Denizcilik sözlüğü

Şaft Kaplini

Tanım

Şaft kaplini, şanzıman çıkış flanşı ile pervane şaftını birbirine bağlayan bağlantı parçasıdır. Kaplin, motor torkunu şafta iletir.

Şaft Kaplini Nedir?

Kaplin, şaftın ön ucuna takılan bir flanştır. Bu flanş, şanzıman çıkış flanşına cıvatalarla bağlanır. Kaplin, şafta kama ve sabitleme vidalarıyla tutturulur. Bağlantı, hem torku hem de pervanenin itiş kuvvetini taşır.

Kaplin Türleri

Tür	Yapı	Özellik
Rijit kaplin	Katı metal flanş	Hizalama hassasiyeti yüksektir
Esnek kaplin	Flanşlar arasında kauçuk eleman	Titreşimi ve küçük hizasızlığı sönümler
Sabit hızlı kaplin	Mafsallı yapı	Açılı şaft hattına izin verir
Ayrılabilir kaplin	Bölünmüş gövde	Şaft sökülmeden ayrılabilir

Kaplinin Görevleri

Motor torkunu şafta iletmek
Pervane itişini şanzıman yatağına aktarmak
Şaftın sökülmesine imkân vermek
Esnek modellerde titreşimi azaltmak

Hizalama Ölçümü

Şaft hizalaması kaplin yüzeylerinden kontrol edilir:

Kaplin cıvatalarını sökün.
İki flanş yüzeyini birbirine yaklaştırın.
Flanşlar arasındaki boşluğu çevre boyunca dört noktada sentille ölçün.
Ölçümler arasındaki farkı üreticinin izin verdiği değerle karşılaştırın.
Fark fazlaysa motor takozlarını ayarlayın.

Ölçüm, tekne suda iken yapılır. Karada gövde şekli farklı olabilir.

Esnek Kaplinin Avantajları

Avantaj	Açıklama
Titreşim azaltma	Motor titreşimi şafta daha az iletilir
Ses azaltma	Kamaraya ulaşan ses azalır
Darbe koruması	Pervane darbesi şanzımana daha yumuşak ulaşır
Hizalama toleransı	Küçük sapmaları karşılar

Esnek kaplin, doğru hizalama ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmaz.

Kontrol Noktaları

Cıvataların sıkılığı ve emniyet durumu
Esnek elemanda çatlak ve sertleşme
Kama yuvasında aşınma
Kaplin ile şaft arasında kayma izi
Korozyon

Sık Sorulan Sorular

Kaplin cıvataları gevşerse ne olur?

Bağlantı titreşir ve ses yapar. İleri aşamada şaft şanzımandan ayrılabilir. Bu durumda şaft geriye kayabilir.

Şaftın geriye kaymasını ne önler?

Kaplin sabitleme vidaları ve bazı sistemlerde şaft üzerindeki emniyet bilezikleri şaftın kaymasını önler.

Esnek kaplin ne zaman değiştirilir?

Kauçuk elemanda çatlak veya kalıcı biçim değişikliği görüldüğünde değiştirilir.

Kaplin şafttan nasıl çıkarılır?

Sabitleme vidaları ve kama yerinden alınır. Kaplin, özel çektirme aparatıyla şafttan ayrılır.

İlgili Terimler

Pervane Şaftı, Motor Takozu, Şaft Keçesi, Şaftlı Motor, Şaft Yatağı, İçten Takma Motor.

İlgili terimler

Motor Takozu

Motor takozu , motoru tekne gövdesindeki motor kızaklarına bağlayan ve titreşimi sönümleyen esnek bağlantı elemanıdır. İngilizcede bu parçaya "engine mount" denir. Motor Takozu Nedir? Motor takozu, metal bağlantı parçaları arasında kauçuk bir gövdeden oluşur. Takozlar motorun ağırlığını taşır. Motorun ürettiği titreşimi gövdeye iletmeden sönümler. Ayrıca pervanenin itiş kuvvetini gövdeye aktarır. İçten takma motorlarda genellikle dört takoz bulunur. Motor Takozunun Bölümleri Bölüm Görevi Kauçuk gövde Titreşimi sönümler Üst bağlantı Motor ayağına bağlanır Alt taban Motor kızağına cıvatalanır Ayar mili ve somunlar Motorun yüksekliğini ayarlar Motor Takozu Türleri Sert takoz: Kauçuk sertliği yüksektir. Titreşimi az sönümler. Hizalamayı iyi korur. Yumuşak takoz: Titreşimi daha çok sönümler. Motor hareketine izin verir. Ayarlanabilir takoz: Yükseklik ayar mili bulunur. Yağa dayanıklı takoz: Kauçuk, yağ ve yakıta karşı korunmuştur. Takoz sertliği, motorun ağırlığına ve itiş kuvvetine göre seçilir. Şaft Hizalamasıyla İlişkisi Şaftlı sistemlerde takozlar, motorun şaftla aynı eksende durmasını sağlar. Takoz yüksekliği ayarlanarak hizalama yapılır. Çöken veya yırtılan takoz hizalamayı bozar. Hizasızlık, keçe kaçağına ve titreşime yol açar. Değişim Belirtileri Belirti Açıklama Artan titreşim Kauçuk sertleşmiş veya yırtılmış Vites geçişinde vuruntu Takoz motoru yeterince tutmuyor Kauçukta çatlak Yaşlanma ve yağ teması Motorun çökmesi Kauçuk kalıcı biçim almış Şaft keçesinde kaçak Hizalama bozulmuş Kontrol Yöntemi Motor dururken takozları gözle inceleyin. Kauçukta çatlak, ayrılma ve şişme arayın. Motoru bir kaldıraçla hafifçe hareket ettirerek boşluğu gözlemleyin. Motor çalışırken vites değiştirildiğinde motor hareketini izleyin. Takozu Etkileyen Etkenler Motor yağı ve yakıt sızıntısı Yüksek motor bölmesi sıcaklığı Yaş ve UV etkisi Aşırı itiş yükü Sık Sorulan Sorular Takozlar tek tek mi değiştirilir? Takozlar genellikle takım olarak değiştirilir. Böylece motor dengeli oturur. Takoz değişiminden sonra hizalama gerekir mi? Evet. Yeni takozlar motorun yüksekliğini değiştirir. Değişim sonrası şaft hizalaması kontrol edilir. Dıştan takma motorlarda takoz bulunur mu? Evet. Güç başı ile şaft gövdesi arasında titreşim sönümleyen takozlar bulunur. İlgili Terimler Şaftlı Motor, Şaft Kaplini, Şaft Keçesi, İçten Takma Motor, Makine Dairesi, Motor Bloğu.

Pervane Şaftı

Pervane şaftı , şaftlı içten takma motorlarda şanzımanın gücünü pervaneye ileten mildir. Şaft, gövdeden geçerek pervaneyi su altında döndürür. Pervane Şaftı Nedir? Pervane şaftının ön ucu kaplin ile şanzımana bağlanır. Şaft, gövde içinden şaft kovanı boyunca ilerler. Gövdeden çıktığı noktada şaft keçesi veya salmastra bulunur. Gövde dışında şaft yatağı ve şaft braketi şaftı taşır. Şaftın arka ucuna pervane takılır. Pervane Şaftı Hattı Bileşen Konum Şaft kaplini Şanzıman çıkışı Şaft keçesi veya salmastra Gövde iç geçişi Şaft kovanı Gövde içinden geçiş tüpü Şaft yatağı Kovan ucunda ve braket içinde Şaft braketi Gövde dışında şaftı taşır Şaft anodu Pervane önünde şaft üzerinde Pervane Şaftın arka ucu Konik Uç Şaftın pervane tarafındaki ucu koniktir. Pervane göbeği bu koniğe oturur. Kama, pervanenin şaft üzerinde dönmesini önler. Somun ve kontra somun pervaneyi sabitler. ISO 4566 standardı, küçük teknelerde 1:10 konikli pervane şaftı uçları ve göbek ölçülerini belirler. Şaft Malzemeleri Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Yaygın ve ekonomik Dupleks paslanmaz çelik Yüksek dayanım, aynı yükte daha ince çap Özel yüksek mukavemetli alaşımlar Yüksek güçlü teknelerde Şaft malzemesi, pervane ve yatakla galvanik uyumu dikkate alınarak seçilir. Hizalama Şaft ile şanzıman çıkışı aynı eksende olmalıdır. Hizalama, kaplin yüzeyleri arasındaki boşluk ölçülerek kontrol edilir. Ölçüm sentil ile yapılır. Hizasızlık, keçe kaçağına, yatak aşınmasına ve titreşime neden olur. Kontrol Noktaları Şaft yatağındaki boşluğu elle kontrol edin. Şaft yüzeyinde korozyon izi arayın. Şaft anodunun durumunu kontrol edin. Pervane somunu ve kama yuvasını inceleyin. Kaplin cıvatalarının sıkılığını doğrulayın. Aralık Korozyonu Paslanmaz çelik şaft, oksijenin az olduğu bölgelerde korozyona uğrayabilir. Tekne uzun süre kullanılmadan beklediğinde yatak içindeki şaft bölümü bu riske açıktır. Bu tür korozyon dışarıdan zor görülür. Sık Sorulan Sorular Pervane şaftı neden uzun süre bekleyen teknelerde kontrol edilir? Hareketsiz şaftta yatak ve keçe bölgesinde korozyon oluşabilir. Şaft değişiminde ölçüler nasıl alınır? Çap, toplam boy, konik uç ölçüleri, kama yuvası ve diş ölçüsü alınır. Şaftta titreşim neden oluşur? Eğri şaft, hasarlı pervane, aşınmış yatak veya hizasızlık titreşime yol açar. İlgili Terimler Şaft, Şaft Yatağı, Şaft Keçesi, Şaft Kaplini, Şaft Anodu, Şaftlı Motor.

İçten Takma Motor

İçten takma motor , tekne gövdesinin içine yerleştirilen ve gücü şaft veya tahrik ünitesiyle pervaneye ileten motordur. İngilizcede bu motora "inboard engine" denir. İçten Takma Motor Nedir? İçten takma motor, motor bölmesinde takozlar üzerine oturur. Motorun gücü şanzımandan geçer. Şanzıman, ileri, boş ve geri konumlarını sağlar. Güç, şaft veya ayak ünitesi yoluyla pervaneye ulaşır. Dümen genellikle ayrı bir dümen palasıyla yapılır. Tahrik Türlerine Göre Tür Yapı Kullanım Düz şaftlı tahrik Motor ortada, şaft eğimli olarak kıça uzanır Yelkenliler, deplasman tekneleri V tahrik Motor kıçta, şaft ileriye dönüp tekrar geri uzanır Motoryatlar, iç hacim kazancı Kuyruklu (Z) tahrik Motor içeride, ayak ünitesi aynalıkta Sport cruiser Saildrive Ayak ünitesi gövde tabanından dikey iner Yelkenliler Pod tahrik Gövde altında döner üniteler Büyük motoryatlar Jet tahrik Su pompası ve nozul Sığ su ve yüksek hız Dıştan Takma Motorla Karşılaştırma Özellik İçten Takma Dıştan Takma Konum Gövde içinde Kıç aynalıkta Ağırlık merkezi Daha aşağıda ve ortada Kıçta Bakım erişimi Motor bölmesinden Doğrudan erişim Değiştirme Uzun ve maliyetli Görece kolay Kıç güverte alanı Serbesttir Motor yer kaplar Yakıt türü Genellikle dizel Genellikle benzin Motor Bölmesi Gereksinimleri Yanma havası için havalandırma Isı ve ses yalıtımı Bakım için erişim kapakları Yangın algılama ve söndürme donanımı Sintine pompası Bağlantı ve Hizalama Motor, esnek takozlar üzerine monte edilir. Takozlar titreşimi sönümler. Şaftlı sistemlerde motor ile şaftın hizalanması önemlidir. Hizasız sistem titreşime, keçe kaçağına ve yatak aşınmasına yol açar. Sık Sorulan Sorular İçten takma motor neden genellikle dizeldir? Dizel yakıt benzine göre daha az uçucudur. Bu özellik, kapalı motor bölmesinde patlama riskini azaltır. Saildrive ile şaftlı sistem arasındaki fark nedir? Saildrive'da ayak ünitesi motorun altından dikey olarak gövdeden çıkar. Şaftlı sistemde ise şaft eğimli olarak gövdeden geçer. İçten takma motorda dümen nasıl yapılır? Şaftlı ve saildrive sistemlerde ayrı dümen palası kullanılır. Kuyruklu ve pod sistemlerde ünite dönerek yön verir. İlgili Terimler Şaftlı Motor, Kuyruklu Motor, Dıştan Takma Motor, Makine Dairesi, Motor Takozu, Pervane Şaftı.

Şaft Keçesi

Şaft keçesi , pervane şaftının gövdeden geçtiği noktada deniz suyunun tekneye girmesini önleyen sızdırmazlık elemanıdır. Modern şaft keçeleri damlamasız çalışacak şekilde tasarlanır. Şaft Keçesi Nedir? Pervane şaftı, gövdedeki kovandan geçerek dışarı çıkar. Şaft döndüğü için bu geçiş tamamen sabit olarak kapatılamaz. Şaft keçesi, dönen şaft ile sabit gövde arasında sızdırmazlık sağlar. Geleneksel sistemde bu görevi salmastra görür. Modern sistemlerde damlamasız keçeler kullanılır. Şaft Keçesi Türleri Tür Çalışma Şekli Salmastra Şaft etrafına sarılı ip, gövdeye bastırılır; az miktarda damlar Dudaklı keçe Kauçuk dudaklar şaft yüzeyine temas eder Yüzey contalı keçe Döner bir halka sabit bir yüzeye bastırılır Yüzey Contalı Keçe Bu sistemde şaft üzerine paslanmaz çelik bir rotor sabitlenir. Rotor, bir körük tarafından karbon veya seramik bir statora bastırılır. İki düz yüzey arasında ince bir su filmi oluşur. Su filmi yağlama sağlar ve sızdırmazlığı korur. Dudaklı Keçe Dudaklı keçede kauçuk bir gövde içinde birden fazla dudak bulunur. Dudaklar şaft yüzeyine temas eder. Keçe içine gres veya su doldurulur. Volvo Penta, bu tür keçeleri bazı şaftlı sistemlerinde kullanır. Hava Alma Damlamasız keçeler su ile soğutulur ve yağlanır. Tekne suya indirildiğinde keçe içinde hava kalabilir. Havalı keçe kuru çalışır ve ısınır. Bu nedenle suya indirme sonrası keçe "hava alma" işlemiyle suyla doldurulur. Yüzey contalı keçelerde körük hafifçe sıkıştırılarak hava çıkarılır. Kontrol Noktaları Keçe çevresinde su damlaması Körükte çatlak veya sertleşme Kelepçelerin sıkılığı Rotor sabitleme vidalarının durumu Keçe yüzeyinde aşırı ısınma izi Değişim Keçe değişimi genellikle tekne karadayken yapılır. Değişim için şaft kaplinden ayrılır. Keçe üreticisi, körük ve conta değişim aralığını belirtir. Sık Sorulan Sorular Damlamasız keçe hiç su sızdırmaz mı? Normal çalışmada su sızdırmaz. Damlama başlarsa keçe kontrol edilir. Salmastra ile keçe arasında hangisi seçilmeli? Salmastra basit ve onarımı kolaydır, ancak damlar. Damlamasız keçe sintineyi kuru tutar, ancak periyodik parça değişimi gerektirir. Keçe arızası tekneyi batırır mı? Büyük bir keçe arızası ciddi su girişine yol açabilir. Sintine pompası ve yüksek su alarmı bu riske karşı önemlidir. İlgili Terimler Salmastra, Pervane Şaftı, Şaft Yatağı, Sintine, Sintine Pompası, Yüksek Su Alarmı.

Tüm terimlere dön