Denizcilik sözlüğü

Açmaz Halatı

Tanım

Açmaz halatı, tekneden iskeleye borda doğrultusunda, yaklaşık dik açıyla uzanan bağlama halatıdır. Açmaz halatı, teknenin iskeleden yana doğru açılmasını önler. İngilizcede bu halata "breast line" denir.

Açmaz Halatı Nedir?

Açmaz halatı, teknenin baş veya kıç bölümünden iskeleye kısa ve dik bir hat olarak verilir. Halat, rüzgâr veya akıntı tekneyi iskeleden uzaklaştırdığında yükü taşır. Adı, teknenin "açılmasını" engellemesinden gelir.

Bağlama Düzenindeki Yeri

Halat	Doğrultu	Sınırladığı Hareket
Baş halatı	Baştan ileri	Geri kayma ve baş açılması
Kıç halatı	Kıçtan geri	İleri kayma ve kıç açılması
Koltuk halatları	Çapraz	Boyuna hareket
Açmaz halatları	Bordaya dik	Yana açılma

Açmaz halatları baş ve kıç bölümlerine birer adet verilebilir. Bunlara baş açmazı ve kıç açmazı denir.

Kullanım Koşulları

İskeleden dışarı esen kuvvetli rüzgâr
Tekneyi iskeleden uzaklaştıran akıntı
Yükleme ve boşaltma sırasında teknenin iskeleye yakın tutulması
Uzun süreli bağlamada ek güvenlik

Açmaz Halatının Sınırlaması

Açmaz halatı kısa ve dik bir hattır. Kısa halat, su seviyesi değişiminde çok gerilir veya gevşer. Gelgitli limanlarda açmaz halatının sık ayarlanması gerekir. Dik halat ayrıca dalgada esnemeye az pay bırakır. Bu nedenle açmaz halatı, uzun baş ve kıç halatlarının yerine değil, onlara ek olarak kullanılır.

Ayar Yöntemi

Baş, kıç ve koltuk halatlarını bağlayın.
Açmaz halatını teknedeki babadan iskeledeki en yakın bağlantı noktasına verin.
Usturmaçaların iskeleye temas ettiği konumda halatı gerin.
Su seviyesi ve rüzgâr değiştikçe gerginliği kontrol edin.

Büyük Gemilerde Açmaz

Ticari gemilerde açmaz halatları, bağlama düzeninin standart parçasıdır. Gemi rıhtımda yük alırken sabit konumda kalmalıdır. Bu nedenle gemiler birden fazla açmaz halatıyla bağlanır.

Sık Sorulan Sorular

Açmaz halatı her bağlamada gerekli midir?

Gerekli değildir. Sakin havada baş, kıç ve koltuk halatları genellikle yeterlidir.

Açmaz halatı hangi malzemeden seçilir?

Diğer bağlama halatlarıyla aynı malzeme kullanılır. Naylon veya polyester yaygındır.

Açmaz halatı tekneyi iskeleye çekmek için kullanılır mı?

Evet. Yanaşma sonrası açmaz halatı çekilerek tekne iskeleye yaklaştırılabilir.

İlgili Terimler

Koltuk Halatı, Bağlama Halatı, Baba, Usturmaça, Borda, Kurtağzı.

İlgili terimler

Baba

Baba , halatların bağlandığı dikey, silindirik ve sağlam bağlama elemanıdır. Babalar iskelelerde, rıhtımlarda ve tekne güvertelerinde bulunur. İngilizcede babaya "bollard" denir. Baba Nedir? Baba, yere veya güverteye sabitlenmiş kısa ve kalın bir direktir. Halat gözü babanın üzerine geçirilir veya halat babanın etrafına sarılır. Babanın üst kısmı genellikle genişler. Bu biçim, halatın yukarı kaymasını önler. Baba Türleri Tür Yapı Kullanım Tek baba Tek dikey silindir İskeleler ve küçük tekneler Çift baba Ortak taban üzerinde iki silindir Gemiler ve büyük yatlar Haç baba Silindirin üstünde yatay çubuk Halatın kaymasını önler Gömme baba Güverte içine çekilebilir Yat güverteleri Rıhtım babası Dökme demir veya çelik ağır gövde Ticari limanlar Kullanıldığı Yerler İskele ve rıhtımlar: Teknelerin bağlama halatları babaya takılır. Tekne güverteleri: Baş, kıç ve yan güvertede bağlama noktası oluşturur. Gemiler: Çift babalar, kalın bağlama halatlarını taşır. Römorkörler: Çekme halatları için kullanılır. Malzemeler Malzeme Kullanım Dökme demir Liman ve rıhtım babaları Dökme çelik Ağır hizmet babaları AISI 316 paslanmaz çelik Yat ve tekne babaları Alüminyum Hafif teknelerde Halatın Babaya Bağlanması Göz geçirme: Halat gözü babanın üzerine geçirilir. Sekiz dolama: Çift babada halat iki silindir arasında sekiz biçiminde dolanır. Volta: Halat babaya sarılıp kendi altından geçirilerek kilitlenir. Aynı babaya birden fazla halat gözü takılabilir. İkinci göz, birinci gözün içinden geçirilir. Bu yöntem, halatların birbirinden bağımsız alınmasını sağlar. Güvenli Çalışma Yükü Liman babaları, taşıyabilecekleri yüke göre tasarlanır. Güvenli çalışma yükü genellikle babanın üzerinde ton cinsinden yazılıdır. Yüksek yükler için ağır hizmet babaları kullanılır. Sık Sorulan Sorular Baba ile koç boynuzu arasındaki fark nedir? Baba dikey bir silindirdir. Koç boynuzu ise yatay kollu bir bağlama donanımıdır. Tekne güvertesindeki baba neden genellikle tektir? Küçük teknelerde halat yükleri düşüktür. Tek baba yeterli dayanımı sağlar ve az yer kaplar. Babaya halat nasıl hızla bırakılır? Göz, babanın üzerinden çıkarılır. Volta atılmışsa turlar ters sırayla çözülür. İlgili Terimler Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Bağlama Halatı, Halat Gözü, Kurtağzı, İskele Usturmaçası.

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Borda

Borda , tekne gövdesinin yan yüzeyidir. Her teknede iki borda bulunur: sancak borda ve iskele borda. Borda Nedir? Borda, su hattından güverte kenarına kadar uzanan yan duvardır. Borda, dalgaya ve rüzgâra karşı gövdeyi korur. Teknenin başını kıçına bağlayan yüzeydir. İngilizcede bordaya "side" veya "topsides" denir. "Topsides" terimi bordanın su hattı üstündeki bölümünü ifade eder. Borda ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Sağ yan yüzey İskele borda Sol yan yüzey Borda fenerleri Yan yüzeylerdeki kırmızı ve yeşil fenerler Bordaya yanaşma Tekneyi yan yüzeyiyle iskeleye veya başka tekneye yaklaştırma Bordadan Teknenin yanından, kirişe dik yönden Borda iskelesi Tekneye yandan biniş için kullanılan merdiven Bordaya Yanaşma Bordaya yanaşmada tekne, yan yüzeyiyle iskeleye bağlanır. Bu yöntem, kanal ve nehir limanlarında yaygındır. Bordaya yanaşmada şu halatlar kullanılır: Baş halatı: Baştan ileriye doğru verilir. Kıç halatı: Kıçtan geriye doğru verilir. Baş spring: Baştan geriye doğru verilir. Kıç spring: Kıçtan ileriye doğru verilir. Spring halatları, teknenin ileri-geri hareketini sınırlar. Borda Koruması Yanaşma sırasında borda, iskeleye veya başka bir tekneye sürtünür. Bordayı korumak için şu donanımlar kullanılır: Usturmaça: Borda ile iskele arasında tampon görevi görür. Borda profili (rub rail): Güverte kenarı boyunca uzanan kauçuk veya plastik şerittir. Usturmaça tahtası: Usturmaçaların önüne asılan yatay tahtadır. Borda Yüksekliği Bordanın su hattı üzerindeki yüksekliği fribordu belirler. Yüksek borda, dalganın güverteye girmesini zorlaştırır. Yüksek borda ayrıca rüzgâr yüzeyini artırır. Rüzgâr yüzeyi, manevrada teknenin sürüklenmesine neden olur. Bordada Bulunan Elemanlar Lumbozlar ve gövde pencereleri Egzoz ve tahliye çıkışları Borda fenerleri Bağlama yuvaları Sık Sorulan Sorular Borda ile küpeşte arasındaki fark nedir? Borda, gövdenin yan yüzeyinin tamamıdır. Küpeşte, bordanın üst kenarındaki korkuluk veya kenar elemanıdır. Borda feneri hangi renklerdedir? Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır. Kuralları COLREG 1972 Kural 21 belirler. Bordadan dalga almak neden risklidir? Dalga bordaya dik çarptığında tekne yana yatar. Büyük dalgada bu durum devrilme riskini artırır. İlgili Terimler Sancak, İskele, Küpeşte, Fribord, Usturmaça, Bağlama Halatı.

Koltuk Halatı

Koltuk halatı , tekneyi iskeleye çapraz doğrultuda bağlayan ve teknenin ileri-geri hareketini sınırlayan bağlama halatıdır. İngilizcede bu halata "spring line" denir. Koltuk Halatı Nedir? Koltuk halatı, tekne üzerindeki bir noktadan iskeledeki daha ileri veya daha geri bir noktaya uzanır. Bu çapraz doğrultu, teknenin iskele boyunca kaymasını engeller. Baş ve kıç halatları teknenin yan açılmasını sınırlar. Koltuk halatları ise boyuna hareketi sınırlar. Koltuk Halatı Türleri Tür Başlangıç Noktası Yönü Sınırladığı Hareket Baş koltuk Baş veya orta borda İskele üzerinde geriye doğru Teknenin ileri kayması Kıç koltuk Kıç veya orta borda İskele üzerinde ileriye doğru Teknenin geri kayması Bazı denizciler halatları teknedeki bağlantı noktasına göre, bazıları ise yönüne göre adlandırır. Bağlama Düzenindeki Yeri Bordadan yanaşmış bir teknede tam bağlama düzeni şu halatlardan oluşur: Baş halatı Baş koltuk halatı Kıç koltuk halatı Kıç halatı Gerekirse açmaz halatları Koltuk Halatının Uzunluğu Koltuk halatları, baş ve kıç halatlarından uzundur. Uzun halat, aynı esneme oranında daha fazla uzar. Bu esneme, dalgadaki hareketi yumuşatır. Gelgitli limanlarda uzun halat, su seviyesi değişiminde teknenin dengeli kalmasını sağlar. Manevrada Koltuk Halatı Koltuk halatı, motorla birlikte yanaşma ve ayrılma manevralarında kullanılır. Baş koltukla ayrılma: Baş koltuk bağlıyken motor geri vitese alınır. Kıç iskeleden açılır. Kıç koltukla ayrılma: Kıç koltuk bağlıyken motor ileri vitese alınır. Baş iskeleden açılır. Bu yöntem, rüzgârın tekneyi iskeleye bastırdığı durumlarda kullanılır. Manevra sırasında usturmaçalar dönme noktasına konur. Malzeme Koltuk halatlarında genellikle naylon veya polyester bağlama halatı kullanılır. Halatın sürtündüğü noktalarda koruyucu kılıf kullanılır. Sık Sorulan Sorular Koltuk halatı ile spring halatı aynı şey midir? Evet. Koltuk halatı, spring halatının Türkçe denizcilik karşılığıdır. Akdeniz tipi kıçtan bağlamada koltuk halatı kullanılır mı? Bu düzende tekne kıçtan bağlanır ve baş kaloma ile tutulur. Koltuk halatları genellikle kullanılmaz. Kuvvetli yan rüzgârda kıç halatları çaprazlanarak benzer etki sağlanır. Koltuk halatı tek başına yeterli midir? Hayır. Koltuk halatı boyuna hareketi sınırlar. Yan hareketi sınırlamak için baş ve kıç halatları gerekir. İlgili Terimler Açmaz Halatı, Bağlama Halatı, Baba, Kurtağzı, Usturmaça, Halat Koruyucu.

Tüm terimlere dön