Denizcilik sözlüğü

Bağlama Halatı

Tanım

Bağlama halatı, tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar.

Bağlama Halatı Nedir?

Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur.

Konumuna Göre Bağlama Halatları

Halat	Konumu	Görevi
Baş halatı	Baştan ileri doğru	Teknenin geri kaymasını sınırlar
Kıç halatı	Kıçtan geri doğru	Teknenin ileri kaymasını sınırlar
Baş spring	Baştan geri doğru	İleri hareketi sınırlar
Kıç spring	Kıçtan ileri doğru	Geri hareketi sınırlar
Borda halatı	Bordadan iskeleye dik	Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar

Malzeme Seçimi

Malzeme	Bağlama İçin Uygunluk
Naylon	Uygundur; esneme darbeleri sönümler
Polyester	Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır
Polipropilen	Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur

Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır.

Halat Gözü

Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır.

Sürtünme Koruması

Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır:

Halat koruyucu kılıf
Hortum parçası
Kurtağzı içinden geçirme

Bağlama Yayı

Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır.

Kötü Havada Bağlama

Halatlar çiftlenir.
Spring halatları eklenir.
Usturmaçalar artırılır.
Halatların sürtünme noktaları korunur.

Sık Sorulan Sorular

Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir?

Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur.

Bağlama halatı ne zaman değiştirilir?

Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir.

Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır?

Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır.

Spring halatı neden çapraz bağlanır?

Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar.

İlgili Terimler

Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

İlgili terimler

Baba

Baba , halatların bağlandığı dikey, silindirik ve sağlam bağlama elemanıdır. Babalar iskelelerde, rıhtımlarda ve tekne güvertelerinde bulunur. İngilizcede babaya "bollard" denir. Baba Nedir? Baba, yere veya güverteye sabitlenmiş kısa ve kalın bir direktir. Halat gözü babanın üzerine geçirilir veya halat babanın etrafına sarılır. Babanın üst kısmı genellikle genişler. Bu biçim, halatın yukarı kaymasını önler. Baba Türleri Tür Yapı Kullanım Tek baba Tek dikey silindir İskeleler ve küçük tekneler Çift baba Ortak taban üzerinde iki silindir Gemiler ve büyük yatlar Haç baba Silindirin üstünde yatay çubuk Halatın kaymasını önler Gömme baba Güverte içine çekilebilir Yat güverteleri Rıhtım babası Dökme demir veya çelik ağır gövde Ticari limanlar Kullanıldığı Yerler İskele ve rıhtımlar: Teknelerin bağlama halatları babaya takılır. Tekne güverteleri: Baş, kıç ve yan güvertede bağlama noktası oluşturur. Gemiler: Çift babalar, kalın bağlama halatlarını taşır. Römorkörler: Çekme halatları için kullanılır. Malzemeler Malzeme Kullanım Dökme demir Liman ve rıhtım babaları Dökme çelik Ağır hizmet babaları AISI 316 paslanmaz çelik Yat ve tekne babaları Alüminyum Hafif teknelerde Halatın Babaya Bağlanması Göz geçirme: Halat gözü babanın üzerine geçirilir. Sekiz dolama: Çift babada halat iki silindir arasında sekiz biçiminde dolanır. Volta: Halat babaya sarılıp kendi altından geçirilerek kilitlenir. Aynı babaya birden fazla halat gözü takılabilir. İkinci göz, birinci gözün içinden geçirilir. Bu yöntem, halatların birbirinden bağımsız alınmasını sağlar. Güvenli Çalışma Yükü Liman babaları, taşıyabilecekleri yüke göre tasarlanır. Güvenli çalışma yükü genellikle babanın üzerinde ton cinsinden yazılıdır. Yüksek yükler için ağır hizmet babaları kullanılır. Sık Sorulan Sorular Baba ile koç boynuzu arasındaki fark nedir? Baba dikey bir silindirdir. Koç boynuzu ise yatay kollu bir bağlama donanımıdır. Tekne güvertesindeki baba neden genellikle tektir? Küçük teknelerde halat yükleri düşüktür. Tek baba yeterli dayanımı sağlar ve az yer kaplar. Babaya halat nasıl hızla bırakılır? Göz, babanın üzerinden çıkarılır. Volta atılmışsa turlar ters sırayla çözülür. İlgili Terimler Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Bağlama Halatı, Halat Gözü, Kurtağzı, İskele Usturmaçası.

Halat Gözü

Halat gözü , halatın ucunda oluşturulan kalıcı veya geçici halkadır. Göz, halatın baba, halka veya kilide takılmasını sağlar. Halat Gözü Nedir? Halat gözü, halat ucunun kendi üzerine katlanıp sabitlenmesiyle oluşur. Sabitleme ekleme, düğüm veya sıkıştırma ile yapılır. Göz, bağlama halatlarında, çapa hatlarında ve yelken halatlarında kullanılır. İngilizcede ekleme ile yapılan göze "eye splice" denir. Göz Türleri Tür Yapım Yöntemi Özellik Ekleme göz Halat kolları halatın içine örülür Kalıcıdır, dayanım kaybı azdır Düğüm göz Kazık bağı gibi düğümle oluşturulur Geçicidir, çözülebilir Radansalı göz Gözün içine metal veya plastik radansa konur Halatı aşınmadan korur Dikişli göz Halat endüstriyel dikişle dikilir Fabrika üretimidir Sıkıştırmalı göz Metal yüksükle preslenir Tel halatlarda kullanılır Radansa Radansa, halat gözünün içine yerleştirilen oluklu halkadır. Radansa, halatın keskin bir kilit veya halka üzerinde bükülmesini önler. Bu sayede gözdeki aşınma ve dayanım kaybı azalır. Radansa paslanmaz çelik, galvaniz çelik veya naylondan üretilir. İngilizcede bu parçaya "thimble" denir. Göz Boyutu Gözün boyutu, kullanılacağı bağlantıya göre seçilir: Bağlama halatı: Göz, iskeledeki babanın üzerinden rahatça geçmelidir. Çapa hattı: Göz, radansa ve kilide uygun olmalıdır. Yelken halatı: Göz, şakıl veya yelken köşesine uyacak küçüklükte olmalıdır. Göz Ekleme Yapımı Bükümlü halatta göz ekleme genel olarak şu adımlarla yapılır: Halat ucunun kollarını belirli uzunlukta ayırın. Gözün boyutunu belirleyin. Her kolu halatın gövdesindeki bir kolun altından geçirin. İşlemi birkaç tur tekrarlayın. Kol uçlarını kesip eritin. Örgülü halatlarda ekleme, üreticinin tarif ettiği özel tekniklerle yapılır. Kontrol Noktaları Göz içindeki aşınma Radansanın yerinden çıkması Ekleme bölgesinde gevşeme Kolların veya kılıfın açılması Sık Sorulan Sorular Göz ekleme neden düğümden tercih edilir? Ekleme, halatın kopma yükünü düğüme göre daha az düşürür. Ayrıca kalıcıdır ve takılma yapmaz. Bağlama halatı gözü iskele babasına nasıl takılır? Göz babaya geçirilir. Halatın diğer ucu teknedeki babaya veya koç boynuzuna bağlanır. Böylece ayar tekne üzerinden yapılır. İki halatın gözü aynı babaya nasıl takılır? İkinci gözün ucu, birinci gözün içinden geçirilip babaya takılır. Böylece iki halat birbirinden bağımsız çıkarılabilir. İlgili Terimler Halat Ekleme, Bağlama Halatı, Bükümlü Halat, Örgülü Halat, Kilit, Baba.

Koç Boynuzu

Koç boynuzu , iki yana uzanan kollara sahip, halatların bağlandığı güverte donanımıdır. Adını, kıvrık kollarının koç boynuzuna benzemesinden alır. İngilizcede bu donanıma "cleat" denir. Koç Boynuzu Nedir? Koç boynuzu, bir gövde ve iki yatay koldan oluşur. Halat, kolların altından ve üstünden sekiz biçiminde geçirilerek sabitlenir. Bu bağlama yöntemine "volta" denir. Koç boynuzu bağlama, mandar ve ıskota gibi halatların sabitlenmesinde kullanılır. Koç Boynuzu Türleri Tür Yapı Kullanım Klasik koç boynuzu Sabit iki kollu gövde Bağlama ve genel kullanım Gömme koç boynuzu Güverteye gömülü, kullanılmadığında kapanır Yüzme ve yürüme alanları Açık tabanlı koç boynuzu Gövdenin altı boştur Halat gözünün geçirilmesi Kam kilit Yaylı dişli çeneler Hızlı halat sabitleme Kanal kilit V biçimli kanal Hafif halatlar Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Dayanıklı, korozyona dirençli Alüminyum alaşım Hafif, eloksal kaplamalı Naylon Hafif yükler için ekonomik Bronz Geleneksel teknelerde kullanılır Montaj Gereksinimleri Koç boynuzunu yük yönüne göre hafif açılı yerleştirin. Güverte altına arkalık plakası koyun. Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın. Sandviç çekirdekli güvertede deliklerin içini epoksiyle doldurun. Koç boynuzu, gelen yükü cıvatalar aracılığıyla güverteye aktarır. Yetersiz güçlendirme, güvertenin yerinden kopmasına neden olabilir. Doğru Volta Atma Halatı önce koç boynuzunun uzak tarafındaki kolun altından geçirin. Halatı gövdenin etrafından bir tur dolayın. Kollar üzerinde iki veya üç sekiz atın. Son turda halatı kendi altından geçirerek kilit atın. Fazla tur, halatın çözülmesini zorlaştırır. Yetersiz tur, halatın kaymasına yol açar. Boyut Seçimi Koç boynuzunun boyu, kullanılacak halatın çapına göre seçilir. Kalın halat küçük koç boynuzuna sığmaz. Üreticiler, her model için uygun halat çapı aralığını belirtir. Sık Sorulan Sorular Koç boynuzu ile baba arasındaki fark nedir? Koç boynuzu yatay kollu, alçak bir donanımdır. Baba ise dikey silindirik bir direktir. Koç boynuzu neden açılı monte edilir? Açılı montaj, halatın kola sürtünmeden düzgün girmesini sağlar. Bu yerleşim volta atmayı kolaylaştırır. Kam kilit bağlama için uygun mudur? Kam kilit hızlı ayar için tasarlanır. Uzun süreli bağlamada klasik koç boynuzu tercih edilir. İlgili Terimler Baba, Bağlama Babası, Kurtağzı, Bağlama Halatı, Halat Kilidi, Güverte Donanımı.

Kurtağzı

Kurtağzı , bağlama veya çapa halatını güverte kenarından dışarıya yönlendiren kılavuz donanımdır. İngilizcede bu donanıma "fairlead" veya "chock" denir. Kurtağzı Nedir? Kurtağzı, halatın baba veya koç boynuzundan çıkıp bordadan dışarı uzandığı noktada yer alır. Halat, kurtağzının içinden geçer. Kurtağzı, halatın yönünü sabitler ve sürtünmeyi tek bir noktada toplar. Bu sayede halat güverte kenarına ve küpeşteye sürtünmez. Kurtağzı Türleri Tür Yapı Özellik Açık kurtağzı Üstü açık iki kıvrık kol Halat yukarıdan takılır Kapalı kurtağzı Tamamen kapalı oval açıklık Halat kaçmaz Makaralı kurtağzı Kenarlarda dönen makaralar Sürtünmeyi azaltır Küpeşte kurtağzı Küpeşteye entegre açıklık Parapet küpeştelerde kullanılır Panama kurtağzı Büyük kapalı oval açıklık Gemilerde kullanılır Panama kurtağzı, adını Panama Kanalı'nın bağlama şartlarından alır. Kurtağzının Görevleri Halatı istenen yöne yönlendirir. Sürtünmeyi halatın kurtağzıyla temas ettiği yüzeyde toplar. Güverte kenarını ve jelkotu korur. Halatın baba üzerinden kaymasını önler. Montaj Kurtağzını babanın veya koç boynuzunun hattına yerleştirin. Halatın kurtağzına düz bir açıyla girmesini sağlayın. Güverte altına arkalık plakası koyun. Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın. Yüzey Durumu Kurtağzının iç yüzeyi düzgün ve yuvarlak kenarlı olmalıdır. Keskin kenar ve pürüz halatı hızla aşındırır. Döküm hataları zımparayla giderilir. Aşınmış kurtağzı değiştirilir. Halat Koruyucu ile Birlikte Kullanım Uzun süreli bağlamada halat, kurtağzı içinde sürekli hareket eder. Halatın kurtağzına değen bölümüne koruyucu kılıf geçirilir. Kılıf, halatı aşınmadan korur. Malzemeler AISI 316 paslanmaz çelik Alüminyum alaşım Bronz Mühendislik plastikleri Sık Sorulan Sorular Açık ve kapalı kurtağzı arasında nasıl seçim yapılır? Açık kurtağzı halatın hızla takılıp çıkarılmasını sağlar. Kapalı kurtağzı, dalgalı ortamda halatın dışarı fırlamasını önler. Makaralı kurtağzı neden kullanılır? Makaralar halat ile birlikte döner. Bu hareket, sürtünmeyi ve ısınmayı azaltır. Kurtağzı olmadan bağlama yapılabilir mi? Yapılabilir, ancak halat güverte kenarına sürtünür. Bu sürtünme hem halatı hem gövdeyi aşındırır. Kurtağzı boyutu nasıl seçilir? Kurtağzının açıklığı, kullanılacak en kalın halatın rahatça geçeceği genişlikte seçilir. Halat gözünün de geçmesi gerekiyorsa açıklık buna göre büyütülür. İlgili Terimler Baba, Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Halat Koruyucu, Bağlama Halatı, Küpeşte.

Tüm terimlere dön