Bağlama tonozu, deniz dibine sabitlenmiş ve teknelerin çapa atmadan bağlanmasını sağlayan şamandıra sistemidir. Türkçede "tonoz" veya "bağlama şamandırası" olarak da anılır.
Bağlama Tonozu Nedir?
Tonoz, dipteki bir ağırlığa zincirle bağlı bir şamandıradır. Tekne, şamandıranın üzerindeki halka veya halata bağlanır. Sistem, çapanın yerini alır. Tonoz kalıcı olarak yerinde kalır ve birçok tekne tarafından sırayla kullanılır. İngilizcede bu sisteme "mooring buoy" denir.
Tonozun Bileşenleri
| Bileşen | Görevi |
|---|---|
| Dip ağırlığı | Sistemi zemine sabitler; beton blok veya zemine vidalanan ankraj |
| Dip zinciri | Ağırlığı şamandıraya bağlar |
| Fırdöndü | Zincirin burulmasını önler |
| Şamandıra | Sistemi yüzeyde gösterir ve taşır |
| Bağlama halkası veya halatı | Teknenin bağlandığı noktadır |
Kullanım Alanları
- Marina dışındaki koylarda bağlama
- Deniz çayırlarının korunduğu alanlar
- Balıkçı barınakları
- Kalabalık demir yerlerinde düzenli yerleşim
Koruma Alanlarındaki Rolü
Çapa ve zincir, Posidonia oceanica gibi deniz çayırlarına zarar verir. Tonoz sistemleri, demirleme ihtiyacını ortadan kaldırarak bu alanları korur. Türkiye'de bazı koylarda yerel yönetimler ve koruma kurumları bağlama şamandıraları yerleştirmiştir.
Tonoza Bağlanma Adımları
- Tonoza rüzgâr veya akıntıya karşı yavaşça yaklaşın.
- Baş taraftaki kişi kancayla şamandıra halatını yakalar.
- Teknenin halatını şamandıra halkasından geçirin.
- Halatın iki ucunu teknedeki babalara bağlayın.
- Motoru boşa alın ve teknenin dengelenmesini bekleyin.
Halatın şamandıra halkasında sürtünmesi aşınmaya yol açar. Uzun süreli bağlamada çift halat kullanılır.
Bakım ve Denetim
Tonoz sistemi, dalgıçlar tarafından düzenli olarak denetlenir. Zincir aşınması, fırdöndü durumu ve dip ağırlığının yerinden oynayıp oynamadığı kontrol edilir. Bakımı yapılmayan tonoz kötü havada kopabilir.
Sık Sorulan Sorular
Tonoz ücretli midir?
Ücretlendirme işletmeye ve bölgeye göre değişir. Bazı tonozlar belediye veya koruma kurumları tarafından ücretli işletilir.
Her tekne her tonoza bağlanabilir mi?
Hayır. Tonozun taşıyabileceği azami tekne boyu veya ağırlığı belirlenir. Bu bilgi işletme tarafından duyurulur.
Tonozdaki halka doğrudan teknenin babasına bağlanabilir mi?
Kısa bağlantı, dalgada şamandırayı sudan kaldırır ve yük artar. Yeterli uzunlukta halat kullanılır.
İlgili Terimler
Demir Yeri, Kaloma, Bağlama Halatı, Fırdöndü, Demirleme, Salınım Alanı.