Denizcilik sözlüğü

Antifouling

Tanım

Antifouling, deniz yapılarının ve tekne gövdelerinin su altındaki yüzeylerinde deniz canlılarının birikmesini önleme veya azaltma yöntemlerinin genel adıdır. Terim, İngilizce "fouling" (kirlenme, biyolojik birikim) kelimesinden gelir.

Antifouling Nedir?

Su altındaki her yüzey, kısa sürede ince bir balçık tabakasıyla kaplanır. Bu tabakayı yosunlar, ardından midye ve kabuklu canlılar izler. Bu birikime "biyolojik kirlenme" denir. Antifouling yöntemleri, bu süreci durdurmak veya yavaşlatmak için kullanılır.

Biyolojik Kirlenmenin Etkileri

Etki	Açıklama
Sürtünme artışı	Gövde direnci yükselir
Hız kaybı	Aynı güçte daha düşük hız
Yakıt tüketimi artışı	Aynı hız için daha fazla güç gerekir
Su girişlerinin tıkanması	Motor soğutması etkilenir
Pervane verim kaybı	Pervane yüzeyinde birikim
İstilacı türlerin taşınması	Canlılar yeni bölgelere taşınır

Antifouling Yöntemleri

Yöntem	Çalışma İlkesi
Biyositli boya	Biyosit salarak yerleşmeyi önler
Kayganlık kaplaması (foul release)	Silikon yüzey tutunmayı zayıflatır
Sert kaplama ve mekanik temizlik	Dayanıklı yüzey düzenli fırçalanır
Ultrasonik sistem	Gövdeye titreşim verir
Bakır kaplı folyo	Bakır yüzey yerleşmeyi zorlaştırır
Kuru depolama	Tekne suyun dışında tutulur

Pervane ve Şaft Koruması

Pervane ve şaft, gövdeden farklı malzemeden yapılır. Bu parçalar için özel antifouling ürünleri kullanılır. Bazı ürünler silikon esaslıdır. Bakır içeren boyalar, metal parçalarla temas ettiğinde galvanik risk oluşturabilir.

IMO AFS Sözleşmesi

IMO'nun Zararlı Antifouling Sistemlerinin Kontrolü Uluslararası Sözleşmesi, 2001 yılında kabul edildi ve 2008'de yürürlüğe girdi. Sözleşme, organik kalay bileşiklerinin (TBT) kullanımını yasakladı. 2021'de yapılan değişiklikle sibutrin maddesi de kısıtlama kapsamına alındı.

Seçim Ölçütleri

Teknenin kullanım hızı
Suda kalma süresi
Su sıcaklığı ve bölgedeki canlı yoğunluğu
Gövde malzemesi
Yerel düzenlemeler

Sık Sorulan Sorular

Antifouling boya ile zehirli boya aynı şey midir?

Evet. Zehirli boya, antifouling boyanın Türkçedeki yaygın adıdır.

Ultrasonik antifouling tüm teknelerde etkili midir?

Etkinlik, gövde yapısına ve koşullara göre değişir.

Kuru depolanan teknede antifouling gerekir mi?

Sürekli suyun dışında tutulan teknelerde genellikle gerekmez.

Antifouling ne zaman uygulanır?

Genellikle tekne karaya çekildiğinde, sezon öncesinde uygulanır.

İlgili Terimler

Antifouling Boya, Zehirli Boya, Kekamoz, Yosunlanma, Tekne Boyası, Galvanik Korozyon.

İlgili terimler

Antifouling Boya

Antifouling boya , tekne gövdesinin su altında kalan bölümüne uygulanan ve deniz canlılarının tutunmasını azaltan boyadır. Türkçede "zehirli boya" olarak da bilinir. Antifouling Boya Nedir? Antifouling boya, bağlayıcı, pigment ve biyosit içerir. Boya suyla temas ettiğinde biyositi kontrollü biçimde salar. Biyosit, yüzeyde canlıların yerleşmesini zorlaştırır. Boyanın etkisi zamanla azalır. Bu nedenle boya belirli aralıklarla yenilenir. Antifouling Boya Türleri Tür Özellik Uygun Kullanım Sert (matris) Film yerinde kalır, biyosit sızar Hızlı tekneler, yarış tekneleri Aşınan (ablatif) Yüzey yavaşça aşınır Gezi tekneleri Kendi kendini cilalayan (SPC) Kontrollü kimyasal aşınma Düzenli kullanılan tekneler Hibrit Sert ve aşınan özellikleri birleştirir Karma kullanım Biyositsiz kayganlık kaplaması Silikon yüzey Hızlı ve düzenli kullanılan tekneler Hıza Göre Seçim Aşınan boyalar, suyun akışıyla yüzeyini yeniler. Çok hızlı teknelerde aşınma hızlanabilir. Sert boyalar yüksek hızlara daha dayanıklıdır. Üretici, her ürün için uygun hız aralığını belirtir. Uyumluluk Mevcut Boya Yeni Boya Sonuç Aşınan Aşınan Genellikle uyumlu Sert Aşınan Genellikle uyumlu Aşınan Sert Bariyer astar gerekebilir Bilinmeyen Herhangi Bariyer astar önerilir Uyumluluk, üreticinin teknik bilgisiyle doğrulanır. Uygulama Adımları Gövdeyi basınçlı suyla yıkayın. Gevşek boyayı kazıyın. Yüzeyi zımparalayın ve tozunu alın. Gerekiyorsa astar uygulayın. Antifouling boyayı teknik föydeki kat sayısında sürün. Su hattında ve dümen kenarlarında ek kat uygulayın. Suya indirme süresine uyun. Malzemeye Göre Dikkat Gövde Malzemesi Dikkat Edilecek Nokta Alüminyum Bakır oksit içeren boya kullanılmaz Çelik Uygun astar sistemi gerekir Ahşap Ahşaba uygun ürün seçilir Fiberglas Ozmoz koruması değerlendirilir Sık Sorulan Sorular Antifouling boya kaç kat sürülür? Kat sayısı, ürün teknik föyünde belirtilir. Boya renginin performansa etkisi var mı? Renk, etken madde türüne göre değişebilir. Performans ürün formülüne bağlıdır. Eski boya tamamen sökülmeli midir? Kat kalınlığı çok arttığında veya boya kabardığında sökülür. Antifouling boya nasıl karıştırılır? Boya kullanımdan önce iyice karıştırılır. Ağır pigmentler kutunun dibine çöker. İlgili Terimler Antifouling, Zehirli Boya, Astar Boya, Epoksi Astar, Tekne Boyası, Deniz Tipi Alüminyum.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Kekamoz

Kekamoz , tekne gövdesine, pervaneye ve deniz yapılarına tutunan kabuklu deniz canlılarının Türkçedeki yaygın adıdır. Bu canlılar, bilimsel olarak deniz kabukluları (Cirripedia) alt sınıfında yer alan "barnacle" türlerini kapsar. Kekamoz Nedir? Kekamoz, sert bir kalkerli kabuk içinde yaşayan bir kabuklu hayvandır. Larva evresinde suda serbest yüzer. Uygun bir yüzey bulduğunda tutunur ve bir daha yer değiştirmez. Kabuk, yüzeye güçlü bir yapıştırıcı salgıyla bağlanır. Halk arasında kekamoz, midye ve yosunla birlikte tekne altındaki tüm canlı birikimi için de kullanılır. Kekamozun Tutunduğu Yerler Yer Etkisi Gövde Sürtünmeyi artırır Pervane Verimi düşürür, titreşim yapar Şaft ve braket Sürtünme ve aşınma Su girişleri Soğutma suyunu kısıtlar İskandil sensörü Ölçümü bozar Hız sensörü çarkı Dönmeyi engeller Teknelere Etkileri Gövde direnci artar. Aynı güçte hız düşer. Yakıt tüketimi artar. Motor soğutması bozulabilir. Pervane titreşimi oluşur. Pervane üzerindeki küçük birikimler bile verimi belirgin şekilde etkileyebilir. Oluşumu Etkileyen Koşullar Koşul Etkisi Sıcak su Üremeyi hızlandırır Durgun su Tutunmayı kolaylaştırır Uzun süre bağlı kalma Birikim artar Işık alan yüzey Yosun ile birlikte gelişim Temizleme Yöntemleri Tekne karaya çekilir. Gövde basınçlı suyla yıkanır. Kalan kabuklar plastik kazıyıcıyla kazınır. Kabuk tabanındaki kalıntılar zımparalanır. Antifouling boya yenilenir. Metal kazıyıcı jelkota zarar verebilir. Suda Temizleme Bazı bölgelerde dalgıçlar, suda gövde temizliği yapar. Birçok marina ve bölge, antifouling kalıntılarının suya karışması nedeniyle suda temizliği sınırlar. Önleme Antifouling boya düzenli yenilenir. Pervaneye özel antifouling ürünü uygulanır. Tekne düzenli kullanılır. Uzun bekleme sonrası pervane kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Kekamoz ile midye aynı canlı mıdır? Hayır. Kekamoz kabuklu bir eklembacaklıdır. Midye ise yumuşakçadır. Pervane kekamozla kaplanırsa ne olur? Tekne hız kaybeder ve titreşim oluşur. Kekamoz neden çok güçlü tutunur? Kekamoz, suyun altında sertleşen protein esaslı bir yapıştırıcı salgılar. Kekamoz kabuğu kazındıktan sonra iz kalır mı? Kabuğun tabanı yüzeyde beyaz bir halka bırakabilir. Bu kalıntı zımparalanır. Kekamoz hangi mevsimde artar? Üreme, su sıcaklığının yükseldiği aylarda artar. İlgili Terimler Yosunlanma, Antifouling, Antifouling Boya, Zehirli Boya, Pervane, Deniz Suyu Süzgeci.

Tekne Boyası

Tekne boyası , teknenin gövdesini, güvertesini ve ahşap ya da metal parçalarını deniz ortamının etkilerine karşı korumak ve görünüm sağlamak için uygulanan kaplama malzemesidir. Tekne Boyası Nedir? Tekne boyaları, karadaki boyalardan farklı koşullara göre üretilir. Su hattının altı sürekli suyla temas eder. Su hattının üstü güneş, tuz ve sıcaklık değişimine maruz kalır. Bu nedenle her bölge için farklı boya türü kullanılır. Boyalar, birbirine uyumlu katmanlardan oluşan bir "boya sistemi" olarak uygulanır. Tekne Boyası Türleri Tür Uygulama Alanı Görevi Antifouling boya Su hattı altı Deniz canlılarının tutunmasını azaltır Astar boya Tüm yüzeyler Yapışmayı ve korumayı sağlar Epoksi astar Su hattı altı, metal Su geçirmez bariyer oluşturur Üst kat boya Su hattı üstü Renk ve UV koruması sağlar Güverte boyası Güverte Kaymaz yüzey sağlar Vernik Ahşap Ahşabı korur ve görünür bırakır Su hattı boyası Su hattı çizgisi Görsel çizgi oluşturur Boya Sistemi Boya sistemi, aynı üreticinin birbiriyle uyumlu ürünlerinden oluşur. Tipik bir sistem şu katmanları içerir: Yüzey hazırlığı Astar katı Ara kat veya dolgu Üst kat veya antifouling Farklı kimyadaki ürünler birbirine yapışmayabilir. Bu nedenle üreticinin uyumluluk tablosuna bakılır. Bağlayıcı Kimyası Kimya Özellik Tek bileşenli alkid Kolay uygulanır, düşük dayanım Tek bileşenli poliüretan Orta dayanım İki bileşenli poliüretan Yüksek parlaklık ve dayanım İki bileşenli epoksi Yüksek su direnci, UV'ye dayanıksız Epoksi, UV ışınında tebeşirleşir. Bu nedenle güneş alan yüzeylerde üstü başka bir boyayla kaplanır. Seçim Ölçütleri Gövde malzemesi (fiberglas, ahşap, çelik, alüminyum) Uygulama bölgesi (su hattı altı veya üstü) Mevcut boyanın türü Teknenin kullanım biçimi ve hızı Su sıcaklığı ve bölge koşulları Uygulama Koşulları Boyanın uygulanacağı sıcaklık ve nem aralığı ürün teknik föyünde belirtilir. Teknik föy, kat sayısını, kuruma sürelerini ve katlar arası bekleme süresini içerir. Güvenlik Boya ve çözücüler havalandırılan ortamda uygulanır. Uygun solunum maskesi, eldiven ve gözlük kullanılır. Atıklar yerel kurallara göre bertaraf edilir. Sık Sorulan Sorular Tekne boyası ile marin boya aynı şey midir? İki terim genellikle aynı ürün grubunu ifade eder. Alüminyum teknede her antifouling kullanılabilir mi? Hayır. Bakır içeren boyalar alüminyumda korozyona yol açabilir. İlgili Terimler Marin Boya, Antifouling Boya, Astar Boya, Epoksi Astar, Zehirli Boya, Jelkot.

Tüm terimlere dön