Denizcilik sözlüğü

Baş Makarası

Tanım

Baş makarası, teknenin baş ucuna monte edilen ve zincir ya da halatın üzerinden geçtiği döner silindirdir. Makara, hat ile gövde arasındaki sürtünmeyi azaltır.

Baş Makarası Nedir?

Baş makarası, baş bodoslamanın üzerinde veya hemen gerisinde yer alır. Zincir veya halat, makaranın kanalından geçer. Makara döndükçe hat kolayca kayar. Bu yapı, hattın güverte kenarını ve jelkotu aşındırmasını önler.

Kullanım Alanları

Kullanım	Açıklama
Çapa hattı	Zincir ve halatın baştan suya inmesini sağlar
Şamandıra bağlama	Şamandıra halatını baştan tekneye alır
Çekme	Başka bir tekneyi baştan çekerken halatı yönlendirir
Römork vinci	Bazı teknelerde römork halatını yönlendirir

Baş Makarası Türleri

Tek makara: Tek bir hat için kullanılır.
Çift makara: İki ayrı hat için yan yana iki makara bulunur.
Kanallı makara: Zincir baklalarını oturtacak derin kanallıdır.
Düz makara: Halat için geniş ve sığ kanallıdır.

Makara Malzemeleri

Malzeme	Özellik
Naylon	Sessiz çalışır, gövdeyi çizmez
Poliüretan	Aşınmaya dayanıklıdır
Paslanmaz çelik	Ağır zincirlerde kullanılır
Bronz	Geleneksel teknelerde kullanılır

Makara mili genellikle paslanmaz çeliktir.

Montaj

Baş makarası, baş güverteye ve bodoslamaya cıvatalarla bağlanır. Bağlantı noktası, zincirin uyguladığı yanal ve dikey yükleri taşımalıdır. Güverte altına arkalık plakası konur. Cıvata delikleri sızdırmazlık macunuyla kapatılır.

Baş Makarası ve Çapa Makarası Farkı

Baş makarası, hattın üzerinden geçtiği makara parçasıdır. Çapa makarası ise çapayı taşıyan ve makara içeren bütün bağlantı gövdesidir. Birçok teknede baş makarası, çapa makarası gövdesinin bir parçasıdır.

Bakım

Makaranın serbest döndüğünü kontrol edin.
Mil ve yuvasındaki aşınmayı inceleyin.
Makara yüzeyindeki çatlak ve kesikleri kontrol edin.
Bağlantı cıvatalarının sıkılığını doğrulayın.

Sık Sorulan Sorular

Makara dönmezse ne olur?

Hat makara üzerinde kayar. Sürtünme hem makarayı hem hattı aşındırır. Halat bu sürtünmede ısınıp zayıflayabilir.

Makara neden ses yapar?

Mil yuvasındaki aşınma veya kum birikintisi ses yapar. Temizlik ve gerekirse mil değişimi sorunu giderir.

Naylon makara zincirde kullanılır mı?

Kullanılabilir. Ancak ağır zincirde naylon makara daha hızlı aşınır.

İlgili Terimler

Çapa Makarası, Makara, Zincir Kılavuzu, Baş Güverte, Baş Bodoslama, Çapa Zinciri.

İlgili terimler

Baş Bodoslama

Baş bodoslama , teknenin baş ucunda bordaların birleştiği dikey veya eğimli yapı elemanıdır. Baş bodoslama, teknenin en ön kenarını oluşturur. Baş Bodoslama Nedir? Baş bodoslama, omurganın baş ucundan yukarı doğru yükselir. Ahşap teknelerde bodoslama, omurgaya geçme ve cıvatalarla bağlanan ayrı bir parçadır. Fiber teknelerde bodoslama, iki bordanın kalıpta birleştiği kalınlaştırılmış kenardır. İngilizcede bu elemana "stem" denir. Baş Bodoslamanın Görevleri Görev Açıklama Yapısal birleşim İki bordayı ön uçta birleştirir Su yarma Suyu iki yana ayırarak ilerlemeyi kolaylaştırır Darbe karşılama Çarpışma ve yüzen cisimlere karşı ilk teması alır Donanım taşıma Çapa makarası ve baş ıstralyası bağlantısını taşır Baş Bodoslama Şekilleri Dik bodoslama: Su hattına yaklaşık dik açıyla iner. Su hattı boyunu artırır. Eğimli bodoslama: Öne doğru yatıktır. Dalgada güverteye gelen suyu azaltır. Kaşık bodoslama: Kavisli bir eğriyle omurgaya bağlanır. Ters bodoslama: Su hattından yukarı doğru geriye eğimlidir. Klipper bodoslama: İçbükey kavisle öne uzanır. Geleneksel yelkenlilerde görülür. Bodoslama Eğimi Bodoslamanın düşeyle yaptığı açıya bodoslama eğimi denir. Eğim, toplam boy ile su hattı boyu arasındaki farkı etkiler. Örnek: Eğimli bodoslamalı bir teknede toplam boy, su hattı boyundan belirgin biçimde uzundur. Bodoslama Koruması Bodoslama, karaya oturma ve yanaşma sırasında hasar görebilir. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Paslanmaz bodoslama şeridi: Bodoslamanın ön yüzüne vidalanan metal şerittir. Omurga koruyucu bant: Kendinden yapışkanlı polimer banttır. Ahşap teknelerde bakır veya pirinç kaplama: Geleneksel koruma yöntemidir. Hasar Kontrolü Bodoslamada şu belirtiler kontrol edilir: Jelkotta çatlak veya dökülme Ahşapta çürüme veya ayrılma Bağlantı cıvatalarında korozyon Bodoslama ile gövde birleşim yerinde sızıntı Sık Sorulan Sorular Baş bodoslama ile baş arasındaki fark nedir? Baş, teknenin ön bölümünün tamamıdır. Baş bodoslama, bu bölümün en öndeki yapı elemanıdır. Baş bodoslama hasarı nasıl onarılır? Fiber teknelerde hasarlı laminat temizlenir. Bölge yeni cam elyaf ve reçineyle laminlenir. Son katta jelkot uygulanır. Bodoslama şekli hızı etkiler mi? Bodoslama şekli su hattı boyunu etkiler. Deplasman teknelerinde su hattı boyu, gövde hızını belirleyen etkenlerden biridir. İlgili Terimler Baş, Kıç Bodoslama, Tekne Omurgası, Çapa Makarası, Su Hattı Boyu, Tekne Gövdesi.

Baş Güverte

Baş güverte , teknenin ön bölümünde yer alan güverte alanıdır. Demirleme ve bağlama işlemleri büyük ölçüde bu alanda yapılır. Baş Güverte Nedir? Baş güverte, kaptan köşkü veya kokpitin önünden başlar. Teknenin baş ucuna kadar uzanır. İngilizcede bu alana "foredeck" denir. Gezi teknelerinde baş güverte güneşlenme alanı olarak da kullanılır. Baş Güvertedeki Donanımlar Donanım Görevi Irgat Çapa zincirini toplar ve bırakır Çapa makarası Zinciri ve çapayı baş taraftan yönlendirir Zincir stoperi Zinciri ırgattan bağımsız olarak sabitler Baba ve koç boynuzu Bağlama halatlarını tutturur Baş vardavelası Teknenin ön ucundaki koruma korkuluğudur Güverte kapağı Baş kamaraya ışık ve hava sağlar Zincirlik Zincirlik, çapa zincirinin depolandığı bölmedir. Zincirlik, ırgatın hemen altında yer alır. Irgat zinciri topladıkça zincir bu bölmeye iner. Zincirliğin tabanında tahliye deliği bulunur. Bu delik, zincirle gelen suyu dışarı atar. Baş Güvertenin Kullanımı Demirleme: Çapa baş güverteden suya bırakılır. Bağlama: Baş halatları buradan iskeleye veya şamandıraya verilir. Yelken işleri: Yelkenlilerde ön yelkenler bu alandan kontrol edilir. Güneşlenme: Motoryatlarda minderli güneşlenme alanı bulunur. Baş Güvertede Güvenlik Baş güverte, dalga ve teknenin baş-kıç hareketinden en çok etkilenen alandır. Güvenlik için şu önlemler uygulanır: Yan güverteler boyunca küpeşte ve vardavela bulunur. Güverte yüzeyi kaymaz kaplamayla kaplanır. Kötü havada mürettebat emniyet kemerini güvenlik halatına bağlar. Irgat çalışırken el ve ayaklar zincirden uzak tutulur. ISO 15085 standardı, küçük teknelerde vardavela, küpeşte ve tutamak gibi denize düşmeyi önleme donanımlarını düzenler. Sık Sorulan Sorular Baş güvertede neden ırgat bulunur? Çapa ve zincirin ağırlığı elle kaldırılamayacak kadar fazla olabilir. Irgat, bu yükü elektrik veya el gücüyle toplar. Seyir sırasında baş güvertede durmak güvenli midir? Dalgalı havada baş güverte en fazla hareket eden bölümdür. Seyir sırasında baş güverteye çıkacak kişi can yeleği giyer ve tutamaklara tutunur. Zincirlik neden düzenli kontrol edilir? Zincirlikte çamur ve deniz suyu birikir. Tıkanan tahliye deliği, suyun bölmede kalmasına yol açar. Durgun su, zincirde korozyonu hızlandırır. İlgili Terimler Güverte, Kıç Güverte, Irgat, Çapa Makarası, Zincir Stoperi, Baş.

Makara

Makara , bir gövde içinde dönen kasnak yardımıyla halatın yönünü değiştiren veya kuvveti çoğaltan donanımdır. İngilizcede bu donanıma "block" denir. Makara Nedir? Makara, kasnak, mil ve gövdeden oluşur. Halat, kasnağın kanalından geçer. Kasnak döndükçe halat az sürtünmeyle ilerler. Makaralar yelkenli teknelerin yürüyen donanımında ve güverte işlerinde yaygın kullanılır. Makaranın Bölümleri Bölüm Görevi Kasnak Halatın üzerinden geçtiği dönen tekerlek Mil Kasnağın döndüğü eksen Yanak Kasnağı iki yandan saran plakalar Bağlantı başı Makarayı güverteye veya kilide bağlar Yatak Kasnağın mil üzerinde rahat dönmesini sağlar Makara Türleri Tür Özellik Tek makara Tek kasnaklı Çift makara Yan yana iki kasnaklı Üçlü makara Üç kasnaklı, palangalarda Açılır makara Yanağı açılır, halat ucu geçirmeden takılır Ayaklı makara Güverteye dik durur Kemerli makara Kasnağın altında halat için kemer bulunur Güverte makarası Güverteye düz monte edilir Yatak Türleri Yatak Kullanım Düz yatak Ağır ve statik yükler Bilyalı yatak Hafif ve dinamik yükler Makaralı yatak Yüksek yük ve dönüş Bilyalı yataklı makaralar, sık ayarlanan ıskota hatlarında sürtünmeyi azaltır. Seçim Ölçütleri Halat çapı: Kasnak kanalı halat çapına uygun olmalıdır. Çalışma yükü: Makara, hattaki yükü taşıyabilmelidir. Kasnak çapı: Büyük kasnak, halatın bükülme yarıçapını artırır ve aşınmayı azaltır. Bağlantı türü: Şakıl, mapa veya güverte montajına uygunluk. Makaraya Gelen Yük Halat makarada yön değiştirdiğinde makaraya gelen yük artar. Halat 180 derece döndüğünde makara, halattaki yükün yaklaşık iki katını taşır. Yön değişim açısı azaldıkça makara yükü de azalır. Bakım Makarayı tatlı suyla yıkayın. Kasnağın serbest döndüğünü kontrol edin. Yanaklarda çatlak ve şekil bozukluğunu inceleyin. Bilyalı yataklarda üreticinin önerdiği bakım ürününü kullanın. Sık Sorulan Sorular Makara kuvveti çoğaltır mı? Tek sabit makara yalnızca yön değiştirir. Kuvvet çoğaltmak için hareketli makaralı palanga kullanılır. Kasnak neden aşınır? Kum ve tuz, kasnak ile mil arasında aşınma yapar. Aşırı yük de kasnak kanalını deforme edebilir. Açılır makara nerede kullanılır? Halatın ucuna ulaşmadan geçici yön değişimi gereken işlerde kullanılır. İlgili Terimler Palanga, Halat Makarası, Yelken Halatı, Şakıl, Mapa, Halat Kilidi.

Zincir Kılavuzu

Zincir kılavuzu , çapa zincirinin güvertede ve zincirliğe girişte doğru hatta ilerlemesini sağlayan yönlendirme parçasıdır. Kılavuz, zincirin sürtünmesini ve sıkışmasını azaltır. Zincir Kılavuzu Nedir? Zincir, çapa makarasından zincirliğe kadar belirli bir hatta ilerler. Bu hat üzerinde zincir güverteye, ırgata ve bölme kenarlarına sürtünebilir. Zincir kılavuzu, zinciri bu yüzeylerden uzak tutar. Kılavuz ayrıca zincirin ırgat dişlisine doğru açıyla girmesini sağlar. Zincir Kılavuzu Türleri Tür Görevi Zincir borusu (güverte geçişi) Zinciri güverteden zincirliğe indirir Kılavuz makarası Zincirin yön değiştirdiği noktada sürtünmeyi azaltır Kanal kılavuzu Zinciri güverte üzerinde düz hatta tutar Zincirlik kılavuzu Zincirin zincirlik içinde yığılma yönünü belirler Zincir Borusu Zincir borusu, güverteyi delip zincirliğe inen bir kanaldır. Borunun üst ağzı kapakla kapatılabilir. Kapak, seyirde suyun zincirliğe girmesini azaltır. İngilizcede bu parçaya "deck pipe" veya "hawse pipe" denir. Kılavuz Makarası Kılavuz makarası, zincirin açı değiştirdiği noktaya monte edilir. Makara döner ve zincir üzerinden kayar. Sabit yüzeye göre daha az aşınma oluşur. Makara malzemesi naylon, paslanmaz çelik veya bronzdur. Doğru Zincir Hattının Önemi Zincir, ırgat dişlisine düz girmelidir. Açılı giriş, zincirin dişliden atlamasına yol açar. Zincir, dişliden çıkınca zincirliğe dik düşmelidir. Engel, zincirin yığılıp ırgatı kilitlemesine neden olur. Montajda Dikkat Edilenler Çapa makarası, stoper ve ırgatın aynı hatta olduğunu kontrol edin. Kılavuzun kanal ölçüsünü zincir kalınlığına göre seçin. Güverte geçişlerinde sızdırmazlık macunu kullanın. Keskin kenarları yuvarlatın veya koruyucu yüzeyle kaplayın. Bakım Kılavuz yüzeylerinde aşınma izlerini kontrol edin. Makaraların serbest döndüğünü doğrulayın. Zincir borusundaki birikintileri temizleyin. Sık Sorulan Sorular Zincir neden zincirlikte yığılıp sıkışır? Zincirlik sığ ise veya zincir bir noktaya sürekli düşüyorsa yığın oluşur. Yığın, zincirin ırgattan çıkışını engeller. Kılavuz veya bölme tasarımı bu sorunu azaltır. Zincir borusu kapağı neden kullanılır? Kapak, dalga suyunun zincirliğe dolmasını sınırlar. Zincirlikte biriken su korozyonu hızlandırır. Kılavuz makarası zincir dışında halat için de kullanılır mı? Bazı makaralar hem zincir hem halat için uygundur. Uygunluk, makara kanalının şekline bağlıdır. İlgili Terimler Zincir Stoperi, Çapa Makarası, Irgat, Çapa Zinciri, Baş Güverte, Baş Makarası.

Tüm terimlere dön