Denizcilik sözlüğü

AIS Transponder

Tanım

AIS transponder, diğer gemilerin AIS yayınlarını alan ve teknenin kendi AIS bilgisini yayınlayan cihazdır. Transponder, alıcı ve verici işlevlerini tek gövdede birleştirir.

AIS Transponder Nedir?

"Transponder" kelimesi, İngilizce "transmitter" (verici) ve "responder" (yanıtlayıcı) kelimelerinden türetilmiştir. AIS transponder, çevredeki hedefleri gösterirken teknenin de görünür olmasını sağlar. Gezi teknelerinde "AIS vericisi" ve "AIS transponder" ifadeleri genellikle aynı cihazı anlatır.

Transponder Sınıfları

Sınıf	Kullanım	Çıkış Gücü
Class A	SOLAS gemileri, ticari tekneler	12,5 W
Class B SO	Büyük gezi yatları, iş tekneleri	5 W
Class B CS	Gezi tekneleri	2 W

Class A Transponderin Özellikleri

Daha sık yayın yapar.
Sefer bilgileri (varış limanı, draft) yayınlar.
Ekranlı ve tuşlu yapıdadır.
Belirli gemilerde SOLAS gereği zorunludur.

Transponder Seçim Ölçütleri

Ölçüt	Açıklama
Sınıf	Teknenin kullanımı ve mevzuata göre
Anten ayırıcı	Dahili ayırıcı, tek VHF antenini paylaştırır
Kablosuz çıkış	Tablet ve telefona veri gönderme
NMEA arayüzü	NMEA 2000 veya NMEA 0183
Sessiz mod	Yayını geçici durdurma
Güç tüketimi	Uzun seyirlerde önemlidir

Transponder ve Güvenlik

Büyük gemiler, yoğun trafikte radar ekranında küçük tekneleri ayırt etmekte zorlanabilir. AIS transponder, teknenin konumunu, hızını ve rotasını açıkça gösterir. Gemi, teknenin adını görerek doğrudan VHF çağrısı yapabilir. Bu iletişim, çatışma riskinin erken çözülmesine yardım eder.

Kurulum ve Lisans

MMSI numarası edinin.
Telsiz istasyonu ruhsatına AIS'i ekleyin.
Transponderi programlayın.
GPS ve VHF antenlerini bağlayın.
Yayının diğer teknelerce alındığını doğrulayın.

Türkiye'de MMSI ve telsiz ruhsatı işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı üzerinden yürütülür.

Sık Sorulan Sorular

AIS transponder hangi teknelerde önerilir?

Yoğun gemi trafiği olan bölgelerde, gece ve açık deniz seyirlerinde önerilir.

Transponder çalışırken kapatılabilir mi?

Gezi teknelerinde kapatılabilir. SOLAS gemilerinde sürekli çalıştırma kuralları vardır.

Transponderin yayın yaptığı nasıl doğrulanır?

Yakındaki bir tekneden veya kıyı AIS servislerinden teknenin görünürlüğü kontrol edilir.

Transponder hangi antene bağlanır?

VHF antenine ayrı kablo veya anten ayırıcıyla bağlanır. GPS anteni ayrıca takılır.

İlgili Terimler

AIS, AIS Vericisi, AIS Alıcısı, MMSI Numarası, Radar Reflektörü, VHF Anteni.

İlgili terimler

AIS

AIS , gemi ve teknelerin kimlik, konum, rota ve hız bilgilerini VHF radyo frekansları üzerinden otomatik olarak yayınladığı sistemdir. AIS, İngilizce "Automatic Identification System" (Otomatik Tanımlama Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. AIS Nedir? AIS cihazı, GPS'ten aldığı konumu ve teknenin kimlik bilgilerini belirli aralıklarla yayınlar. Çevredeki AIS alıcıları bu yayınları alır. Alınan bilgiler chartplotter veya radar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Sistem, görüş mesafesinin ötesindeki gemileri tanımlamayı sağlar. AIS Frekansları AIS, deniz VHF bandındaki iki kanalı kullanır: Kanal Frekans AIS 1 (87B) 161,975 MHz AIS 2 (88B) 162,025 MHz Yayınlanan Bilgiler Bilgi Türü Örnekler Statik bilgiler MMSI, gemi adı, çağrı işareti, boy, en, tür Dinamik bilgiler Konum, yer üstü hız, yer üstü rota, baş açısı Sefer bilgileri Varış limanı, tahmini varış zamanı, draft AIS Sınıfları Özellik Class A Class B Kullanıcı SOLAS gemileri Gezi tekneleri ve küçük tekneler Çıkış gücü 12,5 W 2 W (SO tipi 5 W) Yayın sıklığı Hıza göre sık Daha seyrek Erişim yöntemi SOTDMA CSTDMA veya SOTDMA SOLAS Zorunluluğu SOLAS Bölüm V, Kural 19, belirli gemilerde AIS bulundurulmasını zorunlu tutar: Uluslararası seferlerde 300 GT ve üzeri gemiler Uluslararası olmayan seferlerde 500 GT ve üzeri yük gemileri Boyutundan bağımsız olarak tüm yolcu gemileri Gezi teknelerinde AIS kullanımı ulusal mevzuata göre değişir. AIS Cihaz Türleri Tür İşlev AIS alıcısı Yalnızca diğer gemileri gösterir AIS vericisi / transponder Hem alır hem kendi bilgisini yayınlar AIS-SART Can salında acil durum konumu yayınlar AIS MOB vericisi Denize düşen kişinin konumunu yayınlar Sınırlamalar AIS'i olmayan tekneler ekranda görünmez. Yanlış girilmiş statik bilgiler hatalı tanımlamaya yol açar. AIS kapatılabilir. AIS, radar ve gözcülüğün yerini tutmaz. Sık Sorulan Sorular AIS bilgileri internetten görülebilir mi? Bazı internet siteleri kıyı istasyonlarından topladıkları AIS verilerini yayınlar. AIS kullanmak için lisans gerekir mi? Verici kullanımı için MMSI numarası ve telsiz istasyonu ruhsatı gerekir. AIS menzili ne kadardır? Menzil, anten yüksekliğine bağlıdır. VHF dalgaları görüş hattında yayılır. İlgili Terimler AIS Alıcısı, AIS Vericisi, AIS Transponder, MMSI Numarası, VHF Telsiz, SOLAS.

AIS Alıcısı

AIS alıcısı , çevredeki gemi ve teknelerin AIS yayınlarını alarak ekranda gösteren, ancak kendi bilgisini yayınlamayan cihazdır. AIS alıcısı, pasif bir güvenlik aracıdır. AIS Alıcısı Nedir? AIS alıcısı, AIS frekanslarını sürekli dinler. Aldığı mesajları çözerek gemilerin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini çıkarır. Bu bilgiler chartplotter veya bilgisayar ekranında hedef simgeleri olarak gösterilir. Alıcı yayın yapmadığı için diğer teknelerin ekranında görünmez. AIS Alıcısı Türleri Tür Özellik Bağımsız AIS alıcısı Ayrı bir kutu, NMEA çıkışlı VHF telsiz içindeki AIS alıcısı Telsiz ekranında hedefler gösterilir Chartplotter içindeki AIS alıcısı Harita ekranına doğrudan entegre Kablosuz AIS alıcısı Veriyi tablet ve telefona Wi-Fi ile gönderir Anten Seçenekleri Seçenek Açıklama Ayrı AIS anteni Kendi VHF anteni ile çalışır Anten ayırıcı (splitter) Mevcut VHF antenini telsiz ve AIS arasında paylaştırır Ortak anten (dahili ayırıcılı) Cihaz içinde ayırıcı bulunur Anten ayırıcı, telsiz yayın yaparken AIS alıcısını korur. Çatışma Alarmları AIS alıcısı veya bağlı ekran, yaklaşan hedefler için hesaplama yapar. Değer Anlamı CPA En yakın yaklaşma mesafesi TCPA En yakın yaklaşmaya kalan süre Örnek: CPA 0,2 deniz mili ve TCPA 8 dakika ise hedef 8 dakika sonra 0,2 deniz mili yakına gelecektir. Kullanıcı, güvenli CPA ve TCPA sınırlarını alarm olarak ayarlar. CPA, "Closest Point of Approach", TCPA ise "Time to Closest Point of Approach" ifadesinin kısaltmasıdır. Alıcının Avantajları Lisans ve MMSI gerektirmez. Gemileri görüş mesafesinin ötesinde tanımlar. Gemilerin adını gösterir. Bu bilgi VHF çağrısını kolaylaştırır. Enerji tüketimi düşüktür. Sınırlamalar Teknenin kendisi diğer gemilerce AIS ile görülmez. AIS vericisi olmayan tekneler ekranda yer almaz. Anten yüksekliği menzili sınırlar. Sık Sorulan Sorular AIS alıcısı ile transponder arasındaki fark nedir? Alıcı yalnızca dinler. Transponder hem dinler hem yayın yapar. AIS alıcısı için ayrı GPS gerekir mi? Hedefleri göstermek için gerekmez. CPA hesabı için teknenin kendi konumu gerekir. AIS alıcısı radarın yerini tutar mı? Hayır. AIS'i olmayan tekneler ve kıyı yalnızca radarla görülür. İlgili Terimler AIS, AIS Vericisi, AIS Transponder, VHF Anteni, Chartplotter, Radar.

AIS Vericisi

AIS vericisi , teknenin kimlik, konum, hız ve rota bilgilerini AIS frekansları üzerinden yayınlayan cihazdır. Gezi teknelerinde kullanılan AIS vericileri genellikle hem yayın yapar hem de diğer gemileri alır. AIS Vericisi Nedir? AIS vericisi, GPS'ten aldığı konumu ve programlanmış kimlik bilgilerini belirli aralıklarla yayınlar. Çevredeki gemiler bu yayını alır ve tekneyi ekranlarında görür. Bu özellik, büyük gemilerin küçük tekneleri fark etmesini kolaylaştırır. Gezi teknelerinde kullanılan vericiler Class B sınıfındadır. Class B Verici Türleri Tür Erişim Yöntemi Çıkış Gücü Yayın Sıklığı Class B CS CSTDMA 2 W 30 saniyede bir (2 knot üzeri) Class B SO SOTDMA 5 W Hıza göre 5 saniyeye kadar CSTDMA, boş zaman dilimini algılayarak yayın yapar. SOTDMA, zaman dilimlerini önceden ayırır. Class B SO, Class A'ya daha yakın performans sunar. Programlanan Bilgiler Bilgi Açıklama MMSI Teknenin dokuz haneli kimlik numarası Tekne adı Kayıtlı ad Çağrı işareti Telsiz çağrı işareti Tekne türü Yelkenli, motorlu tekne vb. Boy ve en Teknenin ölçüleri GPS anten konumu Anten konumunun tekne üzerindeki yeri MMSI bazı cihazlarda yalnızca bir kez programlanabilir. Değişiklik için üretici veya bayi desteği gerekir. Kurulum Gereksinimleri Teknenin MMSI numarasını edinin. Telsiz istasyonu ruhsatını alın. Cihaza kimlik bilgilerini programlayın. Ayrı GPS antenini engelsiz bir yere monte edin. VHF antenini bağlayın veya anten ayırıcı kullanın. NMEA 2000 veya NMEA 0183 ile ekrana bağlayın. Sessiz Mod Bazı vericiler sessiz mod sunar. Bu modda cihaz yayın yapmaz, yalnızca alır. Sessiz mod, güvenlik veya gizlilik gerekçesiyle kullanılabilir. Kullanım, yerel mevzuata uygun olmalıdır. Avantajlar Büyük gemiler tekneyi ekranında adıyla görür. Gemiler, gerektiğinde tekneyi VHF'te adıyla çağırabilir. Kıyı istasyonları tekneyi izleyebilir. Sık Sorulan Sorular AIS vericisi için ayrı GPS anteni neden gerekir? Verici, konum bilgisini doğrudan kendi GPS'inden alır. Bu tasarım, verinin güvenilirliğini artırır. Class B yayınları her gemide görülür mü? Modern AIS ekranları Class B yayınlarını gösterir. Bazı eski sistemlerde filtreleme yapılmış olabilir. AIS vericisi enerji tüketir mi? Tüketim düşüktür, ancak sürekli çalıştığı için akü hesabına eklenir. İlgili Terimler AIS, AIS Transponder, AIS Alıcısı, MMSI Numarası, GPS Anteni, VHF Anteni.

MMSI Numarası

MMSI numarası , deniz telsiz istasyonlarını tanımlayan dokuz haneli benzersiz kimlik numarasıdır. MMSI, İngilizce "Maritime Mobile Service Identity" (Denizcilik Mobil Servis Kimliği) ifadesinin kısaltmasıdır. MMSI Numarası Nedir? MMSI, bir gemi veya teknenin dijital telsiz kimliğidir. Numara; DSC destekli VHF telsizlere, AIS cihazlarına ve bazı acil durum işaretleyicilerine programlanır. Bu cihazlar yayın yaptığında MMSI numarası da iletilir. Böylece çağrı veya mesajın hangi istasyondan geldiği anlaşılır. MMSI Numarasının Yapısı Bölüm Açıklama MID İlk üç hane, ülke kodu (Maritime Identification Digits) İstasyon numarası Kalan altı hane Türkiye'nin MID kodu 271'dir. Türk bayraklı teknelerin MMSI numaraları genellikle 271 ile başlar. MMSI Türleri Biçim Kullanım MIDxxxxxx Gemi istasyonu 00MIDxxxx Kıyı istasyonu 0MIDxxxxx Gemi grubu 970xxxxxx AIS-SART 972xxxxxx MOB cihazları 974xxxxxx EPIRB-AIS Biçimler ITU-R M.585 tavsiyesinde tanımlanır. ITU, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin kısaltmasıdır. MMSI'nin Kullanıldığı Cihazlar DSC destekli sabit VHF telsiz DSC destekli el telsizi AIS vericisi ve transponder Bazı EPIRB ve PLB cihazları MMSI Nasıl Alınır? MMSI numarası, teknenin kayıtlı olduğu ülkenin yetkili idaresi tarafından tahsis edilir. Türkiye'de MMSI ve gemi telsiz istasyonu ruhsatı işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür. Başvuruda teknenin kayıt bilgileri ve telsiz cihazlarının bilgileri istenir. DSC Çağrılarında MMSI DSC tehlike çağrısında telsiz, MMSI numarasını ve GPS konumunu otomatik gönderir. Kurtarma koordinasyon merkezi, MMSI veritabanından teknenin bilgilerine ulaşır. Bu nedenle MMSI kayıtlarının güncel tutulması önemlidir. Programlama MMSI, cihazın menüsünden programlanır. Birçok cihazda MMSI yalnızca bir veya iki kez girilebilir. Hatalı giriş, cihazın bayi tarafından sıfırlanmasını gerektirebilir. Sık Sorulan Sorular Tekne satıldığında MMSI ne olur? MMSI kayıtları yeni sahibin bilgileriyle güncellenir veya yeni numara tahsis edilir. İşlem yerel idarenin kurallarına göre yapılır. MMSI olmadan DSC telsiz kullanılabilir mi? Telsiz çalışır, ancak DSC tehlike çağrısı kimlik bilgisi olmadan gönderilemeyebilir. MMSI ile çağrı işareti aynı mıdır? Hayır. Çağrı işareti sesli telsiz iletişiminde kullanılan harf ve rakam dizisidir. İlgili Terimler DSC, VHF Telsiz, AIS, AIS Transponder, EPIRB, Sabit VHF.

Tüm terimlere dön