiberglas metal değildir ve korozyona uğramaz. Üzerindeki metal parçalar uğrayabilir.

Korozyon hızı neye bağlıdır?

Metal türüne, sıcaklığa, oksijen miktarına ve suyun iletkenliğine bağlıdır.

İlgili Terimler

Galvanik Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Paslanmaz Çelik, Deniz Tipi Alüminyum.

İlgili terimler

Deniz Tipi Alüminyum

Deniz tipi alüminyum , deniz suyunda korozyona yüksek direnç gösteren ve tekne yapımında kullanılan alüminyum alaşımlarının genel adıdır. Bu alaşımlar başta 5000 ve 6000 serilerinde yer alır. Deniz Tipi Alüminyum Nedir? Alüminyum, hafif ve korozyona dayanıklı bir metaldir. Yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşur. Ancak tüm alüminyum alaşımları deniz suyuna aynı ölçüde dayanmaz. Bakır içeren alaşımlar deniz ortamında hızla bozulur. Magnezyum alaşımlı 5000 serisi, deniz suyunda en iyi direnci gösteren gruptur. Alaşım Serileri Seri Ana Alaşım Elementi Deniz Uygunluğu 2000 Bakır Uygun değildir 5000 Magnezyum Çok uygundur 6000 Magnezyum ve silisyum Su üstü yapılar için uygundur 7000 Çinko Genellikle uygun değildir Yaygın Deniz Tipi Alaşımlar Alaşım Ürün Biçimi Kullanım 5083 Levha Gövde kaplaması 5086 Levha Gövde ve güverte 5383 Levha Yüksek dayanımlı gövde 5754 Levha Üst yapı ve iç bölmeler 6061 Profil, boru Direk, bumba, donanım 6082 Profil Yapısal profiller Temper Durumu Alaşım adından sonra temper kodu gelir. Örneğin "5083-H321" ve "5083-H116" deniz uygulamaları için tanımlanmış temperlerdir. ASTM B928, gemi ve tekne yapımında kullanılan 5000 serisi levhalar için bu temperleri düzenler. Bu temperler, taneler arası korozyona karşı test edilir. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hafiftir Galvanik korozyona açıktır Korozyona dayanıklıdır Kaynak bölgesinde dayanım düşer Geri dönüştürülebilir Bakırlı antifouling ile uyumsuzdur Boyasız kullanılabilir Kaçak akıma duyarlıdır Galvanik Riskler Alüminyum, galvanik seride aktif tarafta yer alır. Bakır, bronz ve paslanmaz çelikle temas ettiğinde çözünebilir. Bu nedenle bağlantılarda yalıtkan ara parçalar kullanılır. Antifouling boyada bakır oksit içermeyen ürünler seçilir. Kaynak 5000 serisi alaşımlar MIG ve TIG yöntemleriyle kaynaklanabilir. Kaynak, ısıdan etkilenen bölgede dayanımı azaltır. Tasarımda bu azalma dikkate alınır. Klas kuruluşları, kaynak prosedürleri için kurallar tanımlar. Sık Sorulan Sorular Alüminyum tekne boyasız kullanılabilir mi? 5000 serisi gövdeler su üstünde boyasız kullanılabilir. Su altı için antifouling gerekir. 6061 gövde levhası olarak kullanılır mı? Gövde kaplamasında genellikle 5000 serisi tercih edilir. Alüminyum teknede hangi anot kullanılır? Gövde ve motor üreticisinin önerdiği anot kullanılır. İlgili Terimler Alüminyum Anot, Galvanik Korozyon, Korozyon, Antifouling Boya, Paslanmaz Çelik, Katodik Koruma.

Elektrolitik Korozyon

Elektrolitik korozyon , dış bir elektrik kaynağından gelen akımın metal parçadan elektrolite geçmesiyle oluşan korozyondur. Bu türe "kaçak akım korozyonu" da denir. Elektrolitik Korozyon Nedir? Teknenin elektrik sisteminde bir kaçak varsa akım beklenmeyen bir yol bulur. Akım, su altındaki bir metal parçadan deniz suyuna geçebilir. Akımın metali terk ettiği noktada metal hızla çözünür. Bu süreç, galvanik korozyondan çok daha hızlı ilerleyebilir. Kısa sürede pervane, şaft veya gövde geçişleri ciddi hasar görebilir. Galvanik Korozyondan Farkı Özellik Galvanik Korozyon Elektrolitik Korozyon Akım kaynağı Metallerin potansiyel farkı Dış elektrik kaynağı Hız Genellikle yavaş Çok hızlı olabilir Etkilenen metal Daha aktif metal Akımın çıktığı metal Kurban anotla kontrol Mümkün Sınırlı Kaçak Akım Kaynakları Kaynak Açıklama Hasarlı kablo yalıtımı Islak sintinede kablo kaçağı Yanlış topraklama DC negatif hattının yanlış bağlantısı Kıyı elektriği arızası Marinadaki diğer teknelerden gelen akım Akü bağlantı hataları Su altındaki parçaya bağlı negatif Arızalı cihaz Sintine pompası veya motor kaçağı Belirtiler Anotların çok kısa sürede tükenmesi Pervane kanatlarında pembe veya gözenekli bölgeler Su altı metal parçalarda ani aşınma Boyalı metal yüzeylerde kabarma Ölçüm ve Tespit Gövde potansiyeli, gümüş/gümüş klorür referans elektrot ile ölçülür. DC sistemde kaçak akım, pens ampermetre ile aranır. Tüm devreler kapatılır ve tek tek açılarak kaynak bulunur. Kıyı elektriği çıkarılarak ölçüm tekrarlanır. Önleme Önlem Açıklama Galvanik izolatör Kıyı elektriği topraklama hattından DC akımı keser Yalıtım transformatörü Tekne ile kıyı elektriğini elektriksel olarak ayırır Doğru topraklama ABYC E-11 ve ISO 13297 gerekliliklerine uyum Kablo bakımı Yalıtım ve bağlantıların kontrolü Kuru sintine Kabloların suyla temasını önler İlgili Standartlar ISO 10133, küçük teknelerde DC elektrik sistemlerini düzenler. ISO 13297, AC sistemleri kapsar. ABYC E-2, katodik koruma ve kaçak akımlarla ilgilidir. Sık Sorulan Sorular Elektrolitik korozyonu marinadaki başka tekne yapabilir mi? Kıyı elektriği topraklama hattı üzerinden etkilenebilir. Anot sayısını artırmak çözüm müdür? Kaynak giderilmeden kalıcı çözüm olmaz. İlgili Terimler Korozyon, Galvanik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Kıyı Elektriği, Tutya.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Katodik Koruma

Katodik koruma , korunacak metal yapıyı bir elektrokimyasal hücrenin katodu haline getirerek korozyonunu önleyen yöntemdir. Yöntem; gemilerde, teknelerde, boru hatlarında ve deniz yapılarında kullanılır. Katodik Koruma Nedir? Korozyon, metalin anot bölgelerinden elektron kaybetmesiyle oluşur. Katodik koruma, metale dışarıdan elektron sağlar. Bu durumda metalin tüm yüzeyi katot olur. Katot olan metal çözünmez. Elektron kaynağı, kurban anot veya dış güç kaynağı olabilir. Katodik Koruma Türleri Tür Elektron Kaynağı Kullanım Kurban anotlu sistem Daha aktif metal anot Tekneler, küçük yapılar Dış akımlı sistem (ICCP) Doğru akım güç kaynağı Büyük gemiler, platformlar Kurban Anotlu Sistem Kurban anot, korunan metale bağlanır. Anot, galvanik seride daha aktif olduğu için çözünür. Sistem dış enerji gerektirmez. Anotlar tükendikçe değiştirilir. Dış Akımlı Sistem Dış akımlı sistemde inert anotlar kullanılır. Bir doğrultucu, anotlara akım verir. Referans elektrotlar gövde potansiyelini ölçer. Kontrol ünitesi akımı otomatik ayarlar. Bu sistem, büyük gemilerde tercih edilir. Potansiyel Ölçümü Koruma düzeyi, gövde potansiyeli ölçülerek belirlenir. Ölçümde gümüş/gümüş klorür (Ag/AgCl) referans elektrot kullanılır. Gövde Malzemesi Koruma Aralığı (yaklaşık, Ag/AgCl) Çelik −0,80 ile −1,05 V Alüminyum −0,90 ile −1,10 V ABYC E-2 standardı, teknelerde katodik koruma için bu tür aralıklar tanımlar. Değerler, standartta ve üretici belgelerinde ayrıntılı verilir. Aşırı Koruma Potansiyel çok negatif olursa aşırı koruma oluşur. Katot yüzeyinde hidrojen açığa çıkar. Bu durum boya kabarmasına yol açar. Alüminyum yüzeyde alkali ortam oluşur ve metal zarar görür. Ahşap teknelerde metal bağlantıların çevresi bozulabilir. Bağlantı Sistemi Bazı teknelerde su altındaki metal parçalar bir iletkenle birbirine bağlanır. Bu sisteme "bonding" denir. Bağlantı, tüm parçaların aynı anot sistemiyle korunmasını sağlar. Sık Sorulan Sorular Katodik koruma boyanın yerini tutar mı? Hayır. Boya ve katodik koruma birlikte kullanılır. Gövde potansiyeli nasıl ölçülür? Referans elektrot suya sarkıtılır ve voltmetre ile gövdeye bağlanır. Aşırı koruma nasıl anlaşılır? Potansiyel ölçümü koruma aralığının daha negatifinde çıkar. Boyada kabarmalar görülür. İlgili Terimler Kurban Anot, Tutya, Galvanik Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Korozyon, Çinko Anot.

Tüm terimlere dön