Denizcilik sözlüğü

EPIRB

Tanım

EPIRB, acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır.

EPIRB Nedir?

EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler.

Cospas-Sarsat Sistemi

Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır.

EPIRB'nin Yayınları

Frekans	Görevi
406 MHz	Uyduya kimlik ve konum gönderir
121,5 MHz	Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal
AIS (bazı modeller)	Yakındaki gemilere konum gösterir

EPIRB Türleri

Tür	Özellik
Kategori I	Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır
Kategori II	Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır

Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır.

Kayıt

Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar.

Pil ve Çalışma Süresi

406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır.

Test ve Kontrol

Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın.
Test sırasında üreticinin talimatına uyun.
Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin.
Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın.

Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez.

Sık Sorulan Sorular

EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir?

EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir.

EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır?

Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir.

EPIRB su altında çalışır mı?

Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır.

İlgili Terimler

PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

İlgili terimler

Acil Durum Sinyali

Acil durum sinyali , bir deniz aracının tehlikede olduğunu ve yardıma ihtiyaç duyduğunu bildiren uluslararası tanınmış işarettir. Tehlike sinyalleri COLREG 1972 Ek IV'te tanımlanır. Acil Durum Sinyali Nedir? Acil durum sinyalleri, ses, ışık, duman, bayrak, telsiz ve elektronik yollarla verilir. Sinyallerin uluslararası olarak standart olması, farklı dil konuşan denizcilerin birbirini anlamasını sağlar. Bu sinyaller yalnızca gerçek tehlike durumunda kullanılır. COLREG Ek IV Tehlike Sinyalleri Sinyal Türü Örnek Ses Sis düdüğü veya kornayla sürekli ses Ses Yaklaşık bir dakika aralıklarla silah veya patlayıcı sesi Işık Kırmızı paraşütlü fişek veya el maytabı Duman Turuncu renkli duman Işık veya ses Mors alfabesiyle SOS (···–––···) Telsiz "MAYDAY" sözcüğüyle sesli çağrı Telsiz DSC tehlike çağrısı Bayrak Uluslararası İşaret Kodu'nda N ve C bayrakları Görsel Yukarısında veya altında top bulunan kare bayrak Görsel İki yana açılmış kolları yavaşça kaldırıp indirme Elektronik EPIRB sinyali Elektronik SART veya AIS-SART yayını Sinyal Seçimi Durum Uygun Sinyal Uzak mesafe, gece Paraşütlü fişek Yakın mesafe, gece El maytabı Gündüz Turuncu duman Her durumda VHF DSC ve MAYDAY çağrısı Açık deniz EPIRB Kurtarıcı yakında SART, el maytabı MAYDAY Çağrısı MAYDAY çağrısı, VHF kanal 16'da üç kez "MAYDAY" denerek başlar. Ardından teknenin adı, konumu, tehlikenin türü, gereken yardım ve kişi sayısı bildirilir. DSC telsizlerde önce dijital tehlike çağrısı gönderilir. Acil Durum ile Tehlike Ayrımı Sözcük Anlamı MAYDAY Hayati tehlike, acil yardım PAN-PAN Acil durum, hayati tehlike yok SECURITE Emniyet bilgisi Örnek: Motor arızası nedeniyle sürüklenen ama tehlikede olmayan tekne PAN-PAN kullanır. Kötüye Kullanım Tehlike sinyallerinin gereksiz kullanımı, kurtarma kaynaklarını boşa harcar. Gerçek tehlikeye müdahaleyi geciktirebilir. Birçok ülkede yanlış alarm ve kasıtlı kötüye kullanım yasal yaptırıma tabidir. Yanlışlıkla verilen sinyal derhâl iptal edilir. Sık Sorulan Sorular SOS hâlâ kullanılır mı? Evet. COLREG Ek IV'te tanımlı tehlike sinyalleri arasındadır. Kol sallama sinyali ne zaman kullanılır? Telsiz ve fişek bulunmayan durumlarda, yakındaki teknelere görsel işaret olarak kullanılır. Tehlike sinyali birden fazla yolla verilmeli mi? Evet. Farklı sinyaller birlikte kullanılarak fark edilme olasılığı artırılır. İlgili Terimler İşaret Fişeği, EPIRB, DSC, VHF Telsiz, SART, Deniz Güvenliği.

Can Salı

Can salı , gemi veya teknenin terk edilmesi gerektiğinde kişilerin hayatta kalmasını sağlayan şişme veya sert kurtarma aracıdır. Can salı, kişileri sudan ayırır ve kurtarılana kadar barınak sağlar. Can Salı Nedir? Gezi teknelerinde kullanılan can salları şişmedir. Sal, katlanmış hâlde bir konteyner veya valiz içinde saklanır. Suya atıldıktan sonra bağlantı halatı çekilince gaz tüpü salı şişirir. Sal, üstü kapalı bir kubbe, yüzer tüpler ve bir tabandan oluşur. Can Salı Türleri Tür Kullanım SOLAS can salı SOLAS kapsamındaki gemiler ISO 9650-1 Tip I can salı Açık deniz seyri yapan gezi tekneleri ISO 9650-2 Tip II can salı Kıyıya yakın seyir yapan gezi tekneleri Kendinden doğrulan can salı Ters şiştiğinde kendiliğinden düzelir ISO 9650-1, Tip I can salları için iki grup tanımlar. Grup A, düşük su sıcaklıklarında, Grup B ise daha ılıman koşullarda kullanım içindir. Saklama Biçimleri Biçim Özellik Sert konteyner Güverteye beşikte monte edilir Valiz (yumuşak çanta) Dolapta saklanır, taşınabilir Konteynerli sallar hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilebilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte salı serbest bırakır. Kapasite Seçimi Can salının kişi kapasitesi, teknede bulunabilecek en fazla kişi sayısına eşit veya daha büyük seçilir. Kapasite fazlası, soğuk suda ısı kaybını artırabilir. Az kişili büyük sal, dalgada daha kolay devrilebilir. Can Salı Donanımı Donanım Görevi Deniz çapası Sürüklenmeyi azaltır ve salı dengeler Kürekler Sınırlı hareket sağlar Pompa Tüplere hava ekler İşaret fişekleri Kurtarıcılara işaret verir İlk yardım seti Temel tıbbi müdahale Su ve gıda Hayatta kalma desteği El feneri Gece işaret ve aydınlatma Bıçak Bağlantı halatını keser Donanımın içeriği salın türüne ve standarda göre değişir. Gemiyi Terk Etme Adımları Can yeleklerini giyin. Tehlike çağrısını yapın ve EPIRB'yi çalıştırın. Salın bağlantı halatını tekneye bağlı tutun. Salı rüzgâraltı tarafa atın. Halatı çekerek salı şişirin. Mümkünse kuru olarak sala geçin. Sık Sorulan Sorular Can salı ne zaman kullanılır? Tekne kurtarılamayacak durumdaysa kullanılır. Yüzen tekne, can salından daha güvenli bir barınak olabilir. Can salı kendiliğinden şişer mi? Bağlantı halatı çekildiğinde gaz tüpü tetiklenir ve sal şişer. Can salı gezi teknesinde zorunlu mudur? Zorunluluk, ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır. İlgili Terimler Şişme Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, EPIRB, SART, Acil Durum Ekipmanı.

DSC

DSC , deniz telsizlerinde dijital veri kullanarak belirli bir istasyonu veya tüm istasyonları otomatik olarak çağıran sistemdir. DSC, İngilizce "Digital Selective Calling" (Dijital Seçmeli Çağrı) ifadesinin kısaltmasıdır. DSC Nedir? DSC, sesli çağrıdan önce kısa bir dijital mesaj gönderir. Mesajda arayan istasyonun MMSI numarası, çağrı türü ve gerekirse konum bilgisi bulunur. Alıcı telsiz, mesajı otomatik olarak alır ve sesli alarm verir. VHF bandında DSC çağrıları kanal 70'ten yapılır. DSC, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) parçasıdır. DSC Çağrı Türleri Tür Kullanım Tehlike (Distress) Hayati tehlike durumu Acil (Urgency) Acil durum, hayati tehlike yok Emniyet (Safety) Seyir veya hava emniyeti bilgisi Bireysel (Individual) Belirli bir MMSI numarasına çağrı Grup (Group) Belirli bir gemi grubuna çağrı Tüm gemiler (All ships) Menzildeki tüm istasyonlara çağrı Konum sorgusu Başka teknenin konumunu isteme Tehlike Çağrısı DSC telsizlerinde kırmızı ve kapaklı bir tehlike düğmesi bulunur. Düğme birkaç saniye basılı tutulduğunda tehlike çağrısı gönderilir. Çağrı şu bilgileri içerir: MMSI numarası GPS konumu Zaman Tehlikenin türü (seçildiyse) Telsiz, çağrı yanıtlanana kadar belirli aralıklarla tekrar gönderir. Ardından kanal 16'da sesli MAYDAY çağrısı yapılır. Tehlike Türleri DSC menüsünde seçilebilen tehlike türleri şunlardır: Yangın veya patlama Su alma Çatışma Karaya oturma Yatma veya devrilme Batma Kumanda kaybı Gemiyi terk etme Denize adam düşmesi DSC'nin Avantajları Avantaj Açıklama Otomatik konum Konum elle okunmadan gönderilir Hızlı çağrı Tek düğmeyle tehlike bildirimi Seçmeli çağrı Belirli bir tekneyi doğrudan çağırma Kayıt Gelen çağrılar telsiz belleğinde saklanır Yanlış Alarm Yanlışlıkla gönderilen tehlike çağrısı hemen iptal edilir. Ardından kanal 16'da sesli olarak yanlış alarm bildirilir. Bu işlem, gereksiz kurtarma operasyonunu önler. Sık Sorulan Sorular DSC çağrısı için MMSI gerekli midir? Evet. DSC çağrısı MMSI numarası ile tanımlanır. DSC çağrısı yalnızca kıyı istasyonlarına mı gider? Hayır. Menzildeki tüm DSC telsizleri tehlike çağrısını alır. DSC çağrısı sonrası ne yapılır? Kanal 16 dinlenir ve sesli MAYDAY çağrısı yapılır. İlgili Terimler VHF Telsiz, MMSI Numarası, Sabit VHF, El Telsizi, EPIRB, Deniz Telsizi.

MMSI Numarası

MMSI numarası , deniz telsiz istasyonlarını tanımlayan dokuz haneli benzersiz kimlik numarasıdır. MMSI, İngilizce "Maritime Mobile Service Identity" (Denizcilik Mobil Servis Kimliği) ifadesinin kısaltmasıdır. MMSI Numarası Nedir? MMSI, bir gemi veya teknenin dijital telsiz kimliğidir. Numara; DSC destekli VHF telsizlere, AIS cihazlarına ve bazı acil durum işaretleyicilerine programlanır. Bu cihazlar yayın yaptığında MMSI numarası da iletilir. Böylece çağrı veya mesajın hangi istasyondan geldiği anlaşılır. MMSI Numarasının Yapısı Bölüm Açıklama MID İlk üç hane, ülke kodu (Maritime Identification Digits) İstasyon numarası Kalan altı hane Türkiye'nin MID kodu 271'dir. Türk bayraklı teknelerin MMSI numaraları genellikle 271 ile başlar. MMSI Türleri Biçim Kullanım MIDxxxxxx Gemi istasyonu 00MIDxxxx Kıyı istasyonu 0MIDxxxxx Gemi grubu 970xxxxxx AIS-SART 972xxxxxx MOB cihazları 974xxxxxx EPIRB-AIS Biçimler ITU-R M.585 tavsiyesinde tanımlanır. ITU, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin kısaltmasıdır. MMSI'nin Kullanıldığı Cihazlar DSC destekli sabit VHF telsiz DSC destekli el telsizi AIS vericisi ve transponder Bazı EPIRB ve PLB cihazları MMSI Nasıl Alınır? MMSI numarası, teknenin kayıtlı olduğu ülkenin yetkili idaresi tarafından tahsis edilir. Türkiye'de MMSI ve gemi telsiz istasyonu ruhsatı işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür. Başvuruda teknenin kayıt bilgileri ve telsiz cihazlarının bilgileri istenir. DSC Çağrılarında MMSI DSC tehlike çağrısında telsiz, MMSI numarasını ve GPS konumunu otomatik gönderir. Kurtarma koordinasyon merkezi, MMSI veritabanından teknenin bilgilerine ulaşır. Bu nedenle MMSI kayıtlarının güncel tutulması önemlidir. Programlama MMSI, cihazın menüsünden programlanır. Birçok cihazda MMSI yalnızca bir veya iki kez girilebilir. Hatalı giriş, cihazın bayi tarafından sıfırlanmasını gerektirebilir. Sık Sorulan Sorular Tekne satıldığında MMSI ne olur? MMSI kayıtları yeni sahibin bilgileriyle güncellenir veya yeni numara tahsis edilir. İşlem yerel idarenin kurallarına göre yapılır. MMSI olmadan DSC telsiz kullanılabilir mi? Telsiz çalışır, ancak DSC tehlike çağrısı kimlik bilgisi olmadan gönderilemeyebilir. MMSI ile çağrı işareti aynı mıdır? Hayır. Çağrı işareti sesli telsiz iletişiminde kullanılan harf ve rakam dizisidir. İlgili Terimler DSC, VHF Telsiz, AIS, AIS Transponder, EPIRB, Sabit VHF.

Tüm terimlere dön