Denizcilik sözlüğü

Şaft Keçesi

Tanım

Şaft keçesi, pervane şaftının gövdeden geçtiği noktada deniz suyunun tekneye girmesini önleyen sızdırmazlık elemanıdır. Modern şaft keçeleri damlamasız çalışacak şekilde tasarlanır.

Şaft Keçesi Nedir?

Pervane şaftı, gövdedeki kovandan geçerek dışarı çıkar. Şaft döndüğü için bu geçiş tamamen sabit olarak kapatılamaz. Şaft keçesi, dönen şaft ile sabit gövde arasında sızdırmazlık sağlar. Geleneksel sistemde bu görevi salmastra görür. Modern sistemlerde damlamasız keçeler kullanılır.

Şaft Keçesi Türleri

Tür	Çalışma Şekli
Salmastra	Şaft etrafına sarılı ip, gövdeye bastırılır; az miktarda damlar
Dudaklı keçe	Kauçuk dudaklar şaft yüzeyine temas eder
Yüzey contalı keçe	Döner bir halka sabit bir yüzeye bastırılır

Yüzey Contalı Keçe

Bu sistemde şaft üzerine paslanmaz çelik bir rotor sabitlenir. Rotor, bir körük tarafından karbon veya seramik bir statora bastırılır. İki düz yüzey arasında ince bir su filmi oluşur. Su filmi yağlama sağlar ve sızdırmazlığı korur.

Dudaklı Keçe

Dudaklı keçede kauçuk bir gövde içinde birden fazla dudak bulunur. Dudaklar şaft yüzeyine temas eder. Keçe içine gres veya su doldurulur. Volvo Penta, bu tür keçeleri bazı şaftlı sistemlerinde kullanır.

Hava Alma

Damlamasız keçeler su ile soğutulur ve yağlanır. Tekne suya indirildiğinde keçe içinde hava kalabilir. Havalı keçe kuru çalışır ve ısınır. Bu nedenle suya indirme sonrası keçe "hava alma" işlemiyle suyla doldurulur. Yüzey contalı keçelerde körük hafifçe sıkıştırılarak hava çıkarılır.

Kontrol Noktaları

Keçe çevresinde su damlaması
Körükte çatlak veya sertleşme
Kelepçelerin sıkılığı
Rotor sabitleme vidalarının durumu
Keçe yüzeyinde aşırı ısınma izi

Değişim

Keçe değişimi genellikle tekne karadayken yapılır. Değişim için şaft kaplinden ayrılır. Keçe üreticisi, körük ve conta değişim aralığını belirtir.

Sık Sorulan Sorular

Damlamasız keçe hiç su sızdırmaz mı?

Normal çalışmada su sızdırmaz. Damlama başlarsa keçe kontrol edilir.

Salmastra ile keçe arasında hangisi seçilmeli?

Salmastra basit ve onarımı kolaydır, ancak damlar. Damlamasız keçe sintineyi kuru tutar, ancak periyodik parça değişimi gerektirir.

Keçe arızası tekneyi batırır mı?

Büyük bir keçe arızası ciddi su girişine yol açabilir. Sintine pompası ve yüksek su alarmı bu riske karşı önemlidir.

İlgili Terimler

Salmastra, Pervane Şaftı, Şaft Yatağı, Sintine, Sintine Pompası, Yüksek Su Alarmı.

İlgili terimler

Pervane Şaftı

Pervane şaftı , şaftlı içten takma motorlarda şanzımanın gücünü pervaneye ileten mildir. Şaft, gövdeden geçerek pervaneyi su altında döndürür. Pervane Şaftı Nedir? Pervane şaftının ön ucu kaplin ile şanzımana bağlanır. Şaft, gövde içinden şaft kovanı boyunca ilerler. Gövdeden çıktığı noktada şaft keçesi veya salmastra bulunur. Gövde dışında şaft yatağı ve şaft braketi şaftı taşır. Şaftın arka ucuna pervane takılır. Pervane Şaftı Hattı Bileşen Konum Şaft kaplini Şanzıman çıkışı Şaft keçesi veya salmastra Gövde iç geçişi Şaft kovanı Gövde içinden geçiş tüpü Şaft yatağı Kovan ucunda ve braket içinde Şaft braketi Gövde dışında şaftı taşır Şaft anodu Pervane önünde şaft üzerinde Pervane Şaftın arka ucu Konik Uç Şaftın pervane tarafındaki ucu koniktir. Pervane göbeği bu koniğe oturur. Kama, pervanenin şaft üzerinde dönmesini önler. Somun ve kontra somun pervaneyi sabitler. ISO 4566 standardı, küçük teknelerde 1:10 konikli pervane şaftı uçları ve göbek ölçülerini belirler. Şaft Malzemeleri Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Yaygın ve ekonomik Dupleks paslanmaz çelik Yüksek dayanım, aynı yükte daha ince çap Özel yüksek mukavemetli alaşımlar Yüksek güçlü teknelerde Şaft malzemesi, pervane ve yatakla galvanik uyumu dikkate alınarak seçilir. Hizalama Şaft ile şanzıman çıkışı aynı eksende olmalıdır. Hizalama, kaplin yüzeyleri arasındaki boşluk ölçülerek kontrol edilir. Ölçüm sentil ile yapılır. Hizasızlık, keçe kaçağına, yatak aşınmasına ve titreşime neden olur. Kontrol Noktaları Şaft yatağındaki boşluğu elle kontrol edin. Şaft yüzeyinde korozyon izi arayın. Şaft anodunun durumunu kontrol edin. Pervane somunu ve kama yuvasını inceleyin. Kaplin cıvatalarının sıkılığını doğrulayın. Aralık Korozyonu Paslanmaz çelik şaft, oksijenin az olduğu bölgelerde korozyona uğrayabilir. Tekne uzun süre kullanılmadan beklediğinde yatak içindeki şaft bölümü bu riske açıktır. Bu tür korozyon dışarıdan zor görülür. Sık Sorulan Sorular Pervane şaftı neden uzun süre bekleyen teknelerde kontrol edilir? Hareketsiz şaftta yatak ve keçe bölgesinde korozyon oluşabilir. Şaft değişiminde ölçüler nasıl alınır? Çap, toplam boy, konik uç ölçüleri, kama yuvası ve diş ölçüsü alınır. Şaftta titreşim neden oluşur? Eğri şaft, hasarlı pervane, aşınmış yatak veya hizasızlık titreşime yol açar. İlgili Terimler Şaft, Şaft Yatağı, Şaft Keçesi, Şaft Kaplini, Şaft Anodu, Şaftlı Motor.

Salmastra

Salmastra , dönen bir şaftın gövdeden geçtiği noktada sızdırmazlık sağlamak için sıkıştırılmış ip halkaları kullanan geleneksel keçe düzeneğidir. İngilizcede bu düzeneğe "stuffing box" denir. Salmastra Nedir? Salmastra kutusu, şaft kovanının iç ucuna bağlanan bir yuvadır. Yuvanın içine şaftın etrafını saran salmastra ipi halkaları yerleştirilir. Bir baskı başlığı, ipleri somunlarla sıkıştırır. Sıkışan ipler şaft çevresinde sızdırmazlık oluşturur. Salmastra, pervane şaftlarında ve bazı dümen şaftlarında kullanılır. Salmastranın Bölümleri Bölüm Görevi Salmastra kutusu İpleri barındıran yuva Salmastra ipi Şaft çevresinde sızdırmazlık sağlar Baskı başlığı İpleri sıkıştırır Ayar somunları Sıkıştırma miktarını ayarlar Kontra somunlar Ayarın gevşemesini önler Bağlantı hortumu Kutuyu şaft kovanına bağlar Salmastra İpi Türleri Tür Özellik Yağ emdirilmiş keten Geleneksel ve ekonomik PTFE emdirilmiş ip Düşük sürtünme Grafit katkılı ip Isıya dayanıklı PTFE-grafit karışımı Düşük sürtünme ve ısı dayanımı İp kesiti, kutu ile şaft arasındaki boşluğa göre seçilir. Damlama Ayarı Salmastra, motor çalışırken az miktarda su damlatacak şekilde ayarlanır. Bu su, ip ile şaft arasındaki sürtünmeyi azaltır ve ısıyı uzaklaştırır. Çok sıkı salmastra ısınır ve şaftı aşındırır. Çok gevşek salmastra fazla su sızdırır. Uygun damlama miktarını ip üreticisi belirtir. Ayar Adımları Kontra somunları gevşetin. Ayar somunlarını eşit miktarda çeyrek tur sıkın. Motoru çalıştırın ve damlamayı gözlemleyin. Salmastra kutusunun sıcaklığını elle kontrol edin. Uygun ayarda kontra somunları sıkın. İp Değişimi Salmastra ipi zamanla sertleşir ve ayar payı biter. Değişim adımları şunlardır: Baskı başlığını gevşetip geri çekin. Eski ip halkalarını kanca aparatıyla çıkarın. Yeni halkaları şafta tek tek yerleştirin. Halka eklerini birbirine göre kaydırarak yerleştirin. Baskı başlığını takıp ayarlayın. Sık Sorulan Sorular Salmastra neden su sızdırır? Salmastra, soğuma ve yağlama için tasarım gereği az miktarda su sızdırır. Salmastra tekne suda iken değiştirilebilir mi? Tecrübeli kişilerce kısa süreli yapılabilir, ancak su girişi olur. Değişim genellikle karada yapılır. Salmastra kutusu neden ısınır? Aşırı sıkıştırılmış ip sürtünmeyi artırır. Kutunun belirgin ısınması ayarın gevşetilmesi gerektiğini gösterir. İlgili Terimler Şaft Keçesi, Pervane Şaftı, Sintine, Dümen Şaftı, Şaft Yatağı, Sintine Pompası.

Sintine

Sintine , tekne gövdesinin içindeki en alt bölümdür. Teknede biriken su bu bölümde toplanır. Sintine Nedir? Sintine, döşeme tahtalarının altında kalır. Gövdenin şekli nedeniyle su en alçak noktaya akar. Bu nokta sintinedir. İngilizcede sintineye "bilge" denir. Sintine Suyunun Kaynakları Kaynak Örnek Yağmur Güverte ve kapak sızıntıları Dalga Güverteden giren deniz suyu Şaft salmastrası Şaftın gövdeden çıktığı noktadan sızan su Tatlı su sistemi Tank ve hortum kaçakları Klima ve buzdolabı Yoğuşma suyu Gövde hasarı Çatlak veya delikten giren su Sintinede Bulunan Ekipmanlar Sintine pompası: Biriken suyu denize atar. Sintine şamandırası: Su seviyesi yükselince pompayı çalıştırır. Yüksek su alarmı: Su seviyesi tehlikeli düzeye çıkınca uyarır. Sintine süzgeci: Pompanın emiş ağzını kirden korur. Yağlı Sintine Suyu Motor bölümündeki sintineye yakıt ve yağ karışabilir. Bu karışım denize pompalanmamalıdır. MARPOL Sözleşmesi Ek I, gemilerden yağlı su boşaltımını sınırlar. Türkiye'de yat ve teknelerden atık alımını "Mavi Kart" sistemi takip eder. Sistem, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülür. Sintine suyu, marina ve limanlardaki atık alım tesislerine verilir. Sintine Temizliği Sintinedeki suyu pompa veya el pompasıyla boşaltın. Yağ emici bezlerle yüzeydeki yağı toplayın. Sintine temizleyicisiyle yüzeyi yıkayın. Kirli suyu atık alım tesisine teslim edin. Pompa süzgecini temizleyin. Sintine Kontrolü Sintinedeki su miktarı düzenli olarak kontrol edilir. Su miktarındaki ani artış bir sızıntıyı gösterir. Suyun tadı ve kokusu kaynağı belirlemeye yardım eder. Tuzlu su deniz suyu sızıntısını, tatlı su ise tank kaçağını işaret eder. Sık Sorulan Sorular Sintinede biraz su bulunması normal midir? Bazı teknelerde şaft salmastrası tasarım gereği az miktarda su sızdırır. Bu nedenle sintinede bir miktar su bulunabilir. Miktarın artması ise kontrol gerektirir. Sintine kokusu nasıl giderilir? Koku genellikle durgun su, yakıt ve organik kirlerden kaynaklanır. Sintinenin boşaltılıp temizlenmesi ve kurutulması kokuyu azaltır. Sintine pompası neden iki adet bulunur? Otomatik pompa küçük sızıntıları karşılar. Büyük su girişinde ikinci ve daha yüksek kapasiteli pompa devreye girer. Elektrik kesintisine karşı manuel pompa da bulunur. İlgili Terimler Sintine Pompası, Otomatik Sintine Pompası, Sintine Şamandırası, Yüksek Su Alarmı, Salmastra, Makine Dairesi.

Sintine Pompası

Sintine pompası , teknenin sintinesinde biriken suyu tekne dışına atan pompadır. Sintine pompası, teknenin su almasına karşı temel savunma donanımıdır. Sintine Pompası Nedir? Teknede su; yağmur, dalga, şaft keçesi veya sızıntılar yoluyla sintineye ulaşır. Sintine pompası bu suyu emer ve gövdedeki bir tahliye çıkışından denize atar. Pompa, elektrikle veya elle çalışabilir. Teknelerde genellikle birden fazla sintine pompası bulunur. Sintine Pompası Türleri Tür Çalışma Şekli Kullanım Elektrikli santrifüj pompa Dalgıç tip, dönen çark En yaygın otomatik pompa Elektrikli diyaframlı pompa Diyafram hareketiyle Kirli su ve kuru çalışma Esnek impellerli pompa Kauçuk impeller Kendinden emişli uygulamalar Manuel diyaframlı pompa Kol hareketiyle Elektriksiz yedek pompa Motor tahrikli pompa Motor kayışıyla Büyük ve iş tekneleri Kapasite Sintine pompası kapasitesi genellikle litre/saat veya galon/saat (GPH) olarak verilir. Belirtilen değer, pompanın yükseklik farkı olmadan ve tam gerilimde ulaştığı en yüksek debidir. Gerçek Debiyi Azaltan Etkenler Etken Etkisi Basma yüksekliği Su ne kadar yükseğe basılırsa debi o kadar azalır Hortum uzunluğu ve çapı Uzun ve dar hortum sürtünmeyi artırır Dirsekler Her dirsek kayıp yaratır Düşük gerilim Pompa yavaş döner Çekvalf Ek direnç oluşturur Gerçek debi, belirtilen değerin belirgin biçimde altında kalabilir. İlgili Standart ISO 15083, küçük teknelerde sintine pompalama sistemlerinin şartlarını belirler. Standart; pompa kapasitesi, manuel pompa bulunması, tahliye çıkışlarının konumu ve elektrikli pompaların bağlantısı gibi konuları kapsar. Pompanın Yerleşimi Pompa, sintinenin en alçak noktasına yerleştirilir. Pompa girişi süzgeçle korunur. Tahliye hortumu su hattının yukarısına bir kavisle yükseltilir. Tahliye çıkışı su hattının üzerinde bulunur. Tahliye çıkışı su hattına yakınsa geri akışı önlemek için ek önlem gerekir. Seçim Ölçütleri Teknenin boyunu ve sintine hacmini değerlendirin. Basma yüksekliğini ve hortum uzunluğunu hesaplayın. Gerçek debiyi üretici grafiklerinden kontrol edin. Otomatik ve manuel pompayı birlikte planlayın. Birden fazla bölme varsa her bölme için pompa düşünün. Sık Sorulan Sorular Sintine pompası tekneyi batmaktan kurtarır mı? Küçük ve orta su girişlerini karşılar. Büyük gövde hasarında pompa kapasitesi yetmeyebilir. Sintine pompasının çalışması nasıl test edilir? Şamandıra elle kaldırılır veya panelden manuel çalıştırılır. Tahliye çıkışından su geldiği gözlenir. Sintine pompası yağlı su atabilir mi? Yağlı sintine suyu denize pompalanmamalıdır. Atık alım tesislerine verilir. İlgili Terimler Otomatik Sintine Pompası, Manuel Sintine Pompası, Sintine Şamandırası, Sintine, Yüksek Su Alarmı, Çekvalf.

Tüm terimlere dön