Denizcilik sözlüğü

Gulet

Tanım

Gulet, Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında üretilen geleneksel ahşap teknedir. Gulet, yelken donanımına sahiptir. Seyrini çoğunlukla dizel motorla yapar.

Gulet Nedir?

Gulet, geniş güverteli ve kamaralı bir gezi teknesidir. Bodrum, Bozburun, Marmaris ve Fethiye guletlerin üretildiği ve kullanıldığı başlıca yerlerdir. Gulet yapımı, usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bir zanaattır.

Guletin kökeni, bölgedeki ahşap yük ve sünger avcılığı teknelerine dayanır. Bu tekneler 20. yüzyılın ikinci yarısında gezi teknesine dönüştürüldü.

Mavi Yolculuk ile İlişkisi

"Mavi Yolculuk", Ege ve Akdeniz kıyılarında tekneyle yapılan çok günlü gezidir. Terim, Azra Erhat'ın 1962 yılında yayımlanan "Mavi Yolculuk" adlı kitabıyla yaygınlaştı. Guletler bu gezilerde kullanılan başlıca teknelerdir.

Kıç Tipine Göre Guletler

Tür	Kıç Şekli
Tirhandil	Baş ve kıç sivri biter
Aynalı kıç gulet	Kıçta düz veya yuvarlak bir ayna bulunur

Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha geniş alan sağlar.

Gulet Yapımında Kullanılan Ağaçlar

Ağaç	Kullanıldığı Bölüm
Kızılçam	Eğriler ve kaplama
İroko	Omurga ve kaplama
Maun	İç dekorasyon
Tik (teak)	Güverte kaplaması
Dut	Eğriler

Guletin Bölümleri

Kıç güverte: Yemek masası ve oturma alanı bulunur.
Baş güverte: Güneşlenme minderleri yer alır.
Kamaralar: Ana güverte altında bulunur. Her kamarada genellikle tuvalet ve duş vardır.
Kaptan köşkü: Dümen ve seyir cihazları burada yer alır.
Mürettebat kamarası: Genellikle baş tarafta bulunur.

Arma Yapısı

Guletlerin çoğu iki direklidir. Bu yapı ketch armaya benzer. Yelken, bazı guletlerde yalnızca yardımcı itiş veya görsel amaçla kullanılır.

Bakım Gereksinimleri

Ahşap gövde, her sezon öncesi kalafat ve boya kontrolünden geçer.
Tik güverte, düzenli temizlik ve derz bakımı ister.
Su hattı altı, antifouling boya ile kaplanır.
Ahşapta çürüme ve kurt hasarı kontrol edilir.

Sık Sorulan Sorular

Gulet ile yelkenli yat arasındaki fark nedir?

Gulet ahşap gövdelidir ve geniş güverteye sahiptir. Seyrini çoğunlukla motorla yapar. Modern yelkenli yat genellikle fiber gövdelidir ve yelkenle seyreder.

Gulet kiralamada mürettebat bulunur mu?

Ticari guletler genellikle kaptan, aşçı ve tayfa ile kiralanır. Bu kiralama türüne mürettebatlı kiralama denir.

Ahşap gövde neden düzenli bakım ister?

Ahşap, su ve güneşle genleşir ve büzülür. Bu hareket kalafat derzlerini açar. Açılan derzlerden gövdeye su sızar.

İlgili Terimler

Yat, Yelkenli Tekne, Tik Güverte, Kamaralı Tekne, Kaptan Köşkü, Tekne Kışlama.

İlgili terimler

Kamaralı Tekne

Kamaralı tekne , güverte altında veya üst yapıda kapalı yaşam alanı bulunan teknedir. Bu kapalı alana kamara (kabin) denir. Kamaralı Tekne Nedir? Kamaralı tekne, kullanıcısına uyuma ve barınma imkânı sağlar. Kamara, yağmur, rüzgâr ve güneşten korur. Küçük kamaralı teknelerde yalnızca bir yatak ve depolama alanı bulunur. Büyük teknelerde birden fazla kamara, salon ve mutfak yer alır. İngilizcede bu tekne türüne "cabin cruiser" veya "cruiser" denir. Kamara Türleri Kamara Konumu Özellik Baş kamara Teknenin ön bölümü Yatağı genellikle V biçimlidir Kıç kamara Kokpitin altı Yatağı genellikle geniştir Ana kamara Teknenin orta bölümü Hareketin en az hissedildiği yerdir Mürettebat kamarası Baş veya kıç bölüm Personel için ayrılır Kamaralı Teknede Bulunan Donanımlar Yatak ve minderler Kuzine (mutfak bölümü) Marin tuvalet Tatlı su tankı ve pompası Kamara aydınlatması Havalandırma ve lumboz Kamaralı Tekne Türleri Day cruiser: Günübirlik kullanılır. Küçük bir kamarası bulunur. Cabin cruiser: Birkaç günlük konaklamaya uygundur. Motoryat: Çok kamaralı ve salonludur. Yelkenli yat: Kamaralar gövde içinde yer alır. Açık Güverte Teknesi ile Karşılaştırma Özellik Kamaralı Tekne Açık Güverte Teknesi Konaklama Mümkündür Mümkün değildir Güverte alanı Kamara nedeniyle daralır Geniştir Hava koşullarından korunma Kapalı alan sağlar Sınırlıdır Ağırlık Üst yapı nedeniyle artar Düşüktür Kamaralarda Güvenlik Kamarada karbonmonoksit dedektörü bulunması önerilir. Motor veya ısıtıcı egzozu kapalı alanda birikebilir. Tüplü gaz kullanılan teknelerde gaz dedektörü kullanılır. Kamaradan dışarı çıkış için ikinci bir kaçış kapağı bulunur. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını belirler. ISO 9093 ve ISO 12216, kaçış kapakları ve pencerelerle ilgili gereklilikleri düzenler. Havalandırma Kamarada nem birikimi küf oluşturur. Lumboz, güverte kapağı ve fan, havanın dolaşmasını sağlar. Sık Sorulan Sorular Kamaralı teknede kaç kişi konaklayabilir? Konaklama kapasitesini yatak sayısı belirler. Üretici bu değeri teknik belgede yatak (berth) sayısı olarak verir. CE plakasındaki kişi sayısı ise seyirde taşınabilecek azami kişi sayısıdır. Kamara ile salon arasındaki fark nedir? Kamara, uyku alanıdır. Salon, oturma ve yemek için kullanılan ortak alandır. İlgili Terimler Kamara, Motoryat, Açık Güverte Teknesi, Lumboz, Marin Tuvalet, Karbonmonoksit Dedektörü.

Kaptan Köşkü

Kaptan köşkü , teknenin dümen ve seyir cihazlarının bulunduğu kapalı veya yarı kapalı bölümdür. Kaptan, tekneyi buradan yönetir. Kaptan Köşkü Nedir? Kaptan köşkü, teknenin seyir merkezidir. Dümen, motor kumandaları ve elektronik cihazlar burada toplanır. İngilizcede bu bölüme "wheelhouse" veya "pilothouse" denir. Büyük gemilerde aynı işlevi "köprüüstü" görür. Kaptan Köşkünde Bulunan Cihazlar Cihaz Görevi Dümen dolabı Teknenin yönünü kontrol eder Motor kumanda kolları Gaz ve vites kontrolünü sağlar Chartplotter Elektronik deniz haritasını ve konumu gösterir Radar Diğer tekneleri ve kıyıyı algılar VHF telsiz Diğer teknelerle ve kıyıyla iletişim sağlar Otopilot Tekneyi belirlenen rotada tutar Pusula Teknenin yönünü gösterir Motor göstergeleri Devir, sıcaklık ve yağ basıncını gösterir Kaptan Köşkü Türleri Kapalı kaptan köşkü: Dört tarafı camla çevrilidir. Trawler ve explorer yatlarda yaygındır. Hardtop: Üstü kapalı, yanları açık veya kısmen kapalıdır. Flybridge: Kaptan köşkünün üstünde ikinci bir açık dümen istasyonudur. Görüş Alanı Kaptan, dümenden çevreyi engelsiz görebilmelidir. ISO 11591 standardı, küçük teknelerde dümen başından görüş alanı şartlarını belirler. Kör noktalar, çatışma riskini artırır. Gece Seyri Gece seyrinde kaptan köşkündeki ışıklar kısılır. Parlak ekranlar ve ışıklar göz uyumunu bozar. Ekranlarda gece modu veya kırmızı ışık kullanılır. İkinci Dümen İstasyonu Bazı teknelerde iki dümen istasyonu bulunur. Kaptan köşkü kötü havada kullanılır. Flybridge, iyi havada geniş görüş sağlar. İki istasyon arasında kumanda devri yapılır. Sık Sorulan Sorular Kaptan köşkü ile köprüüstü aynı şey midir? İkisi de seyir yönetim merkezidir. "Köprüüstü" terimi büyük gemiler için kullanılır. "Kaptan köşkü" daha çok tekne ve yatlar için kullanılır. Flybridge kaptan köşkünün yerini tutar mı? Flybridge açık bir dümen istasyonudur. Kötü havada ve gece kapalı kaptan köşkü daha korunaklıdır. Bu nedenle iki istasyon birlikte bulunur. Kaptan köşkünde hangi belgeler bulundurulur? Tekne ruhsatı, mürettebat belgeleri ve sigorta belgesi kaptan köşkünde erişilebilir yerde tutulur. Kâğıt deniz haritası ve seyir defteri de genellikle burada saklanır. İlgili Terimler Dümen, Chartplotter, Radar, VHF Telsiz, Otopilot, Pusula.

Tekne Kışlama

Tekne kışlama , teknenin kullanılmadığı kış dönemine hazırlanması ve bu dönem boyunca korunmasıdır. Kışlama, soğuk, nem ve uzun süreli bekleme nedeniyle oluşabilecek hasarları önler. Tekne Kışlama Nedir? Tekne kışın kullanılmadığında sistemler uzun süre çalışmaz. Durgun su donabilir veya bozulabilir. Yakıt yaşlanır. Aküler kendiliğinden boşalır. Nem, iç mekânda küfe yol açar. Kışlama, bu süreçleri kontrol altına alan bir işlem dizisidir. İngilizcede "winterization" olarak adlandırılır. Kışlama Türleri Tür Açıklama Karada kışlama Tekne karaya çekilir ve sehpaya alınır Suda kışlama Tekne marinada suda bekler Kapalı alanda kışlama Tekne hangara alınır Kuru depolama Küçük tekneler raflarda saklanır Karada kışlama, gövdenin kurumasını ve su altı bakımının yapılmasını sağlar. Ana Kışlama İşlemleri Sistem İşlem Motor Yağ ve filtre değişimi, tatlı su yıkaması Soğutma devresi Antifriz uygulaması (soğuk bölgelerde) Yakıt Tankı doldurma, yakıt stabilizatörü Tatlı su sistemi Boşaltma veya içme suyuna uygun antifriz Aküler Tam şarj, bağlantının kesilmesi veya bakım şarjı Tuvalet ve atık Tankın boşaltılması ve yıkanması Yelken ve halatlar Yıkama, kurutma, kuru yerde saklama İç mekân Havalandırma, minderlerin çıkarılması Donma Riski Donma, suyun hacmini artırır. Hacim artışı; pompaları, vanaları, su ısıtıcısını ve motor bloğunu çatlatabilir. Türkiye kıyılarının bir bölümünde don nadir görülür. Soğuk iç bölgelerde ve kuzey kıyılarında don riski daha yüksektir. Kışlama işlemleri bölgenin iklimine göre planlanır. Örtüleme Tekne örtüsünü hava dolaşımına izin verecek şekilde kurun. Örtünün altına su birikmesini önleyin. Havalandırma açıklıkları bırakın. Örtüyü rüzgâra karşı sağlam bağlayın. Kontrol Listesi Tüm deniz suyu vanaları kapatılır veya kontrol edilir. Sintine kuru tutulur. Değerli eşyalar tekneden alınır. Kışlama sırasında tekne periyodik olarak ziyaret edilir. Sık Sorulan Sorular Kışlama ne zaman yapılır? Sezonun bitiminde ve hava soğumadan önce yapılır. Suda kışlamada nelere dikkat edilir? Bağlama halatları, sintine pompası ve akü şarjı düzenli kontrol edilir. Kışlamayı kim yapar? Tekne sahibi veya marina ve servis firmaları yapabilir. İlgili Terimler Kışlama Bakımı, Sezon Sonu Tekne Bakımı, Sezon Öncesi Tekne Bakımı, Tekne Bakım Takvimi, Tekne Bakımı, Tekne Tentesi.

Tik Güverte

Tik güverte , teknenin güvertesinin doğal tik ağacı (Tectona grandis) şeritleriyle kaplanmasıdır. Tik, yüksek doğal yağ içeriği sayesinde suya ve çürümeye dayanıklıdır. Tik Güverte Nedir? Tik güverte, ince tik şeritlerin güverte yüzeyine yan yana döşenmesiyle oluşur. Şeritler arasındaki boşluklar esnek bir derz malzemesiyle doldurulur. Tik, ıslakken bile iyi tutunma sağlar. Bu nedenle geleneksel olarak yat güvertelerinde tercih edilir. Tikin Özellikleri Özellik Açıklama Doğal yağ içeriği Su ve çürümeye direnç sağlar Kaymazlık Islak yüzeyde iyi tutunma Boyutsal kararlılık Nemle az genleşir Isı davranışı Güneşte görece az ısınır Renk değişimi Zamanla gümüş griye döner Uygulama Yöntemleri Yöntem Açıklama Vidalı uygulama Şeritler güverteye vidalanır, vida delikleri tıpa ile kapatılır Yapıştırmalı uygulama Şeritler epoksi veya özel yapıştırıcıyla yapıştırılır Panel uygulama Atölyede hazırlanan paneller güverteye yapıştırılır Vidalı uygulamada vida delikleri zamanla su sızıntısına yol açabilir. Günümüzde yapıştırmalı yöntemler yaygındır. Derz Malzemesi Şeritler arasındaki derzler, poliüretan veya polisülfür esaslı esnek dolgu ile doldurulur. Derz malzemesi, suyun şeritler arasına girmesini önler. Zamanla UV etkisiyle sertleşir ve ayrılır. Bu durumda derzler yenilenir. Temizlik Güverteyi tatlı suyla ıslatın. Tik temizleyiciyi uygulayın. Yumuşak fırçayla liflere dik yönde hafifçe fırçalayın. Bol suyla durulayın. Liflere paralel sert fırçalama yumuşak dokuyu aşındırır ve yüzeyde oluklar oluşturur. Yağlama Tartışması Bazı tekne sahipleri tik yağı veya koruyucu uygular. Bu ürünler, tikin rengini korur. Bazı üreticiler, yapıştırmalı güvertelerde yağ uygulamasını önermez. Yağ, derz yapışmasını ve kaymazlığı etkileyebilir. Uygulama, güverte üreticisinin önerisine göre yapılır. Yaşlanma Belirtileri Belirti Anlamı Derz ayrılması Derz yenilenmesi gerekir Tıpaların kalkması Vida delikleri açığa çıkar İnce kalınlık Şeritler aşınmış Siyah lekeler Küf veya derz kirlenmesi Sık Sorulan Sorular Tik güverte neden griye döner? UV ışını ve su, yüzeydeki yağları ve renk maddelerini uzaklaştırır. Tik güverte zımparalanabilir mi? Zımpara kalınlığı azaltır. Bu nedenle sınırlı yapılır. Tikte basınçlı su kullanılır mı? Kullanılmaz. Basınçlı su lifleri aşındırır. Tik güverte ne kadar dayanır? Ömür, şerit kalınlığına, kullanım ve bakıma bağlıdır. İlgili Terimler Suni Tik, Güverte Temizliği, Tekne Izgarası, Yüzme Platformu, Tekne Masası, Tekne Dekorasyonu.

Tüm terimlere dön