Denizcilik sözlüğü

Bruce Çapa

Tanım

Bruce çapa, tek parça döküm gövdeye ve üç tırnaklı pençe biçimli uca sahip çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "claw anchor" denir.

Bruce Çapa Nedir?

Bruce çapa, 1970'lerde İskoç mühendis Peter Bruce tarafından geliştirildi. İlk olarak Kuzey Denizi'ndeki petrol platformlarının demirlemesi için tasarlandı. Daha sonra küçük boyutları gezi teknelerinde kullanılmaya başlandı.

Bruce Çapanın Yapısı

Bölüm	Özellik
Gövde	Kavisli ve sabit; menteşe içermez
Pençe	Ortada bir, yanlarda iki tırnaktan oluşur
Kilit deliği	Gövdenin üst ucundadır

Menteşesiz yapı, hareketli parça bulundurmaz. Bu nedenle mekanik arıza riski düşüktür.

Çalışma İlkesi

Çapa dibe düştüğünde hangi yöne yatarsa yatsın pençelerden biri zemine değer. Çekme başladığında çapa döner ve pençe zemine gömülür. Bruce çapa kısa çekme mesafesinde tutunma eğilimi gösterir.

Zemin Uyumu

Zemin	Performans
Kum	İyi
Çakıl	İyi
Karışık zemin	İyi
Çamur	Orta
Otlu zemin	Orta
Kaya	Takılarak tutabilir

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Hızlı tutunur	Ağırlığına göre tutma gücü bazı çapalardan düşüktür
Menteşesizdir	Yumuşak çamurda kayabilir
Yön değişiminde yeniden döner	Biçimi nedeniyle depolaması zordur
Çapa makarasına oturur	Taş pençeye sıkışabilir

Orijinal ve Benzer Ürünler

Bruce tasarımı birçok üretici tarafından kopyalandı. Benzer ürünler "Bruce tipi" veya "pençe çapa" adıyla satılır. Döküm kalitesi ve ağırlık dağılımı ürüne göre farklılık gösterir.

Kullanım Önerileri

Çapayı dibe yavaşça bırakın. Zincir çapanın üstüne yığılmamalıdır.
Kaloma verildikten sonra motoru geri vitese alarak çapayı gömün.
Kayalık zeminde çapayı kurtarmak için tırnak deliğine kurtarma ipi bağlayın.

Sık Sorulan Sorular

Bruce çapa neden gezi teknelerinde yaygındır?

Çapa makarasına uyumu ve hızlı tutunması nedeniyle tercih edilir. Menteşesiz yapısı bakım ihtiyacını azaltır.

Bruce çapa hangi ağırlıkta seçilmelidir?

Ağırlık, teknenin boyuna ve deplasmanına göre belirlenir. Üreticinin seçim tablosu esas alınır.

Bruce çapa ile Delta çapa arasındaki fark nedir?

Bruce çapanın ucu pençe biçimlidir. Delta çapanın ucu tek parça saban biçimlidir.

Bruce çapa kayalık zeminde neden takılabilir?

Pençe biçimli uç, kaya çatlaklarına girebilir. Bu durumda çapa ters yönden çekilerek kurtarılır.

İlgili Terimler

Çapa, Tekne Çapası, Delta Çapa, CQR Çapa, Çapa Ağırlığı, Çapa Makarası.

İlgili terimler

CQR Çapa

CQR çapa , saban biçimli ucu gövdeye menteşeyle bağlanan çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "plough anchor" veya "plow anchor" denir. CQR Çapa Nedir? CQR çapa, 1933 yılında İngiliz bilim insanı Geoffrey Ingram Taylor tarafından tasarlandı. Adı, İngilizcede "secure" (güvenli) kelimesinin okunuşuna benzetilerek verildi. Çapa, uzun yıllar yelkenli yatlarda en yaygın ana çapa türlerinden biri oldu. Günümüzde Lewmar firması CQR markasıyla üretim yapar. CQR Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Uzun ve dar koldur Saban İki yüzlü, sivri uçlu tırnaktır Menteşe Sabanın gövdeye göre yana dönmesini sağlar Ağırlık Sabanın ucunda kurşun ağırlık bulunur Çalışma İlkesi Çapa dibe düştüğünde yan yatar. Çekme başladığında saban menteşe sayesinde döner. Sivri uç zemine girer ve saban toprağı yararak gömülür. Rüzgâr yönü değiştiğinde menteşe, sabanın yeni yöne dönmesine izin verir. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum İyi Çamur İyi Kil İyi Otlu zemin Orta Çakıl Orta Kaya Düşük Menteşenin Etkisi Menteşe, yön değişiminde çapanın zemindeki konumunu korumasına yardım eder. Ancak menteşe zamanla aşınır. Aşınmış menteşe, çapanın düzgün dönmesini engeller. Bakım Gereksinimleri Menteşe pimindeki aşınmayı kontrol edin. Galvaniz kaplamada dökülme olup olmadığına bakın. Kilit deliğindeki aşınmayı ölçün. Gövdede eğilme olup olmadığını kontrol edin. Sahte ve Benzer Ürünler Piyasada CQR görünümlü çok sayıda benzer ürün bulunur. Bu ürünlerin ağırlık dağılımı ve uç geometrisi orijinalden farklı olabilir. Farklı geometri, tutma performansını değiştirir. Sık Sorulan Sorular CQR çapa makaraya oturur mu? Saban tipi yapı, çoğu çapa makarasına uyumludur. Uzun gövde, makarada çapanın dengeli durmasını sağlar. CQR ile Delta çapa arasındaki fark nedir? CQR çapanın sabanı menteşelidir. Delta çapanın sabanı gövdeye sabittir. CQR çapa ilk denemede tutmazsa ne yapılır? Çapa yukarı alınır ve tırnaklarda ot veya çamur birikintisi temizlenir. Ardından kalomayı artırarak yeniden demirlenir. CQR çapa neden uzun gövdelidir? Uzun gövde, çekme kuvvetini sabana düşük açıyla iletir. Bu açı, sabanın zemine daha derin girmesine yardım eder. Menteşe aşınması nasıl anlaşılır? Saban elle oynatıldığında belirgin boşluk hissedilir. Boşluk arttıkça pim veya yuvanın değiştirilmesi gerekir. İlgili Terimler Çapa, Delta Çapa, Bruce Çapa, Danforth Çapa, Tekne Çapası, Demir Tarama.

Delta Çapa

Delta çapa , saban biçimli ucu gövdeye sabit olarak bağlanan çapa türüdür. Delta çapada menteşe bulunmaz. Delta Çapa Nedir? Delta çapa, 1980'lerde İngiltere'de geliştirildi. Bugün Lewmar firması Delta markasıyla üretim yapar. Çapa, yat ve gezi teknelerinde ana çapa olarak yaygın biçimde kullanılır. Benzer tasarımlar farklı markalarla da üretilir. Delta Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Sabit ve kavisli koldur Saban Üçgen biçimli, sivri uçlu tırnaktır Balast Sabanın ucunda ağırlık yoğunlaşır Kilit deliği Gövdenin üst ucundadır Ağırlığın uca yakın olması, çapanın dipte doğru açıyla durmasını sağlar. Kendinden Fırlatmalı Tasarım Delta çapa, çapa makarasına kendiliğinden oturur. Irgat çalıştırıldığında çapa makaradan suya kendiliğinden kayar. Bu özelliğe "kendinden fırlatmalı" (self-launching) denir. Mürettebatın baş güverteye çıkmadan demirlemesini kolaylaştırır. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum Yüksek Çamur İyi Kil İyi Çakıl Orta Otlu zemin Orta Kaya Düşük Delta ve CQR Karşılaştırması Özellik Delta CQR Saban bağlantısı Sabit Menteşeli Hareketli parça Yoktur Vardır Makara uyumu Kendinden fırlatmalı Uyumlu Bakım Az Menteşe kontrolü gerekir Malzeme Seçenekleri Galvaniz çelik: Yaygın seçenektir. Paslanmaz çelik: Parlak görünüm ve korozyon dayanımı sağlar. Galvaniz modele göre daha pahalıdır. Kullanım Önerileri Çapayı demir yerinde dibe bırakın. Tekneyi yavaşça geriye hareket ettirin. Yeterli kaloma verin. Motoru hafif geri viteste çalıştırarak çapanın tuttuğunu kontrol edin. Kıyıdaki sabit iki noktayı izleyerek teknenin kaymadığını doğrulayın. Sık Sorulan Sorular Delta çapa neden ırgatlı teknelerde tercih edilir? Kendinden fırlatmalı yapı, ırgatla birlikte uzaktan demirlemeye uygundur. Çapa makarada dengeli durur. Delta çapa otlu zeminde tutar mı? Otlu zeminde saban, bitki örtüsünü delip zemine ulaşmakta zorlanabilir. Kalomayı artırmak ve yavaş gömmek tutunmaya yardım eder. Delta çapa ağırlığı nasıl seçilir? Üreticinin tekne boyu ve deplasmanına göre yayımladığı tablo esas alınır. Delta çapanın ucu neden ağırdır? Uçtaki ağırlık, çapanın dipte sabanı aşağı bakacak şekilde durmasını sağlar. Bu konum, ilk çekmede ucun zemine girmesini kolaylaştırır. Delta çapa yedek çapa olarak kullanılır mı? Kullanılabilir. Ancak sabit biçimi nedeniyle dolapta daha fazla yer kaplar. İlgili Terimler Çapa, CQR Çapa, Bruce Çapa, Çapa Makarası, Irgat, Tekne Çapası.

Tekne Çapası

Tekne çapası , gezi, balıkçı ve küçük iş teknelerinde demirleme için kullanılan çapadır. Tekne çapaları, gemi çapalarına göre hafiftir ve el veya ırgatla kullanılır. Tekne Çapası Nedir? Tekne çapası, teknenin boyuna ve ağırlığına göre seçilir. Çapa genellikle baş güvertedeki çapa makarasında taşınır. Küçük teknelerde çapa, dolapta veya kıç bölmede saklanır. Tekne Çapası Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Tekne boyu Uzun tekne daha büyük çapa gerektirir Deplasman Ağır tekne çapaya daha fazla yük bindirir Rüzgâr yüzeyi Yüksek fribord ve üst yapı yükü artırır Zemin türü Kum, çamur, kaya ve otlu zemin farklı çapa ister Depolama Çapa makarasına veya dolaba sığmalıdır Üreticiler, çapa seçimi için tekne boyuna ve deplasmanına göre tablolar yayımlar. Ana Çapa ve Yedek Çapa Ana çapa: Günlük demirlemede kullanılan çapadır. Genellikle çapa makarasında durur. Yedek çapa: Ana çapa kaybolduğunda kullanılır. Kıç çapası: Teknenin kıçını sabitlemek için kullanılır. Dar koylarda salınımı sınırlar. Yedek çapanın ana çapadan farklı tipte seçilmesi, farklı zeminlerde seçenek sağlar. Tekne Boyuna Göre Yaygın Çapa Türleri Tekne Türü Yaygın Çapa Kano, kayak, şişme bot Şemsiye çapa Küçük motorlu tekne Danforth Gezi yatı Delta, CQR, Bruce veya yeni nesil saban çapa Gulet Admiralty veya ağır saban çapa Çapa Makarasında Taşıma Çapa makarası, çapayı baş tarafta suyun dışında tutar. Çapa makaraya göre seçilmelidir. Saban tipi çapalar makaraya kendiliğinden oturur. Bu tasarıma "kendinden fırlatmalı" denir. Seyirde Çapa Sabitleme Çapa, seyir sırasında dalgayla sallanabilir. Sallanan çapa gövdeye zarar verir. Bu nedenle çapa, pim veya kilitle makaraya sabitlenir. Zincir stoperi de ayrıca kapatılır. Sık Sorulan Sorular Yeni nesil çapa nedir? Yeni nesil çapalar, ağırlığa göre yüksek tutma gücü hedefleyen saban veya kepçe biçimli çapalardır. Rocna, Mantus ve Spade bu gruba örnek markalardır. Tekne çapası hangi malzemeden seçilmelidir? Galvaniz çelik, dayanım ve maliyet bakımından yaygın tercihtir. Paslanmaz çelik, görünüm ve korozyon dayanımı sağlar. Çapa her yıl kontrol edilmeli mi? Evet. Tırnaklarda eğilme, kaynak yerlerinde çatlak ve galvaniz kaybı kontrol edilir. İlgili Terimler Çapa, Çapa Ağırlığı, Çapa Makarası, Danforth Çapa, Delta Çapa, Şemsiye Çapa.

Çapa

Çapa , deniz aracını deniz dibine tutturarak rüzgâr ve akıntıya karşı yerinde tutan ağır metal araçtır. Türkçede çapaya "demir" de denir. Çapa Nedir? Çapa, zincir veya halatla tekneye bağlanır. Dibe bırakılan çapa, çekildiğinde zemine gömülür veya takılır. Bu tutunma, teknenin sürüklenmesini engeller. Çapayı tekneye bağlayan zincir ve halatın bütününe "çapa hattı" denir. Çapanın Bölümleri Bölüm Görevi Gövde (şaft) Çapanın ana uzun koludur Tırnak (palmet) Zemine gömülen yassı uçtur Taç Gövdenin tırnaklarla birleştiği bölümdür Çipo Bazı çapalarda gövdeye dik çubuktur Kilit deliği Zincir veya kilidin bağlandığı göz Çapa Nasıl Tutar? Çapa iki şekilde tutar: Gömülerek: Tırnaklar kum veya çamura batar. Çekme kuvveti arttıkça çapa daha derine iner. Takılarak: Tırnaklar kaya veya taş arasına takılır. Çapanın tutması için çekme kuvvetinin yatay olması gerekir. Zincirin ağırlığı ve yeterli kaloma, çekme açısını yatay tutar. Başlıca Çapa Türleri Tür Yapı Uygun Zemin Danforth Menteşeli iki yassı tırnak Kum, çamur CQR Menteşeli saban biçimli uç Kum, çamur, otlu zemin Delta Sabit saban biçimli uç Kum, çamur Bruce Tek parça pençe biçimli uç Kum, çakıl, karışık zemin Admiralty Çipolu iki kollu klasik yapı Kaya, yosunlu zemin Şemsiye çapa Katlanır dört tırnak Kaya, küçük tekneler Gemilerde Kullanılan Çapalar Ticari gemilerde genellikle çiposuz (stockless) çapa kullanılır. Bu çapalar, gemi bordasındaki loça deliğine çekilerek saklanır. Ağırlıkları tonlarla ifade edilir. Çapa Malzemeleri Galvaniz çelik: En yaygın malzemedir. Paslanmaz çelik: Korozyona dayanıklıdır, görünümü parlaktır. Alüminyum alaşım: Hafiftir. Bazı tırnaklı çapalarda kullanılır. Sık Sorulan Sorular Çapa ile demir aynı şey midir? Evet. Denizcilikte "demir atmak" ifadesi çapayı dibe bırakmak anlamına gelir. "Demirlemek" de aynı işlemi anlatır. Her zemin için tek bir çapa yeterli midir? Hiçbir çapa tüm zeminlerde aynı performansı göstermez. Bu nedenle birçok teknede farklı tipte ikinci bir çapa bulunur. Çapa neden kayar? Kayma nedenleri arasında yetersiz kaloma, uygun olmayan zemin ve çapanın gömülmemesi yer alır. Rüzgâr yönünün değişmesi de çapayı yerinden oynatabilir. İlgili Terimler Tekne Çapası, Çapa Zinciri, Kaloma, Demirleme, Irgat, Çapa Ağırlığı.

Tüm terimlere dön