Denizcilik sözlüğü

Şanzıman Yağı

Tanım

Şanzıman yağı, tekne şanzımanının veya ayak ünitesinin dişlilerini ve yataklarını yağlayan yağdır. Bu yağ, dişliler arasındaki yüksek temas basıncına dayanacak şekilde üretilir.

Şanzıman Yağı Nedir?

Tekne şanzımanı, motor ile pervane şaftı arasında yer alır. Şanzıman, ileri, boş ve geri konumlarını sağlar. Ayrıca devri düşürerek pervaneye uygun hızı verir. Dıştan takma ve kuyruklu motorlarda bu dişliler ayak ünitesinin içindedir. Her iki sistemde de dişliler özel yağla çalışır.

Kullanım Yerine Göre Yağ Türleri

Kullanım Yeri	Yaygın Yağ Türü
İçten takma tekne şanzımanı	Üreticiye göre ATF veya motor yağı
Dıştan takma motor ayak ünitesi	Hipoid dişli yağı
Kuyruklu motor ayak ünitesi	Hipoid dişli yağı
Saildrive ayak ünitesi	Üreticinin belirttiği dişli yağı

ATF, otomatik şanzıman yağının İngilizce kısaltmasıdır (Automatic Transmission Fluid). Kesin yağ türünü şanzıman üreticisi belirler.

Viskozite

Dişli yağlarında viskozite SAE J306 standardına göre belirtilir. Örnek: SAE 80W-90. Ayak ünitesi yağları genellikle aşırı basınç katkıları içerir. Bu katkılar dişli yüzeylerini yüksek yük altında korur.

Ayak Ünitesi Yağı Değişim Adımları

Motoru dik konuma getirin.
Alt tahliye vidasını sökün.
Üst havalandırma vidasını sökün ve yağın akmasını bekleyin.
Yağın rengini ve içeriğini inceleyin.
Yeni yağı alt delikten pompa ile doldurun.
Yağ üst delikten gelmeye başlayınca üst vidayı takın.
Pompayı çıkarıp alt vidayı hızla takın.
Vida contalarını yenileyin.

Yağ alttan doldurulur. Bu yöntem, içeride hava kabarcığı kalmasını önler.

Yağda Görülen Belirtiler

Görünüm	Olası Anlamı
Süt kıvamında yağ	Keçe arızası, su girişi
Metal parçacıklar	Dişli veya yatak aşınması
Yanık koku	Aşırı ısınma
Yağ seviyesinde azalma	Dış kaçak

Tahliye vidası genellikle mıknatıslıdır. Mıknatıs üzerindeki ince metal tozu normaldir. İri parçalar ise iç hasarı gösterebilir.

Sık Sorulan Sorular

Ayak ünitesi yağı ne sıklıkla değiştirilir?

Değişim aralığını motor üreticisi belirler. Kışlama öncesinde değişim yaygın bir uygulamadır.

Yağda su görülürse ne yapılır?

Ayak ünitesi keçeleri kontrol edilir ve değiştirilir. Su, dişlilerde korozyona ve donma hasarına yol açabilir.

Motor yağı şanzıman yağı yerine kullanılabilir mi?

Yalnızca şanzıman üreticisi izin veriyorsa kullanılır.

İlgili Terimler

Motor Yağı, Deniz Motoru Yağı, Kuyruklu Motor, Dıştan Takma Motor, Motor Bakımı, Motor Kışlama.

İlgili terimler

Deniz Motoru Yağı

Deniz motoru yağı , tekne motorlarının çalışma koşullarına göre formüle edilen motor yağıdır. Bu yağlar, nem, tuz ve sürekli yüksek yük koşullarında koruma sağlar. Deniz Motoru Yağı Nedir? Tekne motorları araç motorlarından farklı koşullarda çalışır. Motor uzun süre sabit ve yüksek yükte döner. Deniz ortamındaki nem, yağa su karışma riskini artırır. Teknelerin uzun süre kullanılmadan beklemesi, iç yüzeylerde korozyon riski oluşturur. Deniz motoru yağları bu koşullar için ek korozyon önleyici katkılar içerir. NMMA Sertifikaları Ulusal Denizcilik Üreticileri Birliği (NMMA), deniz motoru yağları için sertifika sınıfları belirler. Sertifika Kullanım FC-W Dört zamanlı dıştan takma motorlar ve bazı içten takma benzinli motorlar FC-W (Cat-Compatible) Katalitik konvertörlü dört zamanlı motorlar TC-W3 Su soğutmalı iki zamanlı motorlar TC-W3 yağları, iki zamanlı motorlarda yakıtla karıştırılarak veya ayrı yağ deposundan enjekte edilerek kullanılır. Araç Motoru Yağından Farkları Özellik Deniz Motoru Yağı Araç Motoru Yağı Korozyon koruması Nemli ortam için güçlendirilmiş Standart Sürekli yüksek yük Formülasyonda dikkate alınır Değişken yük için tasarlanır Uzun bekleme koruması Hedeflenir Sınırlıdır Su ile karışım davranışı Test edilir Test edilmeyebilir İki Zamanlı Motor Yağı İki zamanlı motorlarda yağ, yakıtla birlikte yanar. TC-W3 yağları, düşük kül bırakacak şekilde formüle edilir. Yağ-yakıt karışım oranını motor üreticisi belirler. Örnek oran: 50:1. Bu oran, 50 birim yakıta 1 birim yağ anlamına gelir. Dizel Deniz Motorları Dizel tekne motorlarında genellikle ağır hizmet dizel yağları kullanılır. Motor üreticisi API veya ACEA sınıfını ve viskoziteyi belirtir. Bazı motor üreticileri kendi markalı deniz yağlarını sunar. Seçim Ölçütleri Motor üreticisinin kullanım kılavuzundaki yağ şartını okuyun. Viskozite sınıfını kontrol edin. Gerekli sertifikanın ambalajda yazdığını doğrulayın. Motor türüne (iki zamanlı, dört zamanlı, dizel) uygun yağı seçin. Sık Sorulan Sorular TC-W3 yağı dört zamanlı motorda kullanılabilir mi? Hayır. TC-W3 yağı iki zamanlı motorlar içindir. Dört zamanlı motorlarda FC-W veya üreticinin belirttiği yağ kullanılır. FC-W sertifikası ambalajda nasıl görünür? Sertifikalı ürünlerin ambalajında NMMA logosu ve sertifika kodu bulunur. Deniz motoru yağı daha sık mı değiştirilir? Değişim aralığını motor üreticisi belirler. Uzun süre bekleyen teknelerde yağın yıllık değiştirilmesi yaygındır. İlgili Terimler Motor Yağı, Şanzıman Yağı, Yağ Filtresi, Dıştan Takma Motor, Motor Kışlama, Deniz Motoru Bakımı.

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Motor Bakımı

Motor bakımı , motorun güvenli ve verimli çalışmasını sürdürmek için yapılan kontrol, değişim ve ayar işlemlerinin bütünüdür. Bakım, arızaları ortaya çıkmadan önlemeyi amaçlar. Motor Bakımı Nedir? Motor parçaları kullanım ve zamanla aşınır. Yağ, filtre ve kayış gibi sarf malzemeleri ömrünü tamamlar. Bakım, bu parçaların belirli aralıklarla değiştirilmesini ve sistemlerin kontrol edilmesini kapsar. Bakım aralıklarını motor üreticisi belirler. Bakım Türleri Tür Zamanlama Örnek İşlemler Günlük kontrol Her kullanımdan önce Yağ seviyesi, soğutma suyu, kayış Periyodik bakım Çalışma saatine göre Yağ ve filtre değişimi Sezonluk bakım Sezon başı ve sonu İmpeller, anot, kışlama Arıza bakımı Arıza sonrası Parça onarımı ve değişimi Revizyon Uzun çalışma sonrası Motorun sökülüp yenilenmesi Çalışma Saatine Dayalı Bakım Tekne motorlarında bakım aralıkları genellikle çalışma saatiyle belirtilir. Motor saat sayacı bu değeri gösterir. Üreticiler ayrıca süreye bağlı bir sınır koyar. Örnek: "Her 100 saatte veya yılda bir, hangisi önce gelirse". Az kullanılan teknelerde süre sınırı daha önce dolar. Temel Bakım İşlemleri Motor yağı ve yağ filtresi değişimi Yakıt filtresi değişimi Hava filtresi kontrolü Soğutma sıvısı kontrolü ve değişimi Kayış gerginliği kontrolü Supap boşluğu ayarı Şanzıman yağı kontrolü Elektrik bağlantılarının temizliği Bakım Kayıtları Her bakım işlemi tarih ve çalışma saatiyle kayıt altına alınır. Kayıt, sonraki bakım zamanının belirlenmesini sağlar. Ayrıca tekne satışında motorun geçmişini belgeler. Garanti süresince yetkili servis kayıtları istenebilir. Bakımı Kim Yapar? İşlem Uygulayıcı Günlük kontroller Tekne kullanıcısı Yağ ve filtre değişimi Kullanıcı veya servis Elektronik arıza tespiti Yetkili servis Revizyon Yetkili servis Garanti kapsamındaki motorlarda üreticinin servis şartları uygulanır. Sık Sorulan Sorular Motor az kullanılıyorsa bakım gerekir mi? Evet. Yağ, yakıt ve kauçuk parçalar zamanla bozulur. Bekleme sırasında korozyon oluşabilir. Bakım takvimi nerede bulunur? Motorun kullanım ve bakım kılavuzunda yer alır. Motor saat sayacı yoksa bakım nasıl planlanır? Kullanım süreleri seyir defterine not edilir. Bakım, tahmini saat ve takvim süresine göre planlanır. İlgili Terimler Deniz Motoru Bakımı, Motor Kışlama, Yağ Filtresi, Yakıt Filtresi, Motor Yedek Parçası, Tekne Bakım Takvimi.

Tüm terimlere dön