Denizcilik sözlüğü

Piston

Tanım

Piston, silindir içinde ileri geri hareket eden ve yanma basıncını biyel kolu aracılığıyla krank miline ileten motor parçasıdır.

Piston Nedir?

Piston, silindirin içine dar toleransla yerleşir. Yanma gazları pistonun üst yüzeyine baskı uygular. Bu baskı pistonu aşağı iter. Piston, biyel koluyla krank miline bağlıdır. Krank mili, pistonun doğrusal hareketini dönme hareketine çevirir.

Pistonun Bölümleri

Bölüm	Görevi
Piston tepesi	Yanma basıncını karşılayan üst yüzey
Segman yuvaları	Segmanların yerleştiği kanallar
Piston eteği	Silindir duvarında kılavuzluk yapar
Pim yuvası	Piston piminin geçtiği delik
Piston pimi	Pistonu biyel koluna bağlar

Segman Türleri

Segman	Görevi
Kompresyon segmanı	Yanma basıncının kartere kaçmasını önler
İkinci kompresyon segmanı	Sızdırmazlığı destekler
Yağ segmanı	Silindir duvarındaki fazla yağı sıyırır

Segmanlar aşındığında yağ yanma odasına geçer. Bu durum yağ tüketimini artırır.

Dört Zamanlı Çevrimde Piston

Zaman	Piston Hareketi	Olay
Emme	Aşağı	Hava veya karışım silindire girer
Sıkıştırma	Yukarı	Hava veya karışım sıkışır
Ateşleme (güç)	Aşağı	Yanma pistonu iter
Egzoz	Yukarı	Yanmış gazlar dışarı atılır

Bir çevrim, krank milinin iki tam turunda tamamlanır.

Piston Malzemeleri

Alüminyum alaşım: Hafiftir ve ısıyı iyi iletir. Yaygın malzemedir.
Dövme alüminyum: Yüksek performanslı motorlarda dayanımı artırır.
Çelik tepeli piston: Bazı ağır dizel motorlarda kullanılır.

Piston Hasarı Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Vuruntu sesi	Erken ateşleme veya aşırı yük
Kompresyon kaybı	Segman aşınması veya piston deliği
Mavi duman	Yağın yanma odasına geçmesi
Motor sıkışması	Aşırı ısınma sonucu pistonun silindire yapışması

Aşırı ısınma, pistonun genleşmesine ve silindir duvarını çizmesine yol açar. Soğutma sisteminin bakımı bu riski azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Piston ve segman ne zaman değiştirilir?

Kompresyon testinde değerler sınırın altına düştüğünde ve yağ tüketimi arttığında değiştirilir. Bu işleme motor revizyonu denir.

Pistonda kurum birikmesi ne anlama gelir?

Kurum, eksik yanmayı gösterir. Kirli enjektör veya yanlış yakıt-hava oranı olası nedenlerdir.

İki zamanlı motorda piston farklı mıdır?

İki zamanlı motorda piston, emme ve egzoz kanallarını açıp kapatma görevi de üstlenir.

İlgili Terimler

Silindir, Krank Mili, Motor Bloğu, Silindir Kapağı, Motor Yağı, Motor Hararet Yapması.

İlgili terimler

Krank Mili

Krank mili , pistonların doğrusal hareketini dönme hareketine çeviren motor milidir. Krank milinin dönüşü, şanzıman ve şaft üzerinden pervaneye iletilir. Krank Mili Nedir? Krank mili, motor bloğunun alt bölümündeki ana yataklarda döner. Milin üzerinde eksenden kaçık muylular bulunur. Her muyluya bir biyel kolu bağlanır. Piston aşağı itildiğinde biyel kolu muyluyu iter ve mil döner. Motor devri, krank milinin dakikadaki dönüş sayısıdır. Krank Milinin Bölümleri Bölüm Görevi Ana muylular Milin blok içindeki ana yataklarda döndüğü bölümler Biyel muyluları Biyel kollarının bağlandığı eksenden kaçık bölümler Karşı ağırlıklar Dönme dengesini sağlar Yağ kanalları Muylulara yağ taşır Ön uç Kasnak ve kayış düzenine bağlanır Arka flanş Volan ve şanzımana bağlanır Krank Milinin Bağlantıları Volan: Arka uçta bulunur. Dönüşü dengeler ve marş motoru dişlisine bağlanır. Kasnak: Ön uçta bulunur. Kayışla su pompası ve alternatörü döndürür. Eksantrik mili tahriki: Kayış, zincir veya dişliyle eksantrik milini döndürür. Şanzıman: Gücü pervane şaftına iletir. Yataklar Krank mili, ince yatak kusinetleri üzerinde döner. Kusinetler ile mil arasında basınçlı yağ filmi bulunur. Yağ filmi, metal yüzeylerin birbirine değmesini önler. Yağ basıncı düştüğünde yataklar hızla aşınır. Krank Mili Malzemeleri Malzeme Kullanım Dövme çelik Yüksek yüklü motorlar Dökme sfero demir Standart motorlar Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Derin vuruntu sesi Ana veya biyel yatağı aşınması Düşük yağ basıncı Yatak boşluğunun artması Ön keçeden yağ kaçağı Keçe aşınması Titreşim Dengesizlik veya mil hasarı Yağlamanın Önemi Yağ kalitesi ve seviyesi krank milinin ömrünü belirler. Kirli yağ, yataklarda çizik oluşturur. Düşük yağ seviyesi, yağ filminin kopmasına yol açar. Motor yağı ve filtresi üreticinin önerdiği aralıklarla değiştirilir. Sık Sorulan Sorular Krank mili ile eksantrik mili arasındaki fark nedir? Krank mili pistonların gücünü alır ve motoru döndürür. Eksantrik mili supapları açıp kapatır. Krank mili onarılabilir mi? Aşınmış muylular taşlanarak alt ölçüye getirilebilir. Bu durumda uygun ölçüde yatak kusinetleri kullanılır. Krank mili neden kırılır? Aşırı yük, yağsız çalışma, motorun su yutması veya malzeme yorulması kırılmaya yol açabilir. İlgili Terimler Piston, Eksantrik Mili, Motor Bloğu, Motor Devri, Motor Yağı, Marş Motoru.

Motor Bloğu

Motor bloğu , içten yanmalı motorun silindirleri, krank milini ve soğutma kanallarını barındıran ana gövdesidir. Motorun diğer parçaları bloğa bağlanır. Motor Bloğu Nedir? Motor bloğu, döküm yöntemiyle üretilen tek parça bir yapıdır. Blok, silindirlerin içinde pistonların hareket etmesini sağlar. Alt bölümünde krank mili yatakları yer alır. Silindir çevresindeki boşluklarda soğutma suyu dolaşır. Bloğun üstüne silindir kapağı, altına karter bağlanır. Motor Bloğunun Bölümleri Bölüm Görevi Silindirler Pistonların hareket ettiği silindirik boşluklar Su ceketleri Silindirlerin çevresinde soğutma suyu kanalları Ana yataklar Krank milini taşır Yağ kanalları Yağı motor parçalarına dağıtır Karter yüzeyi Yağ karterinin bağlandığı alt yüzey Kapak yüzeyi Silindir kapağının oturduğu üst yüzey Blok Malzemeleri Malzeme Özellik Dökme demir Dayanıklı ve ağırdır, dizel motorlarda yaygındır Alüminyum alaşım Hafiftir, ısıyı hızlı iletir, dıştan takma motorlarda yaygındır Alüminyum bloklarda silindir yüzeyi genellikle çelik veya dökme demir gömlekle kaplanır. Silindir Gömlekleri Gömlek Türü Yapı Kuru gömlek Soğutma suyuyla doğrudan temas etmez Islak gömlek Dış yüzeyi doğrudan soğutma suyuyla çevrilidir Islak gömlekli motorlarda gömlek değiştirilerek silindir yenilenebilir. Silindir Düzenine Göre Bloklar Sıralı blok: Silindirler tek sırada dizilidir. V blok: Silindirler iki sıra hâlinde V biçiminde dizilidir. Boksör blok: Silindirler karşılıklı yatay dizilidir. Deniz Ortamında Blok Hasarları Hasar Neden Donma çatlağı Kışın blokta kalan suyun donması Korozyon Açık devre soğutmada deniz suyunun teması Aşırı ısınma çarpılması Soğutma arızası Su ceketi tıkanması Tuz ve kireç birikimi Kışlama ve Blok Koruması Soğuk iklimlerde blok içindeki su boşaltılır veya antifriz ile değiştirilir. Donan su genleşir ve bloğu çatlatabilir. Çatlak blok çoğunlukla onarılamaz. Sık Sorulan Sorular Motor bloğu çatlarsa ne olur? Soğutma suyu yağa veya dışarıya karışır. Motor aşırı ısınabilir ve çalışamaz hâle gelebilir. Blok numarası nerede bulunur? Seri numarası genellikle bloğun üzerindeki plakada veya dökümde yer alır. Alüminyum blok deniz suyuna dayanıklı mıdır? Alüminyum blok deniz suyunda korozyona açıktır. Bu nedenle kapalı devre soğutma ve anot koruması uygulanır. İlgili Terimler Silindir, Piston, Krank Mili, Silindir Kapağı, Motor Soğutma Sistemi, Motor Kışlama.

Motor Hararet Yapması

Motor hararet yapması , motor sıcaklığının üreticinin belirlediği çalışma sınırının üzerine çıkmasıdır. Hararet, soğutma sisteminin motor ısısını yeterince uzaklaştıramadığını gösterir. Motor Hararet Yapması Nedir? Motor çalışırken sürekli ısı üretir. Soğutma sistemi bu ısıyı suya aktarır. Sistemde bir aksaklık olursa ısı birikir. Sıcaklık göstergesi yükselir ve uyarı alarmı çalar. Hararet devam ederse silindir kapağı contası, piston ve egzoz hortumu hasar görebilir. Hararetin Nedenleri Neden Açıklama Kapalı deniz suyu vanası Pompaya su gelmez Tıkalı deniz suyu süzgeci Yosun, poşet veya kir akışı keser İmpeller arızası Kırık kanatlar suyu iletemez Eşanjör tıkanması Isı aktarımı azalır Termostat arızası Termostat kapalı konumda takılı kalır Düşük iç devre sıvısı Kapalı devrede sıvı kaybı Gevşek veya kopuk kayış Pompa dönmez Pervaneye takılan cisim Motor aşırı yüklenir Su girişine yapışan poşet Gövde geçişi kapanır Belirtiler Sıcaklık göstergesinin yükselmesi Hararet alarmının çalması Egzozdan su yerine buhar çıkması Egzoz sesinin değişmesi Motor bölmesinde yanık kokusu Motorun güç kaybetmesi Seyirde Yapılacaklar Gazı azaltın ve motoru rölantiye alın. Tekne güvenli konumdaysa motoru durdurun. Egzozdan su çıkışını kontrol edin. Deniz suyu vanasının açık olduğunu doğrulayın. Deniz suyu süzgecini açıp temizleyin. Kayışı ve impelleri kontrol edin. Kapalı devrede motor soğuduktan sonra sıvı seviyesini kontrol edin. Sorun giderilmezse motoru çalıştırmayın ve yardım isteyin. Sıcak motorda genleşme tankı kapağı açılmaz. Basınçlı sıcak sıvı yaralanmaya neden olur. Hararetin Motora Etkileri Etki Sonuç Conta yanması Su ve yağ karışması Kapak çarpılması Sızdırmazlık kaybı Piston genleşmesi Silindir çizilmesi, motor sıkışması Hortum hasarı Egzoz hortumunun erimesi, su girişi Önleme Sezon başında impelleri kontrol edin. Süzgeci düzenli temizleyin. Eşanjörü periyodik olarak temizleyin. Kayış gerginliğini kontrol edin. Her çalıştırmada egzozdan su çıkışını izleyin. Sık Sorulan Sorular Hararet alarmı neden geç çalışabilir? Sensör, sıcaklığın belirli bir noktasını ölçer. Su tamamen kesildiğinde bazı bölgeler sensörden önce ısınabilir. Hararet sonrası motor çalıştırılabilir mi? Neden giderilmeden çalıştırılmaz. Hasar şüphesinde yağ ve soğutma sıvısı kontrol edilir. Sığ suda hararet neden artar? Su girişi kum, çamur veya yosun emebilir. Süzgeç hızla tıkanır. İlgili Terimler Motor Soğutma Sistemi, İmpeller, Deniz Suyu Süzgeci, Termostat, Silindir Kapağı, Kapalı Devre Soğutma.

Motor Yağı

Motor yağı , içten yanmalı motorun hareketli parçalarını yağlayan, soğutan ve temizleyen yağdır. Motor yağı, baz yağ ve katkı maddelerinden oluşur. Motor Yağı Nedir? Motor yağı, metal yüzeyler arasında ince bir film oluşturur. Bu film, parçaların birbirine doğrudan değmesini önler. Yağ ayrıca ısıyı taşır ve yanma artıklarını filtreye götürür. Katkı maddeleri yağın korozyon, aşınma ve köpüklenmeye karşı direncini artırır. Motor Yağının Görevleri Görev Açıklama Yağlama Sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır Soğutma Pistonlardan ve yataklardan ısı alır Temizleme Kurum ve partikülleri asılı tutar Sızdırmazlık Segman ile silindir arasını doldurur Korozyon koruması Metal yüzeyleri nem ve asitten korur SAE Viskozite Sınıfları SAE J300 standardı, motor yağlarının viskozite sınıflarını belirler. Örnek: 15W-40. "W" öncesi sayı (15W): Soğuk koşullardaki akışkanlığı gösterir. Küçük sayı, soğukta daha akışkan yağı ifade eder. "W" sonrası sayı (40): Çalışma sıcaklığındaki viskoziteyi gösterir. SAE, Otomotiv Mühendisleri Derneği'nin (Society of Automotive Engineers) kısaltmasıdır. Performans Sınıfları Kurum Örnek Sınıf Kapsam API (American Petroleum Institute) CK-4 Dizel motorlar API SP Benzinli motorlar ACEA (Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği) E sınıfları Ağır hizmet dizel motorları NMMA (National Marine Manufacturers Association) FC-W Dört zamanlı dıştan takma motorlar Motor üreticisi, uygun viskozite ve performans sınıfını kullanım kılavuzunda belirtir. Yağ Seviyesi Kontrolü Motoru düz konumda ve durmuş hâlde kontrol edin. Yağ çubuğunu çıkarıp silin. Çubuğu yeniden takıp çıkarın. Seviyenin alt ve üst işaret arasında olduğunu doğrulayın. Yağın rengini ve kıvamını inceleyin. Yağda Görülen Belirtiler Görünüm Olası Anlamı Süt kıvamında yağ Yağa su karışmış Çok koyu ve kalın yağ Değişim süresi geçmiş Yakıt kokusu Yağa yakıt karışmış Metal parçacıklar İç aşınma Değişim Aralığı Yağ değişim aralığını motor üreticisi çalışma saati ve süre olarak belirler. Teknelerde motor az çalışsa bile yağın yılda en az bir kez değiştirilmesi yaygın bir uygulamadır. Kullanılmış yağ asit ve nem içerir. Sık Sorulan Sorular Araç motor yağı tekne motorunda kullanılabilir mi? Üretici izin veriyorsa kullanılabilir. Bazı tekne motorları için denizcilik sertifikalı yağ önerilir. Yağ neden kışlama öncesi değiştirilir? Kullanılmış yağdaki asitler, uzun bekleme süresinde iç yüzeylere zarar verebilir. Sentetik yağ ne avantaj sağlar? Sentetik yağlar geniş sıcaklık aralığında kararlı kalır. Kullanım, motor üreticisinin önerisine göre yapılır. İlgili Terimler Deniz Motoru Yağı, Yağ Filtresi, Şanzıman Yağı, Motor Bakımı, Motor Kışlama, Krank Mili.

Tüm terimlere dön