Denizcilik sözlüğü

Sancak

Tanım

Sancak, tekneye kıçtan başa doğru bakıldığında sağ taraftır. İngilizcede bu tarafa "starboard" denir.

Sancak Nedir?

Sancak, teknenin sağ bordasını ifade eder. Bu terim, kişinin teknedeki konumundan bağımsızdır. Teknenin kıçına bakan kişi için de sancak, teknenin sağ tarafıdır. Bu tanım, yön karışıklığını önler.

Sancağın karşıtı iskeledir. İskele, teknenin sol tarafıdır.

Sancak ile İlgili Terimler

Terim	Anlamı
Sancak borda	Teknenin sağ yan yüzeyi
Sancak feneri	Sağ bordadaki yeşil seyir feneri
Sancak kontra	Rüzgârı sağ taraftan alarak yelken seyri
Sancağa dön	Dümeni sağa kır
Sancak baş omuzluk	Sağ ön çapraz yön

Sancak Feneri

COLREG 1972 Kural 21, sancak fenerini tanımlar. Sancak feneri yeşil renklidir. Fener, tam baştan itibaren sağ tarafa doğru 112,5 derecelik yay boyunca görülür. Bu yay, kirişin 22,5 derece gerisinde biter.

Gece bir teknenin yeşil fenerini gören kişi, o teknenin sancak tarafını görür.

Yol Hakkında Sancağın Rolü

COLREG 1972 Kural 15, motorlu teknelerin kesişme durumunu düzenler. Diğer tekneyi sancak tarafında gören tekne yol verir. Yol veren tekne, diğerinin önünden geçmekten kaçınır.

COLREG 1972 Kural 14, karşılaşma durumunu düzenler. Karşı karşıya gelen iki motorlu tekne rotasını sancağa değiştirir. Böylece iki tekne birbirinin iskele tarafından geçer.

IALA Şamandıra Sistemi

Uluslararası Deniz Seyrine Yardımcılar ve Fener İdareleri Birliği (IALA), şamandıra sistemini belirler. Türkiye, IALA A bölgesindedir. Bu bölgede limana girişte yeşil şamandıralar sancak tarafta bırakılır.

Sık Sorulan Sorular

Sancak ile iskeleyi nasıl ayırt ederim?

Teknenin kıçında durup başa bakın. Sağ tarafınız sancak, sol tarafınız iskeledir. Sancak feneri yeşil, iskele feneri kırmızıdır.

Sancak terimi yelkende nasıl kullanılır?

Rüzgârı sancak taraftan alan yelkenli "sancak kontra" seyreder. COLREG 1972 Kural 12'ye göre iki yelkenli karşılaştığında sancak kontra seyreden tekne yol hakkına sahiptir.

Sancak tarafından yanaşma neden tercih edilebilir?

Tek pervaneli teknelerde pervanenin dönüş yönü, geri viteste kıçı bir tarafa çeker. Bu etkiye pervane yürüme etkisi denir. Kaptan, yanaşma tarafını bu etkiyi dikkate alarak seçer.

İlgili Terimler

İskele, Sancak Feneri, Borda, Baş, Kıç, Seyir Feneri.

İlgili terimler

Baş

Baş , teknenin ön ucudur. Denizcilikte baş bölümüne "pruva" da denir. İngilizcede bu bölüme "bow" denir. Baş Nedir? Baş, teknenin seyir yönünde öne bakan ucudur. Baş, suyu ve dalgayı ilk karşılayan bölümdür. Baş bölümünün şekli, teknenin dalgadaki davranışını etkiler. Baş Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Baş bodoslama Başın en önündeki dikey veya eğimli kenar Baş omuzluk Başın bordalarla birleştiği yuvarlak bölüm Baş güverte Başın üzerindeki güverte alanı Baş kamara Baş bölümündeki iç yaşam alanı Zincirlik Çapa zincirinin depolandığı bölme Baş pik Başın en önündeki su geçirmez bölme Baş Şekilleri Dik baş: Bodoslama dikeye yakındır. Su hattı boyunu artırır. Eğimli baş: Bodoslama öne doğru eğimlidir. Dalgada güverteyi kuru tutar. Ters baş: Bodoslama geriye doğru eğimlidir. Dalgayı yararak geçer. Balb baş: Su hattı altında topuz biçimli bir çıkıntıdır. Büyük gemilerde dalga direncini azaltır. Başa Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Baştan Teknenin önünden Baş omuzluktan Baş ile borda arasındaki yönden Başa doğru Teknenin ön ucuna doğru Baş üstü Tam ileri yön Baş Bölümündeki Donanımlar Çapa makarası Irgat Baş pervanesi (bazı teknelerde) Baş vardavelası Babalar ve koç boynuzları Baş Pik ve Çatışma Perdesi Baş pik, başın önündeki su geçirmez bölmedir. Teknenin çarpışma durumunda başı hasar görür. Su geçirmez perde, suyun diğer bölmelere geçmesini engeller. Bu perdeye çatışma perdesi denir. Sık Sorulan Sorular Pruva ile baş aynı şey midir? Evet. Pruva, İtalyanca "prua" kelimesinden gelir ve teknenin başını ifade eder. Baş neden dalgaya karşı yönlendirilir? Baş, dalgayı yaracak şekilde tasarlanır. Teknenin bordadan dalga alması, yana yatmayı ve devrilme riskini artırır. Baş pervanesi ne işe yarar? Baş pervanesi, baş bölümün altındaki tünele yerleştirilen yatay pervanedir. Teknenin başını sağa veya sola iter. Dar marinalarda yanaşmayı kolaylaştırır. Baş neden kıçtan daha yüksek tasarlanır? Yüksek baş, dalganın güverteye girmesini azaltır. Bu yapı, baş güverteyi ve kamarayı kuru tutar. Baş kamarada yatak neden V biçimlidir? Gövde, başa doğru daralır. V biçimli yatak, bu daralan alana uyacak şekilde yapılır. İlgili Terimler Kıç, Baş Bodoslama, Baş Güverte, Baş Pervanesi, Sancak, İskele.

Borda

Borda , tekne gövdesinin yan yüzeyidir. Her teknede iki borda bulunur: sancak borda ve iskele borda. Borda Nedir? Borda, su hattından güverte kenarına kadar uzanan yan duvardır. Borda, dalgaya ve rüzgâra karşı gövdeyi korur. Teknenin başını kıçına bağlayan yüzeydir. İngilizcede bordaya "side" veya "topsides" denir. "Topsides" terimi bordanın su hattı üstündeki bölümünü ifade eder. Borda ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Sağ yan yüzey İskele borda Sol yan yüzey Borda fenerleri Yan yüzeylerdeki kırmızı ve yeşil fenerler Bordaya yanaşma Tekneyi yan yüzeyiyle iskeleye veya başka tekneye yaklaştırma Bordadan Teknenin yanından, kirişe dik yönden Borda iskelesi Tekneye yandan biniş için kullanılan merdiven Bordaya Yanaşma Bordaya yanaşmada tekne, yan yüzeyiyle iskeleye bağlanır. Bu yöntem, kanal ve nehir limanlarında yaygındır. Bordaya yanaşmada şu halatlar kullanılır: Baş halatı: Baştan ileriye doğru verilir. Kıç halatı: Kıçtan geriye doğru verilir. Baş spring: Baştan geriye doğru verilir. Kıç spring: Kıçtan ileriye doğru verilir. Spring halatları, teknenin ileri-geri hareketini sınırlar. Borda Koruması Yanaşma sırasında borda, iskeleye veya başka bir tekneye sürtünür. Bordayı korumak için şu donanımlar kullanılır: Usturmaça: Borda ile iskele arasında tampon görevi görür. Borda profili (rub rail): Güverte kenarı boyunca uzanan kauçuk veya plastik şerittir. Usturmaça tahtası: Usturmaçaların önüne asılan yatay tahtadır. Borda Yüksekliği Bordanın su hattı üzerindeki yüksekliği fribordu belirler. Yüksek borda, dalganın güverteye girmesini zorlaştırır. Yüksek borda ayrıca rüzgâr yüzeyini artırır. Rüzgâr yüzeyi, manevrada teknenin sürüklenmesine neden olur. Bordada Bulunan Elemanlar Lumbozlar ve gövde pencereleri Egzoz ve tahliye çıkışları Borda fenerleri Bağlama yuvaları Sık Sorulan Sorular Borda ile küpeşte arasındaki fark nedir? Borda, gövdenin yan yüzeyinin tamamıdır. Küpeşte, bordanın üst kenarındaki korkuluk veya kenar elemanıdır. Borda feneri hangi renklerdedir? Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır. Kuralları COLREG 1972 Kural 21 belirler. Bordadan dalga almak neden risklidir? Dalga bordaya dik çarptığında tekne yana yatar. Büyük dalgada bu durum devrilme riskini artırır. İlgili Terimler Sancak, İskele, Küpeşte, Fribord, Usturmaça, Bağlama Halatı.

Kıç

Kıç , teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir. Kıç Nedir? Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler. Kıç Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Kıç aynalık Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi Kıç bodoslama Kıçın en arkasındaki dikey eleman Kıç omuzluk Kıçın bordalarla birleştiği bölüm Kıç güverte Kıçın üzerindeki güverte alanı Kıç kamara Kıç bölümündeki iç yaşam alanı Kıç pik Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme Kıç Şekilleri Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır. Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür. Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar. Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter. Kıça Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Kıçtan Teknenin arkasından Kıç omuzluktan Kıç ile borda arasındaki yönden Kıça doğru Teknenin arka ucuna doğru Tornistan Teknenin geri yönde hareketi Kıç Bölümündeki Donanımlar Dümen palası ve dümen şaftı Pervane ve şaft Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta) Yüzme platformu ve merdiven Kıç babaları Pupa feneri Pupa Feneri COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür. Sık Sorulan Sorular Pupa ile kıç aynı şey midir? Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir. Dıştan takma motor neden kıça bağlanır? Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar. Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir? Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır. Tornistan ne demektir? Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir. İlgili Terimler Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

Sancak Feneri

Sancak feneri , teknenin sancak (sağ) bordasında bulunan yeşil renkli seyir feneridir. Sancak feneri, teknenin sağ tarafını gece diğer teknelere gösterir. Sancak Feneri Nedir? Sancak feneri, borda fenerlerinden biridir. Karşı tarafta kırmızı iskele feneri bulunur. Fener, teknenin tam önünden başlayarak sağ tarafa doğru belirli bir yay boyunca görülür. Arkadan bakan bir gözlemci sancak fenerini göremez. COLREG Şartları Özellik Değer Renk Yeşil Görünürlük açısı 112,5° Başlangıç Tam baş üstü (0°) Bitiş Kirişin 22,5° gerisi Kaynak kural COLREG 1972 Kural 21 Görünürlük Mesafesi COLREG 1972 Kural 22'ye göre: Tekne Boyu Asgari Mesafe 12 m'den kısa 1 deniz mili 12–50 m 2 deniz mili 50 m ve üzeri 3 deniz mili Kombine Borda Feneri Boyu 20 metreden kısa tekneler, sancak ve iskele fenerlerini tek bir gövdede birleştirebilir. Bu fener genellikle baş vardavelasına veya baş güverteye monte edilir. Fenerde yeşil ve kırmızı lensler bir bölmeyle ayrılır. Üç Renkli Fener Boyu 20 metreden kısa yelkenliler, seyirde borda ve pupa fenerlerini direk tepesinde tek bir fenerde birleştirebilir. Bu fenere üç renkli fener denir. Üç renkli fener, motorla seyirde kullanılmaz. Montaj Kuralları Feneri teknenin sağ bordasına veya baş tarafına yerleştirin. Fenerin tam ileriye baktığını kontrol edin. Işığın tekne gövdesine veya donanıma takılmadığını doğrulayın. Fener, karşı bordadan görülmeyecek şekilde ekranlanmalıdır. COLREG Ek I'deki konum ve ekran şartlarını uygulayın. Bakım ve Kontrol Lensin temiz ve çatlaksız olduğunu kontrol edin. Gövdeye su girip girmediğini kontrol edin. Bağlantı kablolarında korozyon arayın. Sezon başında feneri yakarak test edin. Sancak Fenerini Görmek Gece yalnızca yeşil fener görülüyorsa karşıdaki teknenin sancak tarafı gözlemciye dönüktür. Bu durumda gözlemcinin teknesi, karşı teknenin iskele tarafındadır. Sık Sorulan Sorular Sancak feneri neden yeşildir? Renkler uluslararası kurallarla standartlaştırılmıştır. Yeşil sağ, kırmızı sol bordayı gösterir. Sancak feneri yanmıyorsa ne olur? Diğer tekneler teknenin yönünü doğru okuyamaz. Arıza giderilmeden gece seyre çıkılmaz. LED sancak feneri onaylı olmalı mı? COLREG şartlarını karşıladığı belgelenmiş fenerler tercih edilir. İlgili Terimler İskele Feneri, Seyir Feneri, Pupa Feneri, Sancak, LED Seyir Feneri, Silyon Feneri.

Tüm terimlere dön