Denizcilik sözlüğü

Seyir Bölgesi

Tanım

Seyir bölgesi, bir teknenin veya geminin seyretmesine izin verilen ya da seyir planında belirlenen deniz alanıdır. Seyir bölgesi, kıyıdan uzaklık, koruma durumu veya belirli coğrafi sınırlarla tanımlanabilir.

Seyir Bölgesi Nedir?

Seyir bölgesi iki anlamda kullanılır:

Anlam	Açıklama
Yasal seyir bölgesi	Teknenin belgesinde yazan izinli seyir alanı
Planlanan seyir bölgesi	Kaptanın seyir planında belirlediği alan

Yasal seyir bölgesi, özellikle ticari tekneler ve gemiler için idare tarafından belirlenir. Gezi teknelerinde seyir sınırları ise genellikle teknenin tasarım kategorisine ve kaptanın yeterliğine bağlıdır.

Seyir Bölgesini Belirleyen Etkenler

Etken	Açıklama
Teknenin tasarım kategorisi	CE kategorisi A, B, C veya D
Teknenin donanımı	Telsiz, can salı, seyir cihazları
Kaptanın belgesi	Yetkin olduğu seyir alanı
Ulusal mevzuat	Ticari teknelerde izinli alanlar
Hava ve deniz koşulları	Seyir anındaki durum

Kıyıdan Uzaklığa Göre Sınıflandırma

Birçok ulusal mevzuat, seyir bölgelerini kıyıdan uzaklık ve sığınma limanına mesafe ile tanımlar. Sınıflandırma ülkeden ülkeye değişir. Örnek ayrımlar şunlardır:

Liman ve korunaklı sular
Kıyıya yakın sular
Kıyıdan belirli mil uzaklığa kadar sular
Sınırsız seyir

Türkiye'de ticari teknelerin seyir bölgeleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı mevzuatı ve tekne belgelerinde belirtilir.

CE Kategorisiyle İlişkisi

CE kategorisi coğrafi bir bölge değil, rüzgâr ve dalga sınırıdır. Ancak uygulamada kategori, teknenin hangi tür sularda kullanılabileceğine dair fikir verir. Örnek: D kategorisindeki bir tekne korunaklı sular için tasarlanmıştır.

Seyir Planlamasında Seyir Bölgesi

Teknenin tasarım kategorisini ve donanımını değerlendirin.
Hava tahminini seyir bölgesi için inceleyin.
Sığınma limanlarını ve koyları belirleyin.
Bölgedeki yasak ve kısıtlı alanları kontrol edin.
Gerekli güvenlik ekipmanını bölgeye göre tamamlayın.

Kısıtlı Alanlar

Seyir bölgesi içinde bazı alanlar kısıtlı olabilir:

Askerî tatbikat alanları
Deniz koruma alanları
Trafik ayırım düzenleri
Liman yaklaşma kanalları

Bu bilgiler deniz haritalarında ve Denizcilere İlanlarda yer alır.

Sık Sorulan Sorular

Gezi teknesinin seyir bölgesi belgede yazar mı?

Ulusal uygulamaya göre değişir. Ticari teknelerde belgede açıkça belirtilir.

Seyir bölgesi sigortayı etkiler mi?

Birçok sigorta poliçesi, teminatın geçerli olduğu seyir alanını tanımlar.

Seyir bölgesi dışına çıkılırsa ne olur?

Ticari teknelerde yasal yaptırım, gezi teknelerinde sigorta sorunları ortaya çıkabilir.

İlgili Terimler

CE Kategorisi, CE Belgesi, Deniz Navigasyonu, Deniz Haritası, Tekne Güvenlik Ekipmanları, Deniz Güvenliği.

İlgili terimler

CE Belgesi

CE belgesi , bir ürünün Avrupa Birliği mevzuatındaki temel sağlık, güvenlik ve çevre şartlarına uygun olduğunu gösteren belgeler ve işaret sistemidir. Gezi teknelerinde CE işareti, 2013/53/AB sayılı Gezi Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları Direktifi'ne dayanır. CE Belgesi Nedir? CE işareti, üreticinin ürünün ilgili direktife uygun olduğunu beyan ettiğini gösterir. Gezi teknelerinde bu beyan, uygunluk değerlendirmesi sonucunda yapılır. Değerlendirme, teknenin büyüklüğüne ve tasarım kategorisine göre farklı yöntemlerle gerçekleştirilir. Türkiye, bu direktifi ulusal mevzuatına aktarmıştır. 2013/53/AB Direktifinin Kapsamı Ürün Kapsam Gezi tekneleri Gövde boyu 2,5–24 metre Kişisel deniz taşıtları Jet ski gibi araçlar Bileşenler Belirli tekne bileşenleri Tahrik motorları Egzoz ve gürültü emisyonları Yarış tekneleri, kanolar ve kayaklar gibi bazı ürünler kapsam dışındadır. Uygunluk Değerlendirme Modülleri Modül Açıklama A Üreticinin iç üretim kontrolü A1 İç üretim kontrolü ve gözetimli ürün testleri B + C, D, E veya F Onaylanmış kuruluşun tip incelemesi ve üretim kontrolü G Birim doğrulama H Tam kalite güvencesi Hangi modülün kullanılacağı, teknenin boyuna ve tasarım kategorisine bağlıdır. CE Belgeleri Belge İçerik AB Uygunluk Beyanı Üreticinin direktife uygunluk beyanı Üretici plakası Tasarım kategorisi, azami yük, kişi sayısı, motor gücü Kullanıcı el kitabı Güvenli kullanım bilgileri HIN Tekne kimlik numarası Tekne Kimlik Numarası (HIN) HIN, İngilizce "Hull Identification Number" ifadesinin kısaltmasıdır. Her CE işaretli teknenin gövdesinde 14 karakterlik bir kimlik numarası bulunur. Numara; ülke kodunu, üretici kodunu, seri numarasını ve üretim tarihini içerir. ISO 10087 standardı HIN biçimini tanımlar. Üretici Plakası Üretici plakası, teknenin dümen istasyonuna yakın bir yere sabitlenir. Plakada şu bilgiler yer alır: Üretici adı CE işareti Tasarım kategorisi Azami yük Azami kişi sayısı Sonradan Yapılan Değişiklikler Teknede yapılan büyük değişiklikler uygunluğu etkileyebilir. Örnek: motor gücünü artırmak veya yapıyı değiştirmek. Bu durumda yeniden değerlendirme gerekebilir. Sık Sorulan Sorular CE işareti olmayan tekne kullanılabilir mi? Direktif yürürlüğe girmeden üretilen tekneler için farklı kurallar uygulanabilir. Durum ulusal mevzuata göre değerlendirilir. CE belgesi teknenin ruhsatı mıdır? Hayır. CE belgesi ürün uygunluğunu gösterir. Ruhsat ise kayıt ve kullanım belgesidir. Kendi yaptığım teknede CE gerekir mi? Kişisel kullanım için yapılan teknelere özel kurallar uygulanır. Satış durumunda şartlar değişebilir. İlgili Terimler CE Kategorisi, Seyir Bölgesi, Tekne Kapasitesi, Tekne Boyu, Denizcilik Ekipmanı, Tekne Güvenliği.

CE Kategorisi

CE kategorisi , bir gezi teknesinin tasarlandığı rüzgâr ve dalga koşullarını gösteren sınıflandırmadır. Bu sınıflandırmaya "tasarım kategorisi" de denir. Kategoriler, 2013/53/AB sayılı Gezi Tekneleri Direktifi'nde tanımlanır. CE Kategorisi Nedir? Üretici, teknenin dayanım, stabilite ve yüzerliğini değerlendirir. Bu değerlendirmeye göre teknenin hangi koşullarda güvenle kullanılabileceğini belirler. Sonuç, A, B, C veya D harfiyle gösterilir. Kategori, teknenin üretici plakasında yazar. Tasarım Kategorileri Kategori Rüzgâr Kuvveti (Beaufort) Belirgin Dalga Yüksekliği A 8'i aşabilir 4 metreyi aşabilir B 8'e kadar 4 metreye kadar C 6'ya kadar 2 metreye kadar D 4'e kadar 0,3 metreye kadar, ara sıra 0,5 metre A kategorisinde olağanüstü koşullar kapsam dışıdır. Örnek: kasırga ve tayfun. Kategorilerin Genel Kullanımı Kategori Tipik Kullanım A Okyanus geçişleri ve uzun açık deniz seyirleri B Açık deniz seyirleri C Kıyı suları, büyük koylar, göller ve nehir ağızları D Korunaklı sular, küçük göller ve kanallar Bu tablo genel kullanımı gösterir. Kategori, coğrafi bir bölge değil, koşul sınırıdır. Belirgin Dalga Yüksekliği Belirgin dalga yüksekliği, dalgaların en yüksek üçte birinin ortalama yüksekliğidir. Tek tek dalgalar bu değerin yaklaşık iki katına ulaşabilir. Bu nedenle kategori sınırı, karşılaşılabilecek en büyük dalgayı göstermez. Kategoriyi Etkileyen Unsurlar Gövde ve güverte dayanımı Stabilite ve yüzerlik Su alma yükseklikleri Kokpit tahliyesi Kapak ve pencerelerin dayanımı Denize düşmeyi önleme donanımı Doğru Yorumlama Kategori, teknenin tasarım sınırını gösterir. Kategori sınırına yakın koşullar deneyimli mürettebat gerektirir. Teknenin bakım durumu, gerçek kabiliyeti etkiler. Aşırı yük, teknenin kategorisine uygun davranışını bozar. Tasarım Kategorisi ve Kapasite Bir tekne, farklı yük durumlarında farklı kategorilere sahip olabilir. Örnek: Az kişiyle B, çok kişiyle C kategorisi. Bu bilgi üretici plakasında ve kullanıcı el kitabında yer alır. Sık Sorulan Sorular C kategorisindeki tekne açık denize çıkabilir mi? Hava koşulları C kategorisi sınırları içindeyse kullanılabilir. Ancak koşulların ani değişebileceği bölgelerde risk artar. Kategori sonradan değiştirilebilir mi? Yapısal değişiklik ve yeniden değerlendirme gerekir. Kategori bilgisi nerede yazar? Üretici plakasında ve kullanıcı el kitabında yazar. İlgili Terimler CE Belgesi, Seyir Bölgesi, Tekne Kapasitesi, Fribord, Tekne Güvenliği, Rüzgâr Göstergesi.

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

Deniz Haritası

Deniz haritası , deniz ve kıyı bölgelerini seyir güvenliği amacıyla gösteren haritadır. Deniz haritası; derinlikleri, tehlikeleri, seyir yardımcılarını ve kıyı özelliklerini içerir. Deniz Haritası Nedir? Kara haritaları karadaki yolları ve yerleşimleri gösterir. Deniz haritaları ise su derinliğini, deniz dibinin yapısını ve seyre etki eden unsurları gösterir. Harita, ulusal hidrografi daireleri tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanır. Türkiye'de resmî deniz haritalarını Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı (SHODB) yayımlar. Deniz Haritasında Bulunan Bilgiler Bilgi Örnek Derinlikler Sondaj sayıları ve derinlik eğrileri Zemin türü Kum, çamur, kaya kısaltmaları Tehlikeler Kayalar, batıklar, sığlıklar Seyir yardımcıları Şamandıralar, fenerler, işaretler Kıyı özellikleri Kıyı çizgisi, belirgin yapılar, tepeler Pusula gülü Gerçek ve manyetik yön, sapma bilgisi Yasak ve kısıtlı alanlar Demirleme yasağı, askerî bölgeler Projeksiyon Deniz haritalarının çoğu Mercator projeksiyonunu kullanır. Bu projeksiyonda sabit pusula rotası düz bir çizgi olarak görünür. Bu özellik, rota çizimini kolaylaştırır. Mesafeler, haritanın yan kenarındaki enlem ölçeğinden ölçülür. Bir enlem dakikası yaklaşık bir deniz miline eşittir. Harita Datumu Derinlikler, harita datumu adı verilen bir referans seviyeye göre verilir. Gelgitli bölgelerde datum genellikle en düşük astronomik gelgit seviyesidir. Gerçek derinlik, gelgit yüksekliği eklenerek hesaplanır. Yatay datum ise koordinat sistemidir. Güncel haritalarda yaygın yatay datum WGS 84'tür. Harita Ölçeği Ölçek Türü Örnek Kullanım Küçük ölçek 1:1.000.000 Okyanus geçişi Orta ölçek 1:100.000 Kıyı seyri Büyük ölçek 1:10.000 Liman ve yaklaşma Büyük ölçekli haritalar daha fazla ayrıntı gösterir. Semboller Deniz haritası sembolleri uluslararası olarak standartlaştırılmıştır. IHO'nun INT 1 yayını, bu sembollerin açıklamalarını içerir. Örnek: Yıldız işareti kayayı, "Fl" kısaltması çakarlı feneri gösterir. Güncelleme Kâğıt haritalar, Denizcilere İlanlar ile güncellenir. Kullanıcı, yayımlanan düzeltmeleri haritaya elle işler. Haritanın kenarında güncelleme kayıtları tutulur. Sık Sorulan Sorular Deniz haritası nereden temin edilir? Resmî haritalar hidrografi dairelerinden ve yetkili satış noktalarından alınır. Haritadaki derinlik neden gerçek derinlikten farklı olabilir? Gelgit, hava basıncı ve zaman içinde değişen dip yapısı farklılık yaratabilir. Deniz haritası ile seyir haritası aynı şey midir? Seyir haritası, seyir amacıyla kullanılan deniz haritalarını ifade eder. İlgili Terimler Seyir Haritası, Elektronik Deniz Haritası, Deniz Navigasyonu, Pusula, Demir Yeri, Derinlik Ölçer.

Tüm terimlere dön