Denizcilik sözlüğü

Zincir Kilidi

Tanım

Zincir kilidi, zincir uçlarını çapaya, fırdöndüye veya başka bir zincire bağlamak için kullanılan bağlantı elemanıdır. Zincir kilidi, çapa hattının bağlantı noktalarını oluşturur.

Zincir Kilidi Nedir?

Zincir kilidi, açılıp kapanabilen bir bağlantıdır. Kilit açılarak zincirin baklasına geçirilir. Pim veya vidalı mil takılarak kapatılır. Bağlantının dayanımı, zincirin kendi dayanımına yakın olmalıdır.

Zincir Kilidi Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
D tipi kilit	D biçimli gövde ve vidalı pim	Zinciri çapaya bağlama
Omega kilit	Geniş yuvarlak gövde ve vidalı pim	Birden fazla bağlantı noktası
C tipi ek bakla	İki parçalı, perçinle kapanan bakla	Zincirleri birbirine ekleme
Kenter bağlantı baklası	Parçalara ayrılabilen özel bakla	Gemi zincirlerini birleştirme
Çabuk bakla	Vidalı somunlu açık bakla	Hafif ve geçici bağlantılar

Irgat Uyumu

Zincir kilitleri genellikle zincir baklasından büyüktür. Büyük kilit ırgat dişlisinden geçemez. Bu nedenle kilit, zincirin çapa tarafındaki ucunda kullanılır. Bazı ek baklalar zincirle aynı ölçüde üretilir ve dişliden geçebilir.

Yük Değerleri

Terim	Tanım
Çalışma yükü sınırı (WLL)	Güvenle sürekli uygulanabilecek en yüksek yük
Kopma yükü	Kilidin koptuğu yük

WLL, İngilizce "Working Load Limit" ifadesinin kısaltmasıdır. Kilit seçiminde WLL değeri, zincirin WLL değerinden düşük olmamalıdır.

Emniyete Alma

Vidalı pim zamanla titreşimle gevşeyebilir. Gevşemeyi önlemek için şu yöntemler kullanılır:

Monel tel: Pim gözü ile kilit gövdesi arasından geçirilip bükülür.
Plastik kablo bağı: Hafif uygulamalarda kullanılır.
Diş sabitleyici: Pim dişine sürülür.

Malzeme Uyumu

Kilit malzemesi, zincir malzemesiyle uyumlu seçilir. Galvaniz zincirde galvaniz kilit kullanılır. Farklı metaller deniz suyunda galvanik korozyona yol açar.

Sık Sorulan Sorular

Zincir kilidi ile kilit aynı şey midir?

"Kilit" genel bir denizcilik terimidir. Zincir kilidi, zincir bağlantısı için seçilen kilit ve ek baklaları ifade eder.

Zincir kilidi ne sıklıkla kontrol edilir?

Her demirleme sezonundan önce kontrol edilir. Pimdeki emniyet teli, gövdedeki aşınma ve korozyon incelenir.

C tipi ek bakla zinciri zayıflatır mı?

Doğru takılmayan ek bakla zayıf nokta oluşturabilir. Perçinlerin tam oturması gerekir.

İlgili Terimler

Kilit, Şakıl, Fırdöndü, Çapa Zinciri, Zincir Baklası, Galvaniz Çapa Zinciri.

İlgili terimler

Fırdöndü

Fırdöndü , birbirine bağlı iki parçanın kendi ekseni etrafında serbestçe dönmesini sağlayan bağlantı elemanıdır. Fırdöndü, zincir ve halatın burulmasını önler. Fırdöndü Nedir? Fırdöndü, iki gövdeden oluşur. Gövdeler, ortadaki bir mil üzerinde birbirinden bağımsız döner. Çapa hattında fırdöndü, çapa ile zincir arasına takılır. Tekne demirde döndükçe zincirde biriken burulma fırdöndüde çözülür. İngilizcede bu elemana "swivel" denir. Fırdöndünün Görevleri Görev Açıklama Burulmayı önleme Zincir ve halatın kendi etrafında bükülmesini engeller Çapa hizalama Çapanın makaraya doğru yönde oturmasına yardım eder Bağlantı Çapa ile zinciri birleştirir Fırdöndü Türleri Tür Uç Yapısı Kullanım Göz-göz fırdöndü İki ucunda göz bulunur Kilitle bağlantı Çene-göz fırdöndü Bir ucunda pimli çene bulunur Çapaya doğrudan bağlantı Çapa bağlantı fırdöndüsü Çene ve eklemli bağlantı içerir Çapa ile zincir arası Bilyalı fırdöndü İç yatakta bilyeler bulunur Hafif ve hızlı dönen uygulamalar Bilyalı fırdöndüler balıkçılık ve yelken halatlarında yaygındır. Yanal Yük Riski Fırdöndü, ekseni boyunca gelen çekme yüküne göre tasarlanır. Çapa zemine takılıp yan yönden çekilirse fırdöndüye yanal yük biner. Yanal yük, fırdöndünün dayanımını belirgin biçimde azaltabilir. Eklemli çapa bağlantı fırdöndüleri bu riski azaltmak için geliştirilmiştir. Malzeme AISI 316 paslanmaz çelik: Yaygın malzemedir. Galvaniz çelik: Galvaniz zincirle uyumludur. Yüksek mukavemetli paslanmaz alaşımlar: Ağır hatlarda kullanılır. Kontrol Noktaları Gövdelerin serbestçe döndüğünü kontrol edin. Mil çevresindeki boşluğu ve aşınmayı inceleyin. Kaynak ve döküm yüzeylerinde çatlak arayın. Pimdeki emniyet telini kontrol edin. Paslanmaz ve galvaniz parçalar arasındaki korozyonu inceleyin. Irgat Uyumu Fırdöndü, ırgat dişlisinden geçmez. Bu nedenle çapa ile zincirin birleştiği noktada kullanılır. Irgat, fırdöndüye ulaşınca durdurulur ve çapa son bölümde yavaşça alınır. Sık Sorulan Sorular Fırdöndü çapa hattında zorunlu mudur? Zorunlu değildir. Bazı denizciler fırdöndüyü ek bir zayıf nokta olarak görür ve kullanmaz. Kullanılacaksa çalışma yükü zincirin yüküne eşit veya yüksek seçilir. Fırdöndü neden döndüğü hâlde zincir burulur? Fırdöndü sıkışmış veya korozyona uğramış olabilir. Ayrıca zincir zincirlikte yığılırken de burulma oluşabilir. Fırdöndünün çalışma yükü nerede yazar? Kaliteli ürünlerde değer gövde üzerine damgalanır. Değer ayrıca üreticinin teknik belgesinde yer alır. İlgili Terimler Zincir Kilidi, Kilit, Çapa Zinciri, Çapa, Şakıl, Çapa Makarası.

Galvaniz Çapa Zinciri

Galvaniz çapa zinciri , yüzeyi çinko ile kaplanmış çelikten üretilen çapa zinciridir. Çinko kaplama, çeliği korozyondan korur. Galvaniz Çapa Zinciri Nedir? Galvanizleme, çeliğin çinko ile kaplanması işlemidir. Çapa zincirlerinde sıcak daldırma yöntemi kullanılır. Zincir, erimiş çinko banyosuna daldırılır. Çinko, çeliğin yüzeyiyle metalurjik bağ oluşturur. Galvaniz çapa zinciri, gezi teknelerinde en yaygın kullanılan çapa zinciri türüdür. Çinkonun Koruma İlkesi Çinko iki şekilde koruma sağlar: Bariyer koruma: Kaplama, çeliği su ve oksijenden ayırır. Katodik koruma: Çinko, çelikten önce aşınır. Kaplamada küçük bir çizik olsa bile çevredeki çinko çeliği korur. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 1461 Demir ve çelik ürünlerde sıcak daldırma galvaniz kaplama DIN 766 Kalibre kısa baklalı zincir ölçüleri ISO 4565 Küçük teknelerde çapa zinciri Kaplama Ömrünü Etkileyen Etkenler Kullanım sıklığı: Irgattan her geçiş kaplamayı aşındırır. Zemin türü: Kum ve çakıl kaplamayı aşındırır. Zincirlik koşulu: Islak ve havasız zincirlik korozyonu hızlandırır. Suyun sıcaklığı: Sıcak deniz suyu korozyon hızını artırır. Galvanik etkileşim: Paslanmaz çapa veya kilitle temas çinkonun aşınmasını hızlandırır. Aşınma Belirtileri Belirti Anlamı Beyaz toz Çinko oksidasyonu başlamıştır Turuncu lekeler Çelik yüzeye ulaşan korozyon vardır Pürüzlü yüzey Kaplama aşınmıştır Tel çapında azalma Metal kaybı oluşmuştur Bakım Adımları Zinciri kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın. Sezon sonunda zinciri tamamen açıp kurutun. Az kullanılan ucu dışarı alacak şekilde zinciri ters çevirin. Kaplama kaybını ve paslanmayı kontrol edin. Yeniden Galvaniz Kaplaması aşınan zincir yeniden galvanizlenebilir. İşlemde eski kaplama ve pas temizlenir. Zincir yeniden çinko banyosuna daldırılır. İşlem sonrası baklaların birbirine yapışmaması kontrol edilir. Yeniden galvanizleme tel çapını geri kazandırmaz. Metal kaybı yüksek zincir değiştirilir. Sık Sorulan Sorular Galvaniz zincir neden beyazlaşır? Çinko, nem ve hava ile tepkimeye girerek beyaz oksit tabakası oluşturur. Bu durum kaplamanın çalıştığını gösterir. Galvaniz zincirle paslanmaz kilit kullanılır mı? Kullanılabilir, ancak galvanik etkileşim kilidin çevresindeki çinkoyu hızlı aşındırabilir. Bağlantı noktası düzenli kontrol edilir. Galvaniz zincir paslanmaz zincirden daha mı dayanıklıdır? Dayanım, çelik sınıfına bağlıdır. Galvaniz zincirde korozyon gözle daha kolay fark edilir. İlgili Terimler Paslanmaz Çapa Zinciri, Çapa Zinciri, Kalibre Zincir, Korozyon, Galvanik Korozyon, Zincir Baklası.

Kilit

Kilit , denizcilikte zincir, halat ve donanımı birbirine bağlayan, U veya D biçimli gövde ile bir pimden oluşan bağlantı elemanıdır. İngilizcede bu elemana "shackle" denir. Kilit Nedir? Kilit, açılıp kapanabilen sökülebilir bir bağlantıdır. Gövde, bağlanacak parçanın gözünden geçirilir. Pim, gövdenin iki ucundaki deliklerden geçirilerek kilit kapatılır. Kilit; çapa hattında, armada, kaldırma işlerinde ve bağlamada kullanılır. Kilidin Bölümleri Bölüm Tanım Gövde U, D veya omega biçimli ana parça Pim Gövdeyi kapatan mil Pim gözü Pimin çevrilmesi ve emniyete alınması için delik Kulak Gövdenin pimi taşıyan iki ucu Taç Gövdenin pime karşı kavisli bölümü Gövde Biçimine Göre Kilit Türleri Tür Özellik Kullanım D kilit Dar ve düz kenarlı gövde Tek yönlü çekme Omega kilit Geniş ve yuvarlak gövde Birden fazla bağlantı veya açılı yük Uzun kilit Uzatılmış gövde Dar alanlara erişim Bükümlü kilit Gövde 90 derece döndürülmüştür Makara ve yelken bağlantıları Çalışma Yükü ve Kopma Yükü Değer Tanım Çalışma yükü sınırı (WLL) Kilide güvenle uygulanabilecek en yüksek sürekli yük Kopma yükü Kilidin koptuğu yük Kaliteli kilitlerde WLL değeri gövdeye damgalanır. Seçimde, bağlanan zincir veya halatın yükünden düşük WLL'li kilit kullanılmaz. Doğru Kullanım Kuralları Yük, gövdenin ekseni boyunca uygulanır. Pim tamamen sıkılır. Kalıcı bağlantılarda pim emniyete alınır. Kilit, başka bir kilidin pimi üzerinden yüklenmez. Gövde ve pim aynı üreticinin parçası olmalıdır. Malzeme Malzeme Kullanım AISI 316 paslanmaz çelik Arma ve güverte bağlantıları Galvaniz çelik Çapa hattı ve kaldırma işleri Yüksek mukavemetli paslanmaz alaşım Yarış teknelerinin arması Sık Sorulan Sorular Kilit ile şakıl aynı şey midir? İki terim aynı bağlantı elemanını ifade eder. "Şakıl", İngilizce "shackle" kelimesinden gelir. "Kilit" ise Türkçe denizcilik terimidir. Kilit pimi neden kaybolur? Titreşim ve hareket, pimi zamanla gevşetir. Emniyete alınmamış pim düşebilir. Kilidin boyutu nasıl ifade edilir? Boyut genellikle pim çapı veya gövde tel çapıyla milimetre cinsinden belirtilir. İlgili Terimler Şakıl, Zincir Kilidi, Fırdöndü, Halat Kilidi, Karabina, Mapa.

Zincir Baklası

Zincir baklası , zinciri oluşturan ve birbirine geçen oval metal halkalardan her biridir. Baklalar art arda birleşerek zinciri oluşturur. Zincir Baklası Nedir? Bakla, yuvarlak kesitli bir telin oval biçimde bükülüp kaynaklanmasıyla üretilir. Her bakla, iki komşu baklaya geçer. Zincirin dayanımı, en zayıf baklanın dayanımı kadardır. Bu nedenle tek bir hasarlı bakla bütün zinciri zayıflatır. Bakla Ölçüleri Ölçü Sembol Tanım Tel çapı d Baklayı oluşturan telin kalınlığı Adım p Baklanın iç uzunluğu İç genişlik b1 Baklanın içindeki en geniş açıklık Dış genişlik b2 Baklanın dıştan en geniş ölçüsü Adım, ırgat dişlisine uyum için kritik ölçüdür. İngilizcede adıma "pitch" denir. Bakla Türleri Tür Yapı Kullanım Kısa bakla Adım, tel çapının yaklaşık üç katıdır Çapa zinciri Uzun bakla Adım daha uzundur Hafif bağlama ve kaldırma işleri Destekli bakla Ortasında enine çubuk bulunur Gemi çapa zinciri Birleştirme baklası Açılıp kapanabilen özel baklalar Zincir uçlarını birleştirme Baklanın Üretimi Çelik tel belirli uzunlukta kesilir. Tel oval biçimde bükülür. Uçlar elektrik direnç kaynağıyla birleştirilir. Bakla test yüküyle denenir. Galvaniz veya parlatma işlemi uygulanır. Bakla Hasarları Aşınma: Baklaların birbirine değdiği iç yüzeylerde tel incelir. Korozyon: Galvaniz kaplama aşınınca pas oluşur. Deformasyon: Aşırı yük, baklayı uzatır veya büker. Kaynak çatlağı: Kaynak bölgesinde ince çatlaklar görülür. Bakla Ölçüm Kontrolü Kumpas ile birkaç baklanın tel çapı ölçülür. Ölçüm, baklaların birbirine değdiği bölgeden yapılır. Tel çapındaki belirgin azalma, zincirin değiştirilmesi gerektiğini gösterebilir. Kabul edilebilir aşınma sınırını zincir üreticisi belirler. Sık Sorulan Sorular Zincir baklası tek tek değiştirilebilir mi? Hasarlı bölüm kesilip birleştirme baklasıyla bağlanabilir. Ancak birleştirme baklası ırgat dişlisinden geçmeyebilir. Bakla adımı neden önemlidir? Irgat dişlisi, belirli bir adıma göre üretilir. Adım uyumsuzsa zincir dişliden kayar veya sıkışır. Bakla iç yüzeyleri neden daha hızlı aşınır? Zincir hareket ettikçe baklalar birbirine sürtünür. Sürtünme, en çok temas noktalarında aşınma yapar. İlgili Terimler Çapa Zinciri, Kalibre Zincir, Zincir Kalınlığı, Irgat, Kilit, Galvaniz Çapa Zinciri.

Tüm terimlere dön