Denizcilik sözlüğü

Fiberglas

Tanım

Fiberglas, cam elyafın polyester, vinilester veya epoksi reçine ile birleştirilmesiyle elde edilen kompozit malzemedir. Teknik adı "cam elyaf takviyeli plastik" (CTP) veya İngilizcede GRP (Glass Reinforced Plastic) olarak geçer.

Fiberglas Nedir?

Cam elyaf, eritilmiş camın ince liflere çekilmesiyle üretilir. Lifler çekme kuvvetine dayanır. Reçine, lifleri bir arada tutar ve yükü lifler arasında dağıtır. İki malzeme birlikte hafif, dayanıklı ve korozyona uğramayan bir yapı oluşturur. Günümüzde gezi teknelerinin büyük bölümü fiberglastan üretilir.

Cam Elyaf Türleri

Tür	Özellik
Keçe (CSM)	Rastgele yönlü kısa lifler, kolay şekil alır
Dokuma (woven roving)	Kalın lifler dokunmuş, yüksek dayanım
Çok eksenli kumaş	Farklı yönlerde dikilmiş lifler
Tek yönlü kumaş	Lifler tek yönde, belirli yük yolları için
Yüzey tülü	İnce, yüzey kalitesi için

Üretim Yöntemleri

Yöntem	Açıklama
El yatırması	Elyaf kalıba serilir ve reçine rulo ile emdirilir
Püskürtme	Kesilmiş elyaf ve reçine birlikte püskürtülür
Vakum infüzyon	Reçine, vakumla kuru elyafın içine çekilir
RTM	Kapalı kalıba basınçla reçine enjekte edilir

Vakum infüzyon, reçine oranını azaltır ve daha hafif laminat üretir.

Sandviç Yapı

Sandviç yapıda iki fiberglas katmanı arasına hafif bir çekirdek yerleştirilir. Bu yapı, ağırlığı artırmadan sertliği yükseltir.

Çekirdek Malzemesi	Özellik
PVC köpük	Su emişi düşük, yaygın
Balsa	Yüksek basma dayanımı, ıslanırsa çürüyebilir
PET köpük	Geri dönüştürülebilir
Petek yapı	Çok hafif

Laminat Katmanları

Jelkot (dış yüzey)
Yüzey tülü veya bariyer katmanı
Yapısal elyaf katmanları
Çekirdek (sandviç yapıda)
İç yapısal katmanlar

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Korozyona uğramaz	Ozmoz riski
Kalıpla seri üretim	UV ile jelkot yıpranması
Onarımı mümkündür	Çekirdeğe su girebilir

Sık Sorulan Sorular

Fiberglas tekne ne kadar dayanır?

Ömür, üretim kalitesine ve bakıma bağlıdır.

Fiberglas onarımı zor mudur?

Küçük onarımlar uygun malzemeyle yapılabilir. Yapısal onarımlar uzmanlık gerektirir.

Balsa çekirdeğe su girerse ne olur?

Balsa çürüyebilir ve laminattan ayrılabilir. Islak bölge açılarak onarılır.

Fiberglas gövde kaplama gerektirir mi?

Su hattı altı antifouling ile korunur.

İlgili Terimler

Jelkot, Polyester Reçine, Epoksi Reçine, Ozmoz, Jelkot Tamiri, Tekne Bakımı.

İlgili terimler

Epoksi Reçine

Epoksi reçine , sertleştirici ile karıştırıldığında kimyasal tepkimeyle sertleşen termoset bir polimerdir. Teknelerde laminasyon, yapıştırma, dolgu ve kaplama işlerinde kullanılır. Epoksi Reçine Nedir? Epoksi reçine, sıvı halde bulunur. Sertleştirici eklendiğinde moleküller arasında çapraz bağlar oluşur. Bu süreç sonunda reçine katı ve dayanıklı bir malzemeye dönüşür. Tepkime ısı açığa çıkarır. Sertleşmiş epoksi yeniden eritilemez. Teknede Kullanım Alanları Alan Örnek Laminasyon Cam elyaf veya karbon elyaf ile kompozit üretimi Yapıştırma Donanım parçalarının montajı Dolgu Delik ve hasar onarımı Kaplama Ahşabı su emişine karşı koruma Bariyer Ozmoz onarımında su bariyeri Ahşap-epoksi yapım Kontrplak teknelerin üretimi Sertleştirici Türleri Tür Özellik Hızlı sertleştirici Kısa çalışma süresi, soğuk havaya uygun Yavaş sertleştirici Uzun çalışma süresi, sıcak havaya uygun Ekstra yavaş sertleştirici Büyük yüzeyler ve sıcak iklim Şeffaf kaplama sertleştiricisi Ahşap üzerinde şeffaf kaplama Karışım oranı reçine üreticisine göre değişir. Oran, kesin ölçülerek uygulanır. Polyester Reçineden Farkı Özellik Epoksi Polyester Yapışma Çok yüksek Orta Su geçirgenliği Düşük Daha yüksek Büzülme Düşük Daha yüksek Maliyet Yüksek Düşük Karışım oranı Kesin oran Küçük oranda katalizör Epoksi, polyester üzerine iyi yapışır. Polyester, sertleşmiş epoksi üzerine iyi yapışmaz. Dolgu Katkıları Epoksiye toz katkılar eklenerek macun kıvamı elde edilir: Kolloidal silika: Yapıştırma ve dolgu kıvamı Mikrobalon: Hafif ve zımparalanabilir dolgu Öğütülmüş elyaf: Yüksek dayanımlı dolgu Ağaç tozu: Ahşap renginde dolgu Amin Kusması Bazı epoksiler sertleşirken yüzeyde mumsu bir tabaka oluşturur. Bu tabakaya "amin kusması" denir. Yeni kat uygulamadan önce bu tabaka suyla yıkanır ve zımparalanır. Güvenlik Epoksi deriyle temasta hassasiyet yapabilir. Nitril eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır. Zımpara tozu için toz maskesi takılır. Çalışma alanı havalandırılır. Sık Sorulan Sorular Epoksi UV ışınına dayanıklı mıdır? Hayır. UV ışınında sararır ve bozulur. Üstü boya veya vernikle korunur. Epoksi soğukta sertleşir mi? Düşük sıcaklıkta sertleşme yavaşlar veya durur. Karışım oranı yanlış olursa ne olur? Epoksi tam sertleşmez. Yüzey yumuşak veya yapışkan kalır. İlgili Terimler Polyester Reçine, Epoksi Astar, Fiberglas, Jelkot Tamiri, Ozmoz, Tekne Ozmozu.

Jelkot

Jelkot , fiberglas teknenin dış yüzeyini oluşturan, pigmentli ve kıvamlaştırılmış reçine katmanıdır. Jelkot, teknenin rengini ve parlaklığını sağlar ve alttaki laminatı korur. Jelkot Nedir? Jelkot, kalıplama sırasında kalıba ilk uygulanan katmandır. Jelkot kısmen sertleştikten sonra arkasına cam elyaf ve reçine yatırılır. Tekne kalıptan çıkarıldığında jelkot dış yüzeyde yer alır. Jelkot genellikle polyester veya vinilester esaslıdır. Jelkotun Görevleri Görev Açıklama Görünüm Renk ve parlaklık sağlar UV koruması Laminatı güneş ışığından korur Su direnci Laminatın suyla temasını sınırlar Aşınma direnci Yüzeyi sürtünmeye karşı korur Jelkot Türleri Tür Kullanım İzoftalik jelkot Genel kullanım İzoftalik NPG jelkot Daha yüksek su ve UV direnci Vinilester jelkot Su hattı altı, ozmoz direnci Zımparalanabilir jelkot Onarım ve boyama öncesi Parafinli jelkot (flowcoat) Hava ile temasta yüzeyde sertleşir Kalınlık Jelkot katmanı ince bir tabakadır. Üretimde belirli bir film kalınlığı hedeflenir. Fazla ince jelkot, laminat desenini gösterir ve koruma sağlamaz. Fazla kalın jelkot, darbe ve esnemede çatlamaya eğilimlidir. Jelkot Sorunları Sorun Neden Oksitlenme UV ışını, matlaşma ve tozlanma Örümcek ağı çatlaklar Darbe veya esneme Kabarcıklar Ozmoz Sararma UV ve yaşlanma Çizik ve oyuk Mekanik hasar Oksitlenme Güneş ışığı, jelkotun yüzeyindeki reçineyi parçalar. Yüzey matlaşır ve dokunulduğunda renkli toz bırakır. Hafif oksitlenme pasta ve cila ile giderilir. Ağır oksitlenmede ince zımpara gerekebilir. Bakım Yüzeyi tatlı suyla düzenli yıkayın. Tekne şampuanı kullanın. Düzenli aralıklarla cila uygulayın. Çatlakları erken onarın. Onarılmayan çatlaklardan laminata su girebilir. Sık Sorulan Sorular Jelkot boyanabilir mi? Evet. Ağır yıpranmış jelkot, uygun hazırlıkla poliüretan boya ile boyanabilir. Jelkot rengi neden solar? Pigment ve reçine UV ışınında bozulur. Jelkot ile boya arasındaki fark nedir? Jelkot, üretimde kalıba uygulanır ve laminatla bütünleşir. Boya, sonradan yüzeye sürülür. Jelkot kalınlığı nasıl ölçülür? Üretimde ıslak film tarağı kullanılır. Mevcut teknede ultrasonik ölçüm cihazları kullanılabilir. Jelkot çatlakları neden yayılır? Altındaki laminat esnedikçe çatlak ilerler. Esneme nedeni giderilir. İlgili Terimler Jelkot Tamiri, Fiberglas, Polyester Reçine, Tekne Cilası, Ozmoz, Tekne Boyası.

Jelkot Tamiri

Jelkot tamiri , fiberglas teknenin dış yüzeyindeki jelkot katmanında oluşan çizik, çatlak, oyuk ve kırıkların onarılmasıdır. Onarımın amacı, yüzeyin su geçirmezliğini ve görünümünü geri kazandırmaktır. Jelkot Tamiri Nedir? Jelkot, darbe, sürtünme ve esneme sonucu hasar görür. Hasar yalnızca jelkotu etkiliyorsa yüzeysel onarım yeterlidir. Hasar laminata ulaşmışsa önce fiberglas onarımı yapılır. Jelkot tamiri, hasarlı bölgenin temizlenmesi, doldurulması ve yüzeyin parlatılması adımlarından oluşur. Hasar Türleri ve Yaklaşım Hasar Onarım Yaklaşımı Yüzeysel çizik Pasta ve cila Derin çizik Jelkot dolgusu ve zımpara Örümcek ağı çatlak Çatlak açılır ve doldurulur Oyuk Dolgu, jelkot ve zımpara Laminata ulaşan kırık Fiberglas onarımı ve jelkot Malzemeler Malzeme Görevi Jelkot onarım macunu Dolgu Sıvı jelkot Son kat Katalizör (MEKP) Sertleştirme Renk pigmenti Renk eşleştirme Hava kesici (PVA veya film) Yüzeyin sertleşmesini sağlar Su zımparası Düzeltme Pasta ve cila Parlatma Onarım Adımları Hasarlı bölgeyi aseton ile temizleyin. Çatlakları V biçiminde açın. Kenarları pürüzlendirin. Renk eşleştirmesini küçük bir örnekle yapın. Jelkotu katalizörle karıştırıp boşluğu hafif fazla doldurun. Yüzeyi film veya PVA ile kapatın. Sertleşmeden sonra yüzeyi kaba zımparadan inceye doğru zımparalayın. Pasta ve cila ile parlatın. Renk Eşleştirme Eski jelkot, UV etkisiyle rengini değiştirir. Fabrika rengi, mevcut yüzeyle birebir uyuşmayabilir. Pigment küçük miktarlarla eklenir. Örnek, sertleştikten sonra karşılaştırılır. Sertleşen jelkotun rengi hafif değişebilir. Zımpara Sırası Aşama Amaç Kaba kum Fazla malzemeyi alır Orta kum Yüzeyi düzeltir İnce kum Çizikleri inceltir Çok ince kum Pastaya hazırlar Su zımparası ısınmayı önler ve tozu azaltır. Örümcek Ağı Çatlaklar Bu çatlaklar genellikle esneme noktalarında oluşur. Neden giderilmeden yapılan onarımda çatlak tekrar ortaya çıkabilir. Gerekirse alttan takviye yapılır. Sık Sorulan Sorular Jelkot tamiri tekne suda iken yapılabilir mi? Su hattı üstündeki küçük onarımlar yapılabilir. Neden onarım bölgesi yapışkan kalır? Polyester jelkot havayla temasta yüzeyde tam sertleşmez. İlgili Terimler Jelkot, Fiberglas, Polyester Reçine, Epoksi Reçine, Tekne Cilası, Tekne Bakımı.

Ozmoz

Ozmoz , suyun yarı geçirgen bir zardan, çözünmüş madde derişimi düşük taraftan derişimi yüksek tarafa doğru geçmesidir. Ozmoz, fizikokimyanın temel kavramlarından biridir. Ozmoz Nedir? Yarı geçirgen zar, su moleküllerini geçirir ancak çözünmüş maddeleri tutar. Zarın iki tarafında farklı derişimde çözeltiler varsa su, derişimi eşitlemeye çalışır. Bu nedenle su, seyreltik taraftan derişik tarafa akar. Akış, iki taraf arasında bir basınç farkı oluşturur. Temel Kavramlar Kavram Tanım Yarı geçirgen zar Yalnızca bazı molekülleri geçiren tabaka Çözücü Çözünen maddeyi taşıyan sıvı, genellikle su Çözünen madde Tuz, şeker gibi çözünmüş maddeler Ozmotik basınç Ozmotik akışı durdurmak için gereken basınç Ozmotik Basınç Ozmotik basınç, çözeltideki çözünmüş madde derişimiyle artar. Seyreltik çözeltiler için van 't Hoff denklemi kullanılır: π = i · M · R · T Simge Anlamı π Ozmotik basınç i van 't Hoff faktörü M Molar derişim R Gaz sabiti T Mutlak sıcaklık (kelvin) Deniz suyunun ozmotik basıncı yaklaşık 25–28 bar düzeyindedir. Ters Ozmoz Ters ozmozda derişik tarafa, ozmotik basıncın üzerinde basınç uygulanır. Bu durumda su, derişik taraftan seyreltik tarafa geçer. Teknelerde kullanılan su yapıcılar bu ilkeyle çalışır. Doğadaki Örnekler Bitki kökleri topraktaki suyu ozmozla alır. Hücre zarları su dengesini ozmozla sağlar. Tuzlu suya konan sebzeler su kaybeder. Fiberglas Teknelerde Ozmoz Tekne sahipleri arasında "ozmoz" terimi, fiberglas gövdede su altında oluşan kabarcıkları ifade eder. Bu olayda jelkot, yarı geçirgen zar gibi davranır. Laminat içindeki çözünebilir maddeler derişik bir sıvı oluşturur. Su, jelkottan bu sıvıya doğru geçer ve kabarcık oluşur. Sık Sorulan Sorular Ozmoz ile difüzyon arasındaki fark nedir? Difüzyon, maddelerin genel yayılmasıdır. Ozmoz, suyun yarı geçirgen zardan geçişidir. Ozmotik basınç sıcaklıkla değişir mi? Evet. Denklemde mutlak sıcaklık doğrudan yer alır. Ozmoz yalnızca suyla mı gerçekleşir? Ozmoz, herhangi bir çözücüyle gerçekleşebilir. En yaygın örnek sudur. Ozmoz nerede kullanılır? Su arıtmada, gıda işlemede ve tıpta kullanılır. İlgili Terimler Tekne Ozmozu, Watermaker, Su Yapıcı, Deniz Suyunu Tatlı Suya Çevirme, Jelkot, Fiberglas.

Tüm terimlere dön