Denizcilik sözlüğü

Paslanmaz Çelik

Tanım

Paslanmaz çelik, ağırlıkça en az yaklaşık yüzde 10,5 krom içeren ve yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşturan demir alaşımıdır. Bu tanım, EN 10088-1 standardında yer alır.

Paslanmaz Çelik Nedir?

Krom, havadaki oksijenle tepkimeye girerek yüzeyde çok ince bir krom oksit tabakası oluşturur. Bu tabakaya "pasif tabaka" denir. Pasif tabaka, metalin altındaki kısmını korozyondan korur. Tabaka hasar görürse oksijen varlığında kendini yeniler. Oksijensiz ortamlarda tabaka yenilenemez ve korozyon başlayabilir.

Paslanmaz Çelik Türleri

Tür	Özellik	Örnek
Ostenitik	Manyetik değil, şekillendirilebilir	AISI 304, 316
Ferritik	Manyetik, düşük nikel	AISI 430
Martensitik	Sertleştirilebilir	AISI 420
Dubleks	Yüksek dayanım ve korozyon direnci	2205
Çökelme sertleşmeli	Çok yüksek dayanım	17-4 PH

AISI 304 ve AISI 316

Özellik	AISI 304	AISI 316
EN numarası	1.4301	1.4401
Krom	Yaklaşık %18	Yaklaşık %17
Nikel	Yaklaşık %8	Yaklaşık %10–12
Molibden	Yok	Yaklaşık %2–3
Deniz ortamı	Sınırlı	Uygundur

Molibden, klorür kaynaklı oyuklanma korozyonuna dayanımı artırır.

Teknede Kullanım Alanları

Güverte donanımı (koç boynuzu, babalar, küpeşte)
Arma telleri ve gergiler
Pervane şaftları
Bağlantı elemanları (cıvata, vida, somun)
Hortum kelepçeleri
Yakıt ve su tankları

Paslanmaz Çeliğin Korozyon Türleri

Tür	Koşul
Oyuklanma	Klorürlü ortam
Aralık korozyonu	Oksijensiz dar boşluk
Çay rengi lekelenme	Tuz ve nem, yüzey pürüzlülüğü
Gerilmeli korozyon çatlağı	Sıcak, klorürlü ortam ve gerilme

Su altında oksijensiz kalan paslanmaz cıvatalar, aralık korozyonuna uğrayabilir.

Bakım

Yüzeyi tatlı suyla düzenli yıkayın.
Çay rengi lekeleri paslanmaz temizleyiciyle giderin.
Karbon çelik fırça kullanmayın.
Parlatılmış yüzeyleri cila ile koruyun.

Karbon çelik fırça, yüzeye demir parçacıkları bırakır ve pas lekesi oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

Paslanmaz çelik neden paslanır?

Pasif tabaka zarar gördüğünde ve yenilenemediğinde korozyon başlar.

Mıknatıs ile 316 anlaşılır mı?

Hayır. Mıknatıs testi 304 ile 316'yı ayırt etmez.

İlgili Terimler

Deniz Suyuna Dayanıklı Paslanmaz Çelik, Paslanmaz Hortum Kelepçesi, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Korozyon, Galvanik Korozyon, Deniz Tipi Alüminyum.

İlgili terimler

Deniz Suyuna Dayanıklı Paslanmaz Çelik

Deniz suyuna dayanıklı paslanmaz çelik , klorür içeren deniz ortamında oyuklanma ve aralık korozyonuna karşı yüksek direnç gösteren paslanmaz çelik sınıflarının genel adıdır. Bu sınıfa halk arasında "marin tipi paslanmaz" da denir. Deniz Suyuna Dayanıklı Paslanmaz Çelik Nedir? Tüm paslanmaz çelikler deniz ortamına aynı ölçüde dayanmaz. Deniz suyundaki klorür iyonu, pasif tabakayı yerel olarak bozar. Bu durum oyuklanma korozyonuna yol açar. Krom, molibden ve azot oranı yüksek alaşımlar bu etkiye daha iyi dayanır. Teknelerde en yaygın kullanılan sınıf AISI 316'dır. PREN Değeri PREN (Pitting Resistance Equivalent Number – Oyuklanma Direnci Eşdeğer Sayısı), alaşımın oyuklanmaya direncini tahmin eder. Yaygın formül şudur: PREN = %Cr + 3,3 × %Mo + 16 × %N Sınıf Yaklaşık PREN AISI 304 18–20 AISI 316 23–28 Dubleks 2205 34–38 Süper dubleks 2507 40 ve üzeri PREN arttıkça oyuklanma direnci yükselir. Deniz Ortamında Kullanılan Sınıflar Sınıf EN No Özellik AISI 316 1.4401 Molibdenli, yaygın marin sınıfı AISI 316L 1.4404 Düşük karbon, kaynak sonrası korozyon direnci Dubleks 2205 1.4462 Yüksek dayanım ve korozyon direnci Süper dubleks 2507 1.4410 Çok yüksek klorür direnci 6Mo süper ostenitik 1.4547 Deniz suyu boru sistemleri Teknede Kullanım Alanları Parça Önerilen Sınıf Güverte donanımı AISI 316 Arma telleri AISI 316 Kaynaklı küpeşte AISI 316L Pervane şaftı Dubleks veya özel şaft alaşımları Su altı bağlantı elemanları Dubleks veya uygun alaşım Su Altı Kullanımında Dikkat Su altında ve oksijensiz bölgelerde 316 da aralık korozyonuna uğrayabilir. Gövde içinden geçen cıvatalar ve şaft yatakları bu riski taşır. Bu bölgelerde dubleks çelikler veya bronz tercih edilebilir. Yüzey İşlemi İşlem Etkisi Elektropolisaj Pürüzlülüğü azaltır, korozyon direncini artırır Pasivasyon Yüzeydeki serbest demiri uzaklaştırır Ayna parlatma Tuz tutunmasını azaltır Sık Sorulan Sorular Marin tipi paslanmaz hangi sınıftır? Genellikle AISI 316 ifade edilir. Bazı uygulamalarda dubleks kullanılır. 316 ile 316L arasındaki fark nedir? 316L daha düşük karbon içerir ve kaynak bölgesinde daha iyi korozyon direnci gösterir. Dubleks çelik neden daha pahalıdır? Alaşım içeriği ve üretim süreci daha karmaşıktır. İlgili Terimler Paslanmaz Çelik, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Hortum Kelepçesi, Korozyon, Galvanik Korozyon, Deniz Tipi Alüminyum.

Deniz Tipi Alüminyum

Deniz tipi alüminyum , deniz suyunda korozyona yüksek direnç gösteren ve tekne yapımında kullanılan alüminyum alaşımlarının genel adıdır. Bu alaşımlar başta 5000 ve 6000 serilerinde yer alır. Deniz Tipi Alüminyum Nedir? Alüminyum, hafif ve korozyona dayanıklı bir metaldir. Yüzeyinde koruyucu bir oksit tabakası oluşur. Ancak tüm alüminyum alaşımları deniz suyuna aynı ölçüde dayanmaz. Bakır içeren alaşımlar deniz ortamında hızla bozulur. Magnezyum alaşımlı 5000 serisi, deniz suyunda en iyi direnci gösteren gruptur. Alaşım Serileri Seri Ana Alaşım Elementi Deniz Uygunluğu 2000 Bakır Uygun değildir 5000 Magnezyum Çok uygundur 6000 Magnezyum ve silisyum Su üstü yapılar için uygundur 7000 Çinko Genellikle uygun değildir Yaygın Deniz Tipi Alaşımlar Alaşım Ürün Biçimi Kullanım 5083 Levha Gövde kaplaması 5086 Levha Gövde ve güverte 5383 Levha Yüksek dayanımlı gövde 5754 Levha Üst yapı ve iç bölmeler 6061 Profil, boru Direk, bumba, donanım 6082 Profil Yapısal profiller Temper Durumu Alaşım adından sonra temper kodu gelir. Örneğin "5083-H321" ve "5083-H116" deniz uygulamaları için tanımlanmış temperlerdir. ASTM B928, gemi ve tekne yapımında kullanılan 5000 serisi levhalar için bu temperleri düzenler. Bu temperler, taneler arası korozyona karşı test edilir. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hafiftir Galvanik korozyona açıktır Korozyona dayanıklıdır Kaynak bölgesinde dayanım düşer Geri dönüştürülebilir Bakırlı antifouling ile uyumsuzdur Boyasız kullanılabilir Kaçak akıma duyarlıdır Galvanik Riskler Alüminyum, galvanik seride aktif tarafta yer alır. Bakır, bronz ve paslanmaz çelikle temas ettiğinde çözünebilir. Bu nedenle bağlantılarda yalıtkan ara parçalar kullanılır. Antifouling boyada bakır oksit içermeyen ürünler seçilir. Kaynak 5000 serisi alaşımlar MIG ve TIG yöntemleriyle kaynaklanabilir. Kaynak, ısıdan etkilenen bölgede dayanımı azaltır. Tasarımda bu azalma dikkate alınır. Klas kuruluşları, kaynak prosedürleri için kurallar tanımlar. Sık Sorulan Sorular Alüminyum tekne boyasız kullanılabilir mi? 5000 serisi gövdeler su üstünde boyasız kullanılabilir. Su altı için antifouling gerekir. 6061 gövde levhası olarak kullanılır mı? Gövde kaplamasında genellikle 5000 serisi tercih edilir. Alüminyum teknede hangi anot kullanılır? Gövde ve motor üreticisinin önerdiği anot kullanılır. İlgili Terimler Alüminyum Anot, Galvanik Korozyon, Korozyon, Antifouling Boya, Paslanmaz Çelik, Katodik Koruma.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Korozyon

Korozyon , bir metalin çevresiyle kimyasal veya elektrokimyasal tepkimeye girerek bozulmasıdır. Demirin paslanması, korozyonun en bilinen örneğidir. Korozyon Nedir? Metaller, doğada çoğunlukla oksit veya tuz halinde bulunur. İşlenmiş metal, kararlı haline geri dönme eğilimindedir. Nem, oksijen ve tuz bu dönüşümü hızlandırır. Deniz suyu, iyi bir elektrolittir ve klorür iyonu içerir. Bu nedenle deniz ortamı korozyon açısından en zorlu ortamlardan biridir. Korozyonun Koşulları Elektrokimyasal korozyon için dört unsur gerekir: Unsur Açıklama Anot Elektron veren ve çözünen metal bölgesi Katot Elektron alan bölge Elektrolit İyonları ileten sıvı, örneğin deniz suyu Elektriksel bağlantı Anot ile katot arasında elektron yolu Bu unsurlardan biri ortadan kaldırılırsa korozyon durur. Teknede Görülen Korozyon Türleri Tür Açıklama Genel korozyon Yüzeyin düzgün biçimde aşınması Galvanik korozyon Farklı metallerin elektrolitte temasıyla oluşur Elektrolitik korozyon Dış kaynaklı kaçak akımla oluşur Oyuklanma korozyonu Yüzeyde derin küçük çukurlar Aralık korozyonu Oksijen almayan dar boşluklarda Gerilmeli korozyon çatlağı Gerilme altındaki metalde çatlak Seçici çözünme Alaşımdan bir elementin çözünmesi, örneğin dezinkifikasyon Etkilenen Parçalar Pervane ve şaft Deniz suyu vanaları ve gövde geçişleri Dıştan takma motor ayakları Paslanmaz donanım ve arma telleri Elektrik bağlantıları Çelik ve alüminyum gövdeler Önleme Yöntemleri Yöntem Açıklama Malzeme seçimi Deniz ortamına uygun alaşım Kaplama Boya ve astar sistemleri Katodik koruma Kurban anot veya dış akım Yalıtım Farklı metaller arasında yalıtkan ara parça Elektrik düzeni Kaçak akımların önlenmesi Temizlik Tuzun tatlı suyla uzaklaştırılması İlgili Standartlar ISO 8044, korozyon terimlerini tanımlar. ISO 12944, çelik yapıların boya ile korunmasını düzenler. Sık Sorulan Sorular Paslanma ile korozyon aynı şey midir? Paslanma, demir ve çeliğin korozyonudur. Korozyon tüm metalleri kapsayan genel terimdir. Tuzlu su neden korozyonu hızlandırır? Tuzlu su, elektriği iyi iletir ve klorür iyonu içerir. Fiberglas korozyona uğrar mı? Fiberglas metal değildir ve korozyona uğramaz. Üzerindeki metal parçalar uğrayabilir. Korozyon hızı neye bağlıdır? Metal türüne, sıcaklığa, oksijen miktarına ve suyun iletkenliğine bağlıdır. İlgili Terimler Galvanik Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Paslanmaz Çelik, Deniz Tipi Alüminyum.

Tüm terimlere dön