Denizcilik sözlüğü

Balon Usturmaça

Tanım

Balon usturmaça, küresel biçimli ve büyük hacimli usturmaçadır. Balon usturmaça, tekne ile sert yüzey arasında geniş bir boşluk bırakır.

Balon Usturmaça Nedir?

Balon usturmaça, yuvarlak gövdesiyle her yönden gelen darbeyi karşılar. Üst kısmında bir halat gözü bulunur. Şişirilebilir modellerde valf yer alır. Balon usturmaçalar genellikle PVC'den üretilir. İngilizcede bu türe "buoy fender" veya "ball fender" denir.

Balon ve Silindir Usturmaça Farkı

Özellik	Balon Usturmaça	Silindir Usturmaça
Biçim	Küresel	Uzun silindir
Boşluk	Gövde ile yüzey arasında geniş boşluk	Daha dar boşluk
Temas yönü	Her yönden	Esas olarak yanal
Depolama	Büyük hacim kaplar	Daha kolay saklanır
Tipik konum	Baş, kıç ve kavisli bölgeler	Borda boyunca

Kullanım Alanları

Baş ve kıç koruması: Kavisli baş ve kıç bölümlerinde silindir usturmaça kayar. Balon usturmaça yerinde kalır.
Yan yana bağlama: İki tekne bordadan bağlandığında gövdeler arasında geniş boşluk sağlar.
Büyük yatlar: Yüksek bordalı teknelerde iskeleyle mesafe sağlar.
Ağır iş tekneleri: Römorkör ve servis teknelerinde darbe sönümler.
İşaretleme: Bazı balon usturmaçalar şamandıra olarak da kullanılır.

Boyut Seçimi

Balon usturmaçalar çapa göre sınıflandırılır. Bazı üreticiler boyutları seri kodlarıyla belirtir. Örnek: Polyform firmasının A serisi balon usturmaçaları sayısal kodlarla tanımlanır. Boyut, teknenin boyuna ve ağırlığına göre üretici tablosundan seçilir.

Asma Yöntemleri

Usturmaça, üstteki gözünden halatla asılır.
Halat, küpeşte veya babaya bağlanır.
Kıçta kullanımda usturmaça, aynalık ile iskele arasına sarkıtılır.
Rüzgârda sallanmaması için alt göze ikinci halat bağlanabilir.

Saklama

Balon usturmaça büyük hacim kaplar. Bazı tekneler bu usturmaçaları söndürerek saklar. Yeniden kullanımda pompa ile şişirilir. Kıç platform altındaki bölmeler veya güverte sepetleri saklama alanı olarak kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Balon usturmaça şamandıra olarak kullanılır mı?

Bazı modeller şamandıra işlevi için tasarlanır. Kullanım amacı, ürün belgesinde belirtilir.

Balon usturmaça neden kıçta tercih edilir?

Kıç aynalık ve köşeler kavislidir. Küresel biçim bu yüzeylere her açıdan temas eder.

Balon usturmaça nasıl temizlenir?

Yüzey tatlı su ve hafif deterjanla yıkanır. Çözücü içeren temizleyiciler PVC yüzeye zarar verebilir.

İlgili Terimler

Usturmaça, Tekne Usturmaçası, Usturmaça Kılıfı, Usturmaça Halatı, Kıç, Bağlama Halatı.

İlgili terimler

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Kıç

Kıç , teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir. Kıç Nedir? Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler. Kıç Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Kıç aynalık Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi Kıç bodoslama Kıçın en arkasındaki dikey eleman Kıç omuzluk Kıçın bordalarla birleştiği bölüm Kıç güverte Kıçın üzerindeki güverte alanı Kıç kamara Kıç bölümündeki iç yaşam alanı Kıç pik Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme Kıç Şekilleri Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır. Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür. Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar. Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter. Kıça Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Kıçtan Teknenin arkasından Kıç omuzluktan Kıç ile borda arasındaki yönden Kıça doğru Teknenin arka ucuna doğru Tornistan Teknenin geri yönde hareketi Kıç Bölümündeki Donanımlar Dümen palası ve dümen şaftı Pervane ve şaft Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta) Yüzme platformu ve merdiven Kıç babaları Pupa feneri Pupa Feneri COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür. Sık Sorulan Sorular Pupa ile kıç aynı şey midir? Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir. Dıştan takma motor neden kıça bağlanır? Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar. Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir? Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır. Tornistan ne demektir? Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir. İlgili Terimler Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

Tekne Usturmaçası

Tekne usturmaçası , teknede taşınan ve yanaşma sırasında borda boyunca asılan usturmaçadır. Tekne usturmaçası, iskeledeki sabit usturmaçalardan farklı olarak tekneyle birlikte hareket eder. Tekne Usturmaçası Nedir? Tekne usturmaçası, teknenin kendi koruma donanımıdır. Tekne hangi iskeleye yanaşırsa yanaşsın usturmaçalar teknedeki halatlarla asılır. Bu usturmaçalar, farklı iskele ve rıhtım yüksekliklerine göre ayarlanabilir. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Tekne boyu Uzun tekne daha büyük ve daha fazla usturmaça gerektirir Tekne ağırlığı Ağır tekne yanaşmada daha fazla enerji oluşturur Borda yüksekliği Yüksek borda daha uzun usturmaça gerektirir Yanaşma türü Bordadan veya kıçtan yanaşma farklı yerleşim ister Depolama alanı Usturmaçaların teknede sığacağı yer Üreticiler, tekne boyuna göre önerilen usturmaça çapı ve uzunluğu tablolarını yayımlar. Yanaşma Türüne Göre Yerleşim Bordadan yanaşma: Usturmaçalar gövdenin en geniş noktasından başlayarak dağıtılır. En az biri baş omuzluğa, biri kıç omuzluğa yakın konur. Akdeniz tipi kıçtan yanaşma: Usturmaçalar kıç omuzluklara ve komşu teknelere bakan bordalara asılır. Kıçta iskele ile aynalık arasına yatay usturmaça konabilir. Tekne bordasına yanaşma: Usturmaçalar iki teknenin en geniş noktalarının buluştuğu yere yoğunlaştırılır. Usturmaça Halatı Bağlantısı Usturmaça halatı, küpeşteye veya vardavela dikmesinin alt kısmına bağlanır. Vardavela teline bağlama, teli zorlar. Halatın uzunluğu, usturmaça yüksekliğini ayarlamaya yetecek kadar olmalıdır. Şişirme Şişirilebilir tekne usturmaçaları valf yoluyla şişirilir. Fazla şişirilmiş usturmaça sertleşir ve sönümleme kabiliyeti azalır. Az şişirilmiş usturmaça yük altında ezilir. Doğru basınç üreticinin belgesinde yer alır. Saklama Usturmaça sepeti, küpeşteye takılan raflarda saklama sağlar. Kıç dolaplar, seyir sırasında usturmaçaları korur. Sönen tip usturmaçalar küçük hacimde saklanabilir. Sık Sorulan Sorular Teknede kaç usturmaça bulundurulur? Sayı, tekne boyuna ve yanaşma alışkanlığına göre belirlenir. Bordadan yanaşma için her iki tarafa yetecek sayı bulundurulması pratiklik sağlar. Usturmaçaları ne zaman asmak gerekir? Usturmaçalar, iskeleye yaklaşmadan önce ve halatlar hazırlanırken asılır. Tekne usturmaçası ile iskele usturmaçası aynı anda kullanılabilir mi? Evet. İskele usturmaçası sabit kenarı, tekne usturmaçası gövdeyi korur. İlgili Terimler Usturmaça, Balon Usturmaça, Usturmaça Halatı, Usturmaça Kılıfı, İskele Usturmaçası, Bağlama Halatı.

Usturmaça

Usturmaça , tekne gövdesi ile iskele, rıhtım veya başka bir tekne arasında tampon görevi gören yumuşak koruma elemanıdır. İngilizcede usturmaçaya "fender" denir. Usturmaça Nedir? Usturmaça, yanaşma ve bağlama sırasında gövdeye gelen darbeleri emer. Gövde ile sert yüzey arasında boşluk bırakır. Bu sayede jelkot, boya ve borda hasar görmez. Usturmaçalar teknede taşınabileceği gibi iskeleye de sabitlenebilir. Usturmaça Türleri Tür Biçim Kullanım Silindir usturmaça Uzun ve silindirik Borda boyunca dikey asılır Balon usturmaça Küresel Baş, kıç ve büyük gövdeler Düz usturmaça Yassı panel Sabit iskelelerde ve dar alanlarda Köşe usturmaçası L biçimli Kıç köşeleri ve iskele köşeleri İskele usturmaçası Profil veya blok İskele kenarına sabitlenir Malzeme Malzeme Özellik Şişirilebilir PVC (vinil) Hafiftir, basıncı ayarlanabilir Köpük dolgulu Delinse bile sönmez Kauçuk Ağır iş ve liman uygulamaları Köpük dolgulu kılıflı Gövdeye temas eden yüzey yumuşaktır Asılma Yöntemi Usturmaçayı borda boyunca gövdenin en geniş noktasına yerleştirin. Usturmaça halatını küpeşteye veya babaya bağlayın. Alt ucun su yüzeyine yakın olmasını sağlayın. Usturmaçaları gövde boyunca aralıklı dağıtın. Yanaşma sonrası yüksekliği iskele seviyesine göre ayarlayın. Boyut ve Sayı Seçimi Usturmaça boyutu ve sayısı, teknenin boyuna ve ağırlığına göre seçilir. Usturmaça üreticileri bu seçim için tablolar yayımlar. Ağır ve yüksek bordalı teknelerde daha büyük usturmaça kullanılır. Seyirde Usturmaça Seyir sırasında usturmaçalar içeri alınır. Dışarıda sallanan usturmaça gövdeye çarpar ve kaybolabilir. Usturmaçalar kıç dolaplarda veya usturmaça sepetlerinde saklanır. Bakım Usturmaçayı tatlı suyla ve hafif deterjanla yıkayın. Şişirilebilir modellerde basıncı kontrol edin. Valf çevresinde sızıntı olup olmadığına bakın. Kirli yüzeylerde usturmaça kılıfı kullanın. Sık Sorulan Sorular Usturmaça neden gövdeye iz bırakır? Usturmaça ile gövde arasına giren kum ve kir yüzeyi aşındırır. PVC yüzey, sıcakta gövdeye leke bırakabilir. Kılıf bu etkiyi azaltır. Usturmaça halatı hangi düğümle bağlanır? Hızlı ayarlanabilen düğümler tercih edilir. Kazık bağı ve yarım bağlar yaygın kullanılır. Usturmaça sönerse ne yapılır? Şişirilebilir modeller valften pompa ile şişirilir. Sızıntı sürüyorsa usturmaça onarılır veya değiştirilir. İlgili Terimler Tekne Usturmaçası, Balon Usturmaça, İskele Usturmaçası, Usturmaça Kılıfı, Usturmaça Halatı, Borda.

Tüm terimlere dön