Denizcilik sözlüğü

Bara

Tanım

Bara, birden fazla kablonun ortak bir elektrik noktasında birleştirildiği iletken metal çubuktur. İngilizcede baraya "busbar" denir.

Bara Nedir?

Bara, genellikle bakır veya kalaylı bakırdan üretilir. Üzerinde kabloların bağlandığı cıvatalı veya vidalı terminaller bulunur. Bara, aynı potansiyeldeki çok sayıda bağlantıyı düzenli şekilde toplar. Böylece akü kutup başında çok sayıda kablo üst üste yığılmaz.

Bara Türleri

Tür	Görevi
Pozitif bara	Pozitif besleme kablolarını toplar
Negatif bara	Tüketicilerin negatif dönüşlerini toplar
Toprak barası	AC koruma iletkenlerini toplar
Sigortalı bara	Her çıkışta sigorta yuvası bulunur

Kullanım Alanları

Akü bankası çıkışı
Elektrik panosu arkası
Motor bölmesindeki dağıtım noktaları
Elektronik cihazların negatif dönüşleri

Akü Kutup Başında Kablo Yığılması

Akü kutup başına çok sayıda kablo bağlamak önerilmez. Kablo pabuçları üst üste yığılınca temas zayıflar. Gevşeyen bağlantı ısınır. Bu nedenle akü çıkışı bir baraya alınır. Tüketiciler bu baradan beslenir.

Akım Değeri

Her baranın taşıyabileceği sürekli akım belirtilir. Bara, bağlı tüm kabloların toplam akımına uygun seçilir. Yüksek akım taşıyan baralar daha kalın kesitli ve daha büyük cıvatalıdır.

Malzeme

Malzeme	Özellik
Kalaylı bakır	Korozyona dayanıklı, iletkenliği yüksek
Çıplak bakır	İletkenliği yüksek, zamanla oksitlenir
Pirinç	Daha düşük iletkenlik, düşük akımlı uygulamalar

Bağlantı cıvataları ve pullar paslanmaz çelik veya kalaylı pirinçten seçilir.

Montaj Kuralları

Barayı yalıtkan bir taban üzerine monte edin.
Pozitif barayı yalıtım kapağıyla örtün.
Kablo pabuçlarını cıvata ölçüsüne göre seçin.
Cıvataları üreticinin belirttiği torkla sıkın.
Her bağlantıyı etiketleyin.

Bakım

Cıvata sıkılığını kontrol edin.
Oksitlenmiş yüzeyleri temizleyin.
Isınma izi görülen bağlantıları yenileyin.

Sık Sorulan Sorular

Negatif bara neden gereklidir?

Tüm tüketicilerin negatif dönüşleri tek bir noktada toplanır. Bu düzen, arıza tespitini ve akım ölçümünü kolaylaştırır.

Akü monitörü şöntü baraya göre nereye takılır?

Şönt, akü negatif kutbu ile negatif bara arasına takılır. Böylece tüm akım şöntten geçer.

Bara ile terminal bloğu aynı şey midir?

Bara tüm bağlantıları ortak potansiyelde birleştirir. Terminal bloğunda her bağlantı genellikle ayrıdır.

İlgili Terimler

Terminal Bloğu, Akü Bankası, Sigorta Paneli, Akü Monitörü, Elektrik Panosu, Marin Elektrik Kablosu.

İlgili terimler

Akü Bankası

Akü bankası , birden fazla akünün seri, paralel veya karma bağlantıyla tek bir enerji kaynağı olarak çalışacak şekilde birleştirilmesidir. Teknelerde servis aküleri genellikle bir akü bankası oluşturur. Akü Bankası Nedir? Tek bir akü, teknenin enerji ihtiyacını karşılamayabilir. Birden fazla akü birleştirilerek kapasite veya gerilim artırılır. Banka, sistem açısından tek bir büyük akü gibi davranır. Bankanın sağlıklı çalışması, akülerin birbirine uyumlu olmasına bağlıdır. Bağlantı Türleri Bağlantı Yöntem Sonuç Paralel Artı kutuplar birbirine, eksi kutuplar birbirine Kapasite toplanır, gerilim aynı kalır Seri Bir akünün artısı diğerinin eksisine Gerilim toplanır, kapasite aynı kalır Seri-paralel İki yöntem birlikte Hem gerilim hem kapasite artar Bağlantı Örnekleri Düzen Sonuç 2 × 12 V 100 Ah paralel 12 V 200 Ah 2 × 12 V 100 Ah seri 24 V 100 Ah 4 × 12 V 100 Ah seri-paralel 24 V 200 Ah Uyum Kuralları Aynı kimya ve tür akü kullanın. Aynı kapasite ve marka tercih edin. Aynı yaşta aküler kullanın. Eski bir bankaya yeni akü eklemekten kaçının. Uyumsuz aküler farklı hızda şarj ve deşarj olur. Bu durum zayıf akünün ömrünü kısaltır ve bankanın tamamını etkiler. Çapraz Kablolama Paralel bankada yük ve şarj kablosu aynı aküye bağlanırsa o akü daha çok çalışır. Dengeli kullanım için pozitif kablo bankanın bir ucundaki aküye, negatif kablo diğer ucundaki aküye bağlanır. Bu yönteme çapraz kablolama denir. Bağlantı kabloları eşit uzunlukta ve kesitte seçilir. Bara Kullanımı Büyük bankalarda tüm akülerin artı ve eksi uçları ayrı baralara bağlanabilir. Bara, akımın aküler arasında eşit dağılmasına yardım eder. Her akü kolu ayrı sigortayla korunabilir. Koruma Bankanın çıkışına yakın ana sigorta takın. Bankayı ana şalterle ayrılabilir yapın. Aküleri sabitleyin. Kutup başlarını yalıtım kapaklarıyla örtün. Sık Sorulan Sorular Bankadaki bir akü bozulursa ne olur? Bozuk akü diğerlerinden akım çekebilir. Banka kapasitesi düşer. Arızalı akü tespit edilip değiştirilir. Lityum akülerden banka kurulabilir mi? Kurulabilir. Üreticinin seri ve paralel bağlantı sınırları ile BMS uyumu dikkate alınır. Banka ne zaman yenilenir? Toplam kapasite belirgin biçimde düştüğünde aküler birlikte yenilenir. İlgili Terimler Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, Bara, Akü Şalteri, Marin Sigorta, Tekne Aküsü.

Akü Monitörü

Akü monitörü , akü bankasına giren ve çıkan akımı sürekli ölçerek kalan kapasiteyi ve şarj durumunu hesaplayan cihazdır. Monitör, servis aküsünün durumunu izlemek için kullanılır. Akü Monitörü Nedir? Akü monitörü bir şönt ve gösterge ünitesinden oluşur. Şönt, akünün negatif kutbuna bağlanır. Tüm akım şöntten geçer. Monitör, akımı zamanla çarparak çekilen ve eklenen amper-saati sayar. Bu yönteme "Coulomb sayımı" denir. Gösterilen Değerler Değer Açıklama Şarj durumu (SoC) Kalan kapasitenin yüzdesi Anlık akım Şarj veya deşarj akımı Gerilim Akü gerilimi Tüketilen Ah Tam şarjdan sonra çekilen yük Kalan süre Mevcut tüketimle aküyü boşaltma süresi Güç Anlık watt değeri SoC, İngilizce "State of Charge" ifadesinin kısaltmasıdır. Neden Gerekli? Voltmetre, özellikle yük altında kalan kapasiteyi doğru göstermez. Lityum akülerde gerilim eğrisi düz olduğu için gerilim neredeyse hiç bilgi vermez. Akü monitörü, akım sayımıyla daha doğru bilgi sağlar. Kurulum Adımları Şöntü akü negatif kutbu ile negatif bara arasına yerleştirin. Akü negatif kutbunda başka hiçbir kablo bırakmayın. Şöntün ölçüm kablolarını gösterge ünitesine bağlayın. Pozitif ölçüm kablosunu sigortalı olarak akü pozitifine bağlayın. Akü kapasitesini, türünü ve şarj parametrelerini ayarlayın. Senkronizasyon Akım sayımı zamanla küçük hatalar biriktirir. Monitör, akü tam şarj olduğunda kendini yeniden %100'e ayarlar. Bu işleme senkronizasyon denir. Senkronizasyon, ayarlanan şarj gerilimi ve kuyruk akımı koşulları sağlandığında gerçekleşir. Akü uzun süre tam dolmazsa hata artabilir. Peukert ve Verim Ayarları Kurşun asit akülerde monitör, Peukert katsayısı ve şarj verimi ayarlarını kullanır. Bu ayarlar, yüksek akımda kapasite kaybını ve şarj kayıplarını hesaba katar. Lityum aküler için bu değerler farklı ayarlanır. Markalar Victron Energy BMV ve SmartShunt serileri, akü monitörlerine örnektir. Birçok üretici benzer cihazlar sunar. Sık Sorulan Sorular Akü monitörü marş aküsünü de izler mi? Bazı modellerde ikinci akü için gerilim girişi bulunur. Akım sayımı genellikle yalnızca ana bankada yapılır. Şönt neden negatif kutba bağlanır? Negatif hat ortak dönüş yoludur. Tüm akım bu noktadan geçer. Monitör yanlış değer gösterirse ne yapılır? Akü tam şarj edilerek senkronizasyon sağlanır. Kapasite ve parametre ayarları kontrol edilir. İlgili Terimler Ampermetre, Voltmetre, Akü Kapasitesi, Servis Aküsü, LiFePO4 Akü, Bara.

Elektrik Panosu

Elektrik panosu , teknedeki elektrik enerjisini koruma elemanları üzerinden devrelere dağıtan kontrol panelidir. Pano, her devrenin açılıp kapatılmasını ve korunmasını sağlar. Elektrik Panosu Nedir? Elektrik panosu, akü ve kıyı elektriği gibi kaynaklardan gelen enerjiyi alır. Enerji, panodaki sigortalar veya devre kesiciler üzerinden tüketicilere dağıtılır. Kullanıcı, fenerler, pompalar ve cihazları panodan kontrol eder. Pano ayrıca gerilim ve akım göstergelerini içerebilir. Pano Türleri Tür Görevi DC panosu 12 V veya 24 V tüketicileri dağıtır AC panosu 230 V tüketicileri dağıtır Birleşik pano AC ve DC bölümlerini aynı gövdede ayrı tutar Dijital anahtarlama sistemi Devreleri ekran veya tuşlarla yönetir Panonun Bölümleri Bölüm Görevi Ana kesici Panoya gelen enerjiyi açıp kapatır Devre kesiciler veya sigortalar Her devreyi korur Anahtarlar Devreleri açar ve kapatır Göstergeler Gerilim, akım ve tank seviyelerini gösterir Etiketler Her devrenin adını gösterir Bara Ortak bağlantı noktası sağlar DC Panoda Tipik Devreler Seyir fenerleri Demir feneri İç aydınlatma Tatlı su pompası Sintine pompası Seyir elektroniği VHF telsiz Buzdolabı AC Panoda Tipik Elemanlar Kıyı elektriği ana kesicisi Kaçak akım rölesi Kaynak seçici şalter Polarite göstergesi Priz, klima ve su ısıtıcısı devreleri Etiketleme Her devre panoda açık bir adla etiketlenir. Kablolar da pano arkasında aynı adla işaretlenir. Bu düzen, arıza tespitini hızlandırır. Tesisat şeması teknede saklanır. Montaj Kuralları Panoyu kuru ve kolay erişilebilir bir yere yerleştirin. Arka tarafında bakım için boşluk bırakın. AC ve DC bölümlerini fiziksel olarak ayırın. AC bölümünün arkasını dokunmaya karşı kapatın. Kabloları düzenli ve sabitlenmiş olarak döşeyin. Sık Sorulan Sorular Panoda bir devre sürekli atıyorsa ne yapılır? Devre kesici tekrar tekrar kurulmamalıdır. Kısa devre veya aşırı yük kontrol edilir. Dijital anahtarlama sistemi nedir? Devreleri röleler aracılığıyla yöneten elektronik sistemdir. Kullanıcı ekran veya telefon uygulamasıyla devreleri açıp kapatır. Panoya yeni devre eklenebilir mi? Boş yuva varsa eklenebilir. Yeni devrenin kablo kesiti ve koruma değeri hesaplanır. İlgili Terimler Sigorta Paneli, Devre Kesici, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre, Tekne Elektrik Sistemi.

Marin Elektrik Kablosu

Marin elektrik kablosu , teknelerde kullanılmak üzere üretilen, kalaylı ve çok telli bakır iletkenden oluşan elektrik kablosudur. Kablo, nem, tuz, yağ ve titreşime dayanacak şekilde tasarlanır. Marin Elektrik Kablosu Nedir? Marin kablonun iletkeni çok sayıda ince bakır telden oluşur. Her tel kalayla kaplanır. Kalay, bakırı nemden ve oksitlenmeden korur. İletkenin üzeri yağa, ısıya ve neme dayanıklı bir yalıtımla kaplanır. Marin Kablonun Özellikleri Özellik Açıklama Kalaylı teller Korozyonun kablo içinde ilerlemesini sınırlar İnce çok telli yapı Titreşime ve bükülmeye dayanır Yalıtım Yağa, yakıta ve neme dayanıklı Sıcaklık değeri Motor bölmesi koşullarına uygun Renk kodu Devre türünü gösterir Kalaysız Kablonun Sorunu Kalaysız bakır kabloya nem girdiğinde teller oksitlenir. Oksitlenme, kablonun içinde uç noktadan ilerler. Kablo siyahlaşır ve direnci artar. Direnç artınca kablo ısınır ve gerilim düşer. Kalaylı kablo bu süreci yavaşlatır. Kablo Türleri Tür Kullanım Tek damarlı kablo Akü kabloları ve dağıtım hatları Çift damarlı yassı kablo Fenerler ve pompalar Çok damarlı kablo Elektronik ve sensör bağlantıları Akü kablosu Yüksek akımlı marş ve ana hatlar Renk Kodları (DC) İletken Yaygın Renk Pozitif Kırmızı Negatif Sarı veya siyah Bağlantı (bonding) Yeşil veya yeşil-sarı AC kabloları ayrı renk düzenine sahiptir. Renk kuralları ilgili standartlarda belirtilir. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 10133 Küçük teknelerde DC tesisat ve kablo şartları ISO 13297 Küçük teknelerde AC tesisat şartları ABYC E-11 ABD'de tekne elektrik tesisatı önerileri UL 1426 ABD'de tekne kablosu ürün standardı Döşeme Kuralları Kabloları sintine suyu seviyesinin üzerinde döşeyin. Belirli aralıklarla destekleyin ve sabitleyin. Keskin kenarlarda kablo koruyucu kullanın. Sıcak yüzeylerden uzak tutun. Bölme geçişlerinde kablo rakoru kullanın. Sık Sorulan Sorular Ev tipi kablo teknede kullanılabilir mi? Ev tipi kablo tek telli veya kalaysız olabilir. Titreşim ve nem nedeniyle teknede önerilmez. Kablo kesiti nasıl ifade edilir? Avrupa'da mm², ABD'de AWG ile ifade edilir. Kablo uçları nasıl korunur? Sıkma pabucu takılır ve yapıştırıcılı ısıyla daralan makaronla kaplanır. İlgili Terimler Kablo Kesiti, Kablo Rakoru, Marin Elektrik, Terminal Bloğu, Bara, Tekne Elektrik Sistemi.

Tüm terimlere dön