Denizcilik sözlüğü

Güneş Paneli

Tanım

Güneş paneli, güneş ışığını fotovoltaik hücreler aracılığıyla doğru akım elektriğe çeviren paneldir. Teknelerde güneş paneli, aküleri şarj etmek için kullanılır.

Güneş Paneli Nedir?

Panel, birbirine bağlı çok sayıda güneş hücresinden oluşur. Hücreler genellikle silisyumdan üretilir. Işık hücreye çarptığında elektronlar harekete geçer ve akım oluşur. Panelin ürettiği elektrik, şarj kontrol cihazı üzerinden aküye aktarılır. Panel sessiz çalışır ve yakıt gerektirmez.

Panel Türleri

Tür	Özellik	Teknede Kullanım
Monokristal panel	Verimi yüksek	Yaygın
Polikristal panel	Verimi biraz düşük	Daha az yaygın
Rijit panel	Alüminyum çerçeve ve cam yüzey	Bimini üstü, kıç direği
Yarı esnek panel	İnce, hafif kavisli yüzeylere uyar	Güverte ve tente
Katlanır panel	Taşınabilir	Geçici kullanım

Panel Değerleri

Değer	Anlamı
Nominal güç (Wp)	Standart test koşullarındaki azami güç
Voc	Açık devre gerilimi
Vmp	Azami güç noktasındaki gerilim
Imp	Azami güç noktasındaki akım
Isc	Kısa devre akımı

Standart test koşulları, 1.000 W/m² ışınım ve 25 °C hücre sıcaklığıdır.

Günlük Enerji Tahmini

Günlük enerji, panel gücü ile güneşlenme süresinin çarpımından yaklaşık hesaplanır. Örnek: 200 Wp panel ve günde 5 saat eşdeğer tam güneş, yaklaşık 1.000 Wh üretir. Kayıplar nedeniyle gerçek değer daha düşüktür. Güneşlenme değerleri bölgeye ve mevsime göre değişir.

Gölge Etkisi

Panelin küçük bir bölümünün gölgede kalması, üretimi belirgin biçimde düşürebilir. Teknede direk, bumba, halatlar ve anten gölge oluşturur. Baypas diyotları gölgenin etkisini sınırlar. Birden fazla panelde her panelin ayrı şarj kontrol cihazına bağlanması gölge kaybını azaltabilir.

Montaj Yerleri

Bimini veya sert tente üstü
Kıç direği (arch)
Güverte veya kabin üstü
Vardavela

Montaj Kuralları

Paneli gölgeden mümkün olduğunca uzak yerleştirin.
Panelin arkasında hava dolaşımı için boşluk bırakın.
Kabloları rakorla güverteden geçirin.
Panel ile şarj kontrol cihazı arasına sigorta takın.
Bağlantıları denizcilik tipi konnektörlerle yapın.

Sık Sorulan Sorular

Güneş paneli doğrudan aküye bağlanabilir mi?

Bağlanmamalıdır. Şarj kontrol cihazı aküyü aşırı şarjdan korur.

Sıcaklık paneli etkiler mi?

Evet. Hücre sıcaklığı arttıkça panel verimi düşer.

Esnek panel üzerine basılabilir mi?

Bazı modeller basmaya dayanıklıdır. Ancak tekrarlanan baskı hücrelerde mikro çatlaklara yol açabilir.

İlgili Terimler

Solar Şarj Kontrol Cihazı, MPPT Şarj Kontrol Cihazı, Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, Bimini, Doğru Akım.

İlgili terimler

Akü Kapasitesi

Akü kapasitesi , bir akünün tam şarjlı durumdan belirli koşullarda verebileceği elektrik yükü miktarıdır. Kapasite genellikle amper-saat (Ah) cinsinden ifade edilir. Akü Kapasitesi Nedir? Amper-saat, aküden bir saat boyunca çekilebilen akımı ifade eder. Örnek: 100 Ah kapasiteli akü teorik olarak 5 A akımı 20 saat boyunca verebilir. Kapasite değeri, belirli bir deşarj süresi ve sıcaklık için ölçülür. Kapasite Birimleri Birim Tanım Hesap Amper-saat (Ah) Elektrik yükü Akım × Süre Watt-saat (Wh) Enerji Ah × Gerilim Kilowatt-saat (kWh) Enerji Wh ÷ 1.000 Örnek: 12,8 V ve 200 Ah bir akü yaklaşık 2.560 Wh (2,56 kWh) enerji depolar. Farklı gerilimdeki aküleri karşılaştırmak için watt-saat kullanılır. Deşarj Oranı Kurşun asit akülerin kapasitesi genellikle 20 saatlik deşarj oranında (C20) verilir. Bu, akünün 20 saatte tamamen boşalacağı akımla ölçüm yapıldığını gösterir. Daha yüksek akım çekildiğinde kullanılabilir kapasite azalır. Peukert Etkisi Kurşun asit akülerde deşarj akımı arttıkça etkin kapasite düşer. Bu ilişkiyi Alman bilim insanı Wilhelm Peukert tanımladı. Lityum akülerde bu etki çok daha azdır. Kullanılabilir Kapasite Akü Türü Kullanılabilir Kapasite Kurşun asit (sulu, AGM, jel) Ömrü korumak için genellikle yaklaşık yarısı LiFePO4 Nominal kapasitenin büyük bölümü Kullanılabilir kapasite, akünün ömrünü kısaltmadan kullanılabilecek bölümdür. Kapasiteyi Etkileyen Etkenler Sıcaklık: Soğuk havada kapasite düşer. Yaş: Akü yaşlandıkça kapasite azalır. Deşarj akımı: Yüksek akım etkin kapasiteyi düşürür. Şarj durumu: Kısmi şarjda bekleyen kurşun asit akülerde sülfatlanma oluşur. Kapasite Hesabı Her cihazın akımını belirleyin. Günlük kullanım süresiyle çarpın. Tüm cihazların toplamını alın. Şarj olmadan geçecek gün sayısıyla çarpın. Akü türünün kullanılabilir kapasite oranına bölün. Sık Sorulan Sorular Kapasite testi nasıl yapılır? Akü tam şarj edilir. Sabit bir yükle deşarj edilerek gerilim sınıra düşene kadar geçen süre ölçülür. Paralel bağlantı kapasiteyi artırır mı? Evet. Aynı gerilimdeki aküler paralel bağlanınca Ah kapasitesi toplanır. Seri bağlantı kapasiteyi artırır mı? Seri bağlantı gerilimi artırır. Ah değeri aynı kalır, toplam enerji artar. İlgili Terimler Akü Bankası, Servis Aküsü, Akü Monitörü, LiFePO4 Akü, Tekne Aküsü, Ampermetre.

Bimini

Bimini , teknenin kokpitini veya dümen yerini güneşten ve hafif yağmurdan koruyan, iskelet üzerine gerilmiş kumaştan oluşan gölgeliktir. Bimini, açılıp katlanabilen bir yapıdadır. Bimini Nedir? Bimini, metal borulardan oluşan bir iskelet ve bu iskeletin üzerine gerilen kumaştan oluşur. İskelet, güverteye veya bordaya menteşeli bağlantılarla tutturulur. Kullanılmadığında bimini katlanır ve bir kılıfa alınır. Bimini, yelkenli ve motorlu teknelerde yaygındır. Adını, Bahamalar'daki Bimini adalarından aldığı yaygın olarak kabul edilir. Biminin Bölümleri Bölüm Görevi İskelet boruları Kumaşı taşır Güverte bağlantıları İskeleti güverteye sabitler Kumaş Gölge sağlar Gergi kayışları Biminiyi açık konumda tutar Koruma kılıfı Katlanmış biminiyi korur Pencere (isteğe bağlı) Yelkeni görmeyi sağlar İskelet Türleri Tür Özellik İki yaylı Küçük tekneler Üç yaylı Orta boy tekneler, yaygın Dört yaylı Geniş kokpitler Sabit (hard top) Katlanmaz, sert çatı İskelet boruları genellikle AISI 316 paslanmaz çelik veya eloksallı alüminyumdur. Kumaş Türleri Kumaş Özellik Solüsyon boyalı akrilik Renk kalıcılığı, nefes alır PVC kaplı polyester Su geçirmez, daha ağır Polyester Ekonomik Solüsyon boyalı akrilik kumaşlarda renk, liflerin üretimi sırasında verilir. Ölçü Alma Biminin bağlanacağı noktalar arasındaki genişliği ölçün. Gölge istenen alanın uzunluğunu belirleyin. Dümenci için gereken başüstü yüksekliğini ölçün. Bumba ve yelken hareket alanını dikkate alın. Kullanım Kuralları Kuvvetli rüzgârda bimini katlanır. Bimini, tutunma noktası olarak kullanılmaz. Katlanmış bimini kılıfına alınır. Gergi kayışları düzenli kontrol edilir. Kuvvetli rüzgâr, açık biminiye büyük yük bindirir ve iskeleti bükebilir. Bakım Kumaşı tatlı suyla yıkayın. Fermuar ve dikişleri kontrol edin. İskelet bağlantılarını yağlayın. Kumaşa su itici uygulamayı yenileyin. Sık Sorulan Sorular Bimini ile sprayhood arasındaki fark nedir? Sprayhood girişi serpinti suyundan korur. Bimini kokpite gölge sağlar. Bimini yağmurdan korur mu? Hafif yağmurdan korur. Yanlardan gelen yağmuru tutmaz. Bimini kumaşı ne kadar dayanır? Ömür, kumaş türüne, güneş maruziyetine ve bakıma bağlıdır. Bimini kumaşı neden solar? UV ışını boyar maddeleri ve lifleri yıpratır. İlgili Terimler Bimini Tente, Tekne Tentesi, Güneşlik, Marin Kumaş, Kokpit, Paslanmaz Güverte Ekipmanı.

Doğru Akım

Doğru akım , yönü zaman içinde değişmeyen elektrik akımıdır. Kısaltması DC'dir (Direct Current). Akü, güneş paneli ve redresörler doğru akım üretir. Doğru Akım Nedir? Doğru akımda elektronlar tek yönde hareket eder. Akım, kaynağın negatif kutbundan pozitif kutbuna doğru akar. Geleneksel akım yönü ise pozitiften negatife kabul edilir. Doğru akımın gerilimi zamanla sabittir. Teknelerin temel elektrik sistemi doğru akımla çalışır. Teknede DC Kaynakları Kaynak Açıklama Akü Enerjiyi kimyasal olarak depolar Alternatör Motor çalışırken doğrultulmuş akım üretir Güneş paneli Işığı doğrudan DC'ye çevirir Akü şarj cihazı Kıyı elektriğini DC'ye çevirir Rüzgâr jeneratörü Ürettiği akımı DC'ye doğrultur Teknede DC Tüketicileri Seyir fenerleri ve iç aydınlatma Sintine ve su pompaları Seyir elektroniği ve VHF telsiz Irgat ve baş pervanesi Marş motoru Buzdolabı Gerilim Düşümü Doğru akım sistemlerinde düşük gerilim nedeniyle akımlar yüksektir. Yüksek akım, kablolarda gerilim düşümüne yol açar. ABYC E-11 önerilerine göre seyir fenerleri ve pompalar gibi kritik devrelerde gerilim düşümü %3 ile sınırlandırılır. Diğer devrelerde %10'a kadar düşüme izin verilir. Örnek: 12 V sistemde %3 düşüm yaklaşık 0,36 V'tur. Kutup Renkleri İletken Yaygın Renk Pozitif Kırmızı Negatif Sarı veya siyah Renk düzeni, ters bağlantı riskini azaltır. Ters Kutup Bağlantısı Doğru akımda kutupların ters bağlanması cihazlara zarar verebilir. Bazı cihazlar ters kutup korumasına sahiptir. Akü bağlantısı yapılırken önce pozitif, sonra negatif kutup bağlanır. Sökümde sıra terstir. Güvenlik Her pozitif hat, kaynağa yakın bir sigortayla korunur. Akü kutupları yalıtım kapaklarıyla örtülür. Metal aletler akü kutuplarına aynı anda değmemelidir. Kısa devre, kabloları ve aküyü aşırı ısıtabilir. ISO 10133, küçük teknelerde DC tesisat şartlarını belirler. Sık Sorulan Sorular Doğru akım tehlikeli midir? 12 V ve 24 V sistemlerde elektrik çarpması riski düşüktür. Ancak kısa devre yüksek akım ve yangın riski oluşturur. Doğru akım neden kalın kablo gerektirir? Düşük gerilimde aynı güç için daha yüksek akım geçer. Yüksek akım kalın kablo ister. Teknede DC ve AC neden birlikte bulunur? DC akülerde depolanır. AC ise yüksek güçlü konfor cihazlarını çalıştırır. İlgili Terimler Alternatif Akım, 12 Volt Tekne Sistemi, 24 Volt Tekne Sistemi, Kablo Kesiti, Tekne Aküsü, Marin Sigorta.

MPPT Şarj Kontrol Cihazı

MPPT şarj kontrol cihazı , güneş panelinin azami güç noktasını sürekli izleyerek panelden en yüksek gücü alan ve bu gücü akü şarjına uygun gerilime dönüştüren cihazdır. MPPT, İngilizce "Maximum Power Point Tracking" ifadesinin kısaltmasıdır. MPPT Şarj Kontrol Cihazı Nedir? Güneş panelinin ürettiği güç, çalıştığı gerilime göre değişir. Belirli bir gerilimde panel en yüksek gücü verir. Bu noktaya azami güç noktası denir. Nokta, ışık ve sıcaklıkla sürekli kayar. MPPT cihazı bu noktayı izler. Ardından yüksek panel gerilimini akü gerilimine düşürür ve akımı artırır. Çalışma İlkesi Cihaz, panel gerilimini küçük adımlarla değiştirir. Her adımda panelden alınan gücü ölçer. Gücün en yüksek olduğu gerilimi bulur. Bu gerilimi DC-DC dönüştürücüyle akü gerilimine çevirir. Akünün şarj aşamasına göre akımı ayarlar. PWM ile Karşılaştırma Özellik MPPT PWM Panel gerilimi Akü geriliminden yüksek olabilir Akü gerilimine yakın olmalıdır Enerji kazancı Genellikle daha yüksek Daha düşük Soğuk havada verim Yüksek Sınırlı Kablo kesiti Yüksek gerilimde ince kablo yeterli Kalın kablo gerekebilir Maliyet Daha yüksek Daha düşük Panel Bağlantısı Bağlantı Sonuç Kullanım Seri Gerilim toplanır Uzun kablo hatları, MPPT için uygun Paralel Akım toplanır Gölgeye karşı daha dayanıklı Seri-paralel İkisi birlikte Büyük sistemler Teknede gölge sık oluştuğu için paralel bağlantı veya panel başına ayrı MPPT tercih edilebilir. Boyutlandırma MPPT cihazları genellikle "100/30" gibi iki sayıyla tanımlanır. İlk sayı azami panel giriş gerilimini (V), ikinci sayı azami şarj akımını (A) gösterir. Örnek hesap: Panel gücü: 400 W Akü gerilimi: 12 V Şarj akımı: 400 ÷ 12 ≈ 33 A Uygun cihaz akımı: 35 A veya üzeri Panel dizisinin soğuk havadaki açık devre gerilimi, cihazın azami giriş gerilimini aşmamalıdır. İzleme Birçok MPPT cihazı Bluetooth veya NMEA 2000 ile bağlanır. Kullanıcı, panel gücünü, şarj akımını ve günlük üretimi izler. Sık Sorulan Sorular MPPT her koşulda daha mı fazla enerji sağlar? Panel gerilimi akü gerilimine çok yakınsa fark azalır. Kazanç, soğuk havada ve yüksek gerilimli panellerde belirginleşir. Azami giriş gerilimi aşılırsa ne olur? Cihaz kalıcı hasar görebilir. Seri panel sayısı hesapla belirlenir. MPPT cihazı lityum akülerle uyumlu mudur? Çoğu modern MPPT cihazında LiFePO4 profili bulunur. İlgili Terimler Solar Şarj Kontrol Cihazı, Güneş Paneli, Servis Aküsü, LiFePO4 Akü, Akü Monitörü, NMEA 2000.

Tüm terimlere dön