Denizcilik sözlüğü

Alüminyum Tekne

Tanım

Alüminyum tekne, gövdesi deniz tipi alüminyum alaşımından üretilen teknedir. Gövde levhaları kaynak veya perçinle birleştirilir.

Alüminyum Tekne Nedir?

Alüminyum, çelikten hafif bir metaldir. Alüminyumun yoğunluğu yaklaşık 2,7 g/cm³'tür. Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7,85 g/cm³'tür. Alüminyum yüzeyi havayla temas edince ince bir oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka metali korozyondan korur.

Deniz Tipi Alüminyum Alaşımları

Alaşım	Seri	Tipik Kullanım
5083	5xxx (Al-Mg)	Gövde levhası
5086	5xxx (Al-Mg)	Gövde ve güverte levhası
6061	6xxx (Al-Mg-Si)	Profil ve boru
6082	6xxx (Al-Mg-Si)	Ekstrüzyon profil

5xxx serisi alaşımlar magnezyum içerir. Bu seri, deniz suyuna dayanıklıdır. Alaşım tanımları EN 573 standardında yer alır.

Birleştirme Yöntemleri

MIG kaynağı: Gövde levhalarının birleştirilmesinde kullanılır.
TIG kaynağı: İnce levhalarda ve hassas birleştirmelerde kullanılır.
Perçin: Küçük teknelerde ve kaynaksız gövdelerde kullanılır.

Galvanik Korozyon Riski

Alüminyum, deniz suyunda birçok metale göre anodik davranır. Bakır, bronz veya paslanmaz çelikle temas ederse alüminyum aşınır. Bu nedenle şu önlemler uygulanır:

Farklı metaller arasına yalıtım pulu konur.
Bakır içerikli antifouling boya kullanılmaz.
Gövdeye alüminyum veya çinko kurban anot bağlanır.

Gövde Şekilleri

Düz tabanlı gövde: Sakin ve sığ sularda kullanılır. Nehir ve göl teknelerinde yaygındır.
V tabanlı gövde: Dalgayı yararak ilerler. Açık denizde daha dengeli seyir sağlar.
Katamaran gövde: İki alüminyum gövde kirişlerle birleştirilir. İş ve yolcu teknelerinde kullanılır.

Malzeme Özellikleri

Özellik	Açıklama
Darbe davranışı	Kırılmak yerine ezilir
Isı iletimi	Yüksektir; kamarada yalıtım gerekir
Yüzey koruması	Boyalı veya boyasız kullanılabilir
Tamir	Kaynak ekipmanı ve uzman işçilik gerektirir

Kullanım Alanları

Balıkçı tekneleri
Servis ve iş tekneleri
Arama kurtarma botları
RIB botların sert gövdeleri
Keşif (explorer) yatlarının üst yapıları

Bakım Adımları

Kurban anotları düzenli aralıklarla kontrol edin. Aşınan anodu yenisiyle değiştirin.
Gövdeyi kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın.
Bağlantı elemanlarında yalıtım pullarının yerinde olduğunu doğrulayın.
Kaynak dikişlerinde çatlak ve korozyon izi arayın.
Kıyı elektriği bağlantısında galvanik izolatör kullanımını değerlendirin.

İlgili Terimler

Deniz Tipi Alüminyum, Galvanik Korozyon, Kurban Anot, Alüminyum Anot, Fiber Tekne.

İlgili terimler

Alüminyum Anot

Alüminyum anot , özel alüminyum alaşımından üretilen ve tuzlu ile acı sularda tekne metal parçalarını koruyan kurban anottur. Alüminyum anot, saf alüminyumdan değil, aktifleştirici katkılar içeren alaşımdan yapılır. Alüminyum Anot Nedir? Saf alüminyum, yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka anodun çalışmasını engeller. Alaşıma eklenen indiyum ve çinko, bu tabakanın oluşmasını önler. Böylece anot aktif kalır ve düzenli çözünür. Bu alaşımlara genellikle "Al-Zn-In" alaşımı denir. Özellikler Özellik Açıklama Uygun su Tuzlu ve acı su Potansiyel Yaklaşık −1,10 V (Ag/AgCl referansına göre) Yoğunluk Düşük, hafif Kapasite Birim kütle başına yüksek akım kapasitesi Çinko Anot ile Karşılaştırma Özellik Alüminyum Anot Çinko Anot Ağırlık Daha hafif Daha ağır Akım kapasitesi Daha yüksek Daha düşük Acı suda çalışma Etkili Sınırlı Tatlı suda çalışma Sınırlı Pasifleşir Çevresel etki Kadmiyum içermez Kadmiyum katkısı olabilir Birim kütle başına daha yüksek kapasite, alüminyum anodun daha uzun dayanmasını sağlayabilir. Kullanım Alanları Dıştan takma motorlar ve sterndrive ayakları Pervane şaftları Gövde plakaları Alüminyum gövdeli tekneler Nehir ağızları ve acı sular Birçok motor üreticisi, ürünlerinde alüminyum anot kullanımını önerir. Alüminyum Gövdeli Teknelerde Alüminyum gövdeli teknelerde anot, gövdeden daha aktif olmalıdır. Özel alaşımlı alüminyum anotlar bu farkı sağlar. Çinko anotlar da alüminyum gövdeyi koruyabilir. Seçim, gövde ve motor üreticisinin önerisine göre yapılır. Değişim Kuralları Anot yaklaşık yarısı tükendiğinde değiştirilir. Montaj yüzeyi temizlenir. Anot boyanmaz. Aynı teknede farklı anot malzemeleri karıştırılmaz. Sık Sorulan Sorular Alüminyum anot neden saf alüminyumdan yapılmaz? Saf alüminyum pasifleşir ve koruma sağlamaz. Çinkodan alüminyuma geçilebilir mi? Geçilebilir. Tüm anotların aynı malzemeyle değiştirilmesi önerilir. Alüminyum anot tatlı suda çalışır mı? Tatlı suda verimi düşebilir. Bu ortamda magnezyum tercih edilir. Alüminyum anot ile alüminyum gövde aynı malzeme midir? Hayır. Anot, aktifleştirici katkılı özel bir alaşımdır. Alüminyum anot neden daha uzun dayanabilir? Birim kütle başına daha fazla koruma akımı üretir. İlgili Terimler Kurban Anot, Tutya, Çinko Anot, Magnezyum Anot, Deniz Tipi Alüminyum, Katodik Koruma.

Deniz Tipi Alüminyum

Deniz tipi alüminyum , deniz suyunda korozyona yüksek direnç gösteren ve tekne yapımında kullanılan alüminyum alaşımlarının genel adıdır. Bu alaşımlar başta 5000 ve 6000 serilerinde yer alır. Deniz Tipi Alüminyum Nedir? Alüminyum, hafif ve korozyona dayanıklı bir metaldir. Yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşur. Ancak tüm alüminyum alaşımları deniz suyuna aynı ölçüde dayanmaz. Bakır içeren alaşımlar deniz ortamında hızla bozulur. Magnezyum alaşımlı 5000 serisi, deniz suyunda en iyi direnci gösteren gruptur. Alaşım Serileri Seri Ana Alaşım Elementi Deniz Uygunluğu 2000 Bakır Uygun değildir 5000 Magnezyum Çok uygundur 6000 Magnezyum ve silisyum Su üstü yapılar için uygundur 7000 Çinko Genellikle uygun değildir Yaygın Deniz Tipi Alaşımlar Alaşım Ürün Biçimi Kullanım 5083 Levha Gövde kaplaması 5086 Levha Gövde ve güverte 5383 Levha Yüksek dayanımlı gövde 5754 Levha Üst yapı ve iç bölmeler 6061 Profil, boru Direk, bumba, donanım 6082 Profil Yapısal profiller Temper Durumu Alaşım adından sonra temper kodu gelir. Örneğin "5083-H321" ve "5083-H116" deniz uygulamaları için tanımlanmış temperlerdir. ASTM B928, gemi ve tekne yapımında kullanılan 5000 serisi levhalar için bu temperleri düzenler. Bu temperler, taneler arası korozyona karşı test edilir. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hafiftir Galvanik korozyona açıktır Korozyona dayanıklıdır Kaynak bölgesinde dayanım düşer Geri dönüştürülebilir Bakırlı antifouling ile uyumsuzdur Boyasız kullanılabilir Kaçak akıma duyarlıdır Galvanik Riskler Alüminyum, galvanik seride aktif tarafta yer alır. Bakır, bronz ve paslanmaz çelikle temas ettiğinde çözünebilir. Bu nedenle bağlantılarda yalıtkan ara parçalar kullanılır. Antifouling boyada bakır oksit içermeyen ürünler seçilir. Kaynak 5000 serisi alaşımlar MIG ve TIG yöntemleriyle kaynaklanabilir. Kaynak, ısıdan etkilenen bölgede dayanımı azaltır. Tasarımda bu azalma dikkate alınır. Klas kuruluşları, kaynak prosedürleri için kurallar tanımlar. Sık Sorulan Sorular Alüminyum tekne boyasız kullanılabilir mi? 5000 serisi gövdeler su üstünde boyasız kullanılabilir. Su altı için antifouling gerekir. 6061 gövde levhası olarak kullanılır mı? Gövde kaplamasında genellikle 5000 serisi tercih edilir. Alüminyum teknede hangi anot kullanılır? Gövde ve motor üreticisinin önerdiği anot kullanılır. İlgili Terimler Alüminyum Anot, Galvanik Korozyon, Korozyon, Antifouling Boya, Paslanmaz Çelik, Katodik Koruma.

Fiber Tekne

Fiber tekne , gövdesi cam elyaf takviyeli plastikten üretilen teknedir. Türkçede bu malzemeye CTP (Cam Elyaf Takviyeli Plastik) denir. İngilizcede GRP (Glass Reinforced Plastic) veya FRP (Fibre Reinforced Plastic) kısaltmaları kullanılır. Fiber Tekne Nedir? Fiber teknede cam elyaf, reçineyle doyurulur. Reçine kürlenince sertleşir. Cam elyaf, yapıya çekme dayanımı kazandırır. Reçine, elyafları bir arada tutar ve suyu dışarıda bırakır. Gövde Katmanları Katman Görevi Jelkot Dış yüzeyi oluşturur. Rengi ve parlaklığı sağlar. Dış laminat Cam elyaf ve reçineden oluşan taşıyıcı katmandır Çekirdek Sandviç yapıda iki laminat arasında yer alır İç laminat Çekirdeği içeriden kapatır Çekirdek malzemesi olarak PVC köpük veya balsa ağacı kullanılır. Reçine Türleri Reçine Su Geçirgenliği Dayanımı Tipik Kullanım Polyester Düşük Seri üretim tekneler Vinilester Orta Su hattı altı katmanlar Epoksi Yüksek Yarış tekneleri, ozmoz tamiri Cam Elyaf Takviye Türleri Kırpılmış elyaf keçe (mat): Rastgele yönlenmiş kısa liflerden oluşur. Dokuma roving: Örgülü kalın lif demetlerinden oluşur. Çok eksenli kumaş: Lifler belirli açılarda dikilir. Üretim Yöntemleri El yatırma: Usta, elyafı kalıba serer ve reçineyi rulo ile yedirir. Püskürtme: Makine, kırpılmış elyafı ve reçineyi kalıba püskürtür. Vakum infüzyon: Vakum, reçineyi kuru elyafın içine çeker. Prepreg: Önceden reçine emdirilmiş elyaf, fırında kürlenir. Malzeme Özellikleri Özellik Açıklama Korozyon Metal gövdeler gibi paslanmaz Biçimlendirme Kalıpla karmaşık gövde şekilleri üretilir Tamir Reçine ve cam elyafla yerinde onarılır Isı yalıtımı Metale göre düşük ısı iletir Darbe davranışı Sert darbede çatlar veya delinir Fiberglas, 1950'lerden itibaren seri tekne üretiminde ahşabın yerini almaya başladı. Kalıp yöntemi, aynı modelden çok sayıda tekne üretilmesini sağlar. Bakım Gereksinimleri Jelkot, UV ışınlarıyla matlaşır. Cila yüzeyi korur. Su hattı altı, zehirli boya (antifouling) ile kaplanır. Su, laminata sızarsa ozmoz kabarcıkları oluşabilir. Sık Görülen Hasarlar Jelkot çatlağı: Darbe veya gerilme sonucu yüzeyde ince çizgiler oluşur. Ozmoz kabarcığı: Su hattı altında laminat içine sızan su kabarcık yapar. Delaminasyon: Laminat katmanları veya çekirdek birbirinden ayrılır. İlgili Standartlar ISO 12215: Küçük teknelerde gövde yapısı ve malzeme boyutlandırmasını düzenler. İlgili Terimler Fiberglas, Jelkot, Polyester Reçine, Epoksi Reçine, Ozmoz, Alüminyum Tekne.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Tüm terimlere dön